Sông Son chảy qua xã Phong Nha, tỉnh Quảng Trị, dài hơn 12km, nằm trong lòng Di sản VQG Phong Nha – Kẻ Bàng. Tận dụng các điều kiện tự nhiên thuận lợi, người dân địa phương đã phát triển mô hình nuôi cá lồng trên sông Son. Không những giải quyết việc làm, tăng thu nhập mà nghề này còn góp phần to lớn vào việc phát triển kinh tế vùng và du lịch địa phương.
Gia đình chị Nguyễn Thị Nga, SN 1972, ở thôn Gia Tịnh, xã Phong Nha, đang sở hữu 6 lồng cá trắm với kích thước khác nhau, mỗi lồng thả từ 100 con đến 250 con. Để có thu nhập ổn định, chi Nga cũng như những người nuôi cá lồng trên sông Son đều áp dụng phương pháp nuôi gối vụ.
Ban đầu, lồng nuôi được làm bằng tre, quây lưới xung quanh và gắn các thùng phi nhựa bên ngoài để nổi trên mặt nước. Sau nhiều năm sử dụng, lồng tre xuống cấp, thùng phi hư hỏng nên vợ chồng chị Nga cải tiến bằng cách làm lồng sắt và bố trí thùng phi bên trong để tăng độ bền. Sau mỗi vụ nuôi, các lồng bè đều được đưa lên bờ để gia cố, sửa chữa.
“Mỗi khi bước vào mùa mưa lũ, để bảo vệ tài sản, các hộ nuôi phải khẩn trương di chuyển lồng bè vào khu vực sát bờ, đồng thời gia cố hệ thống neo đậu cẩn thận. Tuy nhiên, khi nước lũ dâng cao, dù đã chủ động các phương án ứng phó, chúng tôi vẫn luôn thấp thỏm, lo lắng trước những rủi ro do thiên tai khó lường”, chị Nga chia sẻ.
Điều làm nên danh tiếng của cá trắm sông Son không chỉ nằm ở phương thức nuôi mà còn ở chính nguồn nước đặc trưng của dòng sông. Bắt nguồn từ hệ thống sông ngầm trong quần thể hang động đá vôi Phong Nha – Kẻ Bàng, sông Son quanh năm trong xanh, mát lạnh và ít chịu tác động của ô nhiễm. Cá được nuôi chủ yếu bằng nguồn thức ăn tự nhiên như rong rêu, lá chuối rừng, sắn thái nhỏ và cỏ non ven sông.
Nhờ chế độ ăn gần như hoàn toàn tự nhiên, thịt cá săn chắc, ngọt đậm, ít mùi tanh hơn so với nhiều vùng nuôi khác. Theo người dân địa phương, cá nuôi từ 3-4 năm đạt trọng lượng khoảng 3-5kg; những con nuôi lâu năm có thể nặng hơn 10kg. Cá càng lớn, thịt càng chắc, giá trị kinh tế càng cao.
Mùa này, khi rong rêu dưới sông ít dần, chị Nga phải rong ruổi khắp nơi tìm hái cỏ, lá sắn làm thức ăn cho cá. “Một tháng 30 ngày thì phải 25 ngày rong ruổi trên đường đi tìm hái cỏ, lá sắn về nuôi cá. Do được nuôi bằng các nguồn thức ăn tự nhiên nên cá trắm sông Son lớn rất chậm. Phải mất tầm 3 năm, cá mới đạt trọng lượng khoảng 3kg để bán, những con nhỏ hơn phải đợi sang năm thứ 4, thứ 5. Một năm bán khoảng 1,5 tấn cá, với mức giá giao động khoảng 100.000 đồng đến 120.000 đồng/kg, gia đình thu về gần 150 triệu chưa trừ chi phí”, chị Nga chia sẻ.
Trước khi đến với nghề nuôi cá lồng, đa số đàn ông trong làng đều từng có những năm tháng vào rừng tìm trầm để mưu sinh. Khi nghề nuôi cá dần mang lại hiệu quả, dòng sông Son đã mở ra hướng đi mới, giúp nhiều gia đình giảm phụ thuộc vào khai thác tài nguyên rừng.
Gần 30 năm gắn bó với nghề nuôi cá lồng trên sông, gia đình ông Nguyễn Tâm, 73 tuổi, trú tại thôn Gia Tịnh, đã trải qua không ít thăng trầm, gian khó. Bằng sự kiên trì và quyết tâm bám nghề, vợ chồng ông không chỉ ổn định kinh tế gia đình mà còn nuôi dạy 4 người con khôn lớn, trưởng thành.
Trước đây, đa số người dân trong vùng phải vào rừng kiếm sống. Giờ thì nghề nuôi cá lồng đã có thể nuôi sống nhiều gia đình trong thôn rồi”, ông Tâm chia sẻ.
Ở thôn Gia Tịnh, chị Đoàn Thị Tâm, 37 tuổi, được xem là thế hệ trẻ kế nghiệp nghề nuôi cá của cha ông. Vợ chồng chị có 4 người con, chồng chị hiện đi lao động nước ngoài nhưng không dư dả được là bao.
Nhà chị Tâm nuôi 3 lồng cá. Hàng ngày, chị dậy từ 3h sáng đi khắp các nơi để tìm hái cỏ, lá sắn cho cá ăn. Về đến nhà cũng là lúc mặt trời đứng bóng. Dù công việc vô cùng vất vả, sự kiên trì với nghề cá đã trở thành điểm tựa kinh tế vững chắc, giúp mẹ con chị ổn định cuộc sống và lo cho các con ăn học đầy đủ hơn.
Được nuôi theo phương thức tự nhiên trong nhiều năm, cá trắm sông Son có thịt săn chắc, thơm ngọt nên trở thành đặc sản được hầu hết các nhà hàng trong khu vực đưa vào thực đơn, góp phần tạo nên thương hiệu du lịch của địa phương.
Để quảng bá hình ảnh, xây dựng thương hiệu cá trắm sông Son và tôn vinh những hộ nuôi cá tiêu biểu vùng Di sản thiên nhiên thế giới Phong Nha – Kẻ Bàng, hằng năm, vào dịp 30/4 – 1/5, địa phương tổ chức “Hội thi cá lồng sông Son”. Hội thi không chỉ thu hút đông đảo người dân tham gia mà còn mang đến cho du khách cơ hội trải nghiệm, tìