Sáng 1-6, sau lễ đón chính thức và hội đàm tại Phủ Tổng thống (Điện Malacanang) ở Manila, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Tổng thống Philippines Ferdinand Marcos Jr. đã cùng gặp gỡ báo chí, chứng kiến việc trao một số văn kiện hợp tác giữa hai bên.
Trước đông đảo báo chí hai nước, Tổng thống Philippines Ferdinand Marcos Jr. nhấn mạnh chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm “có ý nghĩa lịch sử” và sự hiện diện của nhà lãnh đạo Việt Nam là minh chứng mạnh mẽ cho tình hữu nghị giữa hai quốc gia.
“Chuyến thăm lần này càng có ý nghĩa lớn lao hơn nữa khi chúng ta chính thức nâng tầm quan hệ song phương lên Đối tác chiến lược tăng cường, đúng vào dịp kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao và đánh dấu một thập kỷ hợp tác hiệu quả trong khuôn khổ Đối tác chiến lược hiệu quả.
Việc nâng cấp này khẳng định vị thế đặc biệt và lâu dài của Việt Nam – Đối tác chiến lược duy nhất của Philippines tại Đông Nam Á”, Tổng thống Philippines Ferdinand Marcos Jr. khẳng định.
Nhấn mạnh Việt Nam hiện là đối tác thương mại lớn thứ 11 của Philippines, Tổng thống Philippines khẳng định hai bên đặt mục tiêu kim ngạch thương mại sớm vượt mốc 10 tỉ USD. Hai nước cam kết tạo môi trường thuận lợi cho đầu tư hai chiều, đặc biệt trong lĩnh vực chế biến chế tạo, công nghệ xanh và kinh tế số.
Nông nghiệp tiếp tục là nền tảng quan trọng của Đối tác chiến lược tăng cường. Hai bên sẽ mở ra các kênh hợp tác mới trong thương mại nông sản, chế biến hải sản và nghiên cứu khoa học chung nhằm xây dựng nền nông nghiệp thích ứng với biến đổi khí hậu, bảo đảm an ninh lương thực cho nhân dân hai nước.
“Cuộc trao đổi hôm nay đã làm rõ một chân lý quan trọng: Đối tác chiến lược tăng cường không chỉ phản ánh lợi ích song phương mà còn xác định rõ vị trí Philippines và Việt Nam là những điểm tựa vững chắc cho hòa bình, đổi mới sáng tạo, năng động và tăng trưởng bền vững trong ASEAN cũng như khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương”, Tổng thống Philippines Ferdinand Marcos Jr. nhấn mạnh.
Phát biểu tại cuộc gặp báo chí, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định việc nâng tầm quan hệ song phương dựa trên cơ sở quan hệ hữu nghị tốt đẹp, phù hợp lợi ích và nguyện vọng của nhân dân hai nước.
Với khuôn khổ quan hệ mới, hai bên sẽ tập trung đẩy mạnh hợp tác trên một số lĩnh vực trọng điểm.
Thứ nhất, tăng cường tin cậy chính trị, củng cố nền tảng chiến lược vững chắc cho quan hệ hai nước; duy trì tiếp xúc cấp cao và các cấp trên tất cả các kênh, cũng như duy trì tham vấn về các vấn đề khu vực và quốc tế chiến lược. Bên cạnh đó, tăng tính bổ trợ lẫn nhau về định hướng phát triển; phát huy tối đa và duy trì triển khai hiệu quả các cơ chế hợp tác song phương.
Thứ hai, củng cố và mở rộng hợp tác an ninh – quốc phòng, hợp tác trên biển và đại dương; thiết lập và triển khai mạnh mẽ các cơ chế hợp tác; duy trì trao đổi đoàn cấp cao quốc phòng – an ninh.
