Wall Street Journal hôm 30/3 dẫn lời các quan chức chính quyền Mỹ tiết lộ Tổng thống Donald Trump và trợ lý gần đây đánh giá rằng chiến dịch nhằm gỡ phong tỏa eo biển Hormuz sẽ khiến xung đột với Iran vượt quá khung thời gian 4-6 tuần mà ông đặt ra.
Lãnh đạo Mỹ cho rằng nên hướng đến các mục tiêu chính là làm suy yếu hải quân và kho tên lửa Iran, đồng thời giảm dần hoạt động quân sự hiện tại, theo các nguồn tin. Tổng thống Trump vẫn có những lựa chọn quân sự khác, nhưng đó không phải ưu tiên của ông vào lúc này.
Nhóm quan chức Mỹ thêm rằng Washington sẽ gây sức ép ngoại giao để buộc Tehran khôi phục dòng chảy thương mại tự do. Nếu nỗ lực này thất bại, Mỹ sẽ thúc đẩy các đồng minh ở châu Âu và vùng Vịnh đảm nhận vai trò dẫn dắt trong nỗ lực mở lại tuyến hàng hải chiến lược.
Nhà Trắng chưa bình luận về thông tin.
Ngoại trưởng Marco Rubio cùng ngày cho biết nỗ lực hoàn tất các mục tiêu quân sự của Mỹ sẽ kết thúc trong vòng vài tuần.
“Sau đó chúng ta sẽ phải đối mặt với vấn đề eo biển Hormuz. Điều đó sẽ tùy thuộc vào quyết định của Iran. Hoặc một liên minh các quốc gia trên thế giới và trong khu vực, với sự tham gia của Mỹ, sẽ đảm bảo tuyến đường này được mở, không bằng cách này thì bằng cách khác”, ông nói với kênh Al Jazeera.
Tổng thống Trump trước đó đã đưa ra nhiều tuyên bố bất nhất, mâu thuẫn về xung đột Trung Đông. Ông từng nói rằng Mỹ “đã thắng ngay trong giờ đầu tiên” ở Iran, nhưng sau đó lại tuyên bố “thắng chưa đủ” và Mỹ vẫn cần phải “hoàn tất công việc”.
Khi cuộc chiến mới nổ ra, ông nói xung đột sẽ “kéo dài 4 tuần”, nhưng sau đó điều chỉnh thành “4-5 tuần và có khả năng duy trì lâu hơn thế nhiều”. Khi chiến sự kéo dài, ông ngày càng ít nói cụ thể hơn về mốc thời gian. “Tôi không muốn nói. Tôi không bao giờ muốn nói điều đó vì nếu tôi trễ dù chỉ hai ngày, các vị sẽ chỉ trích tôi”, Tổng thống Mỹ tuyên bố hôm 16/3.
Hôm 21/3, ông Trump ra tối hậu thư yêu cầu Iran mở cửa eo biển Hormuz trong 48 giờ, nếu không muốn bị đánh sập toàn bộ hệ thống điện trên cả nước. Nhưng chỉ vài giờ trước khi tối hậu thư hết hạn, Tổng thống Mỹ gia hạn thêm 5 ngày, nói rằng hai bên đang đàm phán chấm dứt xung đột.
Các lãnh đạo Iran lập tức bác bỏ thông tin đang đàm phán với Mỹ. Dù vậy, khi thời hạn 5 ngày trôi qua, ông Trump lại tiếp tục gia hạn thêm 10 ngày, nói rằng Iran “đang rất muốn đạt thỏa thuận”. Tehran cũng bác tuyên bố này của ông.
Eo biển Hormuz là tiêu điểm trong xung đột giữa Mỹ – Israel với Iran. Tuyến đường biển vận chuyển 20% nguồn cung dầu của thế giới đã bị Iran phong tỏa gần như hoàn toàn để đáp trả đối phương, khi chiến sự giữa các bên ngày càng leo thang.
Truyền thông Iran ngày 30/3 cho biết Ủy ban An ninh Quốc gia và Chính sách Đối ngoại quốc hội Iran đã thông qua kế hoạch thu phí tàu qua Hormuz.
Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt trước đó cho biết Mỹ đang “nỗ lực hướng đến” bình thường hóa hoạt động đi lại ở eo biển Hormuz, nhưng không liệt kê mục tiêu này trong các ưu tiên cốt lõi như tấn công hải quân, tên lửa, ngành quốc phòng và năng lực chế tạo vũ khí hạt nhân của Iran.
Theo báo Khmer Times, ngày 13-4, người phát ngôn Bộ Quốc phòng Trung Quốc Trương Hiểu Cương tuyên bố việc nước này viện trợ tàu chiến cho Campuchia hoàn toàn không nhắm vào bất kỳ bên thứ ba nào, đồng thời không liên quan đến diễn biến an ninh khu vực hiện nay.
