Theo Bộ Y tế, sau hơn 15 năm thực hiện, Luật An toàn thực phẩm năm 2010 đã tạo nền tảng pháp lý quan trọng cho công tác quản lý. Tuy nhiên, sự phát triển nhanh của sản xuất, thương mại điện tử và chuỗi cung ứng khiến nhiều quy định không còn theo kịp thực tiễn. Vì vậy, dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) được xây dựng theo hướng chuyển từ quản lý hành chính sang quản lý dựa trên đánh giá nguy cơ, kiểm soát theo chuỗi cung ứng và ứng dụng công nghệ số.
Bộ Y tế cho biết mục tiêu của lần sửa đổi là phòng ngừa nguy cơ từ gốc, giảm gánh nặng cho hệ thống y tế, bảo vệ sức khỏe người dân và thúc đẩy sản xuất, kinh doanh thực phẩm an toàn. Quan điểm này cũng phù hợp với chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm rằng “nếu không bảo đảm an toàn thực phẩm thì xây thêm bệnh viện hay đào tạo thêm bác sĩ cũng không thể giải quyết tận gốc các vấn đề về sức khỏe cộng đồng”.
Thực tiễn thi hành luật hiện nay còn nhiều bất cập như quy định công bố hợp quy đối với mọi thực phẩm bao gói sẵn không còn phù hợp; nhiều sản phẩm nguy cơ cao chưa bắt buộc áp dụng các hệ thống quản lý chất lượng quốc tế. Việc quản lý thực phẩm giả, truy xuất nguồn gốc, thương mại điện tử và chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan còn thiếu đồng bộ. Để khắc phục những hạn chế này, dự thảo Luật đề xuất bốn nhóm chính sách trọng tâm nhằm đổi mới toàn diện công tác quản lý an toàn thực phẩm.
Quản lý an toàn thực phẩm theo toàn bộ chuỗi cung ứng
Đây là thay đổi mang tính nền tảng của dự thảo luật. Thay vì kiểm soát từng khâu riêng lẻ, dự thảo đề xuất quản lý xuyên suốt từ sản xuất ban đầu, thu hoạch, giết mổ, chế biến, vận chuyển, lưu thông đến khi sản phẩm đến tay người tiêu dùng. Đối với sản xuất ban đầu, thực phẩm phải đáp ứng giới hạn về dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, thuốc thú y và các chất gây ô nhiễm theo tiêu chuẩn quốc tế.
Ở khâu sản xuất, nhiều nhóm cơ sở sẽ phải áp dụng các hệ thống quản lý an toàn thực phẩm tiên tiến như HACCP, ISO 22000, FSSC 22000 hoặc các tiêu chuẩn tương đương. Riêng cơ sở sản xuất thực phẩm bảo vệ sức khỏe tiếp tục bắt buộc đáp ứng tiêu chuẩn GMP.
Một điểm đáng chú ý là những cơ sở đã áp dụng đầy đủ hệ thống quản lý quốc tế sẽ được xem xét miễn giấy chứng nhận đủ điều kiện an toàn thực phẩm, qua đó giảm thủ tục hành chính nhưng vẫn bảo đảm kiểm soát chất lượng.
Trong quá trình lưu thông, cơ quan quản lý sẽ tăng cường lấy mẫu kiểm nghiệm chủ động, phân tích nguy cơ và truy xuất nguồn gốc thay vì chủ yếu xử lý khi xảy ra vi phạm.
Chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm dựa trên đánh giá nguy cơ
Dự thảo thay đổi cách quản lý sản phẩm theo toàn bộ vòng đời. Theo đó, không phải mọi thực phẩm đều phải hoàn thành thủ tục công bố trước khi bán ra thị trường. Các nhóm có nguy cơ cao như thực phẩm bảo vệ sức khỏe, thực phẩm dinh dưỡng y học hay sản phẩm dành cho trẻ nhỏ vẫn phải đăng ký bản công bố trước khi lưu hành.
Trong khi đó, nhiều nhóm thực phẩm chế biến, phụ gia, vật liệu tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm sẽ thực hiện công bố tiêu chuẩn áp dụng. Một số nhóm như thực phẩm tươi sống, thực phẩm phục vụ nghiên cứu, hàng xuất khẩu hoặc phục vụ tình huống khẩn cấp sẽ được miễn thủ tục công bố và chuyển sang kiểm soát bằng hậu kiểm.
