“Tôi không nhìn vào chứng minh thư của cầu thủ, đá giỏi thì ra sân”. Đó là câu nói quen thuộc của các HLV khi được hỏi liệu có quá mạo hiểm khi trao cơ hội cho một cầu thủ còn quá trẻ. Nhưng đáp án lại chẳng mấy khi tương tự khi nhân vật chính… quá già.
Thông thường, khi sang tuổi 30, một cầu thủ bóng đá nghiễm nhiên bị xem là “lão tướng”, chơi những ngày tháng cuối cùng của sự nghiệp. Nhưng một thập kỷ qua, quan niệm đó dần được thay thế bằng một thực tế mới: các cầu thủ giải nghệ ngày càng muộn. Bước ngoặt này đến từ hàng loạt yếu tố hỗ trợ, như giáo án tập luyện mang tính cá nhân hóa, y học thể thao tiên tiến, kiểm soát dinh dưỡng khắt khe và chế độ ăn uống riêng biệt.
“Nhìn chung, tuổi thọ trung bình của dân số thế giới đã tăng lên, và bóng đá hưởng lợi từ những tiến bộ đó”, bác sĩ Christopher Oyola, Trưởng bộ phận Y tế CLB Getafe tại La Liga, nói trên báo Tây Ban Nha AS. Ông cho rằng bên cạnh việc các cầu thủ biết tự chăm sóc bản thân, ăn uống khoa học hơn, dinh dưỡng là “chìa khóa vàng” để kéo dài sự nghiệp thi đấu.
“Thời nay, bạn không thể tìm thấy một cầu thủ nào ra sân với thân hình thừa cân. Ngày xưa, Diego Armando Maradona sở hữu cơ thể không mấy săn chắc nhưng vẫn là siêu sao số một thế giới. Còn cầu thủ ngày nay là những VĐV đích thực. Khi cởi áo, ai cũng thấy họ có cơ bắp rõ mồn một, bụng 6 múi rắn rỏi. Chính can thiệp của dinh dưỡng mang tính quyết định”, bác sĩ Oyola nói thêm.
Cristiano Ronaldo (41 tuổi), Luka Modric (40), Lionel Messi (39), Iago Aspas (38), Robert Lewandowski (37), Kevin De Bruyne (35)… chỉ là vài cái tên đình đám đã bước qua cột mốc 35. Tuy nhiên, dù có kéo dài sự nghiệp đến đâu, các tượng đài bóng đá hiện đại này cũng khó lòng xô đổ kỷ lục của Horace Harry Lowe (1886-1967), người từng ra sân tại La Liga trong màu áo Real Sociedad khi đã… 48 tuổi.
Nổi danh với tên gọi “Mister Lowe” (Ngài Lowe), nhà cầm quân người Anh từng dẫn dắt Sociedad 5 mùa giải trong thập niên 1930 với 161 trận chính thức. Ngày 24/3/1935, Donostia FC (tên gọi thời đó của Sociedad) làm khách đến sân của Valencia. Họ chỉ mang theo đúng 11 cầu thủ, vừa đủ đá chính. Tin dữ ập đến, một cầu thủ bất ngờ đổ bệnh trên đường hành quân. Chẳng thà tự mình xỏ giày ra sân còn hơn để đội nhà đá chấp người, vị HLV này quyết định điền tên chính mình vào đội hình xuất phát.
Trừ giai thoại hy hữu kể trên, cầu thủ thi đấu ở sân chơi La Liga được ghi nhận có độ tuổi cao nhất lịch sử chính là Joaquin Sanchez – người từng khoác áo Real Betis, Valencia, Malaga, Fiorentina – khi giải nghệ ở tuổi 41 vào năm 2023.
Bác sĩ Oyola cho rằng những bước tiến y khoa đột phá mới là giải pháp song hành giúp tuổi nghề của các cầu thủ ngày nay được kéo dài. “Các chất bổ sung tăng cường thể lực, vitamin bổ sung magie, creatine… cùng những loại dược phẩm được đội ngũ y tế hợp tác chặt chẽ với các chuyên gia dinh dưỡng để sử dụng. Chúng tôi lập kế hoạch cho cả năm trước khi mùa giải khởi tranh và xét nghiệm máu định kỳ để phát hiện kịp thời sự thiếu hụt chất”.
