Sông Son chảy qua xã Phong Nha, tỉnh Quảng Trị, dài hơn 12km, nằm trong lòng Di sản VQG Phong Nha – Kẻ Bàng. Tận dụng các điều kiện tự nhiên thuận lợi, người dân địa phương đã phát triển mô hình nuôi cá lồng trên sông Son. Không những giải quyết việc làm, tăng thu nhập mà nghề này còn góp phần to lớn vào việc phát triển kinh tế vùng và du lịch địa phương.
Gia đình chị Nguyễn Thị Nga, SN 1972, ở thôn Gia Tịnh, xã Phong Nha, đang sở hữu 6 lồng cá trắm với kích thước khác nhau, mỗi lồng thả từ 100 con đến 250 con. Để có thu nhập ổn định, chi Nga cũng như những người nuôi cá lồng trên sông Son đều áp dụng phương pháp nuôi gối vụ.
Ban đầu, lồng nuôi được làm bằng tre, quây lưới xung quanh và gắn các thùng phi nhựa bên ngoài để nổi trên mặt nước. Sau nhiều năm sử dụng, lồng tre xuống cấp, thùng phi hư hỏng nên vợ chồng chị Nga cải tiến bằng cách làm lồng sắt và bố trí thùng phi bên trong để tăng độ bền. Sau mỗi vụ nuôi, các lồng bè đều được đưa lên bờ để gia cố, sửa chữa.
“Mỗi khi bước vào mùa mưa lũ, để bảo vệ tài sản, các hộ nuôi phải khẩn trương di chuyển lồng bè vào khu vực sát bờ, đồng thời gia cố hệ thống neo đậu cẩn thận. Tuy nhiên, khi nước lũ dâng cao, dù đã chủ động các phương án ứng phó, chúng tôi vẫn luôn thấp thỏm, lo lắng trước những rủi ro do thiên tai khó lường”, chị Nga chia sẻ.
Điều làm nên danh tiếng của cá trắm sông Son không chỉ nằm ở phương thức nuôi mà còn ở chính nguồn nước đặc trưng của dòng sông. Bắt nguồn từ hệ thống sông ngầm trong quần thể hang động đá vôi Phong Nha – Kẻ Bàng, sông Son quanh năm trong xanh, mát lạnh và ít chịu tác động của ô nhiễm. Cá được nuôi chủ yếu bằng nguồn thức ăn tự nhiên như rong rêu, lá chuối rừng, sắn thái nhỏ và cỏ non ven sông.
Nhờ chế độ ăn gần như hoàn toàn tự nhiên, thịt cá săn chắc, ngọt đậm, ít mùi tanh hơn so với nhiều vùng nuôi khác. Theo người dân địa phương, cá nuôi từ 3-4 năm đạt trọng lượng khoảng 3-5kg; những con nuôi lâu năm có thể nặng hơn 10kg. Cá càng lớn, thịt càng chắc, giá trị kinh tế càng cao.
Mùa này, khi rong rêu dưới sông ít dần, chị Nga phải rong ruổi khắp nơi tìm hái cỏ, lá sắn làm thức ăn cho cá. “Một tháng 30 ngày thì phải 25 ngày rong ruổi trên đường đi tìm hái cỏ, lá sắn về nuôi cá. Do được nuôi bằng các nguồn thức ăn tự nhiên nên cá trắm sông Son lớn rất chậm. Phải mất tầm 3 năm, cá mới đạt trọng lượng khoảng 3kg để bán, những con nhỏ hơn phải đợi sang năm thứ 4, thứ 5. Một năm bán khoảng 1,5 tấn cá, với mức giá giao động khoảng 100.000 đồng đến 120.000 đồng/kg, gia đình thu về gần 150 triệu chưa trừ chi phí”, chị Nga chia sẻ.
Trước khi đến với nghề nuôi cá lồng, đa số đàn ông trong làng đều từng có những năm tháng vào rừng tìm trầm để mưu sinh. Khi nghề nuôi cá dần mang lại hiệu quả, dòng sông Son đã mở ra hướng đi mới, giúp nhiều gia đình giảm phụ thuộc vào khai thác tài nguyên rừng.
