Hạ viện Mỹ ngày 23/7 thông qua đề xuất do phe Dân chủ dẫn đầu nhằm kết thúc cuộc chiến với Iran, yêu cầu Tổng thống Donald Trump rút quân khỏi hoạt động giao tranh. Dù vậy, đây là “nghị quyết liên tịch” chỉ để thể hiện quan điểm, không mang tính ràng buộc.
Nghị quyết được thông qua với tỷ lệ 214-208, trong đó 4 hạ nghị sĩ Cộng hòa đã cùng tất cả thành viên đảng Dân chủ tại Hạ viện bỏ phiếu ủng hộ.
Sau đó cùng ngày, Thượng viện Mỹ đã bác bỏ “nghị quyết chung” về chấm dứt chiến dịch tập kích Iran với tỷ lệ 47-49. Khác với phiên bản ở Hạ viện. Nghị quyết chung là loại có hiệu lực pháp luật, phải được Hạ viện và Thượng viện thông qua với nội dung hoàn toàn giống nhau, song vẫn có thể bị Tổng thống phủ quyết.
Một thượng nghị sĩ Cộng hòa đã cùng tất cả thành viên đảng Dân chủ, ngoại trừ nhà lập pháp John Fetterman, bỏ phiếu ủng hộ đề xuất trên. 4 thượng nghị sĩ Cộng hòa không tham gia bỏ phiếu.
Theo hãng thông tấn AFP, kết quả bỏ phiếu ở Hạ viện cho thấy quốc hội Mỹ đang ngày càng lo ngại về xung đột Trung Đông, cuộc chiến bắt đầu từ cuối tháng 2 và đã trở thành gánh nặng chính trị đối với đảng Cộng hòa trước cuộc bầu cử giữa kỳ vào tháng 11.
Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth hôm 21/7 cho biết chiến dịch nhằm vào Iran đã tiêu tốn khoảng 37,5 tỷ USD, tăng khoảng 8 tỷ USD so với số liệu công bố hồi giữa tháng 5. Xung đột còn khiến Mỹ hứng thiệt hại về thiết bị quân sự và nhân lực, với tổng cộng 18 quân nhân đã thiệt mạng.
Nghị sĩ Dân chủ Pramila Jayapal, nhà lập pháp thúc đẩy nghị quyết tại Hạ viện, gọi kết quả bỏ phiếu là “chiến thắng lớn đối với đa số người dân Mỹ, những người muốn Tổng thống Trump chấm dứt cuộc chiến phi pháp đó”.
“Khi nào thì các thượng nghị sĩ Cộng hòa mới đứng lên và nói đủ rồi?”, Chuck Schumer, lãnh đạo phe Dân chủ tại Thượng viện, đặt câu hỏi. “Người Mỹ đang theo dõi. Mỗi lần các thượng nghị sĩ Cộng hòa bỏ phiếu chống lại việc chấm dứt cuộc chiến của ông Trump, họ lại đánh mất uy tín với người dân Mỹ”.
Phe Dân chủ đã nhiều lần sử dụng các cuộc bỏ phiếu về quyền lực chiến tranh để ép các thành viên đảng Cộng hòa phải công khai lập trường về cuộc chiến không nhận được nhiều ủng hộ với Iran.
Họ lập luận rằng Tổng thống Trump đã vi phạm Hiến pháp khi phát động và duy trì hoạt động quân sự mà không được quốc hội phê chuẩn. Dù vậy, phần lớn thành viên đảng Cộng hòa chọn đứng về phía Tổng thống Trump.
Nghị sĩ Cộng hòa Brian Mast, chủ tịch Ủy ban Đối ngoại Hạ viện, cáo buộc những người chỉ trích không ghi nhận sự hy sinh của những binh sĩ Mỹ đã thiệt mạng trong xung đột, thêm rằng chiến dịch của Mỹ là đòn đáp trả các cuộc tấn công của Iran.
Các cuộc bỏ phiếu về quyền lực chiến tranh thường có kết quả sít sao và phụ thuộc vào số lượng nghị sĩ góp mặt. Quốc hội Mỹ hồi tháng 6 thông qua một nghị quyết không mang tính ràng buộc, song Tổng thống Trump chỉ trích cuộc bỏ phiếu đó là “không đúng thời điểm và vô nghĩa”.