Bác sĩ Oyola kể rằng vào năm 1998 khi ông mới bắt đầu điều hành bộ phận y tế của CLB, các cầu thủ không có những chất hỗ trợ thể lực như vậy. Creatine – một hợp chất tự nhiên được tổng hợp từ các axit amin để giúp cung cấp năng lượng cho cơ bắp – bấy giờ còn chưa tồn tại. Nhưng giờ đây, mọi CLB nhà nghề ở khắp châu Âu đều có trong tay những công cụ đắc lực để kéo dài độ dẻo dai của cơ bắp, tăng tuổi thọ xương khớp và kéo dài sự nghiệp cho các cầu thủ.
Đồng thời, khâu huấn luyện cũng giữ vai trò sống còn. “Khi cầu thủ đến sân tập, chúng tôi lấy mẫu máu để đo chỉ số CK (Creatine Kinase), từ đó xác định mức độ oxy hóa cơ bắp”, bác sĩ Oyola kể tiếp. “Chúng tôi còn áp dụng công nghệ ảnh nhiệt, tức cầu thủ vừa đến sẽ được chụp quét camera nhiệt để kiểm tra qua bảng màu xem vùng cơ nào đang quá tải”. Dựa trên kết quả chụp chiếu đó, ban huấn luyện quyết định có nên tăng hay giảm tải trọng tập luyện, chạy bền nhiều hay ít, hoặc hạn chế bật nhảy… cho cầu thủ. Mọi phương pháp bổ trợ trước và sau buổi tập đều được tính toán kỹ lưỡng.
Kỳ World Cup 2026 vừa qua chứng kiến sự trỗi dậy của những “ông già gân”, ghi nhận kỷ lục 8 cầu thủ từ 40 tuổi trở lên dự vòng chung kết. Lớn tuổi nhất là thủ thành Craig Gordon của Scotland (43 tuổi), tiếp theo là Ronaldo (41 tuổi), Modric, Guillermo Ochoa, Manuel Neuer, Edin Dzeko, Vozinha và Fernando Muslera – cả 6 người đều ở tuổi 40. Thống kê này tương phản hoàn toàn với lịch sử, khi trong suốt giai đoạn từ 1930 đến 1978, không có bất kỳ cầu thủ nào từ 40 tuổi trở lên xuất hiện tại World Cup.
Vật lý trị liệu và phục hồi thể lực sau mỗi trận đấu cũng giữ vai trò then chốt. Ở khâu phục hồi, các CLB ở những giải đấu hàng đầu châu Âu hiện nay đều trang bị liệu pháp laser tần số thấp và phòng oxy cao áp giúp kéo dài tuổi thọ nghề nghiệp của cầu thủ.
“Các công nghệ này giúp giảm quá trình lão hóa cơ, vốn là tác nhân bào mòn thể lực”, bác sĩ Oyola giải thích. “Nhờ giảm quá trình oxy hóa tế bào, cầu thủ kéo dài được thời kỳ đỉnh cao. Vật lý trị liệu chính là mắt xích quan trọng nhất. Từ việc điều trị phục hồi sau buổi tập, xoa bóp dẫn lưu bạch huyết cho đến thả lỏng cơ. Phòng thay đồ nào giờ cũng tích hợp bể tắm jacuzzi, phòng sauna, liệu pháp thủy sinh và nhiệt trị liệu. Bước vào phòng thay đồ của một CLB La Liga hay thậm chí ở cả giải hạng Nhì Tây Ban Nha hiện tại, bạn sẽ thấy nó chẳng khác gì một phòng thí nghiệm với máy vô tuyến tần số, máy từ trị liệu, phòng thủy trị liệu, phòng xông hơi”.
Cũng theo hồi tưởng của vị bác sĩ này, năm 1998 khi ông mới đến Getafe, CLB chỉ có đúng một nhân viên nhân xoa bóp, những chuyến làm khách chỉ có ông và nhân viên này tháp tùng đội bóng. Nhưng giờ đây, đội ngũ y tế của CLB vừa giành vé dự Conference League sau mùa 2025-2026 đã lên tới 15 người.
Các nghiên cứu khoa học chỉ ra rằng cầu thủ ngày nay cao hơn, gọn gàng hơn, nhanh hơn và có khả năng duy trì bứt tốc cường độ cao liên tục. Trong quá khứ, họ thường có vóc dáng đậm người và thô ráp. Cụ thể, một nghiên cứu gần đây của Đại học Wolverhampton (Anh) trên các cầu thủ đỉnh cao cho thấy rằng chiếm ưu thế hiện nay là nhóm cầu thủ có thể hình mảnh khảnh, linh hoạt. Chiều cao trung bình đã tăng từ 177,1 cm (năm 1973) lên 181,5 cm, nhằm thích nghi với mặt cỏ chất lượng cao và tốc độ trận đấu ngày càng đẩy lên nhanh hơn.
Phương pháp huấn luyện ngày nay cũng thay đổi. Các bài tập lạc hậu kiểu chạy bền đường dài không bóng đã bị loại bỏ hoàn toàn để nhường chỗ cho kiểu bài tập tích hợp. Giới HLV ưu tiên khái niệm gọi là “liều lượng hiệu quả tối thiểu”, tức đạt hiệu quả thể lực, kỹ thuật và chiến thuật tối đa với mức độ gây mệt mỏi thấp nhất. Thay vì các bài tập lặp đi lặp lại tách biệt, họ mô phỏng chính xác các góc di chuyển, tốc độ và biến số hỗn loạn của một trận đấu thực tế.
Phòng gym các CLB không còn là nơi để tập thể hình giúp phì đại cơ bắp, mà chuyển thành không gian rèn luyện khả năng phát lực và hấp thụ lực bộc phát. Điều này giúp cầu thủ đạt tốc độ tối đa cao hơn, đổi hướng nhanh hơn, đồng thời bảo vệ các khớp xương và hạn chế tối đa nguy cơ rách cơ trong những tình huống bứt tốc liên tục. Khâu chuẩn bị thể lực cho cầu thủ hiện đại đã chuyển dịch sang mô hình siêu cá nhân hóa, dựa trên phân tích dữ liệu từ định vị GPS lẫn trí tuệ nhân tạo và tích hợp các bài tập thể lực vào tình huống thực tế trên sân.
Thể lực luôn đi liền với dinh dưỡng. Khoa học thể thao hiện đại đề cao tính chu kỳ hóa dinh dưỡng (điều chỉnh lượng carbohydrate nạp vào theo tải trọng các buổi tập) kết hợp sử dụng các chất bổ sung đã được kiểm chứng như creatine và caffeine, đảm bảo nguồn năng lượng dồi dào từ phút đầu tiên cho đến khi tiếng còi kết thúc trận đấu vang lên.
Trong trận gặp Mexico trên sân Azteca hôm 5/7, Quansah được bố trí đá hậu vệ phải. Phút 54, sau khi tham khảo VAR, trọng tài rút thẻ đỏ trực tiếp đối với hậu vệ 23 tuổi vì pha xoạc bóng bằng gầm giày, hướng thẳng vào cổ chân Jesus Gallardo.
FIFA cho biết Quansah vi phạm Điều 14 trong Bộ quy tắc kỷ luật, quy định cầu thủ phạm lỗi nghiêm trọng sẽ bị cấm thi đấu hai trận. Tuyển Anh không có quyền kháng cáo quyết định này.
Với án phạt treo giò hai trận, Quansah sẽ không thể góp mặt ở trận tứ kết gặp Na Uy ngày 11/7, đồng thời vắng mặt ở bán kết nếu Anh thắng Na Uy để chạm trán Argentina hoặc Thụy Sĩ.
Điều này khiến HLV Thomas Tuchel càng thiếu lựa chọn ở hành lang phải. Reece James vật lộn với chấn thương gân kheo hơn hai tuần và nhiều khả năng không kịp trở lại trước Na Uy. Djed Spence cũng chưa đạt thể trạng tốt nhất và chỉ thi đấu ít phút cuối trong trận thắng Mexico.
Theo Sky Sports, Tuchel có thể phải kéo trung vệ Ezri Konsa sang đá hậu vệ phải. Tuy nhiên, điều này đồng nghĩa tuyển Anh sẽ mất đi trung vệ giàu sức mạnh để đối đầu tiền đạo Erling Haaland.
