Ngày 10-7 vừa qua, tên lửa Trường Chinh-10B đã được phóng lên từ bãi phóng thương mại ở Hải Nam trong chuyến bay thử nghiệm. Sau khi tách tầng, tầng một của tên lửa quay về theo phương thẳng đứng và được thu hồi bằng Navigator một phương tiện nổi trên biển, có hệ thống lưới chuyên dụng.
Theo Tân Hoa xã, đây là lần đầu Trung Quốc thu hồi có kiểm soát tầng một của tên lửa đẩy và là một bước đột phá lớn trong công nghệ tên lửa tái sử dụng.
Việc Trung Quốc lần đầu thu hồi có kiểm soát tầng đẩy tên lửa quỹ đạo Trường Chinh-10B không chỉ là một cột mốc kỹ thuật. Nó còn phát đi tín hiệu rằng cuộc cạnh tranh với Mỹ trong công nghệ tên lửa tái sử dụng, phóng vệ tinh quy mô lớn và tham vọng trở lại Mặt trăng đang bước sang một nấc mới.
Hãng tin Reuters dẫn truyền thông nhà nước Trung Quốc cho biết tên lửa Trường Chinh-10B cất cánh lúc 12h15 theo giờ địa phương. Tầng đẩy quay lại khoảng 6 phút sau khi tách tầng và được thu hồi thành công.
Khoảng thời gian ngắn này rất có ý nghĩa, giúp tiết kiệm đáng kể chi phí và thời gian chế tạo, đồng thời tăng tần suất sử dụng. Tên lửa Trường Chinh-10B do Học viện Công nghệ tên lửa đẩy Trung Quốc (CALT) phát triển, có khả năng đưa ít nhất 16 tấn thiết bị lên quỹ đạo thấp của Trái đất.
Với thành công này, Trung Quốc trở thành quốc gia thứ hai trên thế giới sở hữu công nghệ thu hồi tầng đẩy tên lửa. Đồng thời Bắc Kinh cũng phá thế độc quyền của Mỹ, đặc biệt là SpaceX.
Tập đoàn của tỉ phú Elon Musk đạt được thành công đầu tiên trong việc thu hồi tầng đẩy tên lửa Falcon 9 vào tháng 12-2015. Một thập kỷ sau, người sáng lập Amazon và sở hữu liên doanh Blue Origin, ông Jeff Bezos, đạt được thành tích tương tự với tên lửa New Glenn.
Tuy nhiên, SpaceX vẫn là cái tên nổi bật đáng gờm, vượt mốc 100 lần phóng mỗi năm trong vài năm trở lại đây nhờ kho tên lửa đẩy tái sử dụng được thiết kế để phóng hàng chục lần.
Khoảnh khắc tầng một tên lửa Trường Chinh-10B được thu hồi – Nguồn: XINHUA
Điểm đáng chú ý là Trung Quốc không sao chép nguyên mẫu cách SpaceX đưa Falcon 9 hạ cánh bằng càng đáp trên sà lan hoặc bãi đáp.
Trong khi đó, Trường Chinh-10B sử dụng các móc hạ cánh để bám vào một hệ thống lưới – cáp căng trên tàu thu hồi ngoài biển.
Theo chuyên gia Chen Muye thuộc Tập đoàn Khoa học và Công nghệ hàng không vũ trụ Trung Quốc (CASC), thu hồi bằng lưới – cáp giúp đơn giản hóa cấu trúc trên tên lửa, giảm khối lượng nên tăng khả năng mang tải và cơ hội “bắt được” tên lửa khi điểm rơi có sai lệch.
Trang SpaceNews nhận định việc thu hồi thành công tầng một Trường Chinh-10B là cú hích lớn cho nỗ lực phát triển tên lửa tái sử dụng của Trung Quốc, xa hơn là cả chương trình đưa người lên Mặt trăng.
