Theo Hãng tin AFP ngày 26-7, Đại sứ Mỹ tại Liên hợp quốc Mike Waltz cho biết Tổng thống Mỹ Donald Trump đang tạo “thêm không gian” cho các cuộc đàm phán với Iran sau hai đêm liên tiếp không tiến hành không kích nước này.
Phát biểu trên chương trình Fox News Sunday, ông Waltz khẳng định Mỹ vẫn “trong trạng thái hoàn toàn sẵn sàng” để tiến hành các cuộc tấn công mới và đã điều thêm lực lượng, khí tài tới khu vực.
Tuy nhiên, theo ông Waltz, ông Trump muốn dành thêm thời gian cho nỗ lực ngoại giao.
“Ông ấy đang tạo thêm không gian cho các cuộc đàm phán, cho tiến trình này thêm một chút thời gian”, ông Waltz nói.
Cùng ngày, Đài CBS dẫn các nguồn thạo tin cho biết chiến dịch không kích của Mỹ nhằm vào Iran đã tạm dừng sau khi các quan chức Oman tới Tehran trong hai ngày 24 và 25-7 để làm trung gian đàm phán.
Trước đó, quân đội Mỹ đã tiến hành không kích Iran trong 13 đêm liên tiếp, đánh dấu đợt leo thang quân sự lớn nhất kể từ sau lệnh ngừng bắn hồi tháng 4.
Theo Hãng tin Reuters, một nguồn tin cấp cao của Iran ngày 26-7 cho biết Tehran cũng sẽ ngừng các cuộc tấn công nếu Washington dừng không kích.
“Iran vẫn giữ lập trường ‘tấn công đáp trả tấn công’. Nếu các cuộc tấn công dừng lại, Iran cũng sẽ ngừng các hoạt động của mình. Thông điệp đó đã được chuyển tới phía Mỹ”, nguồn tin cho hay.
Dù vậy, nguồn tin nhấn mạnh Tehran vẫn hoài nghi về ý định của Washington.
“Hiện sự hoài nghi vẫn lớn hơn sự lạc quan về việc Mỹ dừng các cuộc tấn công. Quan điểm phổ biến là động thái chỉ mang tính chiến thuật chứ không phải thiện chí thực sự”, nguồn tin nói.
Nghị quyết được đề xuất bởi hạ nghị sĩ Gregory Meeks, thành viên cấp cao của đảng Dân chủ trong Ủy ban Đối ngoại Hạ viện Mỹ, và dự kiến được đưa ra bỏ phiếu ngày 21/5. Văn kiện yêu cầu Tổng thống Donald Trump rút lực lượng Mỹ khỏi Iran, ngoại trừ "những đơn vị có thể cần thiết để bảo vệ Mỹ hoặc đồng minh, đối tác của khỏi cuộc tấn công sắp xảy ra".
Cuộc bỏ phiếu bị Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson đình chỉ vài giờ trước khi bắt đầu, giữa lúc đảng Cộng hòa đứng trước nguy cơ thất bại do không đủ số nghị sĩ có mặt.
"Giá xăng và giá thực phẩm tăng. Chúng tôi đã thúc đẩy cuộc bỏ phiếu về cuộc chiến do chính Tổng thống lựa chọn và nó chắc chắn sẽ được thông qua. Chắc chắn chúng tôi có đủ phiếu và họ biết điều đó. Vì vậy họ đang chơi trò chính trị, gian lận và trì hoãn bỏ phiếu", nghị sĩ Meeks nói.
Nghị sĩ Meeks trước đó chỉ trích Chủ tịch Johnson đã cố tình trì hoãn cuộc bỏ phiếu. "Rất nhiều đồng nghiệp từ đảng Cộng hòa đang cảm nhận áp lực từ cử tri ở quê nhà, khi người dân phải đối mặt với giá thực phẩm tăng cao và giá xăng leo thang", ông nói.
Đảng Dân chủ đã nhiều lần thúc đẩy bỏ phiếu nhằm hạn chế quyền phát động chiến tranh của Tổng thống Trump ở cả Hạ viện và Thượng viện. Nỗ lực này đang nhận được thêm sự ủng hộ từ một số nghị sĩ Cộng hòa trong những tuần gần đây.
Hạ nghị sĩ Jim McGovern chất vấn "điều gì đang xảy ra" với nghị quyết về quyền chiến tranh của ông Trump.
