Kiểm tra diện rộng, phát hiện hàng nghìn cơ sở vi phạm trong lĩnh vực an toàn thực phẩm
Ngày 11/7, Trường Cán bộ Thanh tra (Thanh tra Chính phủ) tổ chức tọa đàm với chủ đề “Bồi dưỡng nghiệp vụ kiểm tra chuyên ngành an toàn thực phẩm trong tình hình mới – Thực trạng và giải pháp”.
Phát biểu tại tọa đàm, TS Chu Quốc Thịnh, Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) nêu số liệu 6 tháng đầu, ngành y tế (cả trung ương và địa phương) đã thành lập hơn 5.000 đoàn, kiểm tra 118.009 cơ sở, phát hiện 5.695 cơ sở vi phạm (chiếm gần 5%).
Trong đó, đã xử lý 3.772 cơ sở (tăng hơn 39% so với cùng kỳ năm 2025). Phạt tiền 3.571 cơ sở với tổng số tiền hơn 20,27 tỷ đồng (tăng hơn 2,67 tỷ đồng so với cùng kỳ 2025).
Trong khi đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng kiểm tra 3.898 cơ sở vật tư nông nghiệp và nông lâm thủy sản, xử phạt 360 cơ sở (chiếm 9,2%, tăng so với cùng kỳ 2025).
Bộ Công Thương xử lý 1.832 vụ việc vi phạm, xử phạt hơn 13 tỷ đồng. Về sai phạm trong lĩnh vực thương mại điện tử, trong 5 tháng đầu năm, Bộ đã phối hợp với các nền tảng gỡ bỏ 14.102 gian hàng và 3.798 sản phẩm thực phẩm chức năng, thực phẩm bảo vệ sức khỏe giả và sữa kém chất lượng.
Đáng chú ý, Bộ Công an phát hiện, xử lý 4.688 vụ vi phạm với 4.795 tổ chức, cá nhân (tăng 102% so với cùng kỳ). Riêng xử lý hình sự, đã khởi tố 95 vụ với 192 bị can (tăng 265% số vụ và 237% số bị can so với cùng kỳ), tập trung nhiều nhất tại TP.HCM (12 vụ) và Hải Phòng (8 vụ).
Cần nâng cao năng lực kiểm tra, hậu kiểm và phối hợp liên ngành
Theo Cục trưởng Cục an toàn thực phẩm, hoạt động kiểm tra chuyên ngành đóng vai trò then chốt trong hệ thống quản lý an toàn thực phẩm trong phòng ngừa, phát hiện và ngăn chặn kịp thời các nguy cơ.
Cụ thể, kiểm tra chuyên ngành giúp ngăn chặn các lô hàng thực phẩm bẩn, không rõ nguồn gốc, hoặc bị ô nhiễm ngay tại cửa khẩu, nhà máy hoặc cơ sở phân phối trước khi chúng kịp tiếp cận người tiêu dùng. Đồng thời, phát hiện sớm các lỗ hổng trong quy trình sản xuất của doanh nghiệp để yêu cầu khắc phục, tránh xảy ra các sự cố ngộ độc thực phẩm quy mô lớn.
Hoạt động này giúp chấn chỉnh và nâng cao ý thức của tổ chức, cá nhân. Sự hiện diện của hoạt động kiểm tra tạo ra áp lực răn đe, buộc các chủ doanh nghiệp, hộ kinh doanh phải nghiêm túc tuân thủ các tiêu chuẩn vệ sinh, đầu tư trang thiết bị và kiểm soát nguồn nguyên liệu đầu vào. Kiểm tra chuyên ngành xử lý nghiêm minh góp phần tạo môi trường kinh doanh lành mạnh.
Theo Thượng tá, PGS.TS Phạm Tiến Dũng, Trưởng khoa Cảnh sát kinh tế, Học viện Cảnh sát nhân dân, an toàn thực phẩm hiện là lĩnh vực “nóng”, được lực lượng Cảnh sát kinh tế, đặc biệt là Cục Cảnh sát phòng, chống tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu (C05), tập trung đấu tranh quyết liệt từ năm 2025 đến nay.
Đồng thời, Bộ Công an cũng đang khẩn trương rà soát, sửa đổi các quy định pháp luật liên quan đến an toàn thực phẩm để đáp ứng yêu cầu thực tiễn.
