Đối với Tổng thống Volodymyr Zelensky, những ngày khó khăn nhất trên cả mặt trận chính trị lẫn chiến trường dường như đã lùi lại phía sau vào mùa hè này. Nhờ sự kiên cường của các binh sĩ và khả năng sáng tạo của đội ngũ kỹ sư quân sự, Ukraine bắt đầu giành được những thắng lợi liên tiếp.
Chiến tuyến phần lớn đã ổn định nhờ chiến thuật sử dụng rộng rãi máy bay không người lái (drone) để tập kích sâu vào tuyến hậu cần của Nga. Trong hơn một tuần qua, quân đội Ukraine tuyên bố đã tấn công 116 mục tiêu ở biển Đen và biển Azov, khiến tuyến hậu cần quan trọng cho bán đảo Crimea gần như tê liệt.
Ukraine cũng đang nhận được các khoản giải ngân từ gói vay 90 tỷ euro (hơn 100 tỷ USD) của Liên minh châu Âu. Và tại cuộc gặp ở Thổ Nhĩ Kỳ tuần trước, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ca ngợi ông Zelensky, đồng thời cho phép Ukraine tự sản xuất tên lửa phòng không Patriot theo giấy phép nhượng quyền từ Mỹ.
Tuy nhiên, chuỗi thành công đó có nguy cơ bị cắt đứt, không phải do cuộc tấn công quy mô lớn từ phía Nga hay những rạn nứt mới trong quan hệ với ông Trump, mà là bất đồng trong chính nội bộ Ukraine. Đỉnh điểm là việc ông Zelensky miễn nhiệm Bộ trưởng Quốc phòng Mykhailo Fedorov, người được coi là “ông trùm drone” đứng sau các thành công gần đây trên chiến trường, trong cuộc cải tổ chính phủ quy mô lớn.
Khi đảm nhận vị trí lãnh đạo Bộ Quốc phòng hồi tháng 1, ông Fedorov, 35 tuổi, cam kết tận dụng các giải pháp công nghệ để giúp Ukraine ngăn chặn đà tiến công của quân đội Nga. Ngay khi chiến lược đó bắt đầu mang lại kết quả sau sáu tháng triển khai, Fedorov bị sa thải.
Quyết định cho thấy ông Zelensky chọn đứng về phía Tư lệnh quân đội Ukraine Oleksandr Syrsky, người đã liên tục mâu thuẫn với Fedorov về quan điểm tác chiến. Syrsky là vị tướng 60 tuổi từng chỉ huy chiến dịch phòng thủ Kiev thành công vào đầu cuộc chiến, nhưng cũng bị chỉ trích vì các chiến thuật kiểu cũ, dẫn đến tổn thất lớn về sinh mạng binh sĩ, vốn có thể tránh khỏi.
Tướng Syrsky từng kiên quyết yêu cầu các đơn vị Ukraine phải tử thủ tại Bakhmut, buộc họ cầm cự suốt 9 tháng tại “pháo đài” này dưới những cuộc pháo kích không ngớt của Nga. Cuối cùng, họ phải rút khỏi Bakhmut sau khi bị vây ép và hứng chịu tổn thất nhân mạng nặng nề.
Tại cuộc họp báo ở Kiev ngày 16/7, Fedorov công khai chỉ trích về chiến lược của tướng Syrsky, tình trạng tham nhũng trong các hợp đồng quốc phòng và những thiếu sót trong bộ chỉ huy quân sự kể từ khi cuộc chiến với Nga bắt đầu.
“Trong quân đội Ukraine, nếu thành công, bạn sẽ trở thành ngôi sao, nhưng rồi sẽ sớm rơi vào ngõ cụt”, Fedorov nói. Ông giải thích rằng vì đố kỵ, các tướng lĩnh bảo thủ sẽ cản trở sự vươn lên của lớp chỉ huy mới đã được tôi luyện qua chiến trường và có tư duy công nghệ.
Ông cáo buộc tướng Syrsky đã cản trở sự nghiệp của các chỉ huy cấp dưới đầy triển vọng và chống lại hình thức tác chiến bằng drone và robot, vốn đang giúp Ukraine thay đổi cục diện cuộc chiến trên bộ, trên không và trên biển.
“Các quyết định về việc ai cần được hỗ trợ, ai không hay đơn vị nào cần được tăng cường, đơn vị nào không, đều không dựa trên dữ liệu thực tế. Chúng được đưa ra dựa trên lòng trung thành với các chỉ huy cấp cao”, ông nói.
Ông Fedorov cũng công khai kêu gọi tướng Syrsky từ chức và được cho là từng thuyết phục Tổng thống Zelensky loại bỏ ông này. Tuy nhiên, ông Zelensky lại có quan điểm ngược lại.