Đối với thực phẩm nhập khẩu, dự thảo vẫn duy trì ba phương thức kiểm tra gồm kiểm tra chặt, kiểm tra thông thường và kiểm tra giảm theo mức độ rủi ro. Các cơ sở đạt chuẩn quốc tế sẽ được áp dụng cơ chế kiểm tra thuận lợi hơn. Bộ Y tế cho rằng cách tiếp cận này giúp giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp nhưng vẫn bảo đảm mọi sản phẩm đều được giám sát trong quá trình lưu thông trên thị trường.
Đáng chú ý, dự thảo bổ sung trách nhiệm đối với các sàn thương mại điện tử. Các nền tảng sẽ phải kiểm soát hồ sơ pháp lý của sản phẩm thực phẩm trước khi cho phép kinh doanh và có thể chịu trách nhiệm liên đới nếu buông lỏng quản lý dẫn đến thiệt hại cho người tiêu dùng.
Xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về an toàn thực phẩm
Lần đầu tiên, Bộ Y tế đề xuất xây dựng hệ thống dữ liệu an toàn thực phẩm thống nhất trên phạm vi cả nước. Hệ thống này sẽ lưu trữ thông tin về doanh nghiệp, toàn bộ vòng đời của từng sản phẩm, kết quả kiểm nghiệm, lịch sử thanh tra, cảnh báo và các sự cố an toàn thực phẩm.
Dự thảo cũng định hướng ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, mã QR, mã vạch và nhãn điện tử để truy xuất nguồn gốc và cảnh báo sớm rủi ro. Hệ thống sẽ được kết nối với cơ sở dữ liệu của các bộ, ngành liên quan như đăng ký doanh nghiệp, xuất nhập khẩu, tiêu chuẩn chất lượng và dữ liệu sản xuất nông nghiệp nhằm hình thành mạng lưới quản lý thống nhất từ trung ương đến địa phương.
Theo Bộ Y tế, đây sẽ là nền tảng để rút ngắn thủ tục hành chính, nâng cao hiệu quả hậu kiểm và xử lý nhanh các sự cố an toàn thực phẩm.
Siết quản lý thức ăn đường phố và suất ăn tập thể
Đây là nhóm chính sách hướng tới giảm các vụ ngộ độc thực phẩm vốn thường xảy ra tại bếp ăn tập thể và thức ăn đường phố. Ngoài các quy định hiện hành, dự thảo yêu cầu cơ sở kinh doanh phải lưu giữ hóa đơn, chứng từ chứng minh nguồn gốc nguyên liệu; thực hiện lưu mẫu thực phẩm; cập nhật kiến thức chuyên môn; xây dựng phương án xử lý sự cố và thực hiện cam kết bảo đảm an toàn thực phẩm với chính quyền địa phương.
UBND cấp xã cũng được giao thêm nhiều nhiệm vụ như lập danh sách cơ sở kinh doanh, thanh tra, kiểm tra, tiếp nhận phản ánh của người dân, xử lý ngộ độc và cập nhật dữ liệu vi phạm lên hệ thống thông tin quốc gia. Theo Bộ Y tế, việc đưa chính quyền cơ sở tham gia sâu hơn sẽ giúp phát hiện sớm nguy cơ và xử lý nhanh các vụ việc ngay từ địa bàn.
Dự án Luật An toàn thực phẩm sửa đổi dự kiến được trình Quốc hội xem xét vào cuối năm nay.
Được mệnh danh là "vận động hồi xuân cho nửa thân dưới", bài tập này đang trở thành chủ đề thảo luận sôi nổi trên các nền tảng mạng xã hội như SNS và Threads tại Nhật Bản. Nhiều người thực chứng cho biết chỉ sau vài tuần tập luyện, vùng mông đã cao hơn, đôi chân thon gọn rõ rệt. Thậm chí, có trường hợp đã giảm thành công 5 kg chỉ sau 2 tháng.
Cách thực hiện "Squat thở nhẹ" đang gây bão
Dù nhìn có vẻ đơn giản, nhưng động tác này đòi hỏi sự chính xác trong từng chi tiết nhỏ để đạt hiệu quả tối ưu. Chìa khóa của bài tập này nằm ở "tốc độ chậm" và "nhịp thở ổn định".
Tư thế chuẩn bị: Đứng thẳng, hai chân khép sát, mũi chân hơi hướng ra ngoài. Bắt đầu hít vào và thở ra đều đặn để ổn định nhịp thở.
Thực hiện hạ người: Từ từ hạ thấp trọng tâm, đầu gối và mũi chân giữ cùng một hướng. Hãy tưởng tượng phía sau có một bức tường, đẩy hông ra sau như đang ngồi xuống, trong khi giữ lưng và thân trên thẳng đứng.