"Chúng ta không bỏ phiếu, giữa lúc người dân Mỹ đã quá chán ngán cuộc chiến phi pháp đang tiêu tốn hàng chục tỷ USD sao? Giá xăng đang tăng vọt. Người dân thậm chí không đủ tiền mua thực phẩm. Thế mà các vị rút lại dự luật? Các vị không đủ can đảm hay bản lĩnh để bỏ phiếu?", ông nói.
Ông Meeks cho biết cuộc bỏ phiếu dự kiến diễn ra đầu tháng 6, khi Hạ viện Mỹ quay lại làm việc sau kỳ nghỉ Memorial Day, ngày lễ tưởng nhớ những quân nhân Mỹ đã thiệt mạng.
Thượng viện Mỹ đầu tuần này cũng thúc đẩy nghị quyết tương tự nhằm hạn chế khả năng ông Trump tiến hành hành động quân sự nhằm vào Iran mà không có sự phê chuẩn của quốc hội. Nghị quyết vượt qua vòng bỏ phiếu thủ tục quan trọng ở Thượng viện Mỹ sau 7 lần thất bại, vào vòng tranh luận để đưa ra kết luận trong vài tuần tới.
Hạ viện Mỹ hủy bỏ cuộc bỏ phiếu diễn ra sau khi Tổng thống Trump hồi đầu tuần nói rằng ông tin chiến dịch Iran được người dân Mỹ ủng hộ.
"Hãy nhìn xem, ai cũng nói cuộc chiến không được lòng dân, nhưng tôi nghĩ nó rất được ủng hộ khi người ta hiểu rằng chuyện này liên quan tới vũ khí hạt nhân, những vũ khí có thể xóa sổ Los Angeles hay các thành phố lớn chỉ trong thời gian rất ngắn", ông cho hay.
Cuộc thăm dò gần đây của CNN cho thấy 77% người Mỹ, trong đó có cả đa số cử tri Cộng hòa, cho rằng chính sách của Tổng thống Trump đã khiến chi phí sinh hoạt tại cộng đồng nơi họ sống gia tăng.
Bộ tư lệnh Tấn công Toàn cầu thuộc không quân Mỹ (AFGSC) cho biết vụ phóng tên lửa đạn đạo xuyên lục địa Minuteman III không mang đầu đạn diễn ra ở căn cứ không quân Vandenberg tại bang California hôm 20/5, đã được lên kế hoạch từ nhiều năm trước và không phải động thái phản ứng với các sự kiện trên thế giới gần đây.
"Các cuộc thử nghiệm nghiêm ngặt và thực tế này có ý nghĩa nền tảng đối với an ninh quốc gia. Vụ phóng kiểm chứng tình trạng hoạt động và mức độ sẵn sàng của lực lượng tên lửa đạn đạo xuyên lục địa (ICBM), xác nhận năng lực thực hiện nhiệm vụ của mọi thành phần trong hệ thống", tướng Stephen Davis, chỉ huy AFGSC, cho biết.
Trung tá Karrie Wray, chỉ huy Phi đoàn Thử nghiệm số 576 không quân Mỹ, thêm rằng cuộc thử nghiệm giúp xác thực thông số về hiệu suất của tên lửa Minuteman III, đảm bảo phương tiện hồi quyển có thể đánh trúng mục tiêu với độ chính xác rất cao.
Các quân nhân đã theo dõi đường bay của tên lửa để đánh giá hệ thống động lực, dẫn đường và hồi quyển trong "điều kiện áp lực vật lý cực độ".
AFGSC công bố ít chi tiết hơn so với các cuộc thử nghiệm trước, không nêu mục tiêu nhắm tới hay quãng đường bay của tên lửa.
Không quân Mỹ thường phóng thử tên lửa Minuteman III khoảng 2-3 lần mỗi năm. "Trong lúc chuyển đổi sang dòng LGM-35A Sentinel, chu kỳ thử nghiệm vận hành liên tục sẽ đảm bảo rằng thành phần mặt đất của bộ ba hạt nhân vẫn an toàn, đáng tin cậy và hiệu quả cho đến khi phiên bản kế nhiệm được triển khai đầy đủ", AFGSC cho hay.
"Bộ ba răn đe" hạt nhân gồm ICBM phóng từ mặt đất, tên lửa đạn đạo phóng từ tàu ngầm và máy bay mang vũ khí hạt nhân. Duy trì ba trụ cột hạt nhân giúp hạn chế nguy cơ lực lượng chiến lược bị xóa sổ trong đòn phủ đầu, bảo đảm khả năng tấn công trả đũa và năng lực răn đe hạt nhân đáng tin cậy. Hiện có 4 nước sở hữu bộ ba răn đe hạt nhân gồm Nga, Mỹ, Trung Quốc và Ấn Độ.