Đồng quan điểm với TS Chu Quốc Thịnh, ông Dũng nhấn mạnh sự cần thiết phải đổi mới chương trình bồi dưỡng nghiệp vụ kiểm tra chuyên ngành an toàn thực phẩm theo hướng cập nhật các quy định về hình sự, tố tụng hình sự; nâng cao kỹ năng hậu kiểm, lập biên bản, thu thập và bảo quản chứng cứ, đặc biệt là chứng cứ điện tử trên không gian mạng.
Ngoài ra, cán bộ kiểm tra cũng cần được trang bị kỹ năng nhận diện dấu hiệu tội phạm “ẩn” sau các vi phạm hành chính và tăng cường phối hợp liên ngành để kịp thời chuyển tin báo đến cơ quan điều tra khi phát hiện dấu hiệu vi phạm hình sự.
TS Nguyễn Tuấn Khanh, Phó Hiệu trưởng Trường Cán bộ Thanh tra, Thanh tra Chính phủ cho biết, tọa đàm nhằm cụ thể hóa Kế hoạch công tác năm 2026 của Trường trong việc tạo diễn đàn trao đổi học thuật, nghiệp vụ giữa các chuyên gia, giảng viên, cán bộ quản lý về công tác kiểm tra chuyên ngành an toàn thực phẩm.
Đồng thời, làm rõ sự cần thiết, bối cảnh tổ chức, yêu cầu đặt ra đối với nội dung chương trình, phương pháp bồi dưỡng, công tác tổ chức bồi dưỡng nghiệp vụ kiểm tra chuyên ngành an toàn thực phẩm của Trường Cán bộ Thanh tra, từ đó, xác định nhu cầu bồi dưỡng kiểm tra chuyên ngành về an toàn thực phẩm.
Chiều 27-6, ông Nguyễn Phước Lộc - Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam TP.HCM, dẫn đầu đoàn công tác khảo sát và làm việc với trung tâm y tế các khu vực Phú Mỹ và Hồ Tràm.
Theo báo cáo, Trung tâm Y tế khu vực Phú Mỹ là đơn vị y tế hạng III với quy mô 100 giường bệnh và đang chăm sóc sức khỏe cho khoảng 300.000 dân.
Thời gian qua, Trung tâm Y tế khu vực Phú Mỹ đối mặt với các áp lực về thiếu hụt nhân sự (nhất là bác sĩ chuyên khoa sâu), cơ sở hạ tầng chưa đồng bộ, nhiều hạng mục xuống cấp, trang thiết bị còn hạn chế, công nghệ thông tin chưa đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số, tỉ lệ chuyển tuyến lên đến 60%.
Do đó, Trung tâm Y tế Phú Mỹ kiến nghị xây dựng mô hình Trung tâm Cấp cứu chấn thương, chuẩn hóa quy trình chuyên môn. Đồng thời đẩy mạnh đào tạo, chuyển giao kỹ thuật và đầu tư trang thiết bị, nâng cao toàn diện chất lượng khám chữa bệnh cho nhân dân.
Trong khi đó, Trung tâm Y tế khu vực Hồ Tràm là đơn vị y tế hạng II với 13 khoa phòng, 159 nhân sự cùng hơn 220 giường bệnh; là một trong những đơn vị đầu tiên phía đông TP.HCM tiên phong triển khai mô hình luân phiên bác sĩ.
Đến nay, trung tâm đã ghi nhận bước chuyển biến vượt bậc: lượt khám ngoại trú tăng gần 13%, điều trị nội trú tăng hơn 23%, thực hiện thành công nhiều ca phẫu thuật ngoại khoa và chấn thương chỉnh hình phức tạp…
Phát biểu kết luận buổi làm việc, Phó bí thư Nguyễn Phước Lộc cho biết ngành y tế TP.HCM đang định hướng phát triển theo mô hình đa tầng, đa cực, đa trung tâm với mục tiêu cốt lõi là bảo đảm bao phủ y tế toàn diện.
Thông qua đó từng bước xóa bỏ khoảng cách về địa lý và giao thông, bảo đảm mọi người dân đều được tiếp cận, thụ hưởng dịch vụ y tế một cách công bằng.
Phó bí thư Thành ủy TP.HCM yêu cầu khẩn trương rà soát, xây dựng đề án nâng cấp Trung tâm Y tế khu vực Phú Mỹ thành bệnh viện quy mô khoảng 700-800 giường. Hiện địa phương đang định hướng bố trí một bệnh viện khu vực và một bệnh viện tư nhân.