Tờ South China Morning Post dẫn lời doanh nhân Martin Varsavsky bình luận rằng việc Trung Quốc thu hồi tên lửa không chỉ phá thế độc quyền của Mỹ. Trong tương lai, nó có thể gây áp lực kéo chi phí phóng xuống và tăng tốc triển khai vệ tinh thương mại, một điều có lợi cho những nước đi sau trong chinh phục không gian.
Nhận định Trung Quốc “đuổi kịp” SpaceX ngay sau một chuyến bay thử nghiệm là quá sớm. Song, nói Bắc Kinh đã cho thấy họ có chìa khóa để mở cửa câu lạc bộ tên lửa tái sử dụng thì đúng.
Nhà bình luận Pakistan Javed Hassan thận trọng cho rằng SpaceX vẫn có lợi thế lớn về kinh nghiệm và nhịp vận hành. Mặc dù vậy, vị này thừa nhận Trung Quốc có năng lực “hấp thụ, thích nghi và công nghiệp hóa” các công nghệ phức tạp với tốc độ rất nhanh.
Nói cách khác, SpaceX có thể sẽ phải chấp nhận bước vào cuộc đua song mã với Trung Quốc trong thời gian tới nếu Bắc Kinh cho thấy họ không chỉ “bắt được” mà còn “tái sử dụng được” tầng đẩy tên lửa.
Việc Trung Quốc theo đuổi công nghệ thu hồi tên lửa cũng hợp lý trong bối cảnh nhu cầu được dự báo sẽ tăng vọt.
Năm ngoái, Goldman Sachs Research ước tính có thể có tới 70.000 vệ tinh quỹ đạo thấp được phóng trong 5 năm, trong đó khoảng 53.000 vệ tinh đến từ Trung Quốc. Giá trị thị trường vệ tinh có thể tăng từ 15 tỉ USD hiện nay lên 108 tỉ USD vào năm 2035 trong kịch bản cơ sở, thậm chí lên tới 457 tỉ USD trong kịch bản lý tưởng.
Một vài ý kiến lạc quan còn cho rằng khi ngày càng nhiều sự cạnh tranh giữa Mỹ và Trung Quốc, việc đặt các trung tâm dữ liệu trong không gian sẽ sớm đi vào hiện thực, đáp ứng nhu cầu bùng nổ về trí tuệ nhân tạo.
Về lý thuyết, đặt trung tâm dữ liệu trong không gian giúp tiết kiệm chi phí hơn đặt trên mặt đất. Tuy nhiên, để ý tưởng này khả thi, công nghệ là chưa đủ mà còn cần tính đến cả yếu tố chính trị, cạnh tranh chiến lược.
Cạnh tranh Mỹ – Trung trong tên lửa tái sử dụng có thể đem lại mặt tích cực khi chi phí phóng giảm, nhiều doanh nghiệp và quốc gia có cơ hội tiếp cận không gian, dịch vụ viễn thông và dữ liệu từ vệ tinh trở nên phổ biến hơn.
Tuy nhiên, mặt trái là quỹ đạo thấp sẽ đông đúc hơn, rủi ro va chạm và rác vũ trụ tăng trong khi các chuẩn mực quản trị không gian vẫn chạy sau tốc độ phát triển công nghệ. Để giải quyết, không chỉ cần chương trình quản lý rác vũ trụ chủ động mà còn phải tăng “tuổi thọ” vệ tinh – điều sẽ dẫn đến tăng chi phí.
Nói tóm lại, thành công của Trường Chinh-10B không chỉ làm cuộc đua Mỹ – Trung nóng lên. Nó còn đặt ra câu hỏi khác: Thế giới sẽ quản lý một “xa lộ quỹ đạo” ngày càng đông đúc như thế nào trong tương lai?
Vụ Su-35S bắn hạ MiG-29 nói trên được báo cáo vào đêm 26.6 và rạng sáng 27.6. Ukraine chính thức xác nhận việc mất một chiếc MiG-29 trong một nhiệm vụ tác chiến trên không phận tỉnh Poltava (miền trung Ukraine), nhưng cho biết phi công đã nhảy dù thành công và sống sót.