Tăng cường chia sẻ thông tin và đẩy mạnh hợp tác giữa các lực lượng thực thi pháp luật để phòng chống tội phạm xuyên quốc gia, trong đó có lừa đảo qua mạng, di cư bất hợp pháp, buôn bán người, đánh bạc, lừa đảo tài chính, lao động và cư trú bất hợp pháp.
Thêm vào đó, xử lý các thách thức an ninh truyền thống và phi truyền thống, không để bất kỳ tổ chức hoặc cá nhân nào lợi dụng lãnh thổ của nước này để hoạt động chống phá nước kia.
Thứ ba, tạo đột phá trong hợp tác kinh tế, mang lại lợi ích thực chất cho nhân dân và sự phát triển của mỗi nước. Trong đó, tăng cường kết nối doanh nghiệp, khuyến khích doanh nghiệp hai nước đầu tư sang nhau trong các lĩnh vực ưu tiên như khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, năng lượng, đầu tư chiều sâu vào sản xuất và các sáng kiến kinh tế xanh.
Thứ tư, thúc đẩy hợp tác thực chất trong một số lĩnh vực ưu tiên, trong đó có nông nghiệp, bảo đảm an ninh lương thực, nâng cao năng lực chế biến thực phẩm, tăng cường chuỗi cung ứng để nâng cao khả năng chống chịu và tính bền vững trong bối cảnh thách thức toàn cầu.
Thêm vào đó, thúc đẩy hợp tác kết nối hạ tầng cứng và chuyển đổi số, mở rộng hợp tác văn hóa, giao lưu nhân dân, giáo dục, du lịch và lao động.
Thứ năm, phối hợp chặt chẽ tại các diễn đàn khu vực và quốc tế, củng cố đoàn kết nội khối ASEAN, duy trì vai trò trung tâm của ASEAN, đặc biệt trong năm Philippines đảm nhiệm vai trò Chủ tịch ASEAN 2026.
Hai bên cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của luật pháp quốc tế, Hiến chương Liên hợp quốc, Hiến chương ASEAN và các nguyên tắc bình đẳng, hợp tác cùng có lợi.
Hai bên tái khẳng định tầm quan trọng, cam kết duy trì môi trường hòa bình, ổn định, bảo đảm an ninh, an toàn và tự do hàng hải, hàng không tại Biển Đông; giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình trên cơ sở luật pháp quốc tế, trong đó có UNCLOS 1982.
“Tôi tin tưởng rằng với quyết tâm và tầm nhìn chung, Việt Nam và Philippines sẽ đưa quan hệ Đối tác chiến lược tăng cường ngày càng đi vào chiều sâu, thực chất và hiệu quả, vì lợi ích của nhân dân hai nước, đồng thời góp phần vào hòa bình, ổn định, hợp tác, thịnh vượng và phát triển của khu vực và trên thế giới”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm bày tỏ.
Bộ Quốc phòng Ukraine hôm 23/6 cho biết UAV nước này đã tấn công vào kho chứa dầu tại nhà máy nhiệt điện Kerch ở miền đông Crimea, trạm biến áp ở phía tây bán đảo, trạm phân phối khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) tại Simferopol, thành phố lớn thứ hai của Crimea.
Ngoài ra, Lực lượng Đặc nhiệm Ukraine thông báo đã thực hiện các cuộc tấn công phối hợp bằng UAV nhắm vào cầu đường sắt bắc qua kênh Bắc Crimea. Quân đội Kiev mô tả cây cầu này là tuyến hậu cần quan trọng dùng để tiếp tế cho lực lượng Nga ở miền nam Ukraine.
Chiến dịch tấn công cầu đường sắt này diễn ra vào đêm 21/6, rạng sáng 22/6, khiến một phần cầu bị sập. Đến sáng 23/6, đợt tấn công thứ hai bằng UAV tiếp tục nhằm vào thiết bị sửa chữa đường sắt được điều tới hiện trường và phần kết cấu còn lại.
Những thông tin này chưa được kiểm chứng độc lập. Nga hiện cũng chưa phản hồi.
