Wall Street Journal hôm 30/3 dẫn lời các quan chức chính quyền Mỹ tiết lộ Tổng thống Donald Trump và trợ lý gần đây đánh giá rằng chiến dịch nhằm gỡ phong tỏa eo biển Hormuz sẽ khiến xung đột với Iran vượt quá khung thời gian 4-6 tuần mà ông đặt ra.
Lãnh đạo Mỹ cho rằng nên hướng đến các mục tiêu chính là làm suy yếu hải quân và kho tên lửa Iran, đồng thời giảm dần hoạt động quân sự hiện tại, theo các nguồn tin. Tổng thống Trump vẫn có những lựa chọn quân sự khác, nhưng đó không phải ưu tiên của ông vào lúc này.
Nhóm quan chức Mỹ thêm rằng Washington sẽ gây sức ép ngoại giao để buộc Tehran khôi phục dòng chảy thương mại tự do. Nếu nỗ lực này thất bại, Mỹ sẽ thúc đẩy các đồng minh ở châu Âu và vùng Vịnh đảm nhận vai trò dẫn dắt trong nỗ lực mở lại tuyến hàng hải chiến lược.
Nhà Trắng chưa bình luận về thông tin.
Ngoại trưởng Marco Rubio cùng ngày cho biết nỗ lực hoàn tất các mục tiêu quân sự của Mỹ sẽ kết thúc trong vòng vài tuần.
“Sau đó chúng ta sẽ phải đối mặt với vấn đề eo biển Hormuz. Điều đó sẽ tùy thuộc vào quyết định của Iran. Hoặc một liên minh các quốc gia trên thế giới và trong khu vực, với sự tham gia của Mỹ, sẽ đảm bảo tuyến đường này được mở, không bằng cách này thì bằng cách khác”, ông nói với kênh Al Jazeera.
Tổng thống Trump trước đó đã đưa ra nhiều tuyên bố bất nhất, mâu thuẫn về xung đột Trung Đông. Ông từng nói rằng Mỹ “đã thắng ngay trong giờ đầu tiên” ở Iran, nhưng sau đó lại tuyên bố “thắng chưa đủ” và Mỹ vẫn cần phải “hoàn tất công việc”.
Khi cuộc chiến mới nổ ra, ông nói xung đột sẽ “kéo dài 4 tuần”, nhưng sau đó điều chỉnh thành “4-5 tuần và có khả năng duy trì lâu hơn thế nhiều”. Khi chiến sự kéo dài, ông ngày càng ít nói cụ thể hơn về mốc thời gian. “Tôi không muốn nói. Tôi không bao giờ muốn nói điều đó vì nếu tôi trễ dù chỉ hai ngày, các vị sẽ chỉ trích tôi”, Tổng thống Mỹ tuyên bố hôm 16/3.
Hôm 21/3, ông Trump ra tối hậu thư yêu cầu Iran mở cửa eo biển Hormuz trong 48 giờ, nếu không muốn bị đánh sập toàn bộ hệ thống điện trên cả nước. Nhưng chỉ vài giờ trước khi tối hậu thư hết hạn, Tổng thống Mỹ gia hạn thêm 5 ngày, nói rằng hai bên đang đàm phán chấm dứt xung đột.
Các lãnh đạo Iran lập tức bác bỏ thông tin đang đàm phán với Mỹ. Dù vậy, khi thời hạn 5 ngày trôi qua, ông Trump lại tiếp tục gia hạn thêm 10 ngày, nói rằng Iran “đang rất muốn đạt thỏa thuận”. Tehran cũng bác tuyên bố này của ông.
Eo biển Hormuz là tiêu điểm trong xung đột giữa Mỹ – Israel với Iran. Tuyến đường biển vận chuyển 20% nguồn cung dầu của thế giới đã bị Iran phong tỏa gần như hoàn toàn để đáp trả đối phương, khi chiến sự giữa các bên ngày càng leo thang.
Truyền thông Iran ngày 30/3 cho biết Ủy ban An ninh Quốc gia và Chính sách Đối ngoại quốc hội Iran đã thông qua kế hoạch thu phí tàu qua Hormuz.
Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt trước đó cho biết Mỹ đang “nỗ lực hướng đến” bình thường hóa hoạt động đi lại ở eo biển Hormuz, nhưng không liệt kê mục tiêu này trong các ưu tiên cốt lõi như tấn công hải quân, tên lửa, ngành quốc phòng và năng lực chế tạo vũ khí hạt nhân của Iran.
Bộ trưởng Quốc phòng Israel là ông Israel Katz viết trên mạng xã hội X rằng "chỉ huy cánh vũ trang của tổ chức Hamas ở Gaza đã bị tiêu diệt hôm qua", theo AFP.
Giới chức y tế Gaza thông báo các cuộc không kích mới của Israel đã giết chết ít nhất 7 người trong ngày 26.5.
Sau khi thông báo về cuộc tấn công hôm 26.5, Bộ trưởng Katz và Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đưa ra một tuyên bố chung rằng ông Odeh "đứng đầu tình báo Hamas trong vụ tấn công ngày 7.10.2023 và được bổ nhiệm cách đây khoảng một tuần làm người kế nhiệm ông Ezzedine al-Haddad". Ông Haddad đã thiệt mạng trong một cuộc tấn công của Israel vào ngày 15.5 khi đang nắm vai trò thủ lĩnh cánh vũ trang Hamas.
Hiện chưa có thông tin phản ứng từ Hamas, theo AFP.
Sau vụ tấn công của Hamas vào Israel ngày 7.10.2023, ông Netanyahu cam kết sẽ nhắm mục tiêu và loại bỏ những kẻ cầm đầu. Vụ tấn công đó đã khiến 1.221 người thiệt mạng, theo thống kê của AFP dựa trên số liệu chính thức của Israel.
Các cuộc tấn công trả đũa của Israel ở Dải Gaza đã khiến ít nhất 72.803 người thiệt mạng, theo Cơ quan Y tế Gaza.
Bộ Ngoại giao Iran ngày 26.5 nói rằng các cuộc tấn công của Mỹ tại tỉnh Hormozgan thuộc miền nam Iran là "sự vi phạm nghiêm trọng" thỏa thuận ngừng bắn mong manh đã được duy trì gần 7 tuần, theo Reuters.
Trước đó cùng ngày, quân đội Mỹ tuyên bố các cuộc tấn công của họ mang tính chất phòng thủ, nhắm vào các địa điểm phóng tên lửa và các tàu đang cố gắng rải thủy lôi ở eo biển Hormuz.
Sau các cuộc tấn công mới, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio nói với các phóng viên rằng eo biển Hormuz phải được mở lại "bằng cách này hay cách khác".
Ông Rubio còn nói có thể mất vài ngày để đàm phán một thỏa thuận nhằm chấm dứt cuộc xung đột, sau khi cả hai bên trước đó đã cho thấy tiến triển trong một thỏa thuận ban đầu nhằm chấm dứt các hành động thù địch và nối lại hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz.
Viết trên mạng xã hội X ngày 21.4, ông Qalibaf cho rằng Tổng thống Mỹ Donald Trump vi phạm thỏa thuận ngừng bắn khi thực hiện phong tỏa, với mục đích “biến bàn đàm phán thành nơi Iran phải đầu hàng hoặc lấy cớ để Mỹ tiếp diễn xung đột”.
"Chúng tôi không chấp nhận đàm phán dưới những lời đe dọa. Trong 2 tuần qua, chúng tôi đã chuẩn bị để tung ra những quân bài mới trên chiến trường", ông viết. Lệnh ngừng bắn Mỹ - Iran sẽ kết thúc ngày 22.4, song hiện chưa có dấu hiệu cho thấy hai bên sẵn sàng gia hạn.
Vào ngày 19.4, chỉ huy Không quân của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) Majid Mousavi, nói trong video đăng trên mạng xã hội rằng vào thời điểm ngừng bắn, Iran đang bổ sung kho tên lửa và máy bay không người lái (UAV) với tốc độ nhanh hơn cả trước khi xung đột với Mỹ - Israel.
