RSV (Respiratory Syncytial Virus) là virus hợp bào hô hấp, một trong những nguyên nhân hàng đầu gây viêm tiểu phế quản và viêm phổi ở trẻ nhỏ.
Phần lớn trẻ sẽ từng nhiễm RSV trước 2 tuổi, nhưng trẻ dưới 6 tháng tuổi có nguy cơ diễn biến nặng cao hơn.
Virus RSV dễ lây lan
Theo PGS.TS Nguyễn Thị Diệu Thúy, Trưởng Bộ môn Nhi, Đại học Y Hà Nội; Trưởng khoa Nhi, Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, một số nghiên cứu tại Việt Nam cho thấy RSV chiếm khoảng 24-48% nguyên nhân nhiễm trùng đường hô hấp dưới ở trẻ em.
Khoa Nhi Bệnh viện Đại học Y trong 6 tháng qua đã điều trị khoảng 500 ca nội trú trẻ nhỏ nhiễm RSV, chưa kể số ca điều trị ngoại trú.
Thông tin được chia sẻ tại buổi tọa đàm “Chiến lược chăm sóc cho phụ nữ mang thai: Mẹ chủ động – Con được bảo vệ” do Hội Phụ Sản Việt Nam (VAGO) tổ chức, diễn ra ngày 26/7 ở Hà Nội.
PGS Thúy nhấn mạnh, 6 tháng đầu đời là “khoảng trống miễn dịch” vì hệ miễn dịch của trẻ chưa hoàn thiện và đường thở còn nhỏ. Vì thế, khi nhiễm RSV ở nhóm trẻ dưới 6 tháng tuổi, đặc biệt dưới 3 tháng tuổi, trẻ có thể chuyển nặng rất nhanh.
Rất nhiều trẻ 1-3 tháng tuổi khi nhiễm RSV phải nhập viện trong tình trạng nặng, suy hô hấp phải thở oxy hoặc thở máy.
Bà khuyến cáo, trẻ dưới 3 tháng tuổi khi nhiễm RSV, dù biểu hiện nhẹ hay nặng, đều cần nhập viện theo dõi. Nhiễm RSV ở trẻ nhỏ có thể gây bệnh như viêm tiểu phế quản hay viêm phổi, với mức độ từ nhẹ đến nặng. Có những trường hợp chỉ mới hôm trước ho, ngạt mũi, nhưng hôm sau đã suy hô hấp và phải cấp cứu trong bệnh viện.
“Đường thở nhỏ, khi nhiễm RSV trẻ dễ bị viêm, phù nề và tắc nghẽn, trong khi cơ thể chưa có đủ kháng thể để chống lại virus, khiến khả năng bị ảnh hưởng nghiêm trọng do RSV cao hơn”, PGS Thúy cho biết.
Bà nhấn mạnh, đa số trẻ điều trị hồi sức tích cực (ICU) do bệnh đường hô hấp dưới liên quan RSV là những trẻ sinh đủ tháng, trước đó khỏe mạnh. Dữ liệu cho thấy khoảng 8/10 trẻ (81,2%) phải điều trị ICU do RSV không có bệnh nền.
“Dữ liệu cho thấy khoảng 23,8% trẻ nhập viện tại đơn vị cấp cứu hoặc chăm sóc đặc biệt (ICU/HAU) do RSV cần thở máy xâm lấn, phản ánh mức độ nghiêm trọng mà bệnh có thể gây ra ở trẻ nhỏ. Vì vậy, phụ huynh không nên chủ quan và cần dự phòng sớm trước”, PGS Thúy khuyến cáo.
Ngoài ra, nhiễm RSV có thể để lại ảnh hưởng hô hấp lâu dài, với nguy cơ khò khè không thường xuyên tăng 3,2 lần, khò khè thường xuyên tăng 4,3 lần và nguy cơ hen suyễn tăng 2–12 lần; khoảng 27% trẻ nhập viện vì viêm tiểu phế quản nặng có thể mắc hen suyễn trước 5 tuổi.
Điểm đặc biệt của RSV là người lớn nhiễm virus thường không biểu hiện bệnh, nhưng có thể mang virus và lây cho trẻ nhỏ.
“Chúng tôi tiếp xúc hàng ngày với bệnh nhân, mang virus về mà không hề biết. Người lớn không ho, không sốt, vẫn ôm hôn trẻ sơ sinh, trẻ nhỏ và vô tình lây bệnh cho các bé”, PGS Thúy cảnh báo.
