Ăn nhiều mỡ và ít xơ là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến tình trạng mỡ máu cao, làm tăng nguy cơ mắc các bệnh lý tim mạch.
Mỡ máu (lipid máu) là các chất béo có trong máu, thành phần chủ yếu bao gồm cholesterol và triglyceride. Khi nồng độ cholesterol hoặc triglyceride lưu thông trong máu vượt quá mức bình thường, cơ thể đã rơi vào tình trạng mỡ máu cao (rối loạn chuyển hóa lipid máu).
Triglyceride và cholesterol có mối liên quan chặt chẽ với nhau. Khi chỉ số triglyceride quá cao sẽ khiến chỉ số “cholesterol xấu” tăng lên, đồng thời làm giảm lượng “cholesterol tốt”.
Ở giai đoạn đầu, bệnh mỡ máu cao thường không có triệu chứng rõ ràng. Tuy nhiên, nếu không được kiểm soát kịp thời, chất béo sẽ tích tụ lâu ngày ở thành trong của mạch máu, gây xơ vữa động mạch và tắc nghẽn mạch máu. Tình trạng này có thể dẫn đến các bệnh tim mạch nguy hiểm như đau thắt ngực, nhồi máu cơ tim, thậm chí là nhồi máu não hoặc xuất huyết não.
Giảm cân là phương pháp hạ mỡ máu hiệu quả nhất. Nguyên nhân gây mỡ máu cao là do lượng chất béo trong máu quá dư thừa, vì vậy cắt giảm các thực phẩm giàu năng lượng là điều bắt buộc.
Thuốc lá và cồn làm tăng nồng độ chất béo trong máu, ảnh hưởng xấu đến quá trình trao đổi chất. Bỏ thuốc lá và rượu bia sẽ giúp giảm mỡ máu một cách rõ rệt.
Ngoài ra, lựa chọn đúng các loại thực phẩm có tác dụng hỗ trợ giảm mỡ máu, cụ thể:
Hạt diêm mạch (Quinoa)
Hạt diêm mạch là thực phẩm hoàn toàn không chứa cholesterol, giàu axit béo không bão hòa đa có nguồn gốc thực vật và sở hữu hàm lượng omega-3 cao. Nhờ đó, loại hạt này giúp thúc đẩy sự phát triển của thần kinh và tế bào não, đồng thời giảm hiệu quả cholesterol xấu cùng triglyceride.
Diêm mạch rất giàu chất xơ. Cứ 100 g diêm mạch chứa đến 7 g chất xơ. Theo Trung tâm An toàn Thực phẩm HongKong, mỗi người nên tiêu thụ 25 g chất xơ mỗi ngày. Chất xơ giúp tăng cảm giác no, từ đó giảm lượng thức ăn khác nạp vào cơ thể.
Đậu phụ
Đậu phụ chứa phong phú protein, axit linoleic, oligosaccharide, isoflavone đậu nhành, saponin đậu nhành, canxi cùng nhiều loại vitamin. Thực phẩm này giúp tăng cường miễn dịch, phòng ngừa huyết áp cao và giảm cholesterol.
Dưỡng chất cốt lõi trong đậu phụ là saponin đậu nhành, có khả năng ngăn chặn đường glucose kết hợp với chất béo trong đường ruột, ức chế sự hấp thụ cũng như tích tụ chất béo. Từ đó, nó làm giảm cholesterol xấu trong máu và hỗ trợ ngăn ngừa xơ vữa động mạch.
Sữa thực vật
Sữa thực vật hoàn toàn không chứa cholesterol. Thành phần phytosterol (sterol thực vật) có trong loại sữa này có thể ngăn chặn sự hấp thu cholesterol trong hệ tiêu hóa không cho đi vào máu, đồng thời đào thải lượng dư thừa ra ngoài, giúp giảm tổng lượng cholesterol trong cơ thể.