Giữ tư thế: Đặt nhẹ hai tay lên đầu gối để giữ thăng bằng. Duy trì nhịp thở ổn định, đếm nhẩm trong đầu đúng 10 giây.
Kết thúc: Từ từ đứng thẳng dậy kết hợp với nhịp thở ra.
Lợi ích của phương pháp Squat thở nhẹ
Các huấn luyện viên thể hình Nhật Bản nhận định rằng điểm đặc biệt nhất của động tác này chính là sự kết hợp giữa "hơi thở và chuyển động chậm".
Kích hoạt nhóm cơ sâu: Tư thế squat này đồng thời tác động lên cơ mông, nhóm cơ đùi và cơ trung tâm (core). Việc duy trì nhịp thở ổn định giúp kích hoạt cơ sàn chậu hiệu quả.
Ngăn ngừa lão hóa cơ thể: Bước vào tuổi trung niên, sức bền và sức mạnh của thân dưới thường suy giảm, dẫn đến các vấn đề như đau lưng, mông chảy xệ hoặc bắp chân lỏng lẻo.
Cải thiện khí huyết: Cư dân mạng Nhật Bản thường truyền tai nhau câu nói: "Hạ bàn vững, khí huyết mới lưu thông". Việc đánh thức các nhóm cơ phía dưới giúp tổng thể đường nét cơ thể trở nên săn chắc và tràn đầy sức sống hơn.
Những lưu ý quan trọng để tránh chấn thương
Dù là bài tập cường độ thấp, việc giữ đúng tư thế là bắt buộc để bảo vệ xương khớp:
Hướng đầu gối: Luôn phải trùng với hướng mũi chân, tránh tình trạng đầu gối bị chụm vào trong gây áp lực lớn lên khớp.
Trọng tâm hông: Khi hạ người, hông phải đẩy về phía sau thay vì đổ người về phía trước.
Tốc độ: Tuyệt đối không thực hiện nhanh. Việc đứng lên ngồi xuống quá mau lẹ sẽ làm mất đi hiệu quả tác động vào các nhóm cơ sâu.
Người mới bắt đầu nên tập từ 5-10 lần mỗi ngày, mỗi lần giữ 10 giây. Khi cơ thể đã thích nghi, hãy tăng dần số lượng để thấy kết quả rõ rệt hơn.
Trên các diễn đàn làm đẹp, không ít người dùng đã chia sẻ thành quả ấn tượng. Một tài khoản cho biết cô thực hiện 10-20 lần mỗi ngày kết hợp kiểm soát ăn uống nhẹ nhàng và đã giảm được 5 kg sau 2 tháng. Những người khác lại nhận thấy dù cân nặng không giảm quá nhanh, nhưng vòng ba được nâng cao, chân thon gọn hơn, giúp việc mặc quần jeans trở nên tự tin và đẹp hơn hẳn.
Ưu điểm lớn nhất khiến "Squat thở nhẹ" trở thành "cứu tinh" cho phụ nữ Nhật chính là không gây mệt mỏi và không tốn thời gian. Bạn hoàn toàn có thể tập luyện ngay cả khi đang xem phim hay lướt điện thoại tại nhà.
Điện thoại của anh Minh, 48 tuổi, cài vài ứng dụng khám bệnh khác nhau. Cứ mỗi lần đưa bố mẹ đi khám ở một bệnh viện, anh phải cài thêm một app của bệnh viện đó để đặt lịch khám và tái khám, lấy số, xem kết quả chụp chiếu xét nghiệm. Có hôm mẹ anh khám ở bệnh viện tuyến trên còn bố lấy thuốc ở bệnh viện quận, hồ sơ bệnh mạn tính lại ở trạm y tế vẫn ghi bằng sổ giấy. Mỗi nơi lưu một kiểu nên anh thường phải chụp lại toa thuốc, giữ kết quả xét nghiệm trong máy và nhiều lần vào viện loay hoay khai lại bệnh sử cho người thân.
Tình trạng "mỗi nơi một app" này khiến dữ liệu sức khỏe của người bệnh bị chia nhỏ. Bác sĩ khó xem đầy đủ lịch sử khám chữa bệnh, thuốc đang dùng hay kết quả xét nghiệm trước đó, dẫn đến có thể phải chỉ định kiểm tra lại, tốn thời gian và chi phí.
Để khắc phục, ngày 29/4, Sở Y tế TP HCM cùng Sở Khoa học và Công nghệ, Trung tâm Chuyển đổi số và Công an TP HCM triển khai hồ sơ sức khỏe điện tử trên Ứng dụng Công dân số TP HCM. Ứng dụng này hướng tới gom toàn bộ dữ liệu y tế của người dân lên một nền tảng chung. Khi dữ liệu được liên thông bằng mã định danh cá nhân, người dân có thể tra cứu lịch sử khám bệnh ngay trên điện thoại, đồng thời bác sĩ ở các cơ sở y tế khác nhau cũng có thể xem thông tin cần thiết để phục vụ điều trị.
Chia sẻ với VnExpress, Giám đốc Sở Y tế TP HCM Tăng Chí Thượng nhìn nhận quá trình này gặp nhiều thách thức. Rào cản lớn không chỉ hạ tầng công nghệ, mà dữ liệu đang phân tán và thói quen lưu trữ bệnh án giấy của cả người dân lẫn nhân viên y tế chưa thể bỏ ngay lập tức.
"Nếu không phân định rõ trách nhiệm từng đơn vị trong chuỗi cung ứng và quản lý, hệ thống dễ rơi vào tình trạng 'cha chung không ai khóc', khiến dữ liệu bị gián đoạn, thiếu cập nhật và giảm giá trị sử dụng", người đứng đầu ngành y tế thành phố nói.
Để giải quyết, ông Thượng cho rằng yếu tố quyết định thành công không chỉ nằm ở công nghệ, mà cốt lõi là quản trị triển khai. Từ kinh nghiệm các quốc gia đi trước, nguyên tắc "rõ người, rõ việc" luôn được đặt lên hàng đầu nhằm đảm bảo mục tiêu nhanh, đủ và chính xác, không chồng chéo, không bỏ trống.
Thành phố đang học hỏi kinh nghiệm "số hóa hồ sơ sức khỏe" từ một số nước. Ví dụ, thực tiễn tại Estonia cho thấy cần sự phối hợp khi cơ quan quản lý dân cư chịu trách nhiệm về dữ liệu nhân thân, còn cơ sở y tế cập nhật thông tin khám chữa bệnh theo mã định danh duy nhất của mỗi người dân. Tại Singapore, hệ thống vận hành theo nguyên tắc dữ liệu phát sinh ở đâu cập nhật tại đó, kèm cơ chế giám sát, truy xuất trách nhiệm rõ ràng. Trong khi đó, ở Đan Mạch, chính quyền địa phương đảm bảo độ bao phủ dữ liệu, còn bác sĩ gia đình quản lý hồ sơ sức khỏe xuyên suốt vòng đời người dân.
"Áp dụng các kinh nghiệm này, TP HCM xác định phân công trách nhiệm rõ ràng là nguyên tắc mang tính sống còn, đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ của nhiều ngành", ông Thượng nói.
Giải pháp, trước hết, chính quyền địa phương, cụ thể là UBND xã, phường, thị trấn, giữ vai trò nền tảng trong việc lập và rà soát danh sách dân cư, đối chiếu với dữ liệu căn cước công dân và VNeID để tạo đầu vào chính xác, không bỏ sót hay trùng lặp.
Ở tuyến cơ sở, trạm y tế sẽ là nơi theo dõi, cập nhật tình trạng sức khỏe thường xuyên cho người dân, nhất là người cao tuổi và người mắc bệnh mạn tính, giúp hồ sơ sức khỏe được duy trì liên tục thay vì đứt quãng sau mỗi lần đi khám. Điều này càng quan trọng khi TP HCM đặt mục tiêu trong năm 2026 tầm soát bệnh ít nhất một lần cho toàn bộ cư dân, kéo theo lượng dữ liệu y tế rất lớn cần được lưu trữ và liên thông đồng bộ.
Song song đó, ngành công an bảo đảm tính chính xác của dữ liệu định danh, theo ông Thượng. Ngành y tế chịu trách nhiệm chuẩn hóa dữ liệu, ban hành quy chuẩn và hướng dẫn kết nối thông tin. Ở góc độ hạ tầng, Trung tâm Chuyển đổi số và Sở Khoa học Công nghệ bảo đảm nền tảng kỹ thuật vận hành thông suốt, an toàn và tích hợp hiệu quả với ứng dụng.