Lãnh đạo Thành ủy TP.HCM nhấn mạnh quan điểm không phân biệt đầu tư công hay tư, miễn là nhà đầu tư có đủ năng lực đáp ứng yêu cầu phát triển. Trường hợp nhà đầu tư tư nhân không đáp ứng được các điều kiện, quỹ đất dành cho y tế sẽ được chuyển sang đầu tư công.
Ông Nguyễn Phước Lộc khẳng định đây là "thời điểm vàng" để quy hoạch hệ thống y tế. Trong đó, quy hoạch phải đi trước một bước, có tầm nhìn dài hạn, xác định rõ trọng tâm, trọng điểm thì mới tạo cơ sở để huy động nguồn lực đầu tư.
Mặt khác, cần chuẩn bị quỹ nhà công vụ cho đội ngũ y tế và giáo dục nhằm thu hút, giữ chân nguồn nhân lực chất lượng cao đến làm việc lâu dài.
Ông yêu cầu lãnh đạo địa phương và ngành y tế khi đề xuất đầu tư phải dựa trên các cơ sở khoa học, đặc biệt là các thông số về mô hình bệnh tật được cập nhật từ chương trình khám sức khỏe toàn dân. Từ đó đưa ra các quyết định đầu tư phù hợp, hiệu quả.
Ở khu vực Hồ Tràm, Phó bí thư Nguyễn Phước Lộc chia sẻ định hướng phát triển y tế tại đây phải gắn chặt với kinh tế biển và du lịch, đáp ứng yêu cầu chăm sóc sức khỏe cho người dân, du khách và sự phát triển của địa phương.
Lãnh đạo Thành ủy TP.HCM giao Sở Y tế, Sở Tài chính phối hợp tham mưu cơ chế hỗ trợ ở mức cao nhất đối với đội ngũ y tế luân phiên đến công tác tại vùng sâu, vùng xa, vùng khó khăn.
Trên cơ sở mô hình luân phiên đang triển khai tại Côn Đảo và Hồ Tràm, cần nghiên cứu mở rộng sang các khu vực khác, bảo đảm mọi người dân, dù ở bất kỳ địa bàn nào, cũng được tiếp cận và thụ hưởng dịch vụ y tế một cách công bằng.
Dọc theo đường thở có những tế bào nhỏ li ti giống sợi tóc gọi là lông mao. Chúng có nhiệm vụ đẩy lớp chất nhầy cùng bụi bẩn, vi khuẩn và các chất độc trong không khí hít vào ra phía họng để ngăn không cho chúng xâm nhập sâu vào phổi.
Một số hóa chất trong khói thuốc lá như formaldehyde có thể làm tổn thương hoặc làm tê liệt các cấu trúc mỏng manh này, khiến chúng không hoạt động hiệu quả. Kết quả là các chất độc dễ dàng xâm nhập vào phổi, tích tụ lại và gây viêm.
Sau khi hút thuốc, các chất độc và hóa chất trong thuốc lá tồn đọng trong cơ thể, theo thời gian gây tổn thương cho các mô phổi nhạy cảm, bao gồm cả tổn thương DNA có thể dẫn đến ung thư phổi.
Khi đi ngủ và không tiếp xúc với khói thuốc, lông mao có thể bắt đầu tự phục hồi. Chúng cố gắng giữ và loại bỏ các chất độc tích tụ vào ban đêm, từ đó gây ho nhiều hơn để tống hết độc tố ra ngoài khi thức dậy.
Cách nhận biết ho do hút thuốc lá
Ho do hút thuốc lá giống như bất kỳ loại ho nào khác, là phản xạ tống mạnh không khí ra ngoài nhằm loại bỏ các chất gây kích ứng hoặc chất nhầy khỏi đường thở (phế quản và tiểu phế quản). Tuy nhiên, người bị ho do hút thuốc thường có một số đặc điểm riêng như sau:
- Có thể kéo dài hơn 2 hoặc 3 tuần.
- Tạo ra âm thanh khò khè hoặc lách tách.
- Có thể có đờm, tức là tạo ra chất nhầy. Đôi khi, ho có thể là ho khan (không có đờm) ở giai đoạn đầu hoặc ở người mới bỏ thuốc.
- Ho thường nặng hơn khi thức dậy và có xu hướng giảm dần trong ngày.
