Nhiều người cho rằng chỉ cần chăm chỉ tập thể dục, ăn uống lành mạnh, tránh thuốc lá và hạn chế rượu bia là có thể bảo vệ sức khỏe, trong đó có thận. Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo việc tập luyện quá sức, không đúng thời điểm hoặc kết hợp với những thói quen sinh hoạt thiếu khoa học vẫn có thể gây ra hậu quả nghiêm trọng.
Câu chuyện của anh Hàn Lộc (tên nhân vật đã được thay đổi), 39 tuổi, sống tại Trung Quốc, là lời cảnh tỉnh cho những ai tin rằng “càng tập nhiều càng khỏe”.
Theo người thân, anh Lộc có lối sống rất kỷ luật. Anh không hút thuốc, ít uống rượu bia, duy trì tập luyện thể thao thường xuyên và đặc biệt yêu thích bơi lội. Sau mỗi ngày làm việc căng thẳng, anh đều đến hồ bơi vào buổi tối để thư giãn, có hôm bơi liên tục hơn một giờ.
Thế nhưng, người đàn ông có thể trạng khỏe mạnh này bất ngờ phải nhập viện trong tình trạng nguy kịch. Kết quả thăm khám cho thấy chức năng thận của anh đã suy giảm nghiêm trọng. Dù được các bác sĩ tích cực cấp cứu, anh vẫn không qua khỏi do biến chứng của suy thận cấp.
Sự ra đi đột ngột của anh khiến gia đình bàng hoàng. Người vợ không thể lý giải vì sao một người luôn duy trì lối sống lành mạnh, chăm chỉ tập luyện như chồng mình lại mắc căn bệnh nguy hiểm đến vậy.
Sau khi đánh giá tình trạng sức khỏe, bác sĩ cho biết vấn đề không nằm ở bản thân môn bơi lội. Ngược lại, bơi là một hình thức vận động tốt cho tim mạch, hô hấp và cơ bắp nếu được thực hiện đúng cách. Tuy nhiên, việc ép cơ thể vận động cường độ cao trong lúc đang kiệt sức, thiếu năng lượng hoặc thiếu nước có thể tạo ra những áp lực lớn lên nhiều cơ quan, trong đó có thận.
Theo các bác sĩ, sau một ngày làm việc căng thẳng, cơ thể cần có thời gian để phục hồi. Nếu tiếp tục tập luyện với cường độ cao khi bụng đói, cơ thể mệt mỏi hoặc đang thiếu nước, nguy cơ gặp các vấn đề sức khỏe sẽ tăng lên.
Khi vận động cường độ cao, cơ bắp hoạt động liên tục sẽ tạo ra nhiều sản phẩm chuyển hóa. Nếu tập luyện quá sức, đặc biệt trong tình trạng mất nước, người tập có nguy cơ gặp hội chứng tiêu cơ vân – tình trạng các tế bào cơ bị tổn thương và giải phóng myoglobin vào máu.
Khi nồng độ myoglobin trong máu tăng cao, chất này có thể gây tắc nghẽn các ống thận, làm tăng nguy cơ tổn thương thận cấp, nhất là ở những người có yếu tố nguy cơ tiềm ẩn.
Bên cạnh đó, việc ngâm mình hoặc bơi trong nước lạnh ngay sau khi cơ thể đang nóng và mệt cũng có thể khiến tuần hoàn thay đổi đột ngột. Đối với người khỏe mạnh, cơ thể thường có khả năng thích nghi. Tuy nhiên, nếu kết hợp với tình trạng tập luyện quá sức, mất nước hoặc thể trạng suy giảm, nguy cơ xảy ra biến cố sức khỏe sẽ cao hơn.
Theo bác sĩ, sai lầm của nhiều người là cho rằng càng tập luyện nhiều thì càng tốt cho sức khỏe. Trên thực tế, việc tập luyện chỉ mang lại lợi ích khi phù hợp với thể trạng, cường độ hợp lý và đi kèm thời gian nghỉ ngơi đầy đủ để cơ thể phục hồi.