Các kênh thông tin có liên kết với quân đội Nga và nhiều nhà phân tích tình báo nguồn mở sau đó cho rằng vụ mất MiG-29 là do một chiếc Su-35S của Nga phóng tên lửa không đối không bội siêu thanh tầm xa R-37M từ không phận thuộc tỉnh Belgorod của Nga, theo Defence Security Asia.
Diễn biến của cuộc giao tranh đã thu hút sự chú ý đặc biệt trong giới hàng không quân sự toàn cầu vì khoảng cách đường thẳng ước tính giữa phía tây tỉnh Belgorod và khu vực hoạt động của chiếc MiG-29 được báo cáo gần Velyka Bahachka hoặc Shyshaky vào khoảng 185 đến 190 km.
Vụ việc đã thúc đẩy cuộc tranh luận quốc tế về khả năng sống sót của máy bay chiến đấu thế hệ thứ tư khi hoạt động chống lại các hệ sinh thái cảm biến - tác chiến nhiều lớp, tích hợp các nền tảng cảnh báo sớm trên không, hệ thống tên lửa tầm xa, radar mặt đất và các liên kết dữ liệu chiến thuật an toàn.
Các nhà phân tích quân sự nhận định rằng cuộc giao tranh phản ánh sự ưu tiên hoạt động rộng hơn của Nga trong việc giữ các tài sản không quân chiến thuật sâu trong không phận được bảo vệ, đồng thời mở rộng tầm bắn gây sát thương thông qua các hệ thống tên lửa tầm xa, thay vì trực tiếp xâm nhập không phận Ukraine, nơi có hệ thống phòng không mạnh.
Vụ việc cũng là minh chứng cho cách Lực lượng Không quân Vũ trụ Nga tiếp tục tận dụng dòng tên lửa R-37M để gây áp lực tác chiến lên kho máy bay chiến đấu chiến thuật ngày càng hạn chế của Ukraine, đặc biệt là các phi đội MiG-29 và Su-27 đã lỗi thời.
Các đánh giá quốc phòng phương Tây cảnh báo rằng xác suất tiêu diệt mục tiêu thực tế liên quan đến tên lửa R-37M vẫn khó xác minh độc lập, đặc biệt là ở tầm bắn cực xa, nơi tác chiến điện tử, các thao tác né tránh và khả năng cơ động của mục tiêu làm phức tạp đáng kể động lực đánh chặn giai đoạn cuối của tên lửa.
Tuy nhiên, thực tế cho thấy chiến tranh trên không hiện đại ngày càng ưu tiên sự thống trị của cảm biến, sự kết hợp thông tin, động học tên lửa và kiểm soát không gian tác chiến tầm xa.
Vụ Su-35S bắn hạ MiG-29 có khả năng đại diện cho một trong những vụ bắn hạ máy bay chiến đấu ở tầm xa nhất được xác nhận trong lịch sử tác chiến trên không thời hiện đại, đồng thời củng cố học thuyết không chiến được xây dựng dựa trên tác chiến bằng tên lửa từ xa của Nga, theo Defence Security Asia.
MiG-29 là xương sống cho phi đội chiến đấu của không quân Ukraine trước khi xung đột với Nga nổ ra vào tháng 2.2022. Sau đó, Ukraine cũng được bổ sung thêm MiG-29 từ các đồng minh thuộc khối Warsaw cũ ở Đông Âu.
Theo báo Korea Times, Chính phủ Hàn Quốc quyết định hạ độ tuổi được miễn truy cứu trách nhiệm hình sự đối với người chưa thành niên, từ 14 xuống 13 tuổi. Quy định mới chỉ áp dụng với các trường hợp "phạm tội nghiêm trọng".
Các quan chức Hàn Quốc cho biết ngày 28-6, Bộ Bình đẳng giới và Gia đình cùng Bộ Tư pháp đã thống nhất nội dung này. Bộ này dự kiến trình đề xuất lên nội các sớm nhất vào ngày 30-6.
