Bé trai 8 tuổi đến khám tại Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM trong tình trạng dị tật tai nhỏ độ 3, kèm tịt hoàn toàn ống tai ngoài bên phải. Trước khi điều trị, em thường kéo tóc che kín tai dị tật, rụt rè khi giao tiếp và luôn sợ bị bạn bè trêu chọc.
Sau khi thăm khám, ê-kíp khoa Tai Mũi Họng đã thực hiện phẫu thuật tạo hình ống tai trước, sau đó tạo hình vành tai bằng sụn sườn tự thân qua hai giai đoạn cho bệnh nhi.
Hậu can thiệp, trẻ có vành tai mới với các cấu trúc tương đối đầy đủ, đạt độ cân đối và thẩm mỹ 80-90% so với bên lành; sức nghe ở tai được tạo hình cũng cải thiện đáng kể. Trong lần tái khám gần đây, em đã cắt tóc ngắn gọn gàng, tự tin hơn khi giao tiếp và không còn sợ bị bạn bè chọc ghẹo.
ThS.BS Lê Văn Vĩnh Quyền, khoa Tai Mũi Họng, cho biết dị tật tai nhỏ bẩm sinh là tình trạng trẻ sinh ra có vành tai nhỏ bất thường ở nhiều mức độ, từ dị dạng nhẹ đến thiếu một phần cấu trúc vành tai, thậm chí không có vết tích của vành tai.
Đáng chú ý, khoảng 90% trường hợp tai nhỏ bẩm sinh đi kèm dị dạng ống tai, khiến trẻ có thể bị teo nhỏ hoặc không có ống tai, hay có bất thường tai giữa, từ đó ảnh hưởng đến sức nghe.
Ngoài khiếm khuyết thẩm mỹ, nhiều trẻ bị dị tật tai nhỏ có thể ảnh hưởng đến sức nghe, khả năng phát triển ngôn ngữ và tâm lý khi trẻ bước vào tuổi đi học. Vì vậy, ngay khi phát hiện trẻ có bất thường ở vành tai sau sinh, phụ huynh nên đưa con em đến cơ sở chuyên sâu để được đánh giá mức độ dị tật, tầm soát dị dạng ống tai và kiểm tra sức nghe.
Nếu dị tật xảy ra ở cả hai tai, tình trạng nghe kém hai bên có thể khiến trẻ chậm phát triển ngôn ngữ hoặc rối loạn phát âm nếu không được can thiệp kịp thời.
Độ tuổi phù hợp để phẫu thuật tạo hình vành tai thường là 6-10 tuổi, giai đoạn vành tai bên lành đã đạt 85-90% kích thước của người trưởng thành, giúp bác sĩ có cơ sở đối chiếu để thiết kế vành tai mới cân đối hơn. Đây cũng là thời điểm trẻ chuẩn bị bước vào tiểu học, bắt đầu nhạy cảm hơn với ngoại hình và các nhận xét từ bạn bè.
Việc can thiệp đúng thời điểm không chỉ giúp phục hồi hình dáng vành tai, mà còn góp phần giảm mặc cảm cho trẻ trước khi áp lực tâm lý học đường trở nên nặng nề hơn.
Từ năm 2015 đến nay, Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM đã triển khai hơn 110 ca phẫu thuật tạo hình tai nhỏ, bao gồm các trường hợp dị dạng vành tai đơn thuần, dị tật tai nhỏ kèm teo hẹp hoặc tịt ống tai.
Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định phẫu thuật tạo hình ống tai hoặc cấy thiết bị trợ thính đường xương BAHA nhằm phục hồi thính lực, song song với tạo hình vành tai để người bệnh cải thiện cả thẩm mỹ lẫn chức năng nghe.
Các chuyên gia khuyến cáo, phụ huynh không nên giấu kín tình trạng của con hoặc xem dị tật tai nhỏ chỉ là vấn đề ngoại hình. Khi phát hiện trẻ có bất thường ở vành tai, gia đình nên đưa trẻ đến cơ sở y tế chuyên khoa để được đánh giá toàn diện và can thiệp đúng thời điểm.
“Việc tạo hình giúp trẻ có vành tai mới gần giống bên lành. Với những trường hợp có dị dạng ống tai đi kèm, phẫu thuật tạo hình ống tai còn có thể giúp trẻ cải thiện sức nghe, hạn chế phụ thuộc vào thiết bị trợ thính, từ đó tăng cơ hội học tập, giao tiếp và hòa nhập xã hội”, bác sĩ Quyền nhấn mạnh.