Không chỉ việc tập luyện, các thói quen sinh hoạt kéo dài cũng có thể góp phần khiến chức năng thận suy giảm.
Trước khi nhập viện, anh Lộc từng duy trì chế độ ăn nhiều đạm để tăng cơ. Anh sử dụng thêm các sản phẩm bổ sung protein với mong muốn cải thiện vóc dáng. Tuy nhiên, việc nạp quá nhiều protein trong thời gian dài, đặc biệt ở những người đã có vấn đề về thận, có thể làm tăng gánh nặng lọc của cơ quan này.
Bên cạnh đó, anh cũng có thói quen uống ít nước vì lo sợ ảnh hưởng đến vóc dáng. Đây là một quan niệm sai lầm phổ biến. Khi cơ thể thiếu nước, nước tiểu trở nên cô đặc hơn, khả năng đào thải chất cặn bã của thận cũng bị ảnh hưởng.
Một yếu tố khác là thói quen thức khuya kéo dài. Do áp lực công việc, anh thường xuyên ngủ muộn, thậm chí có những ngày chỉ nghỉ ngơi trong thời gian ngắn. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng giấc ngủ kém chất lượng có liên quan đến nguy cơ suy giảm chức năng thận.
Đáng chú ý, khi xuất hiện đau nhức cơ thể sau những buổi tập nặng, anh từng tự sử dụng thuốc giảm đau mà không tham khảo ý kiến bác sĩ. Một số loại thuốc giảm đau chống viêm không steroid (NSAID) nếu dùng không đúng cách, đặc biệt trong tình trạng mất nước hoặc có bệnh nền, có thể ảnh hưởng xấu đến thận.
Bơi trong thời gian dài, đều đặn giúp cải thiện sức bền của tim mạch, xây dựng sức mạnh cơ bắp và đốt cháy calo bền vững. Ngoài ra, bơi lội trong thời gian dài giúp cơ thể sử dụng oxy hiệu quả, nâng cao khả năng hiếu khí.
Móng tay thường bị xem nhẹ trong việc theo dõi sức khỏe, nhưng thực tế đây lại là một "tấm gương" phản ánh khá rõ những thay đổi bên trong cơ thể. Từ những rãnh nhỏ, đốm trắng cho đến sự đổi màu hay giòn yếu bất thường, tất cả đều có thể mang theo những thông điệp sức khỏe mà chúng ta dễ dàng bỏ qua nếu không chú ý đúng mức.
Những đường lõm chạy ngang trên móng tay hoặc móng chân, còn gọi là đường Beau, có thể xuất hiện ở một hoặc nhiều móng, phổ biến nhất là ngón cái và ngón chân cái. Sự xuất hiện của các rãnh này thường phản ánh quá trình phát triển của móng đã bị gián đoạn do những tác động bất thường từ bên trong cơ thể hoặc từ bên ngoài.
Theo các chuyên gia da liễu, đường Beau có thể là "dấu vết" còn lại sau một giai đoạn sức khỏe bị ảnh hưởng. Việc điều trị nguyên nhân gốc sẽ giúp móng dần phục hồi và mọc lại bình thường, mịn màng hơn theo thời gian.
Các rãnh ngang này hình thành khi:
Cơ thể trải qua bệnh lý hoặc căng thẳng nghiêm trọng, khiến quá trình nuôi dưỡng móng bị tạm thời gián đoạn do năng lượng được ưu tiên cho các chức năng sống còn.
Chấn thương vùng nền móng khu vực khởi phát sự phát triển của móng làm ảnh hưởng đến cấu trúc móng.
Các bệnh lý mạn tính gây cản trở lưu thông máu đến nền móng, làm suy giảm dinh dưỡng nuôi móng.
Một số bệnh da liễu nặng gây tổn thương trực tiếp đến cấu trúc móng.