Sau trận thắng Mexico, Tuchel chỉ trích công tác trọng tài thiếu ổn định và không đáp ứng đẳng cấp của World Cup 2026.
"Tổ trọng tài có thể khiến bất kỳ đội bóng nào phải rời giải bất cứ lúc nào", ông nói. "Điều đó là không thể chấp nhận. Cách điều hành thiếu ổn định và thiếu tin cậy. Giờ đây, hai trọng tài thứ tư chỉ chăm chăm quát tháo nếu HLV bước ra khỏi khu vực kỹ thuật, trong khi những vấn đề quan trọng hơn lại không được xử lý tốt".
VAR hai lần vào cuộc trong trận Anh thắng Mexico ở vòng 1/8. Ngoài tình huống Quansah nhận thẻ đỏ, "Tam sư" còn chịu bất lợi khi trọng tài xác định Harry Kane đá trúng chân Erick Gutierrez trong vòng cấm, giúp Mexico được hưởng phạt đền.
Theo Tuchel, điều khiến ông thất vọng không chỉ là những quyết định mang tính bước ngoặt mà còn là sự thiếu nhất quán trong cách điều hành. "Chúng tôi cống hiến tất cả, nhưng rồi các quyết định lại bị thay đổi theo cách rất đáng nghi ngờ. Không chỉ các tình huống lớn mà cả những pha bóng nhỏ cũng thiếu sự thống nhất", ông nói. "Bạn bước vào trận đấu mà không biết điều gì sẽ xảy ra, như đang lênh đênh giữa biển. Trọng tài hiện không đạt trình độ của một giải đấu đỉnh cao. Các cầu thủ và bản thân trận đấu xứng đáng được điều hành bởi những trọng tài ở đẳng cấp cao nhất".
Nhà cầm quân người Đức cũng cho rằng rất khó yêu cầu các cầu thủ thay đổi cách chơi chỉ vì VAR có xu hướng can thiệp nhiều hơn ở vòng đấu loại trực tiếp.
Ông tiếp tục phàn nàn: "Bạn có thực sự nghĩ rằng trong khoảnh khắc đó Harry Kane sẽ tự nhủ: 'Cẩn thận, VAR đấy' hay không? Cậu ấy chỉ lao vào tranh bóng và có va chạm. Bóng đá là môn thể thao có đối kháng. Không thể chỉ nhìn vào ảnh tĩnh rồi kết luận có tiếp xúc là phải thổi phạt đền. Bạn không thổi phạt lỗi trong tình huống đó, nhưng sau khi xem VAR lại cho phạt đền. Cũng tương tự, không thổi phạt rồi sau đó lại rút thẻ đỏ. Điều đó đơn giản là không đủ tiêu chuẩn".
Bản thân án treo giò hai trận dành cho Quansah không gây nhiều tranh cãi bởi pha phạm lỗi được đánh giá đủ nghiêm trọng để nhận thẻ đỏ trực tiếp.
Điều khiến dư luận đặt dấu hỏi là sự khác biệt trong cách FIFA xử lý trường hợp của Florian Balogun. Tiền đạo người Mỹ nhận thẻ đỏ trực tiếp trong trận thắng Bosnia & Herzegovina ở vòng 1/16 và lẽ ra không thể góp mặt ở vòng 1/8. Nhưng FIFA lại áp dụng biện pháp hoãn thi hành án trong thời gian thử thách một năm, qua đó đủ điều kiện ra sân trước Bỉ.
Quyết định này càng gây tranh luận khi có Tổng thống Mỹ Donald Trump thừa nhận trực tiếp liên hệ Chủ tịch FIFA Gianni Infantino để đề nghị xem xét vụ việc. Sau khi tiền đạo Mỹ được hoãn án treo giò, ông Trump cũng đăng thông điệp cảm ơn FIFA.
Chủ tịch Infantino khẳng định quyết định liên quan Balogun hoàn toàn do Ủy ban Kỷ luật độc lập của FIFA đưa ra và tính độc lập của cơ quan này là yếu tố cốt lõi bảo đảm uy tín cũng như sự công bằng của bóng đá.