Nhà Trắng lập luận rằng những nỗ lực nhằm hạn chế quyền lực của Tổng thống Trump sẽ làm suy yếu khả năng gây sức ép lên Iran.
AFP hôm nay 22.4 đưa tin tình trạng tăng phí qua kênh đào Panama được ghi nhận kể từ khi Mỹ và Israel phát động các cuộc tấn công nhằm vào Iran từ hôm 28.2 và eo biển Hormuz bị phong tỏa. Đây là tuyến hàng hải chiến lược vận chuyển khoảng 1/5 lượng dầu mỏ và khí tự nhiên xuất khẩu toàn cầu từ các quốc gia vùng Vịnh.
Cơ quan Quản lý kênh đào Panama cho biết để đáp ứng nhu cầu nhiên liệu, các nhà máy lọc dầu châu Á chọn mua dầu khí từ Mỹ, vận chuyển qua kênh đào Panama thay vì mua từ các nước vùng Vịnh vốn phụ thuộc vào eo biển Hormuz.
Theo thông tin chính thức từ cơ quan này, hiện lưu lượng tàu thuyền qua kênh đào Panama vẫn duy trì ở mức cao, với trung bình 34 tàu/ngày trong tháng 1 và 37 tàu/ngày trong tháng 3. Một số ngày thậm chí còn tăng lên 40 chuyến.
"Sự gia tăng trên phản ánh những thay đổi trong mô hình thương mại toàn cầu và các điều kiện thị trường, bao gồm những yếu tố địa chính trị ảnh hưởng các tuyến hàng hải quan trọng", Cơ quan Quản lý kênh đào Panama cho hay.
Các tàu qua kênh thường đặt lịch trước khá lâu, và những tàu không đặt lịch phải chờ trung bình 5 ngày. Tuy nhiên, cơ quan cũng vận hành một hệ thống đấu giá cho phép mua suất đi gấp vào phút chót.
Trong phiên đấu giá gần nhất, một tàu chở khí hóa lỏng đã chi đến 4 triệu USD để mua suất này, và trong những tuần gần đây cũng có 2 tàu đưa ra mức giá hơn 3 triệu USD.
Con số trên cao ngất ngưởng nếu so với các mức trung bình đấu giá từ tháng 10.2025 đến tháng 2 năm nay là 130.000 USD/suất, và tăng lên 385.000 USD/suất trong tháng 3 và tháng 4.
Khoảng 5% lưu lượng thương mại hàng hải toàn cầu đi qua kênh đào Panama, và những nước sử dụng chính là Mỹ và Trung Quốc. Tuyến này chủ yếu kết nối bờ Đông nước Mỹ với Trung Quốc, Hàn Quốc và Nhật Bản.
Hôm 1-5, Lầu Năm Góc thông báo Mỹ sẽ rút 5.000 binh sĩ khỏi Đức, dự kiến "sẽ hoàn tất trong vòng 6 - 12 tháng tới".
Ngày 2-5, Tổng thống Donald Trump tiếp tục nhấn mạnh quyết định này và khẳng định Mỹ "sẽ rút quân rất mạnh và sẽ cắt nhiều hơn con số 5.000" binh sĩ. Tuy nhiên ông không nêu thêm chi tiết.
Tính đến ngày 31-12-2025, có 36.436 binh sĩ Mỹ đang đồn trú tại Đức, 12.662 tại Ý và 3.814 tại Tây Ban Nha.
Theo Hãng tin AFP, động thái Mỹ rút binh sĩ khỏi Đức diễn ra trong bối cảnh ông Trump căng thẳng với Thủ tướng Đức Friedrich Merz, sau khi nhà lãnh đạo Đức tuyên bố "Iran đang làm Mỹ bẽ mặt" trên bàn đàm phán.
Việc này cũng diễn ra sau khi ông Trump tuyên bố sẽ tăng thuế đối với ô tô và xe tải tại Liên minh châu Âu từ 15% lên 25% vào tuần tới, cáo buộc khối này không tuân thủ thỏa thuận thương mại đã ký hồi năm ngoái.
Bộ trưởng Quốc phòng Đức Boris Pistorius ngày 2-5 nói việc Mỹ rút quân "khỏi châu Âu và cả Đức là điều có thể dự đoán".