Tuy nhiên, khó phân biệt ho do hút thuốc đơn thuần với ho do ung thư phổi. Ho ra máu là dấu hiệu mạnh nhất của ung thư phổi, nhưng chỉ một phần nhỏ người bệnh gặp triệu chứng này. Dù ho ra một lượng nhỏ máu, người bệnh cũng cần khám ngay lập tức, vì máu có thể bị hít vào phổi.
Các triệu chứng khác có thể gợi ý ung thư phổi bao gồm:
- Khàn giọng kéo dài hơn vài ngày, không liên quan đến các triệu chứng cảm lạnh thông thường.
- Thở khò khè.
- Khó thở, đặc biệt là khi hoạt động thể chất.
- Sụt cân không rõ nguyên nhân.
- Đau khi thở có thể gợi ý tổn thương màng phổi.
- Đau ở phần trên cơ thể, đặc biệt là phổi, vai, giữa hai bả vai hoặc lưng.
Người đang hoặc từng hút thuốc và bị ho mạn tính nên đến gặp bác sĩ để được khám, đặc biệt nếu ho tăng tần suất, gây khó chịu hoặc có âm thanh bất thường.
Phương pháp điều trị
Để hết ho, cách tốt nhất là bỏ thuốc lá hoàn toàn. Tham khảo ý kiến bác sĩ để được tư vấn các phương pháp hỗ trợ cai thuốc hiệu quả.
Một số người sau khi bỏ thuốc lá thấy ho tăng lên, gọi là ho do cai thuốc lá. Nguyên nhân là khi ngừng hút thuốc, các lông mao trong đường thở bắt đầu phục hồi và hoạt động tốt hơn, giúp đẩy các chất bẩn ra ngoài, nên gây ho nhiều hơn. Tình trạng này chỉ tạm thời và thường giảm trong khoảng ba tháng.
Ho không chỉ giúp làm sạch chất do thuốc lá đưa vào, mà còn loại bỏ các tác nhân từ môi trường như nấm mốc, khói bếp hay hóa chất. Thay vì ngăn chặn hoàn toàn, có thể làm dịu cơn ho bằng các cách sau đây:
- Uống đủ nước mỗi ngày giúp làm loãng dịch tiết trong đường hô hấp.
- Súc miệng, tốt nhất là bằng nước muối ấm.
- Ngậm kẹo để làm dịu cổ họng.
- Uống mật ong, song không áp dụng cho trẻ dưới một tuổi vì có thể gây ngộ độc.
- Hít tinh dầu bạc hà hoặc khuynh diệp. Cho lá tươi của một trong hai loại thảo mộc này vào bát và đổ nước sôi vào. Trùm khăn lên đầu để giữ hơi nước và cúi người xuống bát đủ gần để hít vào.
- Nâng cao đầu khi ngủ, ngăn ngừa chất nhầy tích tụ trong cổ họng.
- Tập thể dục giúp thở sâu và nhanh hơn, làm loãng đờm.
- Ăn uống lành mạnh, đặc biệt là trái cây và rau xanh như bông cải xanh, súp lơ, có thể giúp tăng cường sức khỏe phổi. Một số nghiên cứu cho thấy chúng giàu chất chống oxy hóa, có thể hỗ trợ giảm tác hại của khói thuốc và góp phần giảm nguy cơ ung thư phổi.
Chiều thứ Tư hàng tuần, căn phòng nhỏ cuối khu điều trị Khoa Ung bướu Nhi, Bệnh viện Ung Bướu TP HCM, rộn ràng hơn thường lệ. Đó là giờ của lớp học Hoa Hướng Dương, nơi những học viên nhí không mặc đồng phục trường học mà mặc áo bệnh nhân, tay vẫn còn dán băng dính cố định kim truyền, say sưa bên những phím đàn.
Gia Bảo, 9 tuổi, ngồi lọt thỏm trước cây đàn organ. Đôi bàn tay nhỏ xíu, còn vụng về, bấm từng nốt nhạc của bài Happy Birthday. Bảo phát hiện ung thư máu từ năm 2 tuổi. Suốt 7 năm qua, bệnh viện là nhà, tiếng xe cấp cứu quen thuộc hơn tiếng trống trường. Chưa từng một ngày được đến lớp chính quy, Bảo không biết viết tên mình, nhưng em lại thuộc lòng giai điệu của Baby Shark hay Nơi này có anh.
Trên mu bàn tay Bảo, chiếc kim truyền vẫn nằm im lìm dưới lớp băng keo. Mỗi vài tháng, em phải trải qua nỗi ám ảnh mang tên "lấy tủy đồ", những chiếc kim dài đâm vào thắt lưng mà em mô tả là "đau đến run người". Nhưng cứ đến giờ học đàn, Bảo lại tươi tỉnh lạ thường.