Thiếu hụt vitamin và khoáng chất khiến quá trình tạo móng bị rối loạn.
TS. Anita Takwale, chuyên gia tư vấn da liễu và rối loạn móng tại Stratum Clinics, cho biết đường Beau có thể xuất hiện sau nhiều tình trạng sức khỏe khác nhau, bao gồm: nhồi máu cơ tim, sốt cao, sởi, quai bị, viêm phổi và nhiễm liên cầu khuẩn.
Sự xuất hiện của các rãnh ngang trên móng vì vậy không nên xem nhẹ, đặc biệt khi đi kèm những thay đổi bất thường khác về sức khỏe.
Móng tay Terry là tình trạng phần lớn bề mặt móng chuyển trắng đục, mờ như thủy tinh, chỉ còn một dải nhỏ màu nâu hoặc hồng ở đầu móng, đồng thời vùng bán nguyệt ở chân móng thường mờ hoặc không rõ. Đây có thể là thay đổi do tuổi tác, nhưng cũng có liên quan đến các bệnh lý nghiêm trọng như xơ gan, suy tim sung huyết, tiểu đường, suy thận hoặc viêm gan virus. Khi xuất hiện dấu hiệu này, người bệnh nên đi khám sớm để xác định nguyên nhân và điều trị theo bệnh nền dưới hướng dẫn của bác sĩ.
Các đốm trắng nhỏ trên móng tay thường không nguy hiểm nếu xuất hiện rải rác. Trong nhiều trường hợp, đây chỉ là hậu quả của va chạm nhẹ và sẽ biến mất khi móng mọc dài. Tuy nhiên, chúng cũng có thể liên quan đến tác động hóa chất, chấn thương nhẹ, tác dụng phụ của thuốc hoặc rối loạn sức khỏe tiềm ẩn nếu đi kèm triệu chứng khác. Nếu tình trạng kéo dài hoặc lan rộng, nên đi khám để được kiểm tra chính xác.
Theo bác sĩ Paul Ettlinger (Bệnh viện Đa khoa London), móng tay giòn có thể là dấu hiệu tự nhiên của lão hóa nhưng cũng phản ánh nhiều vấn đề sức khỏe khác. Nguyên nhân thường gặp gồm thiếu sắt, thiếu vitamin nhóm B hoặc chế độ ăn thiếu cân bằng; rối loạn ăn uống kéo dài; hội chứng Raynaud (tình trạng co thắt tạm thời các mạch máu nhỏ ở đầu ngón tay, ngón chân) làm giảm lưu lượng máu đến đầu chi; các bệnh viêm da như vảy nến, lichen phẳng; và rối loạn tuyến giáp, đặc biệt là suy giáp. Những yếu tố này khiến móng yếu, dễ tách lớp và gãy.
Nếu móng tay vàng kèm tình trạng giòn có thể là dấu hiệu cảnh báo một số bệnh lý tiềm ẩn. Nguyên nhân thường gặp gồm nhiễm nấm móng hoặc bệnh tiểu đường do rối loạn chuyển hóa ảnh hưởng đến cấu trúc collagen của móng. Đây là dấu hiệu cần được theo dõi sớm để tránh biến chứng hoặc tiến triển nặng hơn.
Thông thường các đường gờ chạy dọc móng tay khác với đường Beau (chạy ngang) và thường xuất hiện do chấn thương nhẹ quanh vùng móng. Theo chuyên gia da liễu, tình trạng này cũng có thể liên quan đến các bệnh lý như viêm da cơ địa (chàm), vảy nến hoặc viêm, nhiễm trùng quanh móng. Những dấu hiệu này phản ánh sự bất thường trong quá trình tái tạo tế bào da và móng.
Từ những quan sát của một người mất thị lực bẩm sinh, tôi hiểu rằng sự cống hiến ấy không phải là phép màu sẵn có. Đó là cuộc đối thoại công bằng giữa nỗ lực từ cá nhân và sự thấu cảm thực tâm của xã hội.
