Ngày 29/6 đánh dấu tròn 32 năm kể từ lần đầu Morocco và Hà Lan gặp nhau tại một giải đấu chính thức. Khi ấy, ở vòng bảng World Cup 1994 tại Orlando (Mỹ), Hà Lan thắng 2-1 nhờ các bàn của Dennis Bergkamp và Bryan Roy. Sau hơn ba thập kỷ, nhiều thứ đã thay đổi, nhưng câu chuyện lịch sử của Morocco vẫn hiện hữu trong từng chi tiết của cuộc đối đầu này.
Địa điểm diễn ra trận đấu - Monterrey - càng khiến ký ức của người Morocco thêm phần đặc biệt. Đây là nơi đội tuyển có biệt danh "Những chú sư tử Atlas" thi đấu phần lớn chiến dịch World Cup 1986, giải đấu chứng kiến họ trở thành đội tuyển châu Phi đầu tiên vượt qua vòng bảng World Cup.
Vì thế, nhiều người Morocco xem trận gặp Hà Lan là cơ hội để viết tiếp lịch sử, thậm chí là một màn đòi nợ quá khứ. Niềm tin ấy càng có cơ sở sau kỳ tích Morocco đánh bại những tên tuổi lớn như Bỉ, Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha để vào bán kết World Cup 2022 ở Qatar.
Giờ đây, trước mặt họ là một cường quốc bóng đá châu Âu khác. "Thật đáng tiếc khi hai nền bóng đá lớn như vậy lại phải gặp nhau sớm ở vòng loại trực tiếp. Tôi muốn họ đối đầu muộn hơn, khi cả hai có cơ hội thể hiện đầy đủ khả năng trước thế giới", Hassan Bahara, nhà báo kiêm nhà văn người Morocco gốc Hà Lan, chia sẻ.
Đây cũng là cặp đấu duy nhất ở vòng 1/16 World Cup 2026 giữa hai đội cùng giành bảy điểm ở vòng bảng và đều bước vào giải với vị trí trong top 10 bảng xếp hạng FIFA. Với Morocco, đây mới là lần thứ hai họ đối đầu ứng viên vô địch sau trận hòa Brazil 1-1 ở lượt mở màn bảng C.
Nhưng nếu cuộc đối đầu với Brazil chỉ thuần túy là câu chuyện bóng đá, trận gặp Hà Lan lại mang thêm ý nghĩa xã hội và văn hóa.
Từ những con phố Amsterdam đến sân khấu World Cup. Trong thập niên 1960, nhiều người Morocco di cư sang Hà Lan để tìm kiếm cuộc sống tốt đẹp hơn. Hai thế hệ sau, con cháu của họ lại lựa chọn khoác áo Morocco trên sân khấu bóng đá lớn nhất thế giới.
"Bóng đá đường phố mà những đứa trẻ Hà Lan và Morocco từng chơi cùng nhau ở các khu phố Amsterdam, theo một nghĩa nào đó, đã bước ra sân khấu thế giới", Bahara nói. "Câu chuyện phía sau khiến trận đấu này có một tầng ý nghĩa mà sẽ không tồn tại nếu Morocco gặp bất kỳ đối thủ nào khác".
Cuộc đối đầu giữa Morocco và Hà Lan vì thế không chỉ là một trận đấu bóng đá đơn thuần, mà còn là cuộc gặp gỡ giữa hai quốc gia có mối liên hệ sâu sắc về lịch sử và xã hội. Những thành phố như Amsterdam hay The Hague hiện là nơi sinh sống của hàng nghìn người Hà Lan gốc Morocco, khiến màn so tài tại Monterrey hôm nay trở thành một trong những trận đấu giàu cảm xúc nhất tại World Cup.
Trận đấu cũng khơi lại cuộc tranh luận kéo dài nhiều năm về những cầu thủ mang hai quốc tịch - họ sẽ chọn đại diện cho đất nước nơi mình sinh ra hay quê hương của gia đình?
Trong nhiều năm, đội tuyển Hà Lan từng hưởng lợi từ nguồn cầu thủ có gốc Morocco. Những cái tên như Ibrahim Afellay, Khalid Boulahrouz hay Adam Maher từng lựa chọn khoác áo Hà Lan, khiến bóng đá Morocco phải thay đổi cách tiếp cận với những tài năng đặc biệt này.