"Mấy cô sợ tay con đeo kim không đánh được, nhưng con thích lắm, con không thấy đau nữa", cậu bé cười, đôi mắt sáng rực khi âm thanh trong trẻo vang lên từ phím đàn. Để đến được đây, mỗi sáng, mẹ em - một tài xế xe ôm công nghệ - phải chở con vượt hơn 20km, tranh thủ lúc con vào lớp để chạy thêm vài cuốc xe mưu sinh.
Video trẻ học đàn tại lớp học Hoa Hướng Dương
Cách đó không xa, An Nhiên, 9 tuổi, lặng lẽ ngồi quan sát. Em mắc u nguyên bào thần kinh di căn xương. Tay trái của Nhiên bị "cháy ven", thuốc phải truyền qua tay phải khiến việc cử động trở nên khó khăn. "Con thích đàn lắm mà tay đau quá không bấm được", cô bé thầm thì, ánh mắt thoáng buồn rồi lẳng lặng chọn một hộp màu, bắt đầu tô vẽ những ước mơ của riêng mình.
Lớp học Hoa Hướng Dương vốn được duy trì từ năm 2009, chủ yếu để dạy chữ. Nhưng từ tháng 5 năm nay, tiếng đàn đã được đưa vào để xoa dịu nỗi đau thể xác cho các em.
Người đứng lớp là Vũ Nguyễn Hoàng Thông, sinh viên năm 3 Đại học Nông Lâm TP HCM. Mỗi chiều thứ Tư, Thông kiên nhẫn hướng dẫn từng nốt nhạc cho những "học trò đặc biệt" vốn có sức khỏe thay đổi theo từng giờ.
"Dạy các em cần nhất là sự kiên nhẫn. Có bé đang học nửa chừng thì mẹ gọi ra chích thuốc, hôm sau quay lại phải chỉ lại từ đầu vì hóa trị làm các em dễ quên. Nhưng nhìn các em dám thử, dù nốt nhạc có chênh phô, tôi vẫn thấy hạnh phúc", Thông chia sẻ.
Với ba cây đàn organ từ các nhà hảo tâm, lớp học trở thành nơi "trú ẩn" của những tâm hồn nhỏ bé. Bé Diệu Nhi (2 tuổi, quê Bình Thuận) bị u nguyên bào võng mạc, một mắt đã hỏng hoàn toàn, nhưng cứ thấy đàn là đòi vào chơi. "Trước đây mỗi lần truyền thuốc con khóc dữ lắm, phải dỗ dành đủ kiểu. Giờ vô thuốc xong là đòi qua lớp ngay, con vui hơn nên cũng ít quấy khóc", mẹ bé tâm sự.
Theo BS.CK2 Võ Đức Hiếu, Phó giám đốc Bệnh viện Ung Bướu TP HCM, việc duy trì lớp học là cách bệnh viện giữ cho các em một "nhịp sống bình thường". Trong hành trình giành giật sự sống đầy khắc nghiệt, các em không chỉ cần thuốc mà còn cần được học tập, vui chơi và cảm thấy mình đang lớn lên như bao đứa trẻ khác.
Lãnh đạo bệnh viện nhìn nhận, giá trị của lớp học không nằm ở những bản nhạc hoàn hảo hay những con chữ tròn trịa. Nó nằm ở khoảnh khắc một đứa trẻ dám đứng lên hát vang giữa cơn đau, hay một cậu bé chưa biết chữ nhưng có thể đàn trọn vẹn một bài nhạc tặng mẹ.
"Điều đáng quý nhất là các em vẫn giữ được niềm tin vào tương lai. Mỗi giờ học giúp các em bớt lo lắng, giữ tinh thần lạc quan, thứ 'vũ khí' quan trọng nhất để đồng hành cùng quá trình điều trị dài đằng đẵng", bác sĩ Hiếu nói.
Chiều muộn, lớp học tan dần. Những chiếc xe đẩy truyền dịch lại lạch cạch lăn trên hành lang đưa các em về phòng bệnh. Tiếng đàn đã dứt, nhưng nụ cười của Bảo, của Nhi vẫn còn đọng lại, thắp lên những tia sáng ấm áp trong khu vườn "Hoa Hướng Dương" giữa lòng bệnh viện.