Một số khu vực ở Crimea đã bị mất điện trong ngày 23/6, song nhà cung cấp điện địa phương cho rằng nguyên nhân do "sự cố kỹ thuật trong lưới điện" và dự kiến khôi phục trong vòng 24 giờ.
Nga sáp nhập bán đảo Crimea hồi năm 2014, động thái mà Ukraine và phương Tây coi là bất hợp pháp. Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine Mykhailo Fedorov tuần trước tuyên bố lực lượng nước này đang "cô lập Crimea bằng UAV".
"Có vẻ như trong thời gian tới, bán đảo Crimea sẽ trở thành đảo. Điều này có thể dẫn đến những hậu quả ngoài dự kiến đối với Nga", ông Fedorov nói.
Tổng thống Nga Vladimir Putin cho biết Moskva đã nhận được cảnh báo rằng Ukraine đang tìm cách làm gián đoạn nguồn cung năng lượng và ngành du lịch của Nga, nhưng không tiết lộ bên nào đưa ra thông tin. Theo ông, các đợt UAV của Ukraine đang "đổ tới với cường độ rất lớn" nhằm làm mất ổn định xã hội Nga.
Phó thủ tướng Nga Alexander Novak ngày 23/6 cho biết chính phủ đang cân nhắc tạm dừng xuất khẩu dầu diesel để bảo đảm nguồn cung cho thị trường nội địa, bổ sung vào các lệnh hạn chế xuất khẩu nhiên liệu máy bay và xăng hiện hành. Theo hãng thông tấn TASS, kế hoạch bảo dưỡng định kỳ tại các nhà máy lọc dầu Nga cũng đã bị hoãn lại.
Giới chức Crimea đã hủy toàn bộ sự kiện thể thao, giải đấu và hoạt động tập luyện dành cho trẻ em đến ngày 1/9 nhằm bảo đảm an toàn. Trước đó một ngày, Thống đốc Sergei Aksyonov thông báo tất cả các trại hè trong khu vực ngừng tiếp nhận trẻ em và dừng đặt chỗ mới đến ngày 1/9 vì lý do an ninh.
Tổng thống Mỹ Donald Trump luôn tự coi mình là nhà đàm phán lão luyện và hiệu quả hơn bất kỳ ai. Tuy nhiên, ông dường như đang vấp phải trở ngại lớn nhất trong chiến sự Iran, khi những lời đe dọa, thậm chí cả hành động quân sự, không thể làm lung lay lập trường đối đầu cứng rắn của Tehran.
Với các mục tiêu liên tục thay đổi khiến việc đánh giá hiệu quả chiến dịch trở nên khó khăn, ông Trump cùng các trợ lý hàng đầu vẫn quả quyết rằng Mỹ đã chiến thắng và Iran đang "rất mong muốn đạt thỏa thuận".
Ông Trump đầu tuần này hoãn kế hoạch nối lại các cuộc tấn công quân sự nhằm vào Iran, cho hay các quốc gia Arab ở vùng Vịnh đã thuyết phục ông làm vậy để tạo điều kiện cho các cuộc đàm phán nghiêm túc đang diễn ra.
Song Tổng thống Mỹ vẫn cảnh báo rằng ông đã yêu cầu các lãnh đạo quân sự "phải chuẩn bị sẵn sàng cho khả năng tiến hành cuộc tấn công quy mô lớn, toàn diện vào Iran bất cứ lúc nào nếu hai bên không đạt thỏa thuận chấp nhận được".
Bất chấp tình trạng bất ổn nội bộ ngày càng gia tăng, nền kinh tế bị tàn phá và nhiều lãnh đạo, chỉ huy bị hạ sát, không có bằng chứng nào cho thấy Iran sẽ đáp ứng các yêu cầu của ông Trump, theo Matthew Lee, nhà bình luận của AP. Nhiều yêu cầu trong số đó thậm chí bị nước này từ chối từ lâu.