Tên lửa LGM-30G Minuteman III có tầm bắn 14.000 km, tốc độ tối đa 28.200 km/h, nặng hơn 36 tấn. Tên lửa có ba tầng đẩy sử dụng nhiên liệu rắn, có thể mang theo đầu đạn nhiệt hạch W78 với sức công phá 335-350 kiloton hoặc W87 với sức công phá 300-475 kiloton. Mỗi quả đạn có giá khoảng 7 triệu USD.
Mỹ đang sở hữu khoảng 400 tên lửa Minuteman III được bố trí trong 450 giếng phóng ở bang Wyoming, Montana, Bắc Dakota, Colorado và Nebraska. Các quả đạn đã hơn 50 năm tuổi và chuẩn bị hết niên hạn. Không quân Mỹ thường xuyên phóng thử Minuteman III nhằm đảm bảo tên lửa vẫn hoạt động an toàn và đúng như thiết kế.
Mỹ dự định thay thế toàn bộ tên lửa Minuteman III bằng mẫu LGM-35A Sentinel vào thập niên 2030.
Tuy nhiên, chương trình phát triển tên lửa Sentinel đang đối mặt với nhiều thách thức như chi phí dự kiến bị đội hơn gấp đôi, từ mức 77,7 tỷ USD lên 160 tỷ USD. Không quân Mỹ cũng sẽ phải xây hầm phóng mới cho tên lửa Sentinel thay vì tái sử dụng cơ sở hạ tầng của dòng Minuteman III như kế hoạch ban đầu.
Theo Hãng tin Reuters, ngày 24-4, Bộ Tài chính Mỹ tuyên bố đã trừng phạt Hengli Petrochemical - một nhà máy lọc dầu độc lập, quy mô nhỏ (teapot) của Trung Quốc, vì đã mua lượng dầu trị giá hàng tỉ USD từ Iran.
Cũng trong ngày 24-4, Văn phòng Kiểm soát tài sản nước ngoài (OFAC) của Bộ Tài chính Mỹ thông báo đã áp lệnh trừng phạt đối với khoảng 40 công ty vận tải biển và tàu thuyền hoạt động trong "đội tàu bóng đêm" của Iran.
Đây không phải lần đầu tiên chính quyền Tổng thống Donald Trump nhắm vào các nhà máy lọc dầu cỡ nhỏ của Bắc Kinh. Năm ngoái, Washington đã trừng phạt các nhà máy Hebei Xinhai, Shandong Shouguang Luqing và Shandong Shengxing.
Các nhà máy "teapot" chiếm khoảng 1/4 công suất lọc dầu của Trung Quốc, hoạt động với biên lợi nhuận thấp hoặc đôi khi âm, và gần đây chịu áp lực do nhu cầu trong nước yếu.
Dữ liệu của Kpler cho biết Trung Quốc mua hơn 80% lượng dầu xuất khẩu của Iran qua đường biển.
Các lệnh trừng phạt của Mỹ đã khiến một số nhà máy lọc dầu độc lập Trung Quốc giảm mua dầu của Iran, tuy nhiên giới chuyên gia cho rằng nhóm này ít bị ảnh hưởng hơn vì không liên quan nhiều đến hệ thống tài chính Mỹ. Thay vào đó, họ cho rằng việc nhắm vào các ngân hàng Trung Quốc sẽ hiệu quả hơn.
Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết Washington đang siết chặt "gọng kìm tài chính" đối với Chính phủ Iran.
"Bộ Tài chính sẽ tiếp tục thu hẹp mạng lưới tàu thuyền, trung gian và người mua mà Iran dựa vào để đưa dầu ra thị trường toàn cầu", ông nói.
Ông Bessent cũng cho biết đã cảnh báo hai ngân hàng Trung Quốc về khả năng trừng phạt thứ cấp nếu phát hiện dòng tiền Iran chảy qua.
Trung Quốc nói họ phản đối các lệnh trừng phạt đơn phương bất hợp pháp. Đại sứ quán Trung Quốc tại Washington tuyên bố hoạt động thương mại bình thường không nên bị ảnh hưởng và kêu gọi Mỹ chấm dứt việc "lạm dụng" các biện pháp trừng phạt nhằm vào doanh nghiệp Trung Quốc.
"Chúng tôi kêu gọi Mỹ ngừng chính trị hóa các vấn đề thương mại và khoa học công nghệ, không sử dụng chúng như vũ khí hay công cụ, và chấm dứt lạm dụng các loại trừng phạt để tấn công doanh nghiệp Trung Quốc", người phát ngôn Đại sứ quán nêu.