Ngày 7/5, TS.BS Nguyễn Đình Minh, Trưởng Khoa Phẫu thuật Tạo hình Thẩm mỹ và Tái tạo, Bệnh viện Đại học Y Dược cơ sở Linh Đàm, cho biết bệnh nhân vào viện trong tình trạng khuyết môi phức tạp do mất nhiều phần gây biến dạng, ảnh hưởng trực tiếp đến chức năng khép miệng, phát âm, ăn nhai và thẩm mỹ khuôn mặt. Người nhà không tìm thấy mảnh môi rời để nối lại.
Bác sĩ quyết định sử dụng kỹ thuật tạo hình bằng vạt Abbe nhằm tái tạo phần môi đỏ và phục hồi liên tục cơ vòng môi.
Ưu điểm quan trọng của vạt Abbe là khả năng tái tạo gần như đầy đủ các thành phần giải phẫu của môi, bao gồm môi đỏ, môi trắng, niêm mạc và đặc biệt là cơ vòng môi. Đây là điểm khác biệt lớn so với ghép da hay các phương pháp che phủ đơn thuần.
Nhờ phục hồi cơ vòng môi, bệnh nhân cải thiện hình thể môi, bảo tồn chức năng khép miệng, phát âm và ăn uống.
Bệnh nhân phải trải qua hai cuộc phẫu thuật để chỉnh sửa môi cân đối, hài hòa. Trong thời gian chờ mổ, việc ăn uống, vệ sinh và sinh hoạt có thể gặp nhiều bất tiện do hai môi còn dính với nhau.
ThS.BS Nguyễn Ngọc Tuấn, Khoa Phẫu thuật Tạo hình Thẩm mỹ và Tái tạo, cho biết vết thương do người cắn là một dạng tổn thương rất đặc biệt và "bẩn" tương đương với vết thương do súc vật cắn, nguy cơ nhiễm trùng cực cao.
Để sơ cứu, cần rửa sạch vết thương và cầm máu tại chỗ. Tuyệt đối không được khâu kín hay băng bó quá chặt ngay từ đầu. Bịt kín vết thương sẽ tạo môi trường yếm khí, khiến vi khuẩn phát triển mạnh và dẫn đến nguy cơ nhiễm trùng nghiêm trọng.
Nếu bị chó mèo cắn, ưu tiên hàng đầu là tiêm phòng dại. Với vết thương do người cắn, bệnh nhân vẫn nên cân nhắc việc tiêm phòng uốn ván hoặc kiểm tra các bệnh truyền nhiễm qua đường máu nếu vết cắn sâu và người cắn có nguy cơ cao.
Nhiều loại quả như nho, sầu riêng, dứa, táo, chuối, hồng xiêm, xoài...có chứa một lượng cồn nhất định. Nguyên nhân là trong các loại quả chín chứa đường cao nên dễ bị lên men, sau đó chuyển hóa thành ethanol (cồn) hoặc bản thân thực phẩm đã lên men có chứa cồn. Đặc biệt, sầu riêng có hàm lượng đường rất lớn, chín, lên men nhanh.
Tuy nhiên, lượng cồn trong hoa quả rất ít, không giống như khi chúng ta trực tiếp uống. Ăn sầu riêng cũng không ảnh hưởng đến việc điều khiển phương tiện giao thông, dù hơi thở chứa cồn.
Để an toàn, bạn nên súc miệng kỹ bằng nước sạch vài lần và uống nhiều nước. Việc này giúp làm sạch lượng đường và cồn bám trong kẽ răng, khoang miệng. Sau đó, bạn nên chờ khoảng 15-30 phút, để lượng cồn tự nhiên trong sầu riêng bay hơi hoàn toàn.
Trong trường hợp hy hữu nếu bạn vừa ăn xong mà bị dừng xe thổi nồng độ cồn và máy báo nhận diện, bạn hoàn toàn có quyền giải trình với lực lượng chức năng rằng mình vừa ăn trái cây (sầu riêng, vải, chôm chôm...) và xin phép ngồi nghỉ 15-20 phút, súc miệng bằng nước lọc trước khi thực hiện thổi lại.
Bạn có thể thử ước tính lượng bia rượu uống và thời gian cơ thể thải hết cồn, bằng cách điền các chỉ số vào bảng dưới đây:
Thực tế không có con số chính xác tuyệt đối sau uống rượu bia sau bao lâu mới được lái xe, hay sau bao lâu uống rượu bia thì hết nồng độ cồn trong cơ thể. Nó phụ thuộc vào lượng bia rượu uống và cơ địa từng người. Những người chức năng gan suy yếu hoặc cơ thể chuyển hóa chậm hơn thì nồng độ cồn chuyển hóa sẽ lâu hơn nhiều.