Tuy nhiên, nhiều ý kiến cho rằng cách FIFA xử lý vụ Balogun, cũng như việc từng sửa quy định để Cristiano Ronaldo đủ điều kiện ra sân ở trận mở màn World Cup của Bồ Đào Nha sau thẻ đỏ tại vòng loại, tiếp tục làm dấy lên nghi ngờ về tính nhất quán trong công tác kỷ luật của tổ chức này.
Khi Lionel Scaloni tiếp quản đội tuyển Argentina năm 2018, ít người tin ông sẽ là HLV đưa bóng đá nước này bước vào giai đoạn huy hoàng nhất sau nhiều thập niên.
Thời điểm ấy, Argentina vừa trải qua chuỗi thất bại liên tiếp ở các giải đấu lớn, còn Lionel Messi gần như cạn kiệt niềm tin sau nhiều lần gục ngã trong màu áo đội tuyển. Người từng giành mọi danh hiệu cấp CLB lại liên tục lỗi hẹn với chiếc cúp cùng quê hương.
Điều đặc biệt là Scaloni hiểu rất rõ con người ấy. Không phải qua những đoạn băng hình hay các báo cáo chuyên môn, mà từ quãng thời gian cả hai từng là đồng đội tại World Cup 2006. Chính sự thấu hiểu đó đã mở đầu cho một trong những cuộc chuyển mình thành công nhất lịch sử bóng đá Argentina.
Nhiều đời HLV trước xem Messi là trung tâm tuyệt đối của đội tuyển Argentina. Mọi đường bóng đều hướng đến số 10, đồng nghĩa mọi áp lực cũng dồn lên anh.
Scaloni chọn một con đường khác. Ông không tìm cách biến Messi thành người giải quyết mọi vấn đề. Thay vào đó, ông xây dựng một tập thể đủ mạnh để đội trưởng không còn phải gánh cả đội trên vai. Argentina dưới thời Scaloni không còn phụ thuộc vào khoảnh khắc thiên tài của Messi. Họ pressing quyết liệt hơn, phòng ngự kỷ luật hơn và mỗi vị trí đều hiểu rõ vai trò của mình.
Trong hệ thống ấy, Rodrigo De Paul trở thành mảnh ghép đặc biệt. Tiền vệ này gần như luôn xuất hiện bên cạnh Messi, sẵn sàng lao vào tranh chấp, che chắn cho đàn anh trước những pha va chạm và mang đến bầu không khí tích cực trong phòng thay đồ. Sự hy sinh của cả tập thể giúp Messi được trở lại với điều anh làm tốt nhất: chơi bóng bằng cảm hứng.
Nếu Messi là cầu thủ định nghĩa kỷ nguyên thành công của Scaloni, thì Scaloni cũng là người giúp Messi xóa bỏ chương buồn nhất trong sự nghiệp quốc tế. Kể từ năm 2021, Argentina liên tiếp vô địch Copa America, Finalissima 2022, World Cup 2022 và Copa America 2024. Đến World Cup 2026, họ tiếp tục góp mặt ở trận chung kết sau màn ngược dòng trước đội tuyển Anh.
Điều đáng nói là trong hành trình ấy, Argentina không chỉ thắng nhờ Messi. Ở bán kết World Cup 2026, Lautaro Martinez ghi bàn quyết định, Enzo Fernandez gỡ hòa, còn hàng tiền vệ và hàng thủ tiếp tục thể hiện sự gắn kết - hình ảnh quen thuộc của Argentina dưới thời Scaloni.
Messi vẫn là thủ lĩnh tinh thần và là nguồn cảm hứng lớn nhất, nhưng chiến thắng giờ đây thuộc về cả tập thể. Đó có lẽ cũng là thành công lớn nhất của Scaloni. Ông không làm Messi chơi hay hơn thời trẻ, mà giúp anh tận hưởng những năm tháng đẹp nhất trong màu áo đội tuyển.
