Theo Đài CNN ngày 15-7, một mảnh thiên thạch nặng hơn 1kg xuyên thủng mái nhà tại bang New Jersey (Mỹ) cách đây hai năm vừa được các nhà khoa học xác định là chứa dấu vết nước muối cổ đại, có thể giúp làm sáng tỏ nguồn gốc của nước trong Hệ Mặt trời sơ khai.
Nghiên cứu công bố trên tạp chí Science Advances, do tiến sĩ Peter Jenniskens thuộc Viện SETI (Tìm kiếm trí tuệ ngoài Trái đất) đứng đầu.
Ngày 16-7-2024, nhiều người dân tại các bang New York, New Jersey, Connecticut, Rhode Island và Pennsylvania nhìn thấy một quả cầu lửa lướt qua bầu trời ban ngày, tạo tiếng nổ lớn khi bay ngang phía nam tượng Nữ thần Tự do.
Vật thể là một tảng đá vũ trụ có kích thước cỡ chiếc vali lớn, lao xuống khí quyển với vận tốc 14,4km/giây rồi vỡ vụn ở độ cao khoảng 35km.
Phần lớn mảnh vỡ đã tan biến, chỉ một mảnh rơi trúng trần phòng ngủ của một ngôi nhà ở thị trấn Hillsborough (bang New Jersey).
Chủ nhà nhanh chóng đeo găng tay, thu gom mẫu vật bằng giấy nhôm và lọ thủy tinh, đồng thời lợp lại mái nhà trước khi trời đổ mưa, nhờ đó bảo vệ thiên thạch khỏi ẩm mốc và ô nhiễm môi trường.
Các nhà khoa học phát hiện hàm lượng natri cao trong mẫu vật, nhiều khả năng bắt nguồn từ dòng nước muối đóng băng bên trong tiểu hành tinh mẹ.
Khi nước bay hơi, các khoáng chất muối đậm đặc còn sót lại có thể tạo môi trường thuận lợi cho các phân tử liên quan đến sự sống hình thành.
Ngoài ra, nhóm nghiên cứu còn tìm thấy hàng trăm loại axit amin phức tạp, phần lớn không tồn tại trong sự sống trên Trái đất, cho thấy chúng có nguồn gốc ngoài vũ trụ.
Tiến sĩ Danny Glavin, đồng tác giả nghiên cứu tại Trung tâm vũ trụ Goddard của Cơ quan Hàng không Vũ trụ Mỹ (NASA), nhận định sự đa dạng axit amin trong thiên thạch Hillsborough còn vượt trội so với các mẫu vật lấy từ tiểu hành tinh Bennu và Ryugu.
Giáo sư Peter Brown, Đại học Western (Canada), đánh giá phát hiện nước muối là manh mối quan trọng cho thấy cách nước di chuyển và phản ứng với các hợp chất hữu cơ trong hệ Mặt trời sơ khai.
Ông cũng cho rằng chính hành động nhanh chóng của chủ nhà đã giúp giữ lại dấu vết nước muối quý giá này, nếu không cơn mưa tối hôm đó có thể đã phá hủy hoàn toàn bằng chứng.
Hiện các mảnh vỡ của thiên thạch Hillsborough được lưu giữ tại Bảo tàng Lịch sử tự nhiên Mỹ ở New York, còn các nhà khoa học tiếp tục so sánh khoáng chất muối trong mẫu vật với dữ liệu từ hai tiểu hành tinh Bennu và Ryugu.
Wall Street Journal hôm 30/3 dẫn lời các quan chức chính quyền Mỹ tiết lộ Tổng thống Donald Trump và trợ lý gần đây đánh giá rằng chiến dịch nhằm gỡ phong tỏa eo biển Hormuz sẽ khiến xung đột với Iran vượt quá khung thời gian 4-6 tuần mà ông đặt ra.
Lãnh đạo Mỹ cho rằng nên hướng đến các mục tiêu chính là làm suy yếu hải quân và kho tên lửa Iran, đồng thời giảm dần hoạt động quân sự hiện tại, theo các nguồn tin. Tổng thống Trump vẫn có những lựa chọn quân sự khác, nhưng đó không phải ưu tiên của ông vào lúc này.
Nhóm quan chức Mỹ thêm rằng Washington sẽ gây sức ép ngoại giao để buộc Tehran khôi phục dòng chảy thương mại tự do. Nếu nỗ lực này thất bại, Mỹ sẽ thúc đẩy các đồng minh ở châu Âu và vùng Vịnh đảm nhận vai trò dẫn dắt trong nỗ lực mở lại tuyến hàng hải chiến lược.
Nhà Trắng chưa bình luận về thông tin.
Ngoại trưởng Marco Rubio cùng ngày cho biết nỗ lực hoàn tất các mục tiêu quân sự của Mỹ sẽ kết thúc trong vòng vài tuần.
"Sau đó chúng ta sẽ phải đối mặt với vấn đề eo biển Hormuz. Điều đó sẽ tùy thuộc vào quyết định của Iran. Hoặc một liên minh các quốc gia trên thế giới và trong khu vực, với sự tham gia của Mỹ, sẽ đảm bảo tuyến đường này được mở, không bằng cách này thì bằng cách khác", ông nói với kênh Al Jazeera.