Các nghiên cứu khuyến nghị bổ sung 2 g phytosterol mỗi ngày, duy trì liên tục từ 2 đến 3 tuần có thể giảm 7-10% cholesterol xấu. Tuy nhiên, không nên nạp quá nhiều phytosterol vì có thể ảnh hưởng đến khả năng hấp thụ các vitamin tan trong dầu của cơ thể như carotene và vitamin E.
Cá thu
Cá thu rất giàu axit béo omega-3, đặc biệt có lợi cho tim, hệ tim mạch và brain (não bộ). Dưỡng chất này giúp thúc đẩy cơ thể đào thải cholesterol, giảm cholesterol xấu (LDL), tăng cholesterol tốt (HDL), từ đó hạ nồng độ triglyceride trong máu và giảm thiểu nguy cơ mắc các bệnh tim mạch.
Nghệ là một loại gia vị có vị cay, chứa hàm lượng lớn chất chống oxy hóa carotene giúp bảo vệ gan. Bên cạnh đó, hoạt chất curcumin trong nghệ có thể làm giảm nguy cơ mắc gan nhiễm mỡ, ức chế sự hình thành cholesterol xấu, hỗ trợ cơ thể chuyển hóa chất béo và phục hồi sức khỏe gan.
Các thí nghiệm trên động vật cho thấy bổ sung 1-5% bột nghệ vào chế độ ăn uống, sau 30 ngày có thể giảm đáng kể nồng độ cholesterol xấu và triglyceride trong máu. Đồng thời, tăng hàm lượng cholesterol tốt, ngăn ngừa hình thành cục máu đông và phòng tránh xơ vữa động mạch.
Theo bác sĩ Chu Thị Dung, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM - cơ sở 3, nước hầm xương vẫn là món ăn bổ dưỡng, giúp nước dùng có vị ngọt tự nhiên, dễ ăn và kích thích khẩu vị. Tuy nhiên, nếu cho rằng hầm xương nhiều giờ sẽ tạo ra nguồn canxi dồi dào để bổ xương thì quan niệm này chưa phù hợp với các bằng chứng khoa học hiện nay.
Bác sĩ Dung cho biết canxi nằm trong cấu trúc cứng của xương nên không dễ hòa tan vào nước khi nấu. Thời gian hầm, độ chua của nước, loại xương và tỷ lệ xương - nước đều có thể ảnh hưởng đến lượng canxi được giải phóng, nhưng hầm lâu không đồng nghĩa có thể “lấy hết canxi” từ xương.
Một số nghiên cứu cho thấy nấu lâu hơn hoặc trong môi trường hơi axit có thể làm tăng lượng khoáng chất hòa tan vào nước. Tuy nhiên, lượng canxi thu được vẫn khá thấp so với nhu cầu hằng ngày.
Nghiên cứu năm 2024 phân tích 30 mẫu nước dùng từ bò, heo, gia cầm, cá và rau củ cho thấy mỗi khẩu phần 250 ml nhìn chung chỉ cung cấp dưới 5% nhu cầu canxi, sắt, đồng và magiê mỗi ngày. Hàm lượng khoáng chất có thể thay đổi tùy nguyên liệu và cách chế biến, nhưng nghiên cứu không ủng hộ quan niệm nước hầm thông thường là nguồn canxi dồi dào.
Bên cạnh đó, theo bác sĩ Dung, màu trắng đục của nước dùng chủ yếu do chất béo và protein được phân tán thành các hạt rất nhỏ trong quá trình đun sôi, tạo thành dạng nhũ tương. Còn độ sánh của nước dùng thường đến từ gelatin tiết ra từ da, gân, sụn và mô liên kết. Những yếu tố này tạo nên màu sắc, kết cấu và hương vị của nước dùng, nhưng không phản ánh hàm lượng canxi. Vì vậy, nước hầm càng trắng hay càng sánh không có nghĩa là chứa nhiều canxi.
Bác sĩ Dung cho hay, một số nhóm người sau cần chú ý hơn khi sử dụng nước hầm xương, đặc biệt nếu có mục đích chính là “bồi bổ” hoặc “bổ sung canxi”:
Trẻ nhỏ: Nước hầm xương có thể được dùng để tạo vị cho cháo, bột hoặc món canh. Tuy nhiên, trẻ vẫn cần được ăn cả phần thịt, cá, trứng, đậu, rau và chất béo phù hợp với độ tuổi, vì nước canh không thể thay thế phần thức ăn đặc.