Từ những người đồng đội năm nào, Messi và Scaloni đã cùng nhau tạo nên một trong những chương rực rỡ nhất của bóng đá Argentina. Nếu đội tuyển Argentina bảo vệ thành công chức vô địch World Cup 2026, mối nhân duyên ấy sẽ còn được nhắc đến như minh chứng rằng đôi khi, thành công không bắt đầu từ những ý tưởng chiến thuật phức tạp, mà từ một người đủ hiểu để giúp người còn lại không phải bước đi một mình.
Pháp phản công nhanh và Dembele chuyền vào trước cấm địa cho Mateta. Tiền đạo 29 tuổi ngoặt sang chân trái rồi sút chìm về góc phải, nhưng không thắng được Bono.
Pháp phối hợp đẹp mắt khi Bradley Barcola dốc bóng bên trái căng ngang vào trong. Michael Olise gọi Ousmane Dembele bỏ bóng, nhưng tiền đạo Bayern Munich vẫn cứa lòng chệch cột.
Achraf Hakimi treo bóng từ quả phạt góc về cột gần để Neil El Aynaoui băng vào đánh đầu. Tuy nhiên, bóng đi chệch cột trong gang tấc.
Morocco cuối cùng cũng tạo được cú dứt điểm đáng chú ý. Từ quả đá phạt được phối hợp ngắn, Azzedine Ounahi sút từ khoảng 23 m. Bóng đi trúng hướng cầu môn nhưng không đủ khó, bị Mike Maignan đẩy ra.
Trận đấu bước vào 10 phút cuối. Cũng như màn chạm trán ở bán kết World Cup 2022 cách đây 1.303 ngày, Pháp đang dẫn Morocco 2-0 và tiến rất gần tấm vé vào bán kết.
World Cup 2026 cũng chứng kiến Kylian Mbappe liên tiếp chinh phục các cột mốc. Với bàn mở tỷ số trận này, anh đã củng cố kỷ lục ghi bàn của Pháp tại các kỳ World Cup, vượt xa thành tích 13 bàn của huyền thoại Just Fontaine lập ở giải năm 1958. Điều thú vị là Fontaine cũng có mối liên hệ với Morocco khi sinh ra tại thành phố Marrakech.
HLV Didier Deschamps rút Kylian Mbappe khỏi sân để giữ sức cho bán kết. Đội trưởng Pháp rời sân trong những tràng pháo tay vang dội từ khán giả, trước khi nhường chỗ cho Jean-Philippe Mateta. Barcola cũng vào thay Doue.
Dayot Upamecano suýt phản lưới sau pha phá bóng lỗi từ quả tạt xoáy của Chemsdine Talbi. Bóng vồng lên theo quỹ đạo hiểm hóc, nhưng may cho trung vệ Pháp khi đi cao hơn xà ngang trong gang tấc.
Mbappe vươn lên dẫn đầu cuộc đua Vua phá lưới với 8 bàn, bằng Messi nhưng hơn số kiến tạo (2 so với 1). Dembele cũng đã ghi năm bàn.
Pháp được đánh giá nhỉnh hơn khi gặp Morocco ở tứ kết World Cup 2026 trên sân Boston, trong màn tái đấu bán kết năm 2022. Theo siêu máy tính Opta, đoàn quân của Didier Deschamps có 62,2% khả năng thắng trong 90 phút, hướng tới lần thứ ba liên tiếp vào bán kết World Cup - thành tích trước đây chỉ Brazil và Đức từng làm được.
Pháp đang đạt phong độ cao với bảy trận thắng liên tiếp ở các giải chính thức, trong đó Kylian Mbappe dẫn đầu hàng công với bảy bàn thắng và hai kiến tạo, còn Michael Olise nổi bật với năm đường kiến tạo.
Tuy nhiên, Morocco cũng là đối thủ khó chịu khi bất bại cả năm trận đầu tiên tại World Cup 2026, nối dài thành tích tương tự ở kỳ 2022. Đại diện châu Phi kỳ vọng đòi món nợ thua Pháp tại bán kết bốn năm trước, với niềm hy vọng đặt vào Achraf Hakimi và Brahim Diaz, dù tiền đạo Ismael Saibari bỏ ngỏ khả năng ra sân vì chấn thương đùi. Nếu vượt qua Morocco, Pháp sẽ gặp đội thắng trong cặp Tây Ban Nha - Bỉ ở bán kết.