Trong bài đăng mạng xã hội gần đây, Tổng thống Ukraine cho hay muốn ông Syrsky và Fedorov hòa giải, nhưng trong tình huống này “tôi phải chọn một bên, bởi vì nếu không có tôi, họ sẽ không chịu ngồi xuống bàn đàm phán”.
Việc cách chức ông Fedorov đã châm ngòi cho các cuộc biểu tình của hàng nghìn người dân Ukraine trên khắp đất nước. Nhiều người bày tỏ phẫn nộ khi cho rằng giới lãnh đạo đã lựa chọn một tướng lĩnh kỳ cựu thay vì một người tiên phong về đổi mới.
Trong nhiều tuần, người dân Ukraine đã nói về một bước ngoặt trong cuộc xung đột với Nga. Nhưng giờ đây, đất nước lại lún sâu vào cuộc khủng hoảng chính trị.
Đây được cho là rạn nứt nghiêm trọng nhất trong giới lãnh đạo kể từ khi ông Zelensky sa thải cựu tư lệnh Valeriy Zaluzhny năm 2024, người từng bất đồng với Tổng thống về các chính sách động viên quân.
Andrew E. Kramer, nhà bình luận của NY Times, nhận xét mâu thuẫn trong ban lãnh đạo Ukraine lần này không chỉ là bất đồng cá nhân mà còn phản ánh khoảng cách giữa hai thế hệ.
Điều đó cũng làm dấy lên câu hỏi liệu Ukraine, quốc gia vốn được ca ngợi về năng lực đổi mới trong quân sự, có thực sự đón nhận các giải pháp công nghệ cao mà Fedorov hướng tới hay không, theo Kramer.
“Tôi tin rằng việc sa thải ông Fedorov là đòn giáng mạnh vào nền quốc phòng của đất nước”, Pavlo Yelizarov, phó tư lệnh không quân Ukraine, viết trên mạng xã hội. Ông đã nộp đơn từ chức để phản đối việc Tổng thống miễn nhiệm ông Fedorov.
Mykhailo Drapatyi, tư lệnh lực lượng liên hợp Ukraine phụ trách điều phối hoạt động giữa các quân chủng và các cơ quan an ninh khác, đã ra tuyên bố ủng hộ ông Fedorov. “Sự im lặng không bảo vệ quân đội, nó chỉ khiến những sai lầm tích tụ thêm”, ông cho hay.
Trong nhiều năm qua, quân đội Ukraine đã chứng kiến tình trạng chia rẽ giữa các lữ đoàn theo đuổi tác chiến dựa trên công nghệ và các đơn vị bộ binh, cơ giới hoạt động theo cách truyền thống. Ông Fedorov nói bản thân công khai vấn đề này là nhằm trao đổi với người dân Ukraine về các khó khăn mà quân đội đang phải đối mặt.
Volodymyr Yermolenko, tổng biên tập của tạp chí Ukraine World, cho biết sự rạn nứt về cách tiến hành chiến tranh lộ diện vào lúc này “chính là do có những thành công” trên chiến trường.
Theo ông, những người luôn cho rằng chìa khóa nằm ở các giải pháp công nghệ ngày càng mạnh dạn bày tỏ quan điểm, vì cho rằng thực tế đã chứng minh họ đúng. Song phe theo đuổi cách tiếp cận truyền thống hiện cũng gia tăng phản ứng.
Nhà phân tích chính trị Volodymyr Fesenko tại Kiev cho rằng Tổng thống Zelensky đứng về phía tướng Syrsky vì coi ông là chỉ huy giàu kinh nghiệm, có vai trò giữ thế cân bằng trong hệ thống lãnh đạo quân đội và quốc phòng Ukraine.
Trong khi đó, chuyên gia Yermolenko cảnh báo những lục đục nội bộ của Ukraine tiềm ẩn nhiều rủi ro. “Kẻ thù nguy hiểm nhất là sự chia rẽ nội bộ. Lịch sử đã chứng minh điều đó có thể gây ra những hậu quả chết người”, ông nói.
Sharon Simmons, nhân viên hãng DoorDash, ngày 13/4 thực hiện đơn giao hàng đồ ăn nhanh đến cho Tổng thống Donald Trump tại cửa Phòng Bầu dục và được ông chủ Nhà Trắng boa 100 USD.
Tổng thống Trump lý giải ông chọn Simmons giao hàng vì biết chuyện bà tiết kiệm được đáng kể nhờ chính sách không áp thuế với tiền boa, nằm trong Đạo luật To Đẹp (OBBBA) được ông ký thông qua vào tháng 7/2025.
