Để hiện thực hóa mục tiêu này, nhiều chuyên gia cho rằng Việt Nam không thể tiếp tục đi theo lối cũ mà cần thay đổi mô hình tăng trưởng, tháo gỡ các điểm nghẽn về nguyên liệu, lao động, tín dụng và nâng chất lượng sản phẩm.
Không chỉ tăng sản lượng, phải nâng giá trị nông sản
Tại tọa đàm “Làm gì để xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt 100 tỷ USD?” do Cục Thông tin và Truyền thông Chính phủ tổ chức sáng 9/7, ông Đặng Kim Sơn – nguyên Viện trưởng Viện Chính sách và Chiến lược phát triển nông nghiệp nông thôn – cho rằng, xuất khẩu nông sản có vai trò đặc biệt đối với nền kinh tế Việt Nam.
Từ một quốc gia nhập khẩu lương thực, Việt Nam đã trở thành một trong những cường quốc xuất khẩu nông sản, góp phần cân bằng thương mại, ổn định kinh tế vĩ mô và tạo sinh kế cho hàng triệu hộ nông dân.
Năm 2025, xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt khoảng 70 tỷ USD, trong đó xuất siêu khoảng 20 tỷ USD. Theo ông Sơn, đây không chỉ là con số về thương mại mà còn là nguồn thu nhập trực tiếp đến với người dân nông thôn, góp phần giảm nghèo và bảo đảm an ninh lương thực.
Tuy nhiên, dư địa tăng trưởng vẫn còn rất lớn nếu ngành nông nghiệp chuyển từ tư duy bán nguyên liệu sang bán giá trị. Bên cạnh giá trị dinh dưỡng, nông sản Việt Nam cần được gia tăng giá trị bằng câu chuyện văn hóa, lịch sử, tiêu chuẩn xanh, chế biến sâu, tận dụng phụ phẩm và phát triển kinh tế tuần hoàn.
Ông Sơn cho rằng điều quan trọng nhất là tháo gỡ các rào cản để hàng triệu hộ nông dân nhỏ lẻ liên kết với nhau, tham gia chuỗi giá trị và tiếp cận trực tiếp thị trường quốc tế. Khi thị trường vận hành hiệu quả, khoa học công nghệ, vốn đầu tư và thương hiệu sẽ phát huy vai trò nâng giá trị nông sản.
Ở góc độ doanh nghiệp xuất khẩu, ông Nguyễn Hoài Nam, Tổng Thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), cho rằng mục tiêu 100 tỷ USD chỉ còn khoảng 500 ngày để thực hiện, cũng là áp lực lớn cho toàn ngành.
Theo ông Nam, cần thành lập một ban chỉ đạo quy mô quốc gia do Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, kết nối các hiệp hội ngành hàng, doanh nghiệp và địa phương để triển khai một chương trình hành động thống nhất, rà soát toàn bộ dư địa về thị trường, thể chế và thực thi.
Thay đổi tư duy sản xuất để giữ thị trường
Theo đại diện VASEP, ba “điểm nghẽn” lớn nhất hiện nay của ngành nông nghiệp gồm nguồn nguyên liệu, thiếu lao động và nguồn vốn tín dụng. Theo đó, muốn tăng mạnh kim ngạch xuất khẩu, doanh nghiệp phải có đủ nguồn nguyên liệu trong nước cũng như chủ động khai thác nguồn nguyên liệu toàn cầu để phục vụ chế biến.
Ngành thủy sản cũng đang thiếu nhân công nghiêm trọng trong khi nhiều địa phương vẫn đẩy mạnh xuất khẩu lao động, khiến doanh nghiệp khó mở rộng sản xuất để đáp ứng đơn hàng.
Cuối cùng, theo ông Nam, nếu muốn nâng kim ngạch xuất khẩu thêm hàng chục tỷ USD thì quy mô tín dụng cũng phải thay đổi tương ứng, thay vì vẫn áp dụng cách tiếp cận như hiện nay.
Còn theo ông Nguyễn Thanh Bình – Chủ tịch Hiệp hội Rau quả Việt Nam, mục tiêu tăng thêm gần 30 tỷ USD kim ngạch xuất khẩu là thách thức rất lớn, đòi hỏi sự điều phối thống nhất từ Trung ương đến địa phương.