Gần 30 năm gắn bó với nghề nuôi cá lồng trên sông, gia đình ông Nguyễn Tâm, 73 tuổi, trú tại thôn Gia Tịnh, đã trải qua không ít thăng trầm, gian khó. Bằng sự kiên trì và quyết tâm bám nghề, vợ chồng ông không chỉ ổn định kinh tế gia đình mà còn nuôi dạy 4 người con khôn lớn, trưởng thành.
Trước đây, đa số người dân trong vùng phải vào rừng kiếm sống. Giờ thì nghề nuôi cá lồng đã có thể nuôi sống nhiều gia đình trong thôn rồi”, ông Tâm chia sẻ.
Ở thôn Gia Tịnh, chị Đoàn Thị Tâm, 37 tuổi, được xem là thế hệ trẻ kế nghiệp nghề nuôi cá của cha ông. Vợ chồng chị có 4 người con, chồng chị hiện đi lao động nước ngoài nhưng không dư dả được là bao.
Nhà chị Tâm nuôi 3 lồng cá. Hàng ngày, chị dậy từ 3h sáng đi khắp các nơi để tìm hái cỏ, lá sắn cho cá ăn. Về đến nhà cũng là lúc mặt trời đứng bóng. Dù công việc vô cùng vất vả, sự kiên trì với nghề cá đã trở thành điểm tựa kinh tế vững chắc, giúp mẹ con chị ổn định cuộc sống và lo cho các con ăn học đầy đủ hơn.
Được nuôi theo phương thức tự nhiên trong nhiều năm, cá trắm sông Son có thịt săn chắc, thơm ngọt nên trở thành đặc sản được hầu hết các nhà hàng trong khu vực đưa vào thực đơn, góp phần tạo nên thương hiệu du lịch của địa phương.
Để quảng bá hình ảnh, xây dựng thương hiệu cá trắm sông Son và tôn vinh những hộ nuôi cá tiêu biểu vùng Di sản thiên nhiên thế giới Phong Nha – Kẻ Bàng, hằng năm, vào dịp 30/4 – 1/5, địa phương tổ chức “Hội thi cá lồng sông Son”. Hội thi không chỉ thu hút đông đảo người dân tham gia mà còn mang đến cho du khách cơ hội trải nghiệm, tìm hiểu nghề nuôi cá lồng trên sông Son, qua đó góp phần quảng bá du lịch vùng di sản.
Theo UBND xã Phong Nha, từ những lồng cá ban đầu, đến nay toàn xã Phong Nha đã có 259 hộ nuôi với 516 lồng, ở 5 thôn ven sông Son, gồm: Gia Tịnh, Xuân Sơn, Sơn Trạch, Na và Chày Lập. Sản lượng 6 tháng đầu năm đạt 220 tấn, với mức giá bán giao động từ 100.000 đến 120.000 đồng/kg, nghề nuôi cá đã mang lại nguồn thu nhập ổn định cho người dân địa phương.
Ông Phan Hải Hà, Chủ tịch UBND xã Phong Nha chia sẻ với Người Đưa Tin, nghề nuôi cá lồng trên sông Son hiện là một trong những sinh kế đặc trưng của địa phương, đồng thời góp phần tạo nên sản phẩm du lịch mang bản sắc riêng.
Công trình nút giao Tỉnh lộ 12B tại Km72+370 trên tuyến cao tốc Cam Lộ - La Sơn, thuộc phường Kim Long, Tp.Huế có tổng mức đầu tư hơn 300 tỷ đồng. Công trình thuộc dự án đầu tư xây dựng mở rộng đường bộ cao tốc Bắc - Nam phía Đông đoạn Cam Lộ - La Sơn (nối Quảng Trị với Tp.Huế).
Khi hoàn thành, nút giao Tỉnh lộ 12B sẽ tạo trục kết nối trực tiếp từ cao tốc về khu vực cầu Nguyễn Hoàng, góp phần hoàn thiện mạng lưới giao thông đô thị và mở rộng không gian phát triển của Tp.Huế.
Theo kế hoạch, hạng mục này phải cơ bản hoàn thành trong năm 2026 nhằm đồng bộ với dự án mở rộng tuyến cao tốc Cam Lộ - La Sơn.