Tuyên bố trên được đưa ra sau khi Campuchia vừa chính thức tiếp nhận tàu hộ vệ Type 056C hiện đại từ Trung Quốc hồi tuần trước. Đây là loại tàu đa năng hạng nhẹ, được xem là sự nâng cấp quan trọng về năng lực phòng thủ trên biển của Campuchia.
Con tàu được Trung Quốc viện trợ không hoàn lại, là chiếc đầu tiên trong tổng số hai tàu chiến sẽ được bàn giao. Chiếc thứ hai dự kiến cập cảng Campuchia vào cuối năm 2026.
Động thái trên diễn ra trong bối cảnh Campuchia vừa khởi công dự án mở rộng Quân cảng Ream tại tỉnh Preah Sihanouk.
Cơ sở này được nâng cấp với sự hỗ trợ kỹ thuật từ Trung Quốc. Trong gói hỗ trợ này còn có việc thành lập Trung tâm Hỗ trợ và huấn luyện chung Campuchia - Trung Quốc.
Tuyên bố của ông Trương được đưa ra trong buổi họp báo thường kỳ của Bộ Quốc phòng Trung Quốc, nhằm phản hồi thông tin cho rằng một số quốc gia, trong đó có Thái Lan, đang theo dõi sát sao các hoạt động an ninh hàng hải trong khu vực.
Ông Trương nhấn mạnh: "Đây là một phần trong chương trình hợp tác hiện hữu giữa quân đội hai nước".
Ông Trương cũng cho biết trung tâm mới sẽ đóng vai trò hậu cần cho các hoạt động chung như chống khủng bố, cứu trợ thảm họa và viện trợ nhân đạo. Theo ông, điều này sẽ giúp hai nước hoàn thành nghĩa vụ quốc tế và đóng góp tích cực vào an ninh chung toàn cầu.
Về phía Campuchia, Phó đô đốc Sam Sokha, Phó tư lệnh Hải quân Hoàng gia Campuchia, khẳng định việc tiếp nhận tàu chiến mới sẽ tiếp tục củng cố đáng kể năng lực tác chiến của lực lượng hải quân nước này.
Trưa nay (5.4), Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo thành viên phi hành đoàn Mỹ mất tích sau vụ tiêm kích F-15E bị bắn hạ tại một vùng hẻo lánh ở Iran đã được giải cứu thành công.
"Chúng tôi đã cứu được anh ấy!", Tổng thống Trump xác nhận trên Truth Social, đồng thời chia sẻ đây là kết quả đến từ một trong những chiến dịch tìm kiếm và giải cứu táo bạo nhất lịch sử nước Mỹ.
Vị sĩ quan Mỹ là một đại tá, đã bị thương nhưng sẽ sớm hồi phục hoàn toàn, chủ nhân Nhà Trắng cho biết.
Về chiến dịch giải cứu, Tổng thống Mỹ cho hay "theo chỉ đạo của tôi, quân đội Mỹ đã triển khai hàng chục máy bay, mang theo những dòng vũ khí uy lực nhất thế giới, để thực hiện nhiệm vụ giải cứu".
Trước đó, Đài CBS dẫn lời giới chức Mỹ cho biết chiếc tiêm kích F-15E chở theo phi hành đoàn gồm phi công và sĩ quan chuyên về hệ thống vũ khí.
Khi tiêm kích trúng đạn của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) hôm 3.4 (giờ địa phương), phi công thoát ra an toàn và được 2 trực thăng quân sự cứu hộ. Tuy nhiên, sĩ quan chuyên về hệ thống vũ khí mất tích.
Trong nỗ lực tìm kiếm diễn ra cùng ngày, một trực thăng Mỹ chở theo phi công đã trúng đạn từ lực lượng Iran trên mặt đất, khiến một số thành viên trên máy bay bị thương. Sau đó, trực thăng vẫn hạ cánh an toàn.
Một chiếc cường kích A-10 Warthog thuộc sứ mệnh giải cứu hôm 3.4 cũng trúng hỏa lực của Iran và bị hư hại. Phi công nhảy dù xuống vịnh Ba Tư và được cứu thành công.
Đài CBS News dẫn lời 2 quan chức Mỹ tiết lộ lực lượng đặc nhiệm nước này đã giải cứu được sĩ quan mất tích trong một chiến dịch phức tạp với sự tham gia của hàng trăm đặc nhiệm cùng hàng chục máy bay và trực thăng.
Và trong quá trình tiếp cận khu vực gần vị trí của vị sĩ quan, lực lượng Mỹ đã đấu súng với phía binh sĩ Iran.
Theo 2 quan chức, không xảy ra thương vong trong số những người tham gia chiến dịch giải cứu, và vị sĩ quan đã được đưa đến Kuwait để điều trị.
The New York Times là tờ báo đầu tiên đưa tin về chi tiết chiến dịch, dẫn lời 2 quan chức trên.
Chiến dịch quân sự giải cứu được mô tả là đặc biệt nguy hiểm, khi quân đội Mỹ sử dụng bom và hỏa lực để ngăn cản lực lượng Iran tiếp cận khu vực ẩn náu của sĩ quan. Trong thời gian bị mắc kẹt, sĩ quan Mỹ chỉ có một khẩu súng ngắn để tự vệ.