Tổng thống Trump trước đó đã đưa ra nhiều tuyên bố bất nhất, mâu thuẫn về xung đột Trung Đông. Ông từng nói rằng Mỹ "đã thắng ngay trong giờ đầu tiên" ở Iran, nhưng sau đó lại tuyên bố "thắng chưa đủ" và Mỹ vẫn cần phải "hoàn tất công việc".
Khi cuộc chiến mới nổ ra, ông nói xung đột sẽ "kéo dài 4 tuần", nhưng sau đó điều chỉnh thành "4-5 tuần và có khả năng duy trì lâu hơn thế nhiều". Khi chiến sự kéo dài, ông ngày càng ít nói cụ thể hơn về mốc thời gian. "Tôi không muốn nói. Tôi không bao giờ muốn nói điều đó vì nếu tôi trễ dù chỉ hai ngày, các vị sẽ chỉ trích tôi", Tổng thống Mỹ tuyên bố hôm 16/3.
Hôm 21/3, ông Trump ra tối hậu thư yêu cầu Iran mở cửa eo biển Hormuz trong 48 giờ, nếu không muốn bị đánh sập toàn bộ hệ thống điện trên cả nước. Nhưng chỉ vài giờ trước khi tối hậu thư hết hạn, Tổng thống Mỹ gia hạn thêm 5 ngày, nói rằng hai bên đang đàm phán chấm dứt xung đột.
Các lãnh đạo Iran lập tức bác bỏ thông tin đang đàm phán với Mỹ. Dù vậy, khi thời hạn 5 ngày trôi qua, ông Trump lại tiếp tục gia hạn thêm 10 ngày, nói rằng Iran "đang rất muốn đạt thỏa thuận". Tehran cũng bác tuyên bố này của ông.
Eo biển Hormuz là tiêu điểm trong xung đột giữa Mỹ - Israel với Iran. Tuyến đường biển vận chuyển 20% nguồn cung dầu của thế giới đã bị Iran phong tỏa gần như hoàn toàn để đáp trả đối phương, khi chiến sự giữa các bên ngày càng leo thang.
Truyền thông Iran ngày 30/3 cho biết Ủy ban An ninh Quốc gia và Chính sách Đối ngoại quốc hội Iran đã thông qua kế hoạch thu phí tàu qua Hormuz.
Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt trước đó cho biết Mỹ đang "nỗ lực hướng đến" bình thường hóa hoạt động đi lại ở eo biển Hormuz, nhưng không liệt kê mục tiêu này trong các ưu tiên cốt lõi như tấn công hải quân, tên lửa, ngành quốc phòng và năng lực chế tạo vũ khí hạt nhân của Iran.
Sự việc xảy ra ngày 28/4, trong lúc tàu khu trục USS Higgins đang làm nhiệm vụ tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, nhưng thông tin chỉ được Hạm đội 7 hải quân Mỹ công bố ngày 1/5.
"Vấn đề xảy ra ở mạng lưới phân phối điện. Tàu khu trục USS Higgins đã bị mất điện trên toàn tàu, hệ thống động lực cũng ngừng hoạt động. Tất cả đã được khôi phục sau vài giờ", phát ngôn viên Hạm đội 7 Matthew Comer cho hay. Quan chức Mỹ khẳng định không có ai bị thương, từ chối nêu vị trí cụ thể của chiến hạm khi đó.
Nguyên nhân dẫn tới sự việc đang được điều tra, song thông tin sơ bộ cho thấy sự cố điện "có thể đã tạo ra tia lửa hoặc khói", hiện tượng này chấm dứt sau khi nguồn điện bị ngắt. Dù vậy, phát ngôn viên Comer không sử dụng từ "hỏa hoạn" trong tuyên bố của mình.
Phát ngôn viên Hạm đội 7 mô tả đây là "tai biến kỹ thuật", thuật ngữ có thể được dùng để chỉ những trục trặc liên quan đến máy móc, trang thiết bị, kết cấu tàu hoặc hệ thống điều khiển, dẫn đến nguy cơ hoặc gây ra tai nạn hàng hải.
CBS News hôm 30/4 dẫn lời các quan chức Mỹ giấu tên cho biết "hỏa hoạn đã bùng phát" trên tàu khu trục USS Higgins, gây mất điện và làm hệ thống động lực ngừng hoạt động. Ngọn lửa chỉ ảnh hưởng tới một thiết bị và không lan rộng.
Một quan chức quốc phòng Mỹ nói với đài CNN rằng hệ thống đẩy và phát điện trên chiến hạm đã ngừng hoạt động hoàn toàn trong nhiều giờ.
Giới chuyên gia đánh giá điều này khiến USS Higgins bị tê liệt trong thời gian khá lâu, các hệ thống cảnh giới và phòng thủ cũng bị vô hiệu hóa trong quãng thời gian này. Chiến hạm Mỹ được trang bị máy phát điện khẩn cấp chạy bằng diesel, nhưng chúng chỉ có thể cung cấp năng lượng cho hệ thống liên lạc và điều hòa không khí.