Theo luật hiện hành tại nước này, trẻ từ 10 đến dưới 14 tuổi phạm tội không bị truy cứu trách nhiệm hình sự, chỉ chịu các biện pháp bảo vệ theo hệ thống tư pháp vị thành niên.
Nếu đề xuất này được thông qua, những trẻ 13 tuổi phạm các tội bạo lực nghiêm trọng có thể bị truy tố và xét xử theo luật hình sự.
Động thái này được xem là một thỏa hiệp của Chính phủ Hàn Quốc. Trước đó, một ủy ban đối thoại xã hội gồm các chuyên gia đã kiến nghị giữ nguyên quy định hiện hành.
Ngược lại, dư luận yêu cầu xử lý nghiêm hơn tội phạm vị thành niên, khi bạo lực ở thanh thiếu niên ngày càng gia tăng.
Do đó Chính phủ cho biết quyết định được điều chỉnh sau khi cân nhắc phản ứng mạnh mẽ của người dân, cũng như quan điểm khác nhau giữa các bộ, ngành.
Một cuộc khảo sát hồi tháng 3 của Gallup Korea với 1.002 người trưởng thành cho thấy 81% ủng hộ hạ độ tuổi tối thiểu chịu trách nhiệm hình sự với người chưa thành niên phạm tội. Nhiều thanh thiếu niên tham gia phiên điều trần trực tuyến cũng bày tỏ đồng tình với đề xuất này.
Các diễn biến này diễn ra trong bối cảnh Hàn Quốc chứng kiến số vụ phạm tội do người chưa thành niên gây ra có xu hướng tăng. Theo Bộ Tư pháp nước này, con số đã tăng từ 54.017 vụ năm 2021 lên 61.956 vụ năm 2024.
Hiện Bộ Tư pháp vẫn đang xây dựng tiêu chí xác định "tội phạm nghiêm trọng". Theo các dự thảo trước đó, nhóm tội này gồm giết người, cướp, hiếp dâm, dâm ô, các tội phạm tình dục khác và hành hung theo nhóm.
Dù dự kiến trình lên nội các trong tuần này, đề xuất vẫn có thể tiếp tục điều chỉnh trong quá trình thảo luận.
Đài CNBC ngày 3.7 đăng tải buổi phỏng vấn với Tổng thống Trump tại Phòng Bầu dục ở Nhà Trắng và trả lời sâu về tình hình tài chính, kinh tế và các dự luật đang được xem xét tại quốc hội Mỹ.
Công bố báo cáo tài chính mới đây cho thấy khoản thu nhập của ông Trump lên tới hơn 2 tỉ USD vào năm 2025. Dù vậy, chủ nhân Nhà Trắng khẳng định ông không trực tiếp tham gia quản lý khối tài sản khổng lồ này. Thay vào đó, ông giao phó toàn bộ trọng trách cho người con trai Eric Trump cùng các tổ chức tài chính lớn.
"Tài sản của tôi được giao cho các công ty lớn... con trai tôi Eric đang xử lý việc này", ông Trump nói. "Tôi thậm chí không nói chuyện với con về những vấn đề này. Tôi không chắc quy định hiện tại ra sao, thế nhưng tôi không can thiệp", ông nêu thêm.
Tổng thống Trump cho biết các khoản tiền được đưa vào các quỹ tín thác ẩn danh (blind trusts) để đầu tư. Theo Công ty The Quinn Group, chuyên tư vấn tài chính có trụ sở tại Úc, các chính khách cấp cao thường ủy quyền cho các quỹ này để quản lý tài sản. Khi đó, người lập quỹ không được biết thông tin và không có quyền kiểm soát đối với các quyết định đầu tư. Điều này giúp ngăn chặn xung đột lợi ích và tránh trường hợp ban hành chính sách nhằm trục lợi cá nhân.