Theo bà, RSV không có thuốc điều trị đặc hiệu, vì vậy phòng ngừa vẫn là biện pháp quan trọng nhất – bao gồm vệ sinh cá nhân, vệ sinh môi trường và tiêm chủng chủ động cho mẹ bầu.
Miễn dịch thai kỳ giúp bảo vệ trẻ trong những tháng đầu đời
GS.TS Nguyễn Viết Tiến, nguyên Thứ trưởng Bộ Y tế, cho biết, Hội Phụ Sản Việt Nam đã ban hành hướng dẫn chủ động phòng ngừa RSV cho trẻ nhũ nhi, bảo vệ trẻ từ sớm thông qua thai kỳ chủ động.
Theo GS Tiến, trong những năm gần đây, chăm sóc thai kỳ không chỉ dừng ở việc theo dõi sự phát triển của thai nhi mà ngày càng hướng tới dự phòng các nguy cơ có thể ảnh hưởng đến sức khỏe của trẻ sau sinh, ví dụ như RSV.
Bởi RSV là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây nhiễm trùng đường hô hấp dưới ở trẻ. Ở nhóm trẻ dưới 6 tháng tuổi, đây là giai đoạn “khoảng trống miễn dịch” vì hệ miễn dịch của trẻ chưa hoàn thiện và đường thở còn nhỏ.
Theo GS Tiến, khi mang thai, hệ miễn dịch của người mẹ có những thay đổi để vừa bảo vệ mẹ khỏi bệnh tật, vừa giúp thai nhi phát triển an toàn. Thông qua cơ chế truyền kháng thể qua nhau thai, đặc biệt trong ba tháng cuối thai kỳ, trẻ nhận được kháng thể ngay từ khi chào đời, góp phần bảo vệ trong giai đoạn hệ miễn dịch còn non yếu.
Trên thế giới, chăm sóc miễn dịch thai kỳ cũng được áp dụng để tăng cường bảo vệ mẹ và bé trước một số bệnh như cúm và ho gà. Phạm vi ứng dụng của miễn dịch thai kỳ tiếp tục được mở rộng đối với nhiều tác nhân gây bệnh, trong đó có các tác nhân hô hấp như RSV.
Theo bác sĩ Nguyễn Thị Thanh - khoa bệnh nhiệt đới, Bệnh viện E, kết quả xét nghiệm cho thấy men gan của bệnh nhân tăng vọt gấp nhiều lần so với bình thường (AST/ALT đạt mức 1028/529 U/L).
Sau khi thực hiện các xét nghiệm chuyên sâu, các bác sĩ chẩn đoán xác định bệnh nhân mắc viêm gan vi rút A cấp tính, bệnh lây truyền qua đường tiêu hóa nhưng thường bị xem nhẹ.
Bác sĩ Thanh cho hay bệnh viêm gan vi rút A (HAV) là tình trạng nhiễm trùng gan cấp tính. Khác với viêm gan vi rút B hay C, viêm gan vi rút A chủ yếu lây qua đường tiêu hóa (phân - miệng).
Người bệnh có thể bị nhiễm bệnh qua sử dụng thực phẩm, nước uống nhiễm vi rút. Tiếp xúc trực tiếp với người bệnh qua sinh hoạt hằng ngày hoặc quan hệ tình dục miệng - hậu môn. Hoặc do ăn hải sản sống hoặc chưa chín từ vùng nước bị ô nhiễm.
Theo đó, bệnh thường khởi phát với các triệu chứng giống như mắc bệnh cúm, dễ gây nhầm lẫn như toàn thân sốt, mệt mỏi, chán ăn, đau mỏi cơ, nhức đầu; vàng mắt, vàng da tăng dần. Nước tiểu sẫm màu như nước chè đặc, phân có thể bạc màu.
"Lưu ý, ở người lớn, diễn biến lâm sàng thường rầm rộ và kéo dài hơn so với trẻ em. Như trường hợp của bệnh nhân A., tình trạng vàng da và nước tiểu sẫm màu chỉ xuất hiện rõ rệt sau 5 ngày nhập viện dù đã hết sốt", bác sĩ Thanh cho hay.