"Chiến hạm trở nên bất lực, bị mù về điện tử và không thể di chuyển", Carl Schuster, cựu đại tá hải quân Mỹ, cho biết.
USS Higgins thuộc phiên bản Flight II của lớp tàu khu trục Arleigh Burke, được biên chế vào năm 1999 và đồn trú tại quân cảng Yokosuka của Nhật Bản. Chiến hạm có chi phí chế tạo khoảng một tỷ USD, tương đương hơn 2 tỷ USD hiện nay.
Tàu có chiều dài 154 m và lượng giãn nước hơn 8.200 tấn, được trang bị lá chắn phòng thủ Aegis, hệ thống đóng vai trò xương sống trong mạng lưới phòng thủ đa tầng của hải quân Mỹ.
Hải quân Mỹ đã gặp một số sự cố hỏa hoạn trong năm nay. Ngày 19/4, đám cháy bùng phát trên siêu khu trục hạm USS Zumwalt đang neo đậu tại xưởng đóng tàu ở Pascagoula ở bang Mississippi, khiến 3 thủy thủ bị thương.
Hỏa hoạn cũng xảy ra trên tàu sân bay USS Dwight D. Eisenhower trước đó vài ngày, khi chiến hạm đang bảo dưỡng tại cảng Portsmouth thuộc bang Virginia.
USS Gerald R. Ford, siêu tàu sân bay trị giá 13 tỷ USD, cũng bị cháy khu giặt là khi làm nhiệm vụ chiến đấu ở biển Đỏ. Thủy thủ đoàn phải mất hơn 30 giờ để kiểm soát ngọn lửa, đám cháy khiến hàng trăm quân nhân phải chuyển chỗ nghỉ và buộc chiến hạm Mỹ đình chỉ nhiệm vụ để về cảng sửa chữa.
Tổng thống Aleksandar Vucic ngày 5/4 cho biết quân đội và cảnh sát Serbia đã tìm thấy hai ba lô chứa "những gói chất nổ lớn kèm kíp nổ" gần đường ống khí đốt thuộc dự án Dòng chảy Balkan tại khu vực Kanjiza, miền bắc đất nước.
Giới chức Serbia chưa công bố kết luận về động cơ âm mưu đánh bom đường ống khí đốt Dòng chảy Balkan. Tổng thống Vucic cho biết lực lượng chức năng đã thu thập được "một số dấu vết" nhưng chưa thể tiết lộ. Ông cảnh báo nếu vụ nổ xảy ra có thể gây nguy hiểm cho nhiều người và gây thiệt hại lớn cho đường ống.
Dòng chảy Balkan là phần mở rộng của tuyến đường ống Dòng chảy Thổ Nhĩ Kỳ, vận chuyển khí đốt từ Nga tới Serbia và Hungary, được coi là hạ tầng năng lượng quan trọng đối với quốc gia Đông Âu.
Ông Vucic cho biết đã thông báo sự việc cho Thủ tướng Hungary Viktor Orban. Lãnh đạo Hungary coi đây là "âm mưu nhắm vào hạ tầng khí đốt then chốt của đất nước" và đã lập tức triệu tập cuộc họp khẩn của Hội đồng Quốc phòng Quốc gia.
Tuy nhiên, lãnh đạo đối lập Hungary Peter Magyar bày tỏ hoài nghi, cho rằng đây có thể là sự việc được dàn dựng nhằm tác động lên kế hoạch tổ chức tổng tuyển cử. "Trong nhiều tuần qua, chúng tôi đã nhận được cảnh báo từ nhiều nguồn rằng có thể sẽ xảy ra một sự cố 'tình cờ' tại Serbia, liên quan đến đường ống khí đốt, vào dịp lễ Phục sinh", ông viết trên mạng xã hội.
Cử tri Hungary sẽ đi bỏ phiếu vào ngày 12/4 trong cuộc bầu cử được xem là quan trọng nhất ở châu Âu trong năm nay.
Các kết quả thăm dò cho thấy phe đối lập đạt khoảng 50% số phiếu trên toàn quốc, đảng Fidesz của Thủ tướng Orban ở mức 39%. Tuy nhiên, giới chuyên gia cảnh báo những khảo sát toàn quốc không phản ánh đầy đủ sự phức tạp của khu vực bầu cử.
Serbia, quốc gia đang trong tiến trình gia nhập Liên minh châu Âu (EU), phụ thuộc đáng kể vào nguồn cung khí đốt Nga, với lượng nhập khẩu khoảng 6 triệu m3 mỗi ngày ở mức giá ưu đãi. Hungary cũng phụ thuộc vào nguồn năng lượng nhập khẩu từ Nga.
Thủ tướng Orban gần đây cáo buộc Kiev cố tình trì hoãn sửa chữa một tuyến đường ống khác đi qua lãnh thổ Ukraine, làm gián đoạn dòng chảy dầu tới Hungary và Slovakia. Tranh cãi về năng lượng đã khiến Hungary chặn kế hoạch của EU về khoản vay hơn 100 tỷ USD cho Ukraine.