Các chuyên gia khuyến cáo nam không nên uống quá hai đơn vị cồn một ngày, nữ không quá một đơn vị cồn một ngày và không uống quá 5 ngày một tuần. Một đơn vị cồn tương đương 10 g cồn nguyên chất chứa trong dung dịch uống, tức khoảng 3/4 chai hay lon bia 330 ml (5%) hoặc một cốc bia hơi 330 ml hay một ly rượu vang 100 ml (13,5%) hay một chén rượu mạnh 30 ml (40%).
Bác sĩ chuyên khoa 2 Châu Thị Anh, phụ trách Khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện đa khoa Xuyên Á TP.HCM, cho biết quan niệm cho rằng "đường tự nhiên thì tốt và an toàn cho người tiểu đường" là một hiểu lầm rất phổ biến. Về bản chất khoa học và cơ chế chuyển hóa, cả đường thốt nốt và đường phèn đều tác động trực tiếp đến lượng đường trong máu và không được xem là thực phẩm an toàn hay có thể dùng thoải mái cho người cần kiểm soát đường huyết.
Dưới đây là phân tích chi tiết dựa trên chỉ số đường huyết (GI) và tải lượng đường huyết của từng loại:
Đường phèn thực chất là đường mía được kết tinh lại. Quá trình làm đường phèn chỉ thay đổi trạng thái vật lý, tạo thành khối tinh thể lớn, loại bỏ tạp chất chứ không làm thay đổi cấu trúc hóa học cốt lõi. Chỉ số đường huyết của đường phèn tương đương với đường trắng tinh luyện, rơi vào khoảng 65 (mức trung bình cao).
Khi đi vào hệ tiêu hóa, enzyme trong cơ thể lập tức phân giải đường phèn thành các phân tử glucose và fructose. Lượng glucose này đi thẳng vào máu, làm tăng đường huyết nhanh chóng y hệt như khi tiêu thụ đường cát trắng.
Đường thốt nốt
Đường thốt nốt được cô đặc từ dịch nhựa cây thốt nốt. Đây là loại đường chưa qua tinh chế hoàn toàn, do đó nó giữ lại được một số khoáng chất vi lượng (kali, sắt, kẽm), inulin (một loại chất xơ) và chất chống oxy hóa.
Nhờ có chứa một ít chất xơ và cấu trúc chưa tinh chế, đường thốt nốt có chỉ số GI dao động trong khoảng 35 - 54 (tùy thuộc vào phương pháp chế biến). Đây là mức GI thấp hơn đáng kể so với đường trắng.
Mức GI thấp giúp đường thốt nốt giải phóng glucose vào máu chậm hơn, tránh hiện tượng đường huyết tăng vọt đột ngột. Tuy nhiên, thành phần chính của nó vẫn là sacarozơ (chiếm khoảng 70 - 79%). Tải lượng đường huyết của đường thốt nốt vẫn rất đáng kể; nếu tiêu thụ cùng một trọng lượng, lượng carbohydrate nạp vào cơ thể gần như tương đương với đường trắng.
Việc chuyển từ đường trắng sang đường thốt nốt có thể mang lại lợi ích nhỏ về mặt vi chất dinh dưỡng và tốc độ hấp thu đường chậm hơn, nhưng không làm thay đổi bản chất chuyển hóa cốt lõi.
"Cả đường thốt nốt và đường phèn đều là những nguồn cung cấp đường nhanh và cần được giới hạn nghiêm ngặt. Khái niệm có nguồn gốc tự nhiên không đồng nghĩa với không gây tăng đường huyết", bác sĩ Châu Thị Anh nhấn mạnh.
Bất kỳ lượng đường thốt nốt hay đường phèn nào nạp vào cũng phải được tính toán chặt chẽ vào tổng lượng carbohydrate tiêu thụ trong ngày. Việc lạm dụng vì nghĩ chúng "lành tính" sẽ dẫn đến vượt ngưỡng dung nạp carbohydrate, gây tăng đường huyết kéo dài.
Nếu thực sự cần vị ngọt trong các món ăn mà không muốn làm tăng đường huyết hay phá vỡ các chỉ số chuyển hóa, các chất tạo ngọt không sinh năng lượng mới là giải pháp tối ưu.
Ví dụ: Chiết xuất cỏ ngọt (Stevia): GI = 0; đường la hán quả: GI = 0; erythritol (Rượu đường): GI = 0... phần lớn được bài tiết qua nước tiểu mà không chuyển hóa thành năng lượng.