"Trên thực tế, Iran còn tỏ ra kiên định hơn. Điều đó khiến các mục tiêu hàng đầu mà ông Trump tuyên bố vẫn chưa thể thực hiện được", Lee nhận xét.
Iran vẫn chưa đồng ý từ bỏ chương trình hạt nhân hay tên lửa đạn đạo, cũng như chưa chấm dứt hỗ trợ cho các lực lượng ủy nhiệm của họ trong khu vực, bao gồm nhóm vũ trang Hamas ở Gaza, Hezbollah ở Lebanon, Houthi ở Yemen hay các nhóm dân quân ở Iraq.
Nhà Trắng hôm 25/5 bảo vệ cách tiếp cận của Tổng thống, nói rằng "ưu tiên của ông luôn là hòa bình và ngoại giao" nhưng ông sẽ chỉ chấp nhận một thỏa thuận đặt nước Mỹ lên hàng đầu.
"Tổng thống Trump nắm giữ mọi lợi thế và luôn giữ tất cả các phương án trên bàn đàm phán một cách khôn ngoan để đảm bảo rằng Iran không bao giờ có thể sở hữu vũ khí hạt nhân", người phát ngôn Olivia Wales cho biết.
Chính quyền ông Trump dường như cũng bắt đầu thể hiện sự nhún nhường trước Iran, theo Aaron Blake, nhà bình luận cấp cao của CNN.
Mỹ ngày 26/5 tấn công bệ phóng tên lửa và xuồng cao tốc Iran xung quanh eo biển Hormuz, nhưng lập tức giải thích rằng đây là hành động "tấn công tự vệ" với mục tiêu "bảo vệ binh sĩ khỏi các mối đe dọa từ Iran".
Cuối ngày hôm đó, Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cho biết họ đã "bắn hạ một máy bay không người lái (UAV) của Mỹ và buộc một tiêm kích tàng hình F-35 phải rời khỏi không phận", mô tả đây là "hành động đáp trả tương xứng".
Trong khi Iran phản ứng đầy quyết liệt, câu trả lời của Mỹ lại mềm mỏng hơn, theo Blake. Ngoài việc Bộ tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) quả quyết lệnh ngừng bắn đang "tiếp diễn", Ngoại trưởng Marco Rubio đã hai lần tránh đề cập về các cuộc tấn công khi được hỏi về chúng trong chuyến công du tại Ấn Độ. Lần đầu tiên, ông chỉ nói chung chung về các cuộc đàm phán hòa bình. Lần thứ hai, ông nói về sự cần thiết của việc mở cửa eo biển Hormuz.
Điều này gợi nhớ lại một vài sự kiện vào đầu tháng 5. Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Dan Caine tại buổi họp báo đã dẫn chứng việc Iran khai hỏa 9 lần vào các tàu thương mại và bắt hai tàu chở container, cũng như thực hiện hơn 10 cuộc tấn công vào lực lượng Mỹ.
Nhưng ông lập tức giảm nhẹ khi cho rằng tất cả đều "dưới ngưỡng để tái khởi động hành động quân sự lớn ở thời điểm này". Ông mô tả đó là "các cuộc va chạm ở mức độ thấp".
Mỹ thời gian đó cũng tấn công các cơ sở quân sự mà họ cho là chịu trách nhiệm về việc tấn công tàu chiến của Mỹ ở eo biển. Nhưng Tổng thống Trump đã hạ thấp mức độ nghiêm trọng của sự việc.
"Lệnh ngừng bắn vẫn diễn ra. Nó đang có hiệu lực", ông nói với ABC News vào đầu tháng 5. Ông mô tả các cuộc tấn công của Mỹ chỉ là "đòn cảnh cáo nhẹ".
Khi công bố lệnh ngừng bắn vào ngày 7/4, ông Trump đã nói rất rõ ràng rằng nó sẽ chỉ duy trì khi Iran mở cửa "hoàn toàn, ngay lập tức và đảm bảo an toàn" eo biển Hormuz. Lệnh ngừng bắn đã được gia hạn sau đó, nhưng Iran tới nay vẫn kiểm soát chặt chẽ eo biển.
