Bác sĩ chuyên khoa 2 Châu Thị Anh, phụ trách Khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện đa khoa Xuyên Á TP.HCM, cho biết quan niệm cho rằng “đường tự nhiên thì tốt và an toàn cho người tiểu đường” là một hiểu lầm rất phổ biến. Về bản chất khoa học và cơ chế chuyển hóa, cả đường thốt nốt và đường phèn đều tác động trực tiếp đến lượng đường trong máu và không được xem là thực phẩm an toàn hay có thể dùng thoải mái cho người cần kiểm soát đường huyết.
Dưới đây là phân tích chi tiết dựa trên chỉ số đường huyết (GI) và tải lượng đường huyết của từng loại:
Đường phèn thực chất là đường mía được kết tinh lại. Quá trình làm đường phèn chỉ thay đổi trạng thái vật lý, tạo thành khối tinh thể lớn, loại bỏ tạp chất chứ không làm thay đổi cấu trúc hóa học cốt lõi. Chỉ số đường huyết của đường phèn tương đương với đường trắng tinh luyện, rơi vào khoảng 65 (mức trung bình cao).
Khi đi vào hệ tiêu hóa, enzyme trong cơ thể lập tức phân giải đường phèn thành các phân tử glucose và fructose. Lượng glucose này đi thẳng vào máu, làm tăng đường huyết nhanh chóng y hệt như khi tiêu thụ đường cát trắng.
Đường thốt nốt
Đường thốt nốt được cô đặc từ dịch nhựa cây thốt nốt. Đây là loại đường chưa qua tinh chế hoàn toàn, do đó nó giữ lại được một số khoáng chất vi lượng (kali, sắt, kẽm), inulin (một loại chất xơ) và chất chống oxy hóa.
Nhờ có chứa một ít chất xơ và cấu trúc chưa tinh chế, đường thốt nốt có chỉ số GI dao động trong khoảng 35 – 54 (tùy thuộc vào phương pháp chế biến). Đây là mức GI thấp hơn đáng kể so với đường trắng.
Mức GI thấp giúp đường thốt nốt giải phóng glucose vào máu chậm hơn, tránh hiện tượng đường huyết tăng vọt đột ngột. Tuy nhiên, thành phần chính của nó vẫn là sacarozơ (chiếm khoảng 70 – 79%). Tải lượng đường huyết của đường thốt nốt vẫn rất đáng kể; nếu tiêu thụ cùng một trọng lượng, lượng carbohydrate nạp vào cơ thể gần như tương đương với đường trắng.
Việc chuyển từ đường trắng sang đường thốt nốt có thể mang lại lợi ích nhỏ về mặt vi chất dinh dưỡng và tốc độ hấp thu đường chậm hơn, nhưng không làm thay đổi bản chất chuyển hóa cốt lõi.
“Cả đường thốt nốt và đường phèn đều là những nguồn cung cấp đường nhanh và cần được giới hạn nghiêm ngặt. Khái niệm có nguồn gốc tự nhiên không đồng nghĩa với không gây tăng đường huyết”, bác sĩ Châu Thị Anh nhấn mạnh.
Bất kỳ lượng đường thốt nốt hay đường phèn nào nạp vào cũng phải được tính toán chặt chẽ vào tổng lượng carbohydrate tiêu thụ trong ngày. Việc lạm dụng vì nghĩ chúng “lành tính” sẽ dẫn đến vượt ngưỡng dung nạp carbohydrate, gây tăng đường huyết kéo dài.
Nếu thực sự cần vị ngọt trong các món ăn mà không muốn làm tăng đường huyết hay phá vỡ các chỉ số chuyển hóa, các chất tạo ngọt không sinh năng lượng mới là giải pháp tối ưu.
Ví dụ: Chiết xuất cỏ ngọt (Stevia): GI = 0; đường la hán quả: GI = 0; erythritol (Rượu đường): GI = 0… phần lớn được bài tiết qua nước tiểu mà không chuyển hóa thành năng lượng.
Mặc dù nitrat và nitrit đóng vai trò quan trọng đối với sức khỏe thần kinh và tim mạch, nhưng trong hệ tiêu hóa, thường xuyên tiếp xúc với nitrat và nitrit có thể làm tăng nguy cơ ung thư.
Nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng các hợp chất nitrat và nitrit có trong thịt đã qua chế biến như thịt xông khói, xúc xích và rau củ muối chua có thể làm tăng nguy cơ ung thư.
Giờ đây, nghiên cứu mới vừa được công bố trên tạp chí khoa học Journal of Theoretical Biology đã tìm ra cách hóa giải nguy cơ này, giúp chống lại ung thư.