Theo ông Bình, điểm yếu lớn nhất hiện nay là sản xuất vẫn mang tính nhỏ lẻ, phụ thuộc tập quán canh tác cũ, khiến đất đai bị suy thoái, tồn dư kim loại nặng và thuốc bảo vệ thực vật, làm giảm khả năng đáp ứng tiêu chuẩn của các thị trường nhập khẩu.
Ngoài ra, năng lực kiểm nghiệm, kiểm dịch còn hạn chế khiến nhiều lô hàng, đặc biệt là trái cây xuất khẩu sang Trung Quốc, phải chờ thông quan kéo dài. Ông đề xuất đẩy nhanh số hóa hoạt động kiểm dịch, kết nối dữ liệu với cơ quan hải quan Trung Quốc và mở rộng hệ thống kiểm định ngay tại vùng nguyên liệu để rút ngắn thời gian thông quan.
Về lâu dài, Chủ tịch Hiệp hội Rau quả Việt Nam cho rằng ngành nông nghiệp cần chuyển mạnh từ tư duy chạy theo sản lượng sang lấy chất lượng và an toàn thực phẩm làm trung tâm.
“Cần tập trung đầu tư vào những ngành hàng có lợi thế và còn nhiều dư địa như gạo, cà phê, trái cây và thủy sản, đồng thời đẩy nhanh việc cấp mã số vùng trồng để mở rộng xuất khẩu sang các thị trường lớn như Trung Quốc”, ông Bình nhấn mạnh.
Tàu chở dầu thô siêu lớn AGIOS FANOURIOS I vận chuyển gần 2 triệu thùng dầu thô Basrah Medium từ Iraq đã cập cảng Nghi Sơn hôm qua, theo thông tin từ Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (PVN).
Lô hàng được Tổng công ty Dầu Việt Nam (PVOIL) nhập khẩu cho Nhà máy Lọc hóa dầu Nghi Sơn (NSRP), nhằm bảo đảm nguồn nguyên liệu cho sản xuất xăng dầu trong nước.
Theo PVN, nguồn dầu thô nhập khẩu này góp phần duy trì hoạt động ổn định của nhà máy, bảo đảm chuỗi sản xuất và cung ứng xăng dầu trong nước, an ninh năng lượng quốc gia.
Lô hàng được cung cấp bởi PVOIL Singapore (PVOSN) - đơn vị thành viên của PVOIL chuyên kinh doanh dầu thô và các sản phẩm dầu trên thị trường quốc tế.
PVOIL hiện là đầu mối kết nối các nguồn dầu thô từ thị trường thế giới về Việt Nam, phục vụ hoạt động chế biến của các nhà máy lọc dầu trong nước. Cùng các đơn vị trong hệ sinh thái PVN, doanh nghiệp này tham gia chuỗi giá trị từ tìm kiếm, khai thác, chế biến dầu thô đến phân phối sản phẩm năng lượng.
Lô dầu về Nghi Sơn trong bối cảnh eo biển Hormuz - tuyến vận tải năng lượng huyết mạch của thế giới - liên tục chịu tác động từ căng thẳng Mỹ - Iran và các bất ổn an ninh tại Trung Đông thời gian qua. Phần lớn dầu thô xuất khẩu từ Iraq phải đi qua tuyến hàng hải này trước khi tới các thị trường tiêu thụ.
Công ty Lọc hóa dầu Bình Sơn (mã chứng khoán: BSR) đã công bố số liệu kinh doanh quý I với doanh thu ước đạt 41.000 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế đạt 3.347 tỷ đồng - cao gấp 8 lần cùng kỳ. Doanh nghiệp này thậm chí đã vượt kế hoạch lãi sau thuế của cả năm nay (kế hoạch là 2.162 tỷ đồng).
Kết quả đột biến có được trong cuộc khủng hoảng năng lượng do căng thẳng Trung Đông. BSR cho biết đã tận dụng tối đa thời cơ khi giá dầu tăng.
Tổng Công ty Phân bón Dầu khí Cà Mau (Đạm Cà Mau, mã chứng khoán: DCM) cũng ghi nhận 3 tháng đầu tăng trưởng đột biến khi doanh thu đạt 5.370 tỷ đồng và lợi nhuận trước thuế 837 tỷ đồng - tăng đến 84% so với cùng kỳ, cũng là mức cao nhất trong nhiều năm gần đây.