Theo Ban Quản lý dự án mở rộng cao tốc Cam Lộ - La Sơn, phạm vi giải phóng mặt bằng của dự án rộng gần 13 ha, ảnh hưởng đến 212 hộ dân, 3 tổ chức và hơn 100 ngôi mộ phải di dời. Đến nay, địa phương đã cơ bản bàn giao mặt bằng cho đơn vị thi công.
Dự án được khởi công ngày 19/12/2025, thời gian thực hiện 12 tháng và dự kiến hoàn thành vào tháng 12/2026.
Thời gian qua, nhà thầu đã triển khai bạt đồi, thi công nhiều hạng mục hình thành các nhánh lên xuống cao tốc theo hướng Nam - Bắc. Trên tuyến đường dẫn, công tác đắp đất cấp phối và hoàn trả kênh thủy lợi cho người dân cũng đã được thực hiện khẩn trương trước khi mở rộng mặt đường.
Tuy nhiên, trong quá trình thi công, dự án đã vướng 6 lô cốt do chế độ cũ xây dựng trước năm 1975 nằm trong phạm vi nút giao.
Các lô cốt nhỏ này nằm rải rác trên đỉnh đồi, nơi nhà thầu đã tiến hành san gạt và khai thác đất cấp phối phía dưới. Trải qua hàng chục năm bỏ hoang, phần lớn lô cốt nay chỉ còn trơ lại những khối bê tông xám màu, nhiều vị trí nứt vỡ, cỏ dại và cây bụi mọc xung quanh.
Ghi nhận ngày 9/7 cho thấy, công tác san gạt tại khu vực đồi có các lô cốt đã tạm dừng để chờ phương án xử lý.
Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng vừa ký ban hành Công điện số 40 ngày 19/5/2026 về tăng cường công tác phòng, chống đuối nước đối với trẻ em.
Theo đó, Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành và địa phương tăng cường các biện pháp phòng, chống đuối nước đối với trẻ em, học sinh, đặc biệt trong dịp hè và mùa mưa bão - thời điểm nguy cơ tai nạn gia tăng.
Công điện nêu rõ, dù thời gian qua công tác bảo vệ trẻ em đã có chuyển biến tích cực, song tình trạng đuối nước vẫn xảy ra ở nhiều nơi, gây hậu quả nghiêm trọng. Trước thực tế này, Thủ tướng yêu cầu triển khai đồng bộ, quyết liệt các giải pháp nhằm bảo đảm an toàn cho trẻ em trên phạm vi cả nước.
Một trong những nhiệm vụ trọng tâm là rà soát, cảnh báo và xử lý các khu vực tiềm ẩn nguy cơ như ao, hồ, sông, suối, hố nước, công trình chứa nước. Các địa phương phải chủ động cắm biển cảnh báo, làm rào chắn, bố trí lực lượng nhắc nhở tại các điểm nguy hiểm.
Bên cạnh đó, công điện yêu cầu đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục kỹ năng phòng, chống đuối nước cho trẻ em, tăng cường phối hợp giữa nhà trường, gia đình và chính quyền trong quản lý, giám sát học sinh, nhất là trong thời gian nghỉ hè.
Các cơ sở giáo dục được giao nhiệm vụ phổ biến kiến thức, kỹ năng an toàn trong môi trường nước, đồng thời thúc đẩy phong trào dạy bơi an toàn cho học sinh.
Thủ tướng cũng chỉ đạo tăng cường đầu tư cơ sở vật chất phục vụ dạy bơi, hỗ trợ chi phí học bơi cho trẻ em, đặc biệt tại các địa bàn có nguy cơ cao. Công tác thanh tra, kiểm tra phải được thực hiện thường xuyên, làm rõ trách nhiệm của người đứng đầu nếu để xảy ra các vụ việc đáng tiếc.
Hội Thiên văn và Vũ trụ học Việt Nam cho biết, mưa sao băng Eta Aquarids đang diễn ra và sẽ đạt cực điểm vào tuần này. Năm nay, với việc xảy ra vào nửa sau của tháng Âm lịch, một số sao băng của hiện tương này sẽ bị che mờ bởi ánh Trăng. Dù vậy, với những nơi có thời tiết lý tưởng, bạn vẫn sẽ có cơ hội nhìn thấy những vệt sáng đáng chú ý nhất.