Các nhà nghiên cứu từ Đại học Waterloo (Canada) đã xây dựng một mô hình về tuyến nước bọt, dạ dày, ruột non và huyết tương, mô phỏng cách nitrit và nitrat di chuyển trong cơ thể và thay đổi theo thời gian.
Các nhà nghiên cứu phát hiện vitamin C có thể đóng vai trò như một "lá chắn" giúp hạn chế quá trình hình thành nitrosamine - hợp chất có khả năng gây ung thư. Lợi ích này đặc biệt rõ khi vitamin C được sử dụng cùng các thực phẩm giàu nitrat và nitrit như thịt xông khói, xúc xích, thịt nguội hay dưa muối, theo News Medical.
Nghiên cứu cũng cho thấy bổ sung vitamin C sau mỗi bữa ăn có các thực phẩm như thịt xông khói hoặc dưa muối có thể có tác dụng tích cực trong việc giảm sự hình thành chất nitrosamine - chất gây ung thư liên quan đến nitrit và nitrat trong chế độ ăn uống nói trên.
Các nhà nghiên cứu hy vọng những phát hiện này sẽ hỗ trợ nghiên cứu dinh dưỡng trong tương lai. Họ cho biết: Điều này sẽ giúp các nhà khoa học thiết kế các thí nghiệm và tìm ra chính xác thời điểm cũng như những người dễ bị tổn thương nhất để kịp thời can thiệp bảo vệ sức khỏe.
Tại Lễ kỷ niệm thành tựu 100 ca ghép gan trẻ em và Hội thảo khoa học ghép gan trẻ em diễn ra ngày 29/5, PGS.TS Phạm Duy Hiền, Phó Giám đốc Bệnh viện, nhấn mạnh thành tựu này giúp trẻ mắc bệnh lý gan mật giai đoạn cuối sống khỏe mạnh ngay tại Việt Nam. Ông Hiền cho biết trước đây, nhóm bệnh nhi này luôn đối mặt với nguy cơ tử vong hoặc gia đình phải đưa các em ra nước ngoài điều trị với chi phí đắt đỏ.
Bệnh viện Nhi Trung ương khởi động chương trình ghép gan trẻ em từ năm 2005. Sau giai đoạn đầu nhận sự hỗ trợ từ các chuyên gia quốc tế, đội ngũ y bác sĩ trong nước hiện đã làm chủ nhiều kỹ thuật khó như ghép gan cấp cứu, ghép bất đồng nhóm máu, ghép cho trẻ cân nặng thấp, ghép từ người hiến chết não và xử lý các ca bệnh chuyển hóa di truyền phức tạp.
Đến nay, bệnh viện ghi nhận tỷ lệ bệnh nhi sống khỏe mạnh sau 5 năm ghép đạt 90,2%, tương đương số liệu tại các trung tâm lớn trên thế giới. Đây cũng là đơn vị đầu tiên tại châu Á ghép gan thành công cho trẻ xơ gan do đột biến gene rối loạn chuyển hóa axit mật. Đặc biệt vào năm 2025, các bác sĩ đã thực hiện thành công ca ghép gan trẻ em đầu tiên lấy tạng từ người hiến chết não.
Thống kê trong 100 ca ghép gan, y bác sĩ ghi nhận khoảng 70% bệnh nhi mắc teo đường mật bẩm sinh, số còn lại mang các bệnh lý rối loạn chuyển hóa, ung thư gan nguyên phát hoặc xơ gan giai đoạn cuối.
Điển hình, các chuyên gia đã hồi sinh thành công bé Phan Linh Phương (2,5 tuổi, trú tại TP HCM). Bác sĩ phát hiện bé mắc teo mật bẩm sinh khi mới vài ngày tuổi. Sau khi trải qua ca mổ Kasai không thành công, bệnh nhi buộc phải ghép gan để duy trì sự sống.
Lúc 17 tháng tuổi và chỉ nặng 8 kg, bệnh nhi bước vào ca phẫu thuật tiếp nhận phần gan do người bác ruột hiến tặng. Một năm sau mổ, cơ thể bé duy trì sức khỏe ổn định, tăng cân tốt và đạt các chỉ số gan bình thường.
Người nhà bệnh nhi cho biết gia đình phải chi trả thêm gần 500 triệu đồng cho quá trình lấy và ghép tạng, ngoài số tiền Bảo hiểm Y tế thanh toán. Quá trình chăm sóc trẻ sau ghép đòi hỏi nhiều nỗ lực vì người thân phải cho trẻ dùng thuốc chống thải ghép suốt đời và tuân thủ các điều kiện chăm sóc y tế khắt khe.