Hiện nay không có điều trị đặc hiệu cho viêm gan vi rút A, mục tiêu chính là điều trị hỗ trợ để gan tự phục hồi. Các bác sĩ có thể sử dụng các thuốc hỗ trợ, nhóm bảo vệ màng tế bào gan (như BDD), tăng cường chuyển hóa (L-Ornithin L-Aspartat) và vitamin nhóm B.
Khuyến cáo bệnh nhân nghỉ ngơi tuyệt đối, tránh hoạt động mạnh. Đồng thời bổ sung dinh dưỡng, ăn thực phẩm giàu đạm, nhiều vitamin, tăng cường hoa quả tươi; hạn chế mỡ động vật và tuyệt đối không rượu bia.
"Cách phòng ngừa hiệu quả nhất hiện nay là tiêm vắc xin phòng bệnh, đây là cách phòng bệnh hiệu quả nhất, dành cho trẻ em trên 1 tuổi và người lớn thuộc nhóm nguy cơ cao.
Bên cạnh đó, người dân không ăn thực phẩm sống hoặc nấu chưa kỹ; rửa tay kỹ bằng xà phòng trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh.
Quan hệ tình dục an toàn, tránh tiếp xúc miệng - hậu môn, giữ vệ sinh và dùng biện pháp bảo vệ", bác sĩ Thanh khuyến cáo.
Các chuyên gia y học giấc ngủ nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì giờ ngủ - thức đều đặn. Bác sĩ Christopher Winter, chuyên gia y học giấc ngủ và thần kinh tại Mỹ cho biết, ông luôn khuyến khích người lớn tuổi, đặc biệt là đã nghỉ hưu, thiết lập một giờ thức dậy cố định mỗi ngày, theo Prevention (Mỹ).
Bác sĩ Winter cho rằng điều quan trọng là duy trì một giờ thức dậy cố định mỗi ngày. Thời điểm thức dậy nên phù hợp với nhu cầu tự nhiên của cơ thể, khi bạn đã ngủ đủ khoảng 7 - 9 giờ.
Theo tiến sĩ Jade Wu, chuyên gia y học giấc ngủ hành vi và nhà nghiên cứu tại Trường Y thuộc Đại học Duke (Mỹ), mọi người cần đảm bảo ngủ đủ ít nhất 7 giờ mỗi đêm, giữ giờ thức dậy ổn định và sinh hoạt phù hợp với “đồng hồ sinh học” tự nhiên của bản thân - nếu là “người của buổi sáng” thì dậy sớm, còn “cú đêm” thì có thể dậy muộn hơn.
Ngoài ra, phần lớn mọi người sẽ cần ngủ ít hơn khi lớn tuổi. Nguyên nhân là khi tuổi cao, chúng ta dần mất đi giấc ngủ sâu. Tuy nhiên, nhu cầu ngủ còn phụ thuộc vào mức độ vận động, căng thẳng và nội tiết. Người thường xuyên vận động và ít stress có thể cần ngủ nhiều hơn người ít vận động và căng thẳng kéo dài.
Dậy sớm hay muộn không quan trọng bằng việc duy trì một giấc ngủ đều đặn và phù hợp với nhu cầu tự nhiên của cơ thể. Mọi người có thể đến gặp bác sĩ nếu cảm thấy lo lắng về giấc ngủ của mình, đặc biệt khi có các dấu hiệu bất thường như:
Thông báo của cung điện hoàng gia không nêu rõ thời gian cụ thể diễn ra ca phẫu thuật, theo CNN. "Tương tự mọi bệnh nhân vừa được ghép tạng, Thái tử phi sẽ tiếp tục lưu lại bệnh viện trong vài tuần tới", giáo sư Are Holm thuộc Bệnh viện Đại học Oslo nói.
Bà Mette-Marit, 52 tuổi, kết hôn với Thái tử Haakon, người kế vị ngai vàng Na Uy. Bà được chẩn đoán mắc chứng xơ phổi vào năm 2018, một căn bệnh tiến triển liên tục, gây tổn thương và để lại sẹo ở mô phổi, dẫn đến tình trạng suy hô hấp nghiêm trọng và hiện chưa có phương pháp điều trị dứt điểm.