Morocco sau đó xây dựng một chiến lược dài hạn tại Hà Lan, thành lập hệ thống tuyển trạch và theo dõi sát sao những cầu thủ trẻ sinh ra ở Hà Lan nhưng có nguồn gốc Morocco. Mục tiêu của họ là giúp các tài năng này cân nhắc đầy đủ các lựa chọn trước khi đưa ra quyết định cuối cùng về màu áo đội tuyển.
Chiến lược ấy đã mang lại những kết quả đáng kể. Hakim Ziyech là một trong những người mở đường, trước khi thế hệ tiếp theo gồm Sofyan Amrabat, Noussair Mazraoui và Anass Salah-Eddine trở thành những nhân tố quan trọng của đội tuyển Morocco.
Morocco hiện có ba cầu thủ hiểu rõ nhất câu chuyện ấy. Mazraoui, Amrabat và Salah-Eddine đều sinh ra, lớn lên tại Hà Lan trước khi lựa chọn đại diện cho đội tuyển Morocco ở những thời điểm khác nhau trong sự nghiệp.
Amrabat quyết định khoác áo Morocco từ World Cup U17 năm 2013, Mazraoui ở cấp độ U20, còn Salah-Eddine chọn khoác áo đội tuyển chỉ vài tháng trước Cup châu Phi 2025 diễn ra tại chính Morocco.
Với nhiều tài năng trẻ tiếp tục xuất hiện ở các cấp độ đào tạo, chiến lược tuyển mộ dài hạn của Morocco vẫn đang phát huy hiệu quả. Kế hoạch được gọi là "Afellay Plan", lấy cảm hứng từ trường hợp cựu tiền vệ Barca Ibrahim Afellay, đã trở thành một trong những thành công lớn nhất ngoài sân cỏ của bóng đá Morocco và tạo thêm một lớp ý nghĩa cho cuộc đối đầu với Hà Lan.
"Cảm giác gần giống như một trận derby", Jean-Paul Rison, nhà báo thể thao tại Utrecht, nhận xét. "99% người dân ở đây sẽ hoàn toàn hòa hợp. Điều duy nhất tôi lo ngại là một số người có thể lợi dụng trận đấu này để phục vụ cho những định kiến và sự thù ghét".
Lo ngại căng thẳng ngoài sân cỏ. Bahara hiểu rõ những tranh cãi có thể xuất hiện quanh trận đấu. "Tôi lo rằng một số cơ quan truyền thông cánh hữu như De Telegraaf và những chính trị gia cực hữu như Geert Wilders sẽ cố làm gia tăng căng thẳng", ông bày tỏ.
Theo Bahara, Wilders đã nhanh chóng đăng tải những hình ảnh được tạo bằng trí tuệ nhân tạo trên mạng xã hội nhằm kích động cộng đồng Morocco.
Tuy nhiên, kỳ vọng lớn nhất là khi tiếng còi khai cuộc vang lên tại Monterrey, những tranh luận ngoài sân cỏ sẽ nhường chỗ cho cảm xúc bóng đá, để tạo nên một trận đấu đáng nhớ tại World Cup.
Bởi trong bốn năm qua, Morocco đã chứng minh họ không còn là hiện tượng nhất thời. Đội bóng này vừa vô địch Cup châu Phi, dù hành trình lên ngôi gây ra không ít tranh luận, đồng thời sở hữu hệ thống tuyển trạch hiệu quả cùng chương trình đào tạo trẻ giúp liên tục phát hiện tài năng mới. Một trong số đó là Ayyoub Bouaddi, tiền vệ 18 tuổi gây ấn tượng trong trận gặp Brazil, và nhận sự quan tâm của những "ông lớn" như Arsenal hay Man City.
Morocco không còn e ngại bất kỳ đối thủ nào. Trước Hà Lan, họ bước vào trận đấu với tâm thế của một ứng viên thực sự cho danh hiệu lớn nhất mùa hè.
Tin Gốc: Vnexpress