Theo GS.TS Trần Minh Điển, Giám đốc Bệnh viện Nhi Trung ương, chi phí một ca ghép gan trẻ em hiện dao động khoảng 500-700 triệu đồng, nằm trong nhóm thấp của khu vực. Bảo hiểm Y tế thanh toán phần lớn chi phí trong danh mục cho trẻ dưới 6 tuổi.
Dù vậy, sự khan hiếm nguồn tạng hiến vẫn tạo ra thách thức lớn. Bệnh viện hiện ghi nhận 65 bệnh nhi chờ ghép gan, trong đó 25 trường hợp cần mổ khẩn cấp. Chung tay giải quyết bài toán kinh tế, Quỹ Hope đã tài trợ 17 ca ghép gan tại đây, nâng tổng số ca ghép tạng quỹ hỗ trợ trên cả nước lên con số 39.
ThS.BS Đinh Anh Tuấn, Cục trưởng Cục Bà mẹ và Trẻ em (Bộ Y tế), nhận định con số 100 ca ghép đánh dấu cột mốc quan trọng của bệnh viện và toàn ngành ghép tạng Nhi khoa Việt Nam. Cơ quan chức năng thời gian tới sẽ tiếp tục hoàn thiện Luật Hiến, ghép mô, bộ phận cơ thể người, qua đó tạo hành lang pháp lý giúp lĩnh vực này phát triển bền vững trong giai đoạn mới.
Theo đó, sau khi báo Dân trí đăng tải bài viết về sự cố biến chứng thẩm mỹ sau khi hút mỡ tại phòng khám, lãnh đạo Sở Y tế TPHCM đã chuyển thông tin sự việc đến phòng Kiểm tra - Pháp chế của đơn vị. Phía phòng khám liên quan đã được cơ quan chức năng mời lên làm việc.
Đến chiều 16/5, đại diện phòng Kiểm tra - Pháp chế, Sở Y tế TPHCM cho biết, hồ sơ kiểm tra vụ việc đã hoàn tất và đang được trình lên cấp trên để xử lý theo quy định.
Như đã thông tin, ngày 8/5, một phụ nữ 53 tuổi (ngụ tại TPHCM) được chuyển vào Bệnh viện Chợ Rẫy cấp cứu trong tình trạng co giật, hôn mê độ 3. Trước đó, bệnh nhân thực hiện thủ thuật hút mỡ vùng hông lưng và vùng cằm tại một phòng khám ở khu vực phường Chợ Lớn (TPHCM).
Bệnh nhân được các bác sĩ khoa Cấp cứu xử lý ổn định về huyết áp, hô hấp và tuần hoàn, sau đó chuyển lên khoa Bệnh Nhiệt đới để tiếp tục theo dõi, với chẩn đoán ngộ độc thuốc tê Lidocaine.
BSCKII Đỗ Thị Ngọc Khánh, Phó trưởng khoa Bệnh Nhiệt đới chia sẻ, ê-kíp điều trị đã xử trí cho bệnh nhân theo đúng phác đồ giải độc Lidocaine, đồng thời sử dụng đầy đủ các trang thiết bị y tế hiện đại, phối hợp chặt chẽ giữa các chuyên khoa liên quan để hỗ trợ chẩn đoán và điều trị cho người phụ nữ.
Theo một bác sĩ chuyên khoa thẩm mỹ, nếu bệnh nhân thực hiện dịch vụ hút mỡ tại các cơ sở không bảo đảm điều kiện chuyên môn hoặc do người thực hiện chưa đủ năng lực chuyên môn dễ gây nhiều biến chứng như bầm tím, sưng tấy, lồi lõm, khó phục hồi về mặt thẩm mỹ. Nặng hơn, bệnh nhân có thể nhiễm trùng máu, thuyên tắc mạch phổi, tắc mạch máu… và nguy hiểm tính mạng.
Ngoài ra, ngộ độc thuốc tê trong quá trình can thiệp có thể xảy ra khi nồng độ thuốc tê trong máu tăng cao đột ngột, gây độc cho hệ thần kinh trung ương và hệ tim mạch. Đây là một tình trạng cấp cứu y khoa.
Các nghiên cứu trên thế giới cho biết, tỷ lệ biến chứng sau phẫu thuật hút mỡ khoảng 2,6%. Nếu bệnh nhân thực hiện dịch vụ này ở những cơ sở không uy tín, bác sĩ phẫu thuật tay nghề kém thì tỷ lệ biến chứng sẽ lớn hơn rất nhiều.
Các chuyên gia khuyến cáo về 5 tiêu chuẩn an toàn cần có trong phẫu thuật thẩm mỹ. Đó là "bệnh nhân an toàn", "bác sĩ an toàn", "phẫu thuật an toàn", "cơ sở an toàn" và "quản lý an toàn".