"Bằng cách cố gắng duy trì lệnh ngừng bắn và hạ thấp các hành động quân sự của Iran, chính quyền ông Trump đang thể hiện nỗi lo lắng về nguy cơ xung đột tái bùng phát, cũng như mong muốn đạt được một thỏa thuận", Blake, nhà bình luận của CNN, nhận xét.
Sách lược gia tăng áp lực, cả về kinh tế lẫn quân sự, của chính quyền ông Trump để buộc các chính phủ nước ngoài phải tuân theo ý muốn của mình đang không phát huy tác dụng tại Iran, theo Matthew Lee. Họ không nắm giữ một quân bài chiến lược nào hiệu quả tương đương quyền kiểm soát của Iran đối với eo biển Hormuz.
Bất chấp tất cả những lời đe dọa gay gắt của ông Trump, Iran vẫn không sẵn lòng chấp nhận vượt quá những gì họ đã nhượng bộ trong cuộc đàm phán về thỏa thuận hạt nhân với các cường quốc thế giới dưới thời chính quyền Barack Obama. Tổng thống Trump từng gọi đó là thỏa thuận "tồi tệ nhất từ trước đến nay" do Mỹ đàm phán và ông đã rút khỏi thỏa thuận trong nhiệm kỳ đầu tiên vào năm 2018.
Ali Vaez, giám đốc phụ trách vấn đề Iran tại Tổ chức Khủng hoảng Quốc tế, cho rằng hai đối thủ lâu năm đều không thấy họ là kẻ thất bại trong cuộc xung đột hiện tại.
"Kể từ khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực, cả Washington và Tehran dường như đều đang hành động dựa trên giả định rằng thời gian đang ủng hộ họ. Mỗi bên đều tin rằng lệnh phong tỏa và đối phó phong tỏa ở eo biển Hormuz làm tăng chi phí cho phía bên kia, đồng thời tạo ra khoảng thời gian trì hoãn để chuẩn bị cho khả năng nối lại các hành động thù địch", ông Vaez nói.
Ông thêm rằng bất chấp tác động từ chiến dịch gây áp lực kinh tế của Mỹ, các quan chức Iran vẫn chưa chạm tới ngưỡng "phải chấp nhận những gì mà họ coi là yêu cầu đầu hàng".
David Schenker, cựu trợ lý ngoại trưởng phụ trách Trung Đông trong nhiệm kỳ đầu tiên của ông Trump và hiện làm việc tại Viện Chính sách Cận Đông của Washington, đã mô tả tình hình hiện tại là "bế tắc".
Ông cho biết Tổng thống Trump có thể có "những mối lo ngại" về việc quay trở lại xung đột quân sự toàn diện, đặc biệt xuất phát từ nỗi lo của các quốc gia vùng Vịnh về nguy cơ Iran trả đũa và sự biến động trên thị trường năng lượng, cùng với những tác động chính trị của nó tại Mỹ.
Rich Goldberg, người có quan điểm cứng rắn với Iran và là cựu quan chức Hội đồng An ninh Quốc gia trong cả hai nhiệm kỳ của ông Trump, khẳng định rằng Tổng thống vẫn đang nắm ưu thế, bao gồm cả vấn đề eo biển Hormuz. Ông cho rằng dù việc mở lại eo biển sẽ giảm bớt gánh nặng giá xăng dầu mà nhiều người Mỹ đang phải gánh chịu, điều đó không mang tính quyết định.
"Nỗi đau ngắn hạn tại các cây xăng đang làm mọi người quên đi vị thế thống trị năng lượng vốn có của Mỹ. Đây không phải là cuộc khủng hoảng vĩnh viễn", Goldberg, hiện làm việc tại tổ chức tư vấn Quỹ Bảo vệ nền Dân chủ (FDD), cho hay.