"Tôi nghe nói bà nhận thêm khoảng 11.000 USD, số tiền mà trước đây bà có thể đã không được hưởng do thuế quá cao. Đây là khoản hoàn thuế lớn nhất mà bà từng nhận, đúng không?", ông Trump hỏi.
"Đúng vậy. Vâng, tôi đã tiết kiệm hơn 11.000 USD vì không phải kê khai khoản thu nhập đó. Thực sự rất bất ngờ", bà Simmons trả lời.
Tuy nhiên, trong cuộc phỏng vấn với Fox News chiều cùng ngày, bà Simmons lại đưa ra cách diễn giải khác, làm dấy lên nghi vấn về tính chính xác của tuyên bố ban đầu. Bà nói một nửa thu nhập năm 2025 là từ tiền boa, rồi ước tính "tiết kiệm được khoảng 3.000 đến 4.000 USD".
Hãng DoorDash cho biết bà Simmons, đến từ bang Arkansas, đã làm việc cho công ty từ năm 2022 và đã thực hiện hơn 14.000 đơn giao hàng. Nhà Trắng ngày 13/4 cho hay việc cử bà tới Nhà Trắng giao hàng nhằm nêu bật chính sách của Tổng thống Trump, cho thấy lợi ích mà biện pháp mang đến cho những người như Simmons.
Thông cáo báo chí của Nhà Trắng cũng mô tả khác với cách hiểu của ông Trump về khoản tiền 11.000 USD của bà Simmons. Nhà Trắng cho hay đây là số tiền boa mà Simmons đã nhận được trong năm ngoái, và "nhờ chính sách miễn giảm cho gia đình người lao động của Tổng thống Trump, số tiền này không bị đánh thuế".
"Khoản tiền tiết kiệm được rất có ý nghĩa, vì chồng bà đã phải giảm giờ làm việc để điều trị ung thư từ năm 2024", Nhà Trắng cho biết.
Chính sách "không đánh thuế tiền boa" cho phép người lao động đủ điều kiện được khấu trừ tối đa 25.000 USD khỏi thu nhập chịu thuế liên bang. Điều này nghĩa là nó chỉ làm giảm phần bị tính thuế, không phải người nộp thuế được hoàn số tiền này.
Theo Yahoo Finance, mức thu nhập miễn thuế cho cặp vợ chồng khai thuế chung ở Mỹ là 31.500 USD, nghĩa là hộ nào có thu nhập thấp hơn mức này đều không phải đóng thuế thu nhập liên bang.
Simmons nói thu nhập năm ngoái của bà khoảng 22.000 USD, tiền boa chiếm một nửa. Chồng bà đã phải giảm giờ làm để chữa bệnh, tức là vẫn có công việc, nhưng chưa rõ thu nhập của ông.
Nếu Simmons là người duy nhất có thu nhập trong gia đình thì với mức 22.000 USD, gia đình bà không phải đóng thuế thu nhập liên bang. Điều này đồng nghĩa chính sách không đánh thuế tiền boa không có tác động gì tới bà.
Nếu chồng bà kiếm được 20.000 USD, tổng thu nhập của gia đình Simmons là 42.000 USD. Sau khi trừ mức miễn thuế, phần thu nhập chịu thuế là 10.500 USD, số thuế phải nộp là 1.050 USD. Nếu 11.000 USD tiền boa được đưa vào khấu trừ, nhà Simmons không có thu nhập chịu thuế, đồng nghĩa tiết kiệm được 1.050 USD nhờ chính sách của Tổng thống Trump.
Tương tự, với giả định chồng bà kiếm được 60.000 USD, được xem là khá cao với một người đã phải giảm giờ làm để chữa bệnh, khoản tiết kiệm được tối đa của nhà Simmons là khoảng 1.320 USD.
Để có thể tiết kiệm được 3.000-4.000 USD như lời Simmons, thu nhập của chồng bà phải cao hơn nhiều so với những thông tin đã công khai. Không có kịch bản nào phù hợp để họ đạt mức "tiết kiệm 11.000 USD". Ngay cả trường hợp hai vợ chồng được khấu trừ tối đa 25.000 USD, số tiền họ được hưởng lợi cũng chỉ 6.000 USD.
Với các tính toán này, Yahoo Finance cho rằng chính sách của ông Trump có thể vẫn mang lại lợi ích cho gia đình Simmons, nhưng không phải 11.000 USD và cũng chưa chắc là 3.000-4.000 USD, thêm rằng mức giảm thuế trung bình của hơn 3,5 triệu tờ khai đã khấu trừ tiền boa tính đến đầu tháng 3 chỉ khoảng 1.300 USD.