Sau khi người này được giải cứu, hai máy bay vận tải Mỹ được dùng để đưa vị sĩ quan rời đi đã bị mắc kẹt tại một căn cứ hẻo lánh của Iran. Phía Mỹ phải điều động tiếp 3 máy bay khác chi viện, và 2 máy bay vận tải bị phá hủy tại chỗ để tránh rơi vào tay Iran.
Còn một quan chức cấp cao thuộc chính quyền Tổng thống Trump cho biết Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) đóng vai trò quan trọng trong chiến dịch.
Trước khi xác định được vị trí của sĩ quan, cơ quan này đã triển khai chiến dịch đánh lạc hướng, lan truyền thông tin rằng người mất tích đã được tìm thấy và đang được đưa khỏi Iran, nhằm giảm áp lực tìm kiếm của đối phương.
Trong khi chiến dịch đánh lạc hướng diễn ra, CIA vận dụng năng lực tình báo để lần theo dấu vết và tìm ra vị trí chính xác của sĩ quan bên trong một khe núi. Sau khi Lầu Năm Góc và Nhà Trắng nhận được thông tin thời gian thực từ CIA, Tổng thống Trump đã lập tức ra lệnh mở chiến dịch giải cứu ngay lập tức.
Nhà phân tích an ninh quốc gia Aaron MacLean của Đài CBS News cung cấp thêm thông tin về chiến dịch tìm kiếm và giải cứu. Theo ông, quân đội Mỹ thường sử dụng lực lượng được huấn luyện đặc biệt có tên Pararescuemen, chuyên đảm nhiệm những sứ mệnh tìm kiếm và cứu nạn trong môi trường chiến đấu.
Sĩ quan mất tích nhiều khả năng được trang bị thiết bị sơ cứu, và được huấn luyện để tự xử lý trong trường hợp bị thương. Người này cũng mang theo thiết bị liên lạc để truyền tin về cho cấp chỉ huy biết rằng mình vẫn an toàn.
Chuyên gia MacLean lưu ý những thiết bị liên lạc bao gồm thiết bị định vị GPS, máy phát tín hiệu cấp cứu và thiết bị liên lạc mã hóa để tránh thoát phe đối địch trong lúc gửi tín hiệu về cấp chỉ huy.
Reuters ngày 23.4 dẫn nhiều nguồn thạo tin cho biết Mỹ đã bắt đầu sử dụng công nghệ chống UAV của Ukraine tại căn cứ ở Ả Rập Xê Út, qua đó ngầm xác nhận những lỗ hổng phòng thủ của Mỹ trước các cuộc tấn công bằng UAV từ Iran.
Công nghệ được sử dụng là hệ thống Sky Map, một nền tảng chỉ huy điều khiển giúp phát hiện UAV tấn công từ xa, theo dõi mục tiêu, điều khiển UAV đánh chặn để phản công.
Các chuyên gia quân sự Ukraine được cho là đã trực tiếp đến căn cứ Prince Sultan để huấn luyện binh sĩ Mỹ sử dụng hệ thống này. Các đợt tấn công của Iran tại căn cứ đã làm ít nhất một quân nhân thiệt mạng và nhiều máy bay, tòa nhà bị phá hủy.
Sky Map đã được Ukraine dùng rộng rãi trong xung đột với Nga, đặc biệt để đối phó với UAV Shahed do Iran phát triển.
Reuters cho biết quân đội Mỹ cũng đã sử dụng UAV đánh chặn Merops của công ty Project Eagle tại căn cứ Prince Sultan nhưng chưa đạt sự tin cậy. Trong một cuộc thử nghiệm vào tháng này, UAV Merops bị mất kiểm soát và đâm xuống khu nhà vệ sinh của căn cứ.
Bên cạnh đó, căn cứ còn được bảo vệ bằng một số hệ thống chống tên lửa và UAV khác như nền tảng chỉ huy và kiểm soát FAAF của Northrop Grumman, UAV đánh chặn Coyote của RTX. UAV này được cho là có giá 100.000 - 125.000 USD mỗi chiếc, đắt hơn nhiều so với các mẫu UAV Iran thường sử dụng.
Giới chuyên gia nhận định rằng việc sử dụng hệ thống của Ukraine cho thấy mạng lưới phòng không của Mỹ đã bộc lộ điểm yếu và chưa được giải quyết. Bên cạnh đó, việc này cũng cho thấy chính quyền Tổng thống Donald Trump đã thay đổi thái độ, sau khi nhà lãnh đạo nói không cần sự giúp đỡ của Ukraine vì công nghệ UAV của Mỹ là số 1. "Chúng tôi không cần sự giúp đỡ của họ trong việc phòng thủ UAV", ông Trump nói với Fox News vào ngày 6.3.
Các bên liên quan chưa bình luận về thông tin của Reuters.