Sinh non với ngoại hình chỉ lớn bằng một "chú cá lóc", ký ức tuổi thơ của tôi được dệt nên bằng xúc giác và trí nhớ thay vì màu sắc. Tôi bắt đầu hành trình cuộc đời của mình bằng cách tập ghi nhớ vị trí từng món đồ vật nhỏ trong nhà do gia đình hướng dẫn, rồi dần mở rộng ra những địa hình phức tạp hơn.
Đó là những ngày lẩn mẩn đếm từng bước chân trên con đường quen thuộc từ nhà đến trường, cảm nhận sự thay đổi của mặt đường dưới đế giày để biết mình đang ở đâu.
Tôi học cách nhận diện bạn bè qua nhịp điệu của tiếng bước chân, hiểu về sự bao la của không gian qua tiếng gió rít, hay sự dội lại của âm thanh trong một căn phòng trống. Và trên hết, tôi cảm nhận tình yêu hay sự chân thành qua tông giọng, qua những rung cảm nhỏ nhất trong hơi thở của người đối diện.
Nhiều người thường ngạc nhiên khi biết tôi đã học hòa nhập với các bạn sáng mắt trừ năm 7 tuổi, hiện giờ là sinh viên khiếm thị hiếm hoi theo học chuyên ngành quan hệ quốc tế - Trường đại học Ngoại ngữ - Tin học TP.HCM.
Họ thắc mắc: Vì sao tôi lại chọn một ngành nghề vốn đòi hỏi sự quan sát nhạy bén, những nghi thức ngoại giao khắt khe và khả năng giao tiếp bằng ánh mắt?
Câu trả lời nằm ở niềm tin của tôi về sự kết nối.
Tôi tin rằng trong bất kỳ thời đại nào, sự gắn kết giữa người với người vẫn là điều quan trọng nhất.
Minh chứng rõ nhất trong đời tôi là dấu mốc tuổi 20, khi tôi trở thành đồng tác giả trẻ nhất trong cuốn sách "Không có đá quá mềm" cùng giáo sư Phan Văn Trường.
Chính sự kết nối về tư duy và niềm tin mà thầy dành cho một cô học trò khiếm thị đã biến những rào cản tưởng chừng như đá cứng trở nên mềm mại.
Hay trong chuyến tham gia Hội nghị Thanh niên khiếm thị khu vực châu Á - Thái Bình Dương tại Manila philippines, do Quỹ The Nippon Foundation tổ chức vào năm 2023, sự kết nối và đồng cảm từ những người bạn quốc tế trong hội nghị giúp tôi mở mang tư duy, bước ra khỏi "ốc đảo" của chính mình.
Đầu năm nay, tại tọa đàm "Ánh sáng từ trái tim và khát vọng" do Trường trung học Thực hành (Trường đại học Sư phạm TP.HCM) tổ chức, tôi đã có một cuộc gặp gỡ đặc biệt. Đứng trước các em học sinh đang tràn đầy hoài bão nhưng cũng không ít chênh vênh, tôi nhận ra: sự khiếm khuyết về thể xác không đáng sợ bằng sự thiếu hụt niềm tin vào bản thân.
Tôi chia sẻ với các bạn về cách dùng AI làm "đôi mắt" thứ hai để tự học đa ngoại ngữ và xử lý tài liệu. Khi kể về cách tôi dùng tính năng voice chat của AI để tự học đa ngoại ngữ, thông qua tiếng ồ, à của các em.
Các bạn sẽ hiểu ra rằng công nghệ không chỉ để giải trí, mà là công cụ để giúp người khiếm thị nâng cao năng lực của mình. Cuộc đối thoại ấy không đơn thuần là chia sẻ kỹ năng, mà là sự truyền lửa: Khi ta đủ khát khao, thế giới mới sẽ mở ra theo cách bạn không ngờ tới.