Người lớn tuổi, phụ nữ sau mãn kinh hoặc người có nguy cơ loãng xương: Sức khỏe xương phụ thuộc vào nhiều yếu tố, gồm lượng canxi và vitamin D trong khẩu phần, protein, vận động, sức mạnh cơ, tình trạng nội tiết, thuốc đang sử dụng và nguy cơ té ngã. Do đó, không nên chỉ dựa vào nước hầm xương để bổ sung canxi.
Người bệnh gút: Nên thận trọng với nước dùng đậm đặc, đặc biệt khi được nấu với nhiều thịt, nội tạng hoặc các nguyên liệu giàu purin (có trong thịt và nhiều mô động vật). Điều chỉnh chế độ ăn là một phần của quá trình quản lý bệnh gút nhưng không thay thế thuốc hạ axit uric hoặc thuốc điều trị cơn gút khi đã có chỉ định.
Người mắc bệnh thận: Không có một quy tắc chung rằng tất cả người mắc bệnh thận đều phải kiêng nước hầm xương. Tùy theo giai đoạn bệnh, kết quả xét nghiệm và bệnh lý đi kèm, người bệnh có thể cần điều chỉnh lượng natri, kali, phospho hoặc protein trong khẩu phần.
Theo bác sĩ Dung, nước hầm xương có thể được dùng như một món canh thông thường trong chế độ ăn đa dạng. Không cần hầm liên tục trong thời gian quá dài với suy nghĩ càng lâu thì càng lấy được nhiều canxi.
Khi chế biến, nên chọn xương và thịt có nguồn gốc rõ ràng. Người cần kiểm soát cân nặng hoặc mỡ máu có thể hạn chế phần da, thịt mỡ và tủy, đồng thời loại bỏ bớt lớp mỡ trên bề mặt sau khi nấu.
Canh nên được nấu cùng rau củ và sử dụng cả phần thực phẩm phù hợp, thay vì chỉ chắt lấy nước. Cần nêm nhạt, hạn chế gia vị chứa nhiều natri và không cô đặc nước dùng để uống như một sản phẩm bổ sung dinh dưỡng.
Muốn bảo vệ sức khỏe xương, điều cần ưu tiên vẫn là duy trì chế độ ăn đa dạng, cung cấp đủ canxi, vitamin D và protein, kết hợp với vận động phù hợp.
Theo ông Chu Quốc Thịnh, Quyền Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm, hoạt động kiểm tra được thực hiện theo hình thức đột xuất, thời hạn 15 ngày kể từ ngày công bố là 1/4.
Danh sách cơ sở được kiểm tra do Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm Hà Nội và Chi cục An toàn thực phẩm tỉnh Ninh Bình lựa chọn. Theo ông Thịnh, Hà Nội và Ninh Bình là hai địa điểm liên quan đến đường dây giết mổ và tiêu thụ 3.600 con lợn mắc dịch tả châu Phi, tương đương 300 tấn, vừa được Công an Hà Nội phát hiện.
Các đoàn kiểm tra sẽ tập trung vào việc thực hiện các quy định pháp luật về bảo đảm an toàn thực phẩm tại cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống, bếp ăn tập thể theo quy định hiện hành. Cục An toàn thực phẩm đã thành lập 2 đoàn kiểm tra với thành phần gồm đại diện Cục, Viện Kiểm nghiệm An toàn vệ sinh thực phẩm Quốc gia và Chi cục địa phương.
Động thái kiểm tra này diễn ra trong bối cảnh Công an Hà Nội xác định Công ty Cường Phát là đầu mối tiêu thụ và phân phối, cung cấp thịt cho một số trường học. Danh sách trường học sử dụng thực phẩm từ công ty Cường Phát hiện chưa được công bố.