Trước đó vào hôm 30-4, Ngoại trưởng Đức Johann Wadephul cho biết Berlin "đã chuẩn bị" cho việc Mỹ cắt giảm binh sĩ và đang "thảo luận chặt chẽ, trên tinh thần tin cậy trong mọi cơ chế của Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO)".
Tuy nhiên ông nhấn mạnh các căn cứ lớn của Mỹ tại Đức "hoàn toàn không phải là điều có thể đem ra bàn thảo" và lấy ví dụ căn cứ không quân Ramstein là nơi "có vai trò không thể thay thế đối với cả Mỹ và chúng tôi".
Trong khi đó, NATO cho biết đang làm việc với phía Mỹ để hiểu rõ các chi tiết về quyết định điều chỉnh lực lượng tại Đức.
Quyết định cắt giảm binh sĩ Mỹ tại Đức đang vấp phải sự hoài nghi từ các nhà lập pháp hàng đầu của Đảng Cộng hòa phụ trách chính sách quân sự của Mỹ.
Trong tuyên bố chung ngày 2-5, thượng nghĩ sĩ Roger Wicker và dân biểu Mike Rogers cảnh báo động thái này có thể "gửi tín hiệu sai" tới Tổng thống Nga Vladimir Putin.
Hai ông nhấn mạnh các đồng minh châu Âu đang tăng chi tiêu quốc phòng, song sẽ cần thời gian để khoản đầu tư này có thể chuyển hóa thành năng lực quân sự đủ để đảm nhận vai trò răn đe thông thường.
Bên cạnh đó, Đức đã đáp ứng lời kêu gọi của ông Trump về việc tăng chi tiêu quốc phòng, đồng thời cho phép máy bay Mỹ sử dụng căn cứ và không phận trong xung đột với Iran.
Ông Trump trong cả hai nhiệm kỳ đều nhiều lần đe dọa cắt giảm quân số Mỹ tại Đức và các đồng minh châu Âu, cho rằng châu Âu cần tự chịu trách nhiệm nhiều hơn về quốc phòng thay vì phụ thuộc vào Washington.
Hiện ông dường như muốn gây sức ép với các đồng minh không ủng hộ cuộc chiến Trung Đông hoặc không tham gia lực lượng gìn giữ hòa bình tại eo biển Hormuz. Tuần trước ông đe dọa sẽ rút quân khỏi Ý và Tây Ban Nha vì các nước này phản đối cuộc chiến của Mỹ với Iran.
Hôm qua, truyền thông quốc tế dẫn lời Phó thủ tướng kiêm Bộ trưởng Quốc phòng Úc Richard Marles thông báo nước này sẽ điều một máy bay quân sự công nghệ cao để tham gia sứ mệnh quốc tế nhằm mở lại eo biển Hormuz. Vài ngày trước, Anh và Pháp cũng thông báo triển khai tàu chiến tham gia sứ mệnh này.
Các nỗ lực trên nhằm tìm cách giải tỏa sự đình trệ của eo biển Hormuz vốn đang gây nghẽn nguồn cung dầu thô, khí tự nhiên và cả các loại phân bón cùng nhiều mặt hàng khác. Trong đó, giá dầu thô liên tục ở mức cao và biến động khó lường. Đến hôm qua, giá dầu Brent lẫn WTI đều ở mức trên 100 USD/thùng.
Không những vậy, theo dự báo được các nhà phân tích của Tập đoàn tài chính J.P.Morgan đưa ra vào ngày 11.5, giá dầu có khả năng "duy trì ở mức không dưới 100 USD/thùng" cho đến hết năm nay do xung đột ở Iran, và giá trung bình cả năm 2026 có thể ở mức 97 USD/thùng.
Thậm chí, trong phân tích gửi đến Thanh Niên, S&P Global, nhà xếp hạng tín nhiệm tín dụng hàng đầu thế giới, cho rằng cần tính đến kịch bản xấu nhất là sự gián đoạn đối với năng lượng và vận chuyển của tuyến hàng hải qua eo biển Hormuz kéo dài hơn. Khi đó, giá dầu Brent có thể lên đến 200 USD/thùng. Thực tế, ngay cả khi Mỹ và Iran tuyên bố ngừng bắn, thì những bất ổn vẫn khiến cho giá dầu hồi đầu tháng 5 tăng cao hơn cả mức cao điểm trong tháng đầu tiên của cuộc chiến.