Nhiều người hỏi tôi, liệu sự tự tin và tinh thần lạc quan có phải là "chìa khóa vạn năng" giúp người khuyết tật luôn vững bước? Tôi cho rằng, lạc quan là nền tảng để bắt đầu tự tin sống hòa nhập.
Hòa nhập thực chất không chỉ nằm ở quyền được giáo dục, mà còn ở quyền được thụ hưởng cái đẹp và sự an toàn. Khoảnh khắc tôi đeo tai nghe, lắng nghe từng cử chỉ của nghệ sĩ Thành Lộc tại sân khấu Thiên Đăng (dự án Từ tai đến mắt) là một giây phút kỳ diệu. Đó là khi khát khao của tôi gặp được một "điểm tựa" thấu cảm từ cộng đồng.
Nhưng cuộc đời không chỉ có ánh đèn sân khấu. Vẫn còn đó những góc khuất rủi ro nơi cơ quan Liên hợp quốc về bình đẳng giới và trao quyền cho phụ nữ (UN Women Viet Nam) khẳng định: 76,8% phụ nữ và trẻ em khuyết tật trở thành đối tượng dễ tổn thương trước vấn nạn quấy rối tình dục.
Để góp phần giảm thiểu điều này, lớp tập huấn phòng chống xâm hại tình dục dành cho học sinh khiếm thị do tôi thực hiện tại mái ấm Huynh Đệ Như Nghĩa (cùng Tổ chức Nơ Xanh Việt Nam) giúp những nữ sinh nơi đây bảo vệ bản thân trước sóng gió cuộc đời.
Sau cùng, nỗ lực cá nhân dù phi thường đến đâu cũng chỉ là một nửa chiếc chìa khóa. Nếu người khuyết tật cố gắng 200% sức lực nhưng xã hội vẫn thiếu hạ tầng và dịch vụ hỗ trợ, thiếu cơ hội việc làm công bằng, thì mọi nỗ lực sẽ như "muối bỏ biển".
Vì vậy đừng chỉ trao tặng chúng tôi những đóa hoa hướng dương rực rỡ trong ngày lễ, hãy trao cho chúng tôi chiếc chìa khóa của sự thấu cảm thực tâm. Để mỗi bước đi không còn là những nỗ lực đơn độc, mà là hành trình cộng hưởng chung của những con người tin vào sức mạnh của sự kết nối chân thành.
Tết Đoan ngọ, hay còn gọi là Tết Đoan Dương hoặc Tết diệt sâu bọ, là một trong những ngày lễ truyền thống quan trọng của người Việt. Đây không chỉ là dịp tưởng nhớ tổ tiên, bày tỏ lòng thành kính với thần linh mà còn mang ý nghĩa cầu mong sức khỏe, bình an và mùa màng thuận lợi.
Năm 2026, nhiều gia đình quan tâm đến thời điểm thực hiện lễ cúng sao cho phù hợp với quan niệm phong thủy và tín ngưỡng dân gian.
Theo lịch âm dương, Tết Đoan ngọ năm 2026 diễn ra vào thứ Sáu, ngày 19/6/2026 Dương lịch, tức mùng 5 tháng 5 Âm lịch.
Trong văn hóa dân gian, việc lựa chọn giờ cúng được xem là cách thể hiện sự chu đáo, thành tâm của gia chủ đối với tổ tiên và các đấng thần linh.
Theo quan niệm phương Đông, "Đoan" có nghĩa là mở đầu, còn "Ngọ" chỉ khoảng thời gian giữa trưa. Đây là lúc dương khí đạt cực thịnh, tượng trưng cho sự sinh sôi, phát triển và nguồn năng lượng tích cực của đất trời. Vì vậy, cúng lễ vào giờ Ngọ được cho là mang lại nhiều may mắn, tài lộc và bình an cho gia đình.
Khi tiến hành nghi lễ, gia chủ thường thắp hương theo số lẻ, phổ biến là một hoặc ba nén, tùy phong tục từng vùng miền và điều kiện thờ cúng của mỗi gia đình.