Bộ Y tế đánh giá vụ việc làm gia tăng nguy cơ lây lan dịch bệnh, đe dọa an toàn thực phẩm và ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe người dân, nhất là trẻ em, học sinh, sinh viên và người lao động. Hôm qua, Bộ Y tế cũng yêu cầu UBND các tỉnh, thành phố chấn chỉnh công tác quản lý bếp ăn tập thể sau vụ việc, tăng cường thanh kiểm tra đột xuất.
Đối với trường học có bếp ăn nội trú, bán trú và căng tin, Bộ Y tế yêu cầu nâng cao trách nhiệm của nhà trường, tăng cường tuyên truyền kiến thức an toàn thực phẩm cho giáo viên và học sinh. Đồng thời, huy động phụ huynh và các tổ chức trong trường tham gia giám sát hoạt động bếp ăn.
Dịch tả heo châu Phi (ASF) là bệnh truyền nhiễm chỉ xảy ra ở lợn, bao gồm lợn nhà và lợn rừng. Virus gây bệnh (ASFV) có khả năng lây lan cực nhanh và gây tỷ lệ tử vong gần như 100% ở lợn bị nhiễm. Virus tồn tại lâu trong môi trường và dễ lây lan qua hô hấp lẫn tiêu hóa giữa các con lợn. Người tiếp xúc với chuồng trại, xe vận chuyển hoặc thực phẩm từ lợn bệnh có thể phát tán virus.
Lợn mắc tả còn dễ nhiễm thêm các bệnh khác như tai xanh, cúm, thương hàn...Dù đã nấu chín, độc tố vẫn còn lại trong thịt. Khi ăn phải, người dùng có thể bị tiêu chảy, nôn, thậm chí sốc nhiễm trùng máu, có thể tử vong. Mặt khác, thịt lợn ốm, chết có thể bị nhiễm các loại vi khuẩn, ký sinh trùng khác (như giun sán, khuẩn Salmonella, E.coli) gây ngộ độc hoặc các bệnh tiêu hóa nguy hiểm cho người.
Ngày 12.5, lãnh đạo Bệnh viện Sản - Nhi Cà Mau cho biết đơn vị vừa tiếp nhận bệnh nhi T.S.Th (10 tuổi, học sinh lớp 4, Trường tiểu học Lê Quý Đôn, xã Khánh An) nhập viện do bị ong vò vẽ đốt hơn 70 vết trong tình trạng nguy kịch.
Theo gia đình bệnh nhi, Th. đi chơi cùng 2 người anh bà con. Trong lúc chạy vào lùm cây để trốn và hù dọa người còn lại, cả hai không may chạm phải tổ ong vò vẽ. Trong khi người anh chỉ bị đốt 6 vết thì Th. bị ong tấn công khắp cơ thể.
Sau đó Th. được đưa đến bệnh viện lúc 17 giờ 30 ngày 9.5 trong tình trạng đừ người, môi tái, tim không đều, thở nhanh, nhiều vết ong đốt rải rác toàn thân, có dấu hiệu hoại tử trung tâm. Các bác sĩ chẩn đoán phản vệ độ 3, tiên lượng nặng.
Theo bác sĩ Trần Thiên Lý, Phó giám đốc Bệnh viện Sản - Nhi Cà Mau, độc tố ong vò vẽ đã làm cho em Th. bị tổn thương gan, phổi, kèm nhiễm trùng da và nhiễm trùng huyết. Có thời điểm men gan bệnh nhi tăng trên 3.000.
Sau điều trị tích cực, chức năng gan của bệnh nhi đang hồi phục, tổn thương phổi không tiến triển thêm nhưng vẫn phải tiếp tục điều trị nhiễm trùng. Dự kiến khoảng 2 tuần nữa bệnh nhi có thể xuất viện nếu sức khỏe tiến triển tốt.
Bác sĩ Lý khuyến cáo phụ huynh hạn chế cho trẻ vui chơi ở khu vực cây cối rậm rạp, đồng thời đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay khi bị ong đốt để tránh biến chứng nguy hiểm, thậm chí ngưng tim.