Dù vậy, ông cho rằng nỗ lực từ cơ quan quản lý khó phát huy tối đa nếu thiếu sự chủ động của người dân. Hệ thống chỉ thực sự đi vào đời sống khi mỗi người cài đặt ứng dụng, đăng ký định danh điện tử và cung cấp thông tin trung thực. Việc sử dụng hồ sơ điện tử khi đi khám giúp bác sĩ có đầy đủ dữ liệu, bảo vệ quyền lợi bảo hiểm y tế cho bệnh nhân.
Với anh Minh, nếu hệ thống "số hóa hồ sơ y tế" vận hành hiệu quả, anh hy vọng sẽ không còn cảnh phải giữ hàng chục tấm hình toa thuốc hay loay hoay chuyển qua lại giữa nhiều ứng dụng mỗi lần đưa bố mẹ đi khám.
"Chỉ cần mở một ứng dụng sức khỏe là bác sĩ biết người bệnh đã khám ở đâu, uống thuốc gì trước đó thì cả bệnh nhân lẫn bác sĩ đỡ cực hơn rất nhiều", anh nói.
Ngày 10/7, đại diện Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cho biết bệnh nhân tiền sử tăng huyết áp và đái tháo đường nhiều năm nhưng dùng thuốc không thường xuyên. Khoảng hai tuần trước khi nhập viện, bà đau răng, đau đầu nên đến cơ sở y tế để nhổ răng số 8 (răng khôn).
Ba ngày sau, vùng má trái sưng đau dữ dội, lan rộng. Mặc dù được chuyển đến bệnh viện tuyến trên để trích rạch ổ viêm và điều trị kháng sinh trong 5 ngày, tình trạng vẫn không cải thiện.
Người bệnh rơi vào trạng thái lơ mơ, sốt cao. Khi chuyển đến bệnh viện tuyến tỉnh, bà bị sốc nhiễm khuẩn, viêm tấy lan tỏa vùng hàm mặt, hôn mê, tụt huyết áp, phải đặt nội khí quản cấp cứu trước khi chuyển đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương.
Bác sĩ Nguyễn Thị Huân, Trung tâm Hồi sức tích cực, cho biết người bệnh nhập viện trong tình trạng đặc biệt nguy kịch, sốt 40 độ C, phù toàn thân, môi khô, hôn mê. Vùng má trái có ổ áp xe 10 cm, hoại tử, chảy nhiều dịch mủ có mùi hôi. Các xét nghiệm cho thấy tình trạng nhiễm trùng rất nặng. Hình ảnh CT vùng phổi và hàm ghi nhận nhiều ổ áp xe lan rộng.
Người bệnh được chẩn đoán viêm mô bào, áp xe hoại tử vùng má và vòm họng, nhiễm khuẩn huyết do Streptococcus constellatus (loại vi khuẩn cư trú trong khoang miệng và đường hô hấp trên), biến chứng suy đa tạng, nghi ngờ viêm màng não.
"Đây là tình trạng cấp cứu rất nặng, đe dọa trực tiếp tính mạng", bác sĩ nói. Bệnh nhân được điều trị bằng kháng sinh phổ rộng liều cao, hỗ trợ hô hấp, hồi sức tích cực, sau đó cắt lọc các mô hoại tử nhằm hạn chế hoại tử lan rộng, kiểm soát nguồn nhiễm trùng.
Qua 9 ngày điều trị tích cực, người bệnh dần tỉnh táo. Tuy nhiên, bà lại tiếp tục đối mặt với biến chứng tràn khí màng phổi trái, nghi do vỡ áp xe phổi, khiến quá trình điều trị kéo dài và đòi hỏi sự theo dõi sát.
Các bác sĩ khuyến cáo người mắc các bệnh mạn tính, đặc biệt là đái tháo đường, nếu không được kiểm soát tốt sẽ làm tăng nguy cơ nhiễm trùng, khiến vết thương chậm lành và tăng nguy cơ xảy ra các biến chứng nghiêm trọng.
Ở người cao tuổi có nhiều bệnh nền, những tổn thương dù nhỏ trong khoang miệng cũng có thể trở thành "cửa ngõ" để vi khuẩn xâm nhập, gây nhiễm trùng lan rộng, thậm chí dẫn đến sốc nhiễm khuẩn đe dọa tính mạng. Đối với người mắc bệnh mạn tính, đặc biệt là người cao tuổi, cần tuân thủ điều trị để kiểm soát tốt đường huyết và huyết áp trước khi thực hiện bất kỳ thủ thuật nào, kể cả nhổ răng. Người bệnh cũng cần thông báo đầy đủ tiền sử bệnh với bác sĩ để được đánh giá nguy cơ và lựa chọn phương án điều trị phù hợp.