Bên cạnh việc chọn giờ đẹp, gia chủ nên ăn mặc gọn gàng, lịch sự, giữ không gian thờ cúng sạch sẽ, trang nghiêm. Trong thời gian hành lễ cần hạn chế tiếng ồn, tránh nói cười lớn hoặc các hoạt động làm mất đi sự thành kính.
Tết Đoan ngọ diễn ra vào thời điểm nhiều loại trái cây mùa hè bước vào vụ thu hoạch, vì vậy mâm cúng thường khá phong phú và mang đậm nét văn hóa nông nghiệp.
Tùy theo phong tục từng vùng miền, lễ vật có thể khác nhau, nhưng mâm cúng cơ bản thường gồm:
- Trái cây theo mùa.
- Hoa tươi.
- Trầu cau.
- Hương, đèn và vàng mã.
- Nước sạch.
- Cơm rượu nếp.
Trong đó, cơm rượu nếp là món ăn gần như không thể thiếu trong ngày Tết diệt sâu bọ. Theo quan niệm dân gian, rượu nếp được làm từ gạo nếp lên men có tác dụng "diệt sâu bọ" trong cơ thể, giúp thanh lọc và tăng cường sức khỏe.
Ngoài những lễ vật truyền thống, nhiều địa phương còn chuẩn bị thêm bánh tro, chè trôi nước, vịt luộc hoặc các món ăn đặc trưng vùng miền để dâng cúng tổ tiên, tạo nên nét riêng cho ngày Tết Đoan ngọ.
Dù mâm cúng đơn giản hay đầy đủ, điều quan trọng nhất vẫn là lòng thành kính của gia chủ khi hướng về tổ tiên, cầu mong một năm bình an, mạnh khỏe và nhiều điều thuận lợi.
Chuyên gia phong thủy Nguyễn Song Hà gợi ý 4 khung giờ đẹp để cúng tết Đoan ngọ 2026 giúp gia chủ có nhiều may mắn, mùa màng bội thu.
Sau tết Nguyên đán, có lẽ tết Đoan ngọ là cái Tết sum họp đầm ấm nhất và có nhiều tục lệ gắn kết với đời sống của người dân. Vì vậy con cháu dù làm ăn xa xôi mấy cũng thu xếp để về quây quần.
Sau lễ cúng là các tục lệ diệt sâu bọ. Cả nhà quây quần ăn những loại quả chua, rượu nếp, bánh tro... để diệt trừ "sâu bọ", xua đuổi hết bệnh tật...
Năm 2026, tết Đoan ngọ ngày 5/5 âm lịch nhằm vào thứ Sáu ngày 19/6 dương lịch, tức ngày Giáp Tý tháng Giáp Ngọ năm Bính Ngọ.
Vào ngày này, các gia đình thường làm mâm lễ cúng dâng lên tổ tiên và các vị thần linh, mong gia đình nhận nhiều tài lộc, mùa màng bội thu.
Theo chuyên gia phong thủy Nguyễn Song Hà, các khung giờ đẹp để tiến hành nghi lễ cúng tết Đoan ngọ năm 2026 như sau:
- Giờ Đinh Mão từ 5h-7h
- Giờ Canh Ngọ từ 11h-13h (khung giờ đẹp nhất)
- Giờ Nhâm Thân từ 15h-17h
- Giờ Quý Dậu từ 17h-19h
Theo quan niệm dân gian, mọi người thường thắp hương theo số lẻ. Do đó, gia chủ có thể thắp 1, 3 nén tùy thuộc vào không gian thờ cúng.
Khi làm lễ cúng tết Đoan ngọ, gia chủ cần ăn mặc kín đáo, chỉnh tề tập trung vào buổi lễ, giữ sạch sẽ, trang nghiêm, tránh tiếng ồn, nói cười trong khi hành lễ. Để trọn vẹn, gia chủ cần chuẩn bị thêm văn khấn tết Đoan ngọ, tránh qua loa hoặc đọc sai lời khấn.