Hai sáng kiến gồm Quan hệ Đối tác Thúc đẩy Phát triển Điện gió ngoài khơi Anh – Việt Nam và Cơ chế Tài chính xanh thuộc chương trình UK PACT, theo thông cáo báo chí của Đại sứ quán Anh tại Hà Nội hôm 16.6.
Bộ Công Thương Việt Nam và Đại sứ quán Anh tại Hà Nội hôm 16.6 chính thức công bố quan hệ đối tác giữa Vương quốc Anh và Việt Nam về thúc đẩy phát triển điện gió ngoài khơi tại Hội nghị thượng đỉnh Năng lượng gió châu Á – Thái Bình Dương tổ chức ở Hà Nội.
Sự kiện này đánh dấu một bước tiến quan trọng mới trong hợp tác song phương về phát triển điện gió ngoài khơi. Chương trình được thiết kế nhằm hỗ trợ Việt Nam tại thời điểm mang tính bước ngoặt của quá trình phát triển thị trường điện gió, với mục tiêu phát triển đến 17.032 MW công suất điện gió ngoài khơi vào năm 2035.
Chương trình sẽ đưa ra định hướng triển khai cụ thể, kết hợp hỗ trợ kỹ thuật, nghiên cứu và hợp tác quốc tế và tập trung vào ba lĩnh vực ưu tiên. Đó là nâng cao năng lực cho cơ quan chính phủ và ngành công nghiệp; chia sẻ kinh nghiệm quốc tế, tận dụng chuyên môn của Vương quốc Anh và Hỗ trợ kỹ thuật có mục tiêu trong các lĩnh vực kỹ thuật và chính sách ưu tiên.
Được thiết kế nhằm tạo ra cả tác động ở cấp độ hệ thống lẫn những kết quả cụ thể trên thực tế, chương trình sẽ hỗ trợ xây dựng các khung khổ cần thiết để thúc đẩy phát triển dự án ở giai đoạn đầu, nâng cao khả năng huy động tài chính cho dự án, cũng như các hệ thống phục vụ tích hợp điện gió ngoài khơi vào hệ thống điện của Việt Nam.
Bên cạnh đó, Vương quốc Anh cũng ra mắt Cơ chế Tài chính xanh thuộc chương trình "Chương trình kợp tác thúc đẩy chuyển dịch vì khí hậu" (UK PACT), do chính phủ Anh triển khai cùng KPMG.
Sự ra mắt nhấn mạnh quan hệ Đối tác Đầu tư Xanh Việt Nam – Vương quốc Anh (GIP) như một nền tảng cốt lõi cho hành động chung – huy động tài chính thông qua các tổ chức tài chính phát triển của Anh và các quan hệ đối tác thương mại, củng cố khung pháp lý thông qua hỗ trợ kỹ thuật, và thúc đẩy quá trình chuyển đổi của Việt Nam sang nền kinh tế phát thải thấp, đồng thời tăng cường an ninh năng lượng sạch.
Đây là gói hỗ trợ kỹ thuật của Vương quốc Anh nhằm tăng cường hệ sinh thái tài chính xanh của Việt Nam, tạo điều kiện tiếp cận tốt hơn với nguồn tài chính quốc tế và thúc đẩy phát triển các giải pháp thị trường vững chắc phù hợp với mục tiêu phát thải ròng bằng "0".
Cơ chế này sẽ hỗ trợ mục tiêu xây dựng Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam (VIFC), bao gồm việc xây dựng các khung pháp lý phù hợp với tiêu chuẩn quốc tế, tích hợp tài chính xanh và tài chính bền vững ngay từ giai đoạn đầu.
Mục tiêu của chương trình là giúp Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam trở thành một đầu mối đáng tin cậy, tiệm cận chuẩn mực quốc tế, thu hút dòng vốn đầu tư xanh chất lượng cao và điều hướng nguồn vốn tư nhân vào các lĩnh vực kinh tế trọng điểm.