Ở nhóm tài chính, Công ty cổ phần Chứng khoán MB (mã chứng khoán: MBS) công bố doanh thu hoạt động quý đầu năm đạt 1.019 tỷ đồng, tăng hơn 50% so với cùng kỳ, chủ yếu nhờ hai trụ cột là cho vay ký quỹ và môi giới. Lãi từ cho vay và doanh thu môi giới cũng tăng mạnh, song hoạt động tự doanh kém khả quan khiến lợi nhuận trước thuế quý I chỉ tăng 8%, đạt gần 368 tỷ đồng.
Công ty cổ phần Chứng khoán Vietcap (mã chứng khoán: VCI) cũng đã công bố số lợi nhuận dự kiến đạt khoảng 400 tỷ đồng, tăng 13% so với cùng kỳ. Trong khi đó, Chứng khoán TPHCM (mã chứng khoán: HCM) ghi nhận doanh thu 1.264 tỷ đồng và lợi nhuận trước thuế 356 tỷ đồng, cùng tăng 26% trong quý đầu năm (động lực chính tiếp tục đến từ mảng cho vay margin).
Khối các ngân hàng đã có đơn vị đầu tiên hé lộ số lợi nhuận quý I với bức tranh ban đầu tương đối khả quan. Cụ thể, chia sẻ tại kỳ họp cổ đông vừa qua, lãnh đạo Ngân hàng TMCP Á Châu (mã chứng khoán: ACB) cho biết lợi nhuận trước thuế hợp nhất quý I đạt khoảng 5.400 tỷ đồng, tăng 17% so với cùng kỳ và tăng mạnh so với quý trước, hoàn thành khoảng 24% kế hoạch cả năm.
Ngoài ra, còn có Tập đoàn Gelex (GEX) ước đạt doanh thu hợp nhất 10.100 tỷ đồng và lợi nhuận trước thuế hơn 700 tỷ đồng, tăng lần lượt 20% và 10% trong quý I. Tổng Công ty Viglacera (mã chứng khoán: VGC) ước đạt 393 tỷ đồng lợi nhuận - giảm 5% so với cùng kỳ.
Theo báo cáo thường niên Super Hi International vừa nộp Sở Giao dịch Chứng khoán Mỹ (SEC), công ty này đạt doanh thu hơn 840 triệu USD cả năm ngoái, tăng gần 8%. Đơn vị vận hành chuỗi nhà hàng lẩu Haidilao tại thị trường quốc tế (trừ Trung Quốc) lãi trước thuế khoảng 49,5 triệu USD, tăng xấp xỉ 50% so với 2024.
Việt Nam là thị trường nước ngoài mang lại doanh thu cao thứ 4 trong năm ngoái của Super Hi International, sau Singapore, Mỹ và Malaysia. Công ty này ghi nhận doanh thu tại Việt Nam hơn 93,9 triệu USD, tương đương hơn 2.400 tỷ đồng - tăng gần 7% so với 2024. Như vậy, bình quân mỗi ngày chuỗi lẩu Haidilao thu hơn 6,5 tỷ đồng mỗi ngày tại Việt Nam.
Chuỗi lẩu này gia nhập thị trường Việt Nam từ năm 2019 với nhà hàng đầu tiên tại tòa tháp Bitexco ở TP HCM. Đến nay, Haidilao có 17 nhà hàng tại Việt Nam, gồm 6 cơ sở ở Hà Nội, 10 tại TP HCM và 1 tại Nha Trang.
Thương hiệu Haidilao được ông Trương Dũng thành lập năm 1994 tại TP Giản Dương, tỉnh Tứ Xuyên. Nhà hàng lẩu của ông đã nhanh chóng qua mặt các nhà hàng khác trong khu vực. Từ ban đầu chỉ 4 bàn, nhà hàng nhanh chóng mở rộng nguyên tầng một tòa nhà với trang trí chỉn chu và có máy lạnh.
Năm 1998, ông Trương Dũng mở được nhà hàng thứ hai. Đến hết 2025, Super Hi International có 109 nhà hàng Haidilao trên thế giới. Công ty này IPO vào năm 2018 và cũng giúp nhà sáng lập trở thành tỷ phú USD.