Eta Aquarids là mưa sao băng loại trên trung bình xảy ra hằng năm từ khoảng 19/4 đến 20/5. Tuy nhiên, thời điểm quan sát tốt nhất đối với mưa sao băng thường chỉ ở 1 hoặc 2 đêm quanh cực điểm của nó.
Thời điểm quan sát "bữa tiệc ánh sáng" lý tưởng nhất là rạng sáng ngày mùng 6/5, trong khoảng từ sau 2h cho tới khi trời sáng. Trên thực tế, đêm trước và sau thời điểm nêu trên bạn cũng có thể nhìn thấy rất nhiều sao băng nếu có điều kiện quan sát tốt.
Mưa sao băng Eta Aquarids có vị trí trung tâm là chòm sao Aquarius (tiếng Việt thường dịch là Bảo Bình). Bạn có thể tìm thấy chòm sao này ở bầu trời phía Đông (nếu bạn không quen với việc xác định các chòm sao thì đơn giản là nhìn bầu trời phía Đông, ở độ cao khoảng từ 30 đến 70 độ cũng được). Dưới đây là hình ảnh chòm sao Aquarius và vị trí trung tâm của mưa sao băng Eta Aquarids (hình ảnh của Universe Today).
Mưa sao băng này có nguồn gốc từ sao chổi Halley. Các mảnh vụn của sao chổi này để lại tạo thành một dải thiên thạch cắt qua quỹ đạo Trái Đất và khi hành tinh của chúng ta đi qua khu vực này, các mảnh vụn (các thiên thạch) lao vào khí quyển Trái Đất và cháy sáng do áp suất khí quyển tạo thành rất nhiều sao băng có thể nhìn thấy từ mặt đất. (Sao chổi Halley là sao chổi chu kỳ ngắn, cứ 76 năm nó lại tới gần Mặt Trời và có thể được quan sát từ Trái Đất. Lần tiếp theo nó xuất hiện sẽ là năm 2061).
Mặc dù đây không phải một mưa sao băng lớn hằng năm, nhưng nó từng được ghi nhận có khá nhiều sao băng dài và sáng.
Dù có vùng trung tâm là chòm sao Aquarius như nêu trên, thực tế thì các sao băng của Eta Aquarids có thể tới từ mọi hướng trên bầu trời.
Thời gian quan sát nêu trên tương ứng với Trăng khuyết cuối tháng Âm lịch. Ánh Trăng sẽ cản trở việc quan sát những sao băng mờ và do đó bạn chỉ có thể nhìn thấy những sao băng sáng nhất ở vùng bầu trời ít bị ánh Trăng ảnh hưởng. Bạn cũng cần một bầu trời ít ô nhiễm và thời tiết thuận lợi. Do đó, với hiện tượng lần này, có lẽ chỉ những ai ở những vùng ít ánh sáng đô thị và có bầu trời không mây mới có nhiều cơ hội quan sát.
Vào đêm cực điểm, khi chòm sao Aquarius đã ở đủ cao (khoảng 2H sáng trở đi) và mắt bạn đã quen với bóng tối của bầu trời (thường mất từ 10 tới 15 phút), bạn có thể thấy khoảng 20 tới 30 sao băng mỗi giờ đối với những nơi có thời tiết lý tưởng và gần như không ô nhiễm ánh sáng, và ít hơn một chút nếu bạn ở nơi có ô nhiễm.
Hãy lưu ý rằng, mưa sao băng không phải giống như trong những bức tranh minh họa hay trong những bộ phim hoạt hình, 30 hay thậm chí 50 sao băng mỗi giờ ngay cả với thời tiết lý tưởng, nên bạn cần khá kiên nhẫn khi quan sát. Bạn nên chuẩn bị tư thế quan sát, một chiếc ghế dài để ngả lưng. Bạn không cần bất cứ thiết bị nào để theo dõi hiện tượng này, hãy dùng mắt thường vì đó chính là cách tốt nhất.