Khi có báo cáo về doanh thu từ tiền mã hóa, ông Trump cũng khẳng định nỗ lực kinh doanh tiền mã hóa không có gì bất hợp pháp hay sai trái. Ông nhấn mạnh mục đích lớn nhất của mình hiện tại là lãnh đạo đất nước để Mỹ không bị Trung Quốc vượt mặt trong các lĩnh vực tương lai như tiền mã hóa và trí tuệ nhân tạo (AI).
Tổng thống Trump thừa nhận ông cảm thấy "tội nghiệp" cho các con mình khi chức vụ tổng thống của ông vô tình trở thành tâm điểm chú ý và tạo ra xung đột lợi ích đối với bất kỳ khoản đầu tư nào của họ.
"Nếu chúng mua một công ty sản xuất bánh nướng nhỏ, nguồn năng lượng để làm ra những chiếc bánh đó lập tức bị soi xét xem có liên quan đến chính sách năng lượng của tôi hay không", ông Trump chia sẻ.
Ông ví von rằng nếu các con mua một chiếc xe tải tiết kiệm năng lượng, họ cũng dễ bị quốc hội cáo buộc là "nắm được thông tin nội bộ". Thực tế, các khoản đầu tư của gia đình Trump đang bị giới chức theo dõi sát sao, đặc biệt khi các dự án đầu tư của những người con ông Trump vấp phải sự soi xét khắt khe từ đảng Dân chủ nhằm tìm kiếm dấu hiệu giao dịch nội gián, theo CNBC.
Về mặt nhân sự, ông Trump tái khẳng định quyết tâm sa thải bà Lisa Cook, thành viên Hội đồng Thống đốc của Cục Dự trữ Liên bang (Fed), bất chấp việc Tòa án Tối cao Mỹ vừa ra phán quyết tạm thời ngăn cản động thái này. Tòa cho rằng bà Cook vẫn đang trong quá trình khiếu nại pháp lý, song ông Trump tự tin sẽ thắng kiện vì cho rằng phán quyết vừa qua chỉ mang tính "quy trình và thủ tục".
Tổng thống Mỹ cũng phàn nàn về sự thiếu đoàn kết của các thẩm phán bảo thủ tại Tòa Tối cao. Ông chỉ ra rằng 3 thẩm phán thuộc phe cấp tiến luôn bỏ phiếu như một khối thống nhất "hiếm khi có ngoại lệ", trong khi 6 thẩm phán phe bảo thủ lại thường xuyên phân tán phiếu bầu.
Mới đây, các thẩm phán đã bỏ phiếu với tỷ lệ 6-3 để hủy sắc lệnh của ông Trump, khi chính quyền Mỹ muốn hạn chế về đối tượng hưởng quyền công dân theo nơi sinh. "Về vụ quyền công dân theo nơi sinh, đáng lẽ tôi phải chiến thắng", ông nói với CNBC.
Về mặt lập pháp, ông Trump tuyên bố thà không ký dự luật nhà ở cho đến khi Đạo luật SAVE America được thông qua. Đây là dự luật yêu cầu cử tri phải xuất trình giấy tờ tùy thân và chứng minh quốc tịch khi đi bầu cử, đồng thời hạn chế bỏ phiếu qua thư.
Sự cương quyết của ông Trump đang khiến dự luật nhà ở bị đình trệ, trong khi thượng viện vẫn chưa đủ số phiếu để thông qua Đạo luật SAVE. Ông Trump kêu gọi phe Cộng hòa tại thượng viện chấm dứt quy tắc filibuster (thủ tục tranh luận kéo dài để trì hoãn bỏ phiếu) để dọn đường thông qua hàng loạt chính sách trọng tâm của mình.
Tổng thống Trump khẳng định sức mạnh tuyệt đối của "vũ khí thuế quan" trong ngoại giao. Ông tiết lộ đã từng dùng lời đe dọa áp thuế 200% để ngăn chặn thành công các cuộc xung đột quân sự giữa các quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân như Ấn Độ và Pakistan, đồng thời tiếp tục duy trì sức ép tối đa để buộc Iran phải từ bỏ tham vọng hạt nhân.