Thực tế, tuy tình hình chiến sự không còn nóng như giai đoạn đầu, nhưng việc eo biển Hormuz vẫn tiếp tục đình trệ và chưa có một giải pháp khả thi, thì việc nguồn dự trữ năng lượng của thế giới ngày càng giảm xuống càng tạo ra sức ép lớn hơn cho thị trường.
Giá dầu thô cao đã kéo theo giá nhiên liệu máy bay tăng cao. Cụ thể, nếu như trước xung đột Iran thì giá nhiên liệu máy bay trung bình ở mức 100 USD/thùng đã có lúc vượt mức 200 USD/thùng, gần đây hạ nhiệt thì vẫn neo ở mức gần 170 USD/thùng.
Mức giá trên khiến cho chi phí vận hành máy bay tăng cao. Ví dụ tại Mỹ, theo tính toán của trang Business Insider, so mức giá nhiên liệu bay từ mức 2,5 USD/gallon hồi cuối tháng 2 với mức 4,03 USD/gallon của ngày 11.5 vừa qua khiến cho chi phí đổ đầy bình nhiên liệu của máy bay Airbus A320neo tăng từ 17.500 USD (khoảng 460 triệu đồng) lên 28.200 USD (740 triệu đồng), máy bay Airbus A350 tăng từ 110.000 USD (2,9 tỉ đồng) lên 177.300 USD (4,6 tỉ đồng), Boeing 747-8 tăng từ 157.600 USD (4,1 tỉ đồng) lên 254.000 USD (6,6 tỉ đồng), Boeing 787 từ 83.500 USD (2,2 tỉ đồng) lên 134.600 USD (3,5 tỉ đồng).
Vì thế, 3 hãng hàng không hàng đầu của Mỹ là Delta, American và United đều báo cáo chi phí nhiên liệu đã tốn kém thêm từ 330 - 340 triệu USD trong quý 1/2026. Tình hình khiến cho nhiều hãng hàng không trên thế giới phải cắt giảm số lượng chuyến bay để hạn chế mức lỗ. Giữa tháng 4, KLM (Hà Lan) thông báo vừa cắt giảm 80 chuyến bay. Cuối tháng 4, Hãng hàng không Lufthansa (Đức) thông báo dự kiến tính đến tháng 10 sẽ cắt giảm tổng cộng khoảng 20.000 tuyến bay chặng ngắn. Edelweiss Air (Thụy Sĩ) thì ngừng nhiều tuyến bay đến Mỹ do lượng khách thấp mà giá nhiên liệu tăng cao. Hay Scandinavian Airlines cắt giảm 1.000 chuyến bay chỉ riêng trong tháng 4. Nhiều hãng bay cũng đã tăng phụ phí nhiên liệu để bù đắp chi phí tăng cao.
Không những giá cao, mà nguồn cung nhiên liệu cũng trở thành thách thức cho nhiều hãng hàng không. Tại châu Âu, nhu cầu nhiên liệu máy bay khoảng 1,6 triệu thùng/ngày, khả năng tự chủ của châu lục này khoảng 1,1 triệu thùng/ngày, nên phải nhập khẩu khoảng 500.000 thùng/ngày, trong đó nhập khẩu từ 350.000 - 380.000 thùng/ngày từ Trung Đông. Do các cơ sở chế biến xăng máy bay bị đánh phá và eo biển Hormuz đình trệ, nên châu Âu đang bị mất gần như toàn bộ nguồn cung từ Trung Đông. Sau khi eo biển Hormuz bị đình trệ, Mỹ tăng sản lượng xuất khẩu từ 172.000 thùng/ngày lên trung bình 372.000 thùng/ngày. Trong tổng số này, châu Âu mua khoảng 200.000 thùng/ngày nhưng vẫn chưa đủ bù đắp vào phần thiếu hụt từ nguồn cung Trung Đông. Vì thế, ước tính riêng châu Âu vẫn đang thiếu khoảng 170.000 - 180.000 thùng/ngày.
Ngày 17.4, AP dẫn lời Giám đốc điều hành Cơ quan Năng lượng quốc tế (IEA) Fatih Birol cảnh báo sau 6 tuần thì châu Âu có thể cạn nguồn dự trữ nhiên liệu bay. Tuy nhiên, các hãng hàng không đã từ chối bình luận về thông tin này.