Ông Mousavi còn tuyên bố rằng: “Không như Iran, kẻ thù không có khả năng bổ sung đạn dược trong thời gian ngừng bắn”. Mỹ và Israel không phản hồi các tuyên bố này, theo The Jerusalem Post.
Trong khi đó, Tổng thống Trump tự tin rằng Iran sẽ ngồi vào bàn đàm phán, đồng thời cảnh báo về những hậu quả nếu điều này không diễn ra. "Họ sẽ đàm phán thôi. Nếu không làm như vậy, họ sẽ gặp phải những vấn đề chưa từng có trước đây", ông nói hôm 20.4.
Trang Axios dẫn các nguồn thạo tin tiết lộ Phó tổng thống Mỹ JD Vance sẽ đến thủ đô Islamabad, Pakistan ngày 21.4 để đàm phán với Iran, dù Tehran chưa xác nhận tham dự.
Một nguồn tin cho biết phái đoàn Iran đang chờ quyết định từ Lãnh tụ tối cao Mojtaba Khamenei. Đồng thời, IRGC - lực lượng quân sự có sức ảnh hưởng chính trị lớn tại Iran - được cho là giữ lập trường cứng rắn rằng sẽ không đàm phán nếu Mỹ không chấm dứt phong tỏa.
California còn nhập khẩu nhiên liệu máy bay và xăng từ những nước có hệ thống lọc dầu phụ thuộc vào nguồn dầu thô từ vịnh Ba Tư, theo báo The Wall Street Journal hôm 8.4.
Cụ thể, Ủy ban Năng lượng California thống kê bang này nhập khẩu khoảng 20% lượng nhiên liệu máy bay từ nước ngoài, chủ yếu từ Hàn Quốc. Bang cũng nhập hơn 25% lượng xăng tiêu thụ, trong đó khoảng 2/3 đến từ Hàn Quốc, Ấn Độ và Đài Loan. Và những nguồn này đang bị đe dọa vì chiến sự tại Iran.
Trong lúc eo biển Hormuz vẫn bị phong tỏa, Hàn Quốc và Ấn Độ, hai nhà cung cấp nhiên liệu lớn nhất cho California, đang giảm mạnh xuất khẩu, từ đó đe dọa nguồn cung năng lượng của bang này.
Công ty phân tích thị trường Vortexa (trụ sở ở Anh) ước tính Hàn Quốc trong tháng 4 sẽ chỉ vận chuyển được khoảng một nửa lượng nhiên liệu máy bay so với bình thường cho California.
"Nếu không được giải quyết nhanh chóng, tình hình sẽ vô cùng chật vật", The Wall Street Journal dẫn lời ông Andy Walz, người phụ trách mảng kinh doanh lọc dầu, đường ống và hóa chất của Tập đoàn dầu khí Chevron của Mỹ.
Nguồn tài chính dồi dào của California vẫn cho phép tiểu bang đáp ứng nhu cầu về các sản phẩm lọc dầu như nhiên liệu máy bay và xăng trong tháng 4. Thế nhưng, tình trạng thiếu hụt nhiều khả năng sẽ xảy ra trong những tháng tới, theo cảnh báo của ông Walz.
Các nhà máy lọc dầu châu Á đang sử dụng lượng tồn kho sẵn có, và một số nước như Nhật Bản và Hàn Quốc đã bắt đầu xả kho dự trữ dầu chiến lược để làm dịu tình hình.
Thế nhưng, ông Walz cho rằng sẽ đến thời điểm những nguồn cung sẽ cạn kiệt.
Giá xăng dầu thường là điểm nóng chính trị tại bang California. Giá xăng trung bình hôm 7.4 ở tiểu bang là 5,93 USD/gallon, cao hơn 1,75 USD/gallon so với mặt bằng chung trên toàn nước Mỹ.
Sản lượng dầu thô của bang đã giảm hơn 50% trong 20 năm qua, một phần do các mỏ dầu đã khai thác lâu, trong khi các tập đoàn như Chevron, Occidental Petroleum chuyển hướng đầu tư sang bang khác có ít quy định hơn.