CNBC đầu tháng 4 cho rằng những người lao động có thu nhập thấp có thể không được hưởng lợi từ chính sách khấu trừ, bởi số tiền họ kiếm được chưa vượt qua mức phải nộp thuế.
Nicholas Tartaglione, bạn cùng buồng giam với Jeffrey Epstein, cho biết đã tìm thấy bức thư bên trong cuốn truyện sau vụ tự tử bất thành của tỷ phú ấu dâm, vài tuần trước khi phạm nhân này tử vong vào tháng 8/2019.
Bức thư bị niêm phong suốt nhiều năm trong hồ sơ vụ án hình sự của Tartaglione, nhưng được thẩm phán Kenneth Karas thuộc Tòa án Liên bang khu vực Nam New York công bố ngày 6/5 sau đề nghị từ báo New York Times.
"Họ điều tra tôi suốt nhiều tháng và chẳng phát hiện gì cả. Thật tuyệt khi được chọn thời điểm nói lời tạm biệt. Các người muốn tôi làm gì đây, òa khóc sao! Chẳng có gì vui, không đáng để làm như vậy", nội dung bức thư được công bố cho thấy.
Giới chức Mỹ chưa xác nhận liệu đây có phải thư tuyệt mệnh do Epstein viết hay không. Quyết định công bố được tiến hành giữa lúc vẫn còn những nghi vấn xoay quanh cái chết của tỷ phú có nhiều mối quan hệ quyền lực này.
Epstein, sinh năm 1953, bị bắt tại New York hồi tháng 7/2019 với cáo buộc dụ dỗ hàng chục trẻ vị thành niên và thực hiện hành vi quan hệ tình dục với họ. Doanh nhân này đối mặt 45 năm tù nếu bị kết tội. Epstein bác bỏ mọi cáo buộc và bị giam ở nhà tù Manhattan trong lúc chờ xét xử.
Epstein được phát hiện trong tình trạng bất tỉnh với dải vải quấn quanh cổ tại phòng giam vào cuối tháng 7/2019, mà theo giới chức Mỹ là do tự tử bất thành. Bức thư có thể đã được viết trước sự việc này và giấu bên trong một cuốn truyện tranh.
Tartaglione, cựu cảnh sát tại bang New York, từng ở chung phòng giam với Epstein khi đang chờ xét xử trong vụ án giết 4 người. Trong các cuộc phỏng vấn qua điện thoại gần đây với New York Times, Tartaglione cho biết thư được viết trên mảnh giấy xé ra từ tập ghi chú.
Khi quản giáo hỏi về những vết đỏ trên cổ sau sự việc hồi tháng 7/2019, Epstein ban đầu cáo buộc Tartaglione đã tấn công mình và khẳng định bản thân không có ý định tự tử. Tartaglione phủ nhận cáo buộc, nói với quản giáo rằng "chưa bao giờ có bất kỳ vấn đề gì" với bạn tù.
Tartaglione đưa bức thư cho luật sư của mình, tin rằng nó có thể giúp ích nếu Epstein tiếp tục khẳng định bị bạn tù gây tổn hại. Tartaglione bị kết tội vào năm 2023 và đang thụ án tù chung thân.
Epstein tử vong sau khi treo cổ trong phòng giam ngày 10/8/2019. Cái chết của người này được kết luận là tự tử, nhưng hàng loạt sơ suất an ninh trong nhà tù cùng việc thiếu đoạn ghi hình từ camera giám sát khiến dư luận liên tục hoài nghi về kết luận trên.
Vụ bê bối Epstein tiếp tục gây chấn động chính trường Mỹ và Anh, khi các tài liệu liên quan đến cuộc điều tra quy mô lớn về cuộc đời của tỷ phú này được công bố những tháng gần đây.
Khắc tinh mới của HIMARS trên chiến trường Ukraine
Tạp chí Mỹ Military Watch Magazine nhận định, hệ thống tên lửa phòng không tầm trung Buk-M3 của Nga đang chứng tỏ hiệu quả vượt trội trong việc đối phó với các cuộc tấn công bằng tên lửa HIMARS của Ukraine mà Washington cung cấp cho Kiev.
Theo đó, quân đội Nga (RFAF) đã sử dụng Buk-M3 để đánh chặn thành công tên lửa HIMARS từ khoảng cách hơn 30km. Buk-M3, sử dụng khung gầm bánh xích, sở hữu tốc độ triển khai nhanh hơn và tầm bắn tối đa lên tới 70km, trần cao tối đa 30km, tăng đáng kể so với phiên bản tiền nhiệm Buk-M2 (tầm bắn 45-50km).