Ngày 5/6, Bệnh viện Đại học Oslo cho hay Thái tử phi Mette-Marit đã được đưa vào danh sách chờ ghép phổi sau khi tình trạng sức khỏe suy giảm nghiêm trọng. "Nguyên tắc chung để đưa một bệnh nhân vào danh sách chờ ghép phổi là khi bệnh lý về phổi đã tiến triển nặng đến mức chúng tôi có cơ sở để nhận định rằng người bệnh chỉ còn tiên lượng sống sót trong vòng một năm", đài phát thanh truyền hình công cộng NRK của Na Uy dẫn lời ông Are Holm, chuyên gia về phổi tại Bệnh viện Đại học Oslo, cho biết.
Mỗi năm tại Na Uy có khoảng 30 đến 35 ca ghép phổi được thực hiện. Đại diện bệnh viện khẳng định các thành viên hoàng gia hoàn toàn không nhận được sự ưu tiên nào trong việc tiếp nhận tạng hiến tặng. Giáo sư Holm cho hay dù danh sách chờ ghép tạng tương đối ngắn, bệnh nhân vẫn phải đáp ứng các tiêu chuẩn sàng lọc nghiêm ngặt để ca phẫu thuật có thể thành công. "Lá phổi hiến tặng phải có kích thước phù hợp, tương thích về nhóm máu và chúng tôi phải đảm bảo chắc chắn rằng cơ thể người nhận không có kháng thể chống lại kháng nguyên mô của tạng ghép", ông nói.
Theo cung điện hoàng gia, vợ chồng Thái tử gửi lời cảm ơn đến công chúng vì những lời chúc tốt đẹp họ nhận được trong thời gian qua. Thông tin cập nhật tiếp theo về tình hình sức khỏe của bà Mette-Marit sẽ chỉ được công bố khi bà chính thức xuất viện.
Hồi tháng 12 năm ngoái, Thái tử Haakon từng chia sẻ gia đình nhận thấy tình trạng sức khỏe của bà Mette-Marit chuyển biến xấu khi bà ngày càng gặp nhiều khó khăn hơn trong việc hô hấp. Thủ tướng Jonas Gahr Stoere đã dành lời khen ngợi cho sự cởi mở của Thái tử phi khi chủ động chia sẻ về bệnh tình, đồng thời tin rằng điều này sẽ giúp ích rất nhiều cho những người có cùng hoàn cảnh.
Ca phẫu thuật diễn ra vào thời điểm hoàng gia Na Uy đang đối mặt với nhiều áp lực bủa vây do các vụ bê bối liên tiếp. Đầu tuần này, Marius Borg Hoiby, 29 tuổi, con trai riêng của Thái tử phi Mette-Marit từ mối quan hệ trước, bị kết án 4 năm tù giam vì tội hiếp dâm và bạo lực gia đình sau một phiên tòa gây rúng động truyền thông và dư luận.
Bên cạnh đó, Thái tử phi cũng từng phải lên tiếng xin lỗi nhà vua và hoàng hậu vì mối liên hệ trong quá khứ với tội phạm tình dục khét tiếng người Mỹ quá cố Jeffrey Epstein, người từng được bà mô tả là một người bạn, trước khi cắt đứt quan hệ từ vài năm trước khi ông ta qua đời vào năm 2019.
Trước những bê bối liên hoàn này, kết quả các cuộc thăm dò ý kiến cho thấy tỷ lệ ủng hộ chế độ quân chủ tại Na Uy đã sụt giảm nghiêm trọng trong năm nay. Một cuộc khảo sát do Norstat thực hiện vào tháng 2, ngay trong thời gian diễn ra phiên tòa xét xử Hoiby, ghi nhận tỷ lệ ủng hộ việc duy trì chế độ hoàng gia đã chạm mốc thấp kỷ lục là 60%, trước khi hồi phục nhẹ lên mức 64% vào tháng 5.
Bà Mette-Marit là mẹ đơn thân trước khi gặp Thái tử Haakon tại một lễ hội âm nhạc vào năm 1999. Bà chính thức trở thành Thái tử phi hai năm sau đó, sau hôn lễ cử hành tại Nhà thờ Lớn Oslo trước sự chứng kiến của 800 khách mời và hàng triệu khán giả truyền hình. Mối tình hoàng gia đặc biệt này từng vấp phải làn sóng chỉ trích dữ dội từ truyền thông nhưng bằng sự chân thành, họ đã từng bước chinh phục và giành được tình cảm mến mộ của đại đa số người dân quốc gia Bắc Âu.