Một tiểu đoàn Buk-M3 bao gồm 4 đại đội, mỗi đại đội có 3 trung đội hỏa lực, cùng một xe chỉ huy (9S510M) và một radar cảnh giới "nhìn vòng" 9S18M1-3 (hay còn gọi là radar trinh sát) và radar "chiếu xạ" 9S36M (hay còn gọi là radar dẫn bắn).
Xe chỉ huy đóng vai trò não bộ, tiếp nhận dữ liệu và phân bổ mục tiêu, trong khi radar trinh sát quét bầu trời để phát hiện vật thể bay từ xa. Các trung đội hỏa lực được trang bị xe phóng tự hành (TELAR) mang 6 tên lửa trong ống phóng kín và radar dẫn bắn riêng, cùng xe phóng nạp (TEL) để tiếp đạn. Với cấu hình này, một tiểu đoàn Buk-M3 có khả năng theo dõi và tấn công đồng thời tới 36 mục tiêu khác nhau.
Buk-M3 được thiết kế để bảo vệ đội hình bộ binh cơ giới hoặc thiết giáp, đồng thời bổ sung cho các hệ thống tầm xa như S-400. Hệ thống này cũng vượt trội hơn đáng kể so với các hệ thống tầm ngắn như Pantsir-S và Tor-M2 về khả năng chống tên lửa.
Trước đây, các biến thể Buk cũ hơn đã thử lửa rộng rãi trên nhiều chiến trường, với Buk-M1 thời Liên Xô đang được Ukraine sử dụng để chống lại các cuộc tấn công tên lửa của Nga.
Military Watch Magazine lưu ý, trong những tháng đầu khi Ukraine triển khai HIMARS, loại vũ khí được mệnh danh là "hỏa thần" này đã gây ra mối đe dọa nghiêm trọng cho lực lượng Nga và các mục tiêu hậu phương.
Điển hình là vụ tấn công vào khu vực trú quân của RFAF tại tỉnh Lugansk ngày 1/1/2023, được cho là đã khiến 89 binh sĩ Nga thiệt mạng. Tuy nhiên, sau hơn 3 năm tham chiến, giờ đây HIMARS không còn là thách thức lớn đối với phòng không Nga, đặc biệt khi Buk-M3 được đưa vào biên chế rộng rãi để bảo vệ các mục tiêu trọng yếu.
Patriot của Ukraine đối mặt với khó khăn mang tên Iskander-M
Trong khi Buk-M3 đang chứng tỏ ưu thế trước HIMARS, hệ thống đánh chặn Patriot xương sống của phòng không Ukraine lại gặp khó khăn trước tên lửa đạn đạo Iskander-M của Nga. Vào các ngày 15 và 16/4, Nga đã phóng ít nhất 24 tên lửa Iskander vào các mục tiêu ở Ukraine, cùng với tên lửa từ các hệ thống khác và UAV tấn công.
Không quân Ukraine thông báo Nga đã tổ chức 2 đợt tấn công phối hợp, đánh dấu ngày thứ ba liên tiếp Ukraine bị tấn công dữ dội trong bối cảnh hệ thống phòng không suy yếu nghiêm trọng. Truyền thông Ukraine ghi nhận 703 mục tiêu trên không trong 24 giờ, bao gồm 19 tên lửa đạn đạo Iskander-M, 5 tên lửa hành trình Iskander-K, 20 tên lửa hành trình Kh-101 và 659 UAV các loại.
Các cuộc tấn công phối hợp bằng tên lửa và UAV của Nga đã làm căng thẳng hệ thống phòng không của Ukraine trên khắp cả nước.
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky tuyên bố, chỉ trong tuần trước, Nga đã phóng 2.360 UAV tấn công, hơn 1.320 tên lửa hành trình và 60 tên lửa đạn đạo các loại vào các mục tiêu ở Ukraine.
Ban đầu, các nhà phân tích phương Tây tin rằng Patriot sẽ giúp đánh chặn Iskander của Nga, nhưng Military Watch Magazine cho biết các quan chức Ukraine đã nhận định Patriot không phải là giải pháp toàn diện, chúng khó có thể cung cấp khả năng phòng thủ hiệu quả trước loại tên lửa đạn đạo này.
Các chuyên gia quân sự phương Tây ngày càng nghi ngờ về hiệu quả của Patriot, đặc biệt khi các hoạt động chiến đấu ở Trung Đông đã chứng minh rằng hệ thống này không phải lúc nào cũng có khả năng đánh chặn hoàn hảo đối với các mục tiêu là tên lửa đạn đạo.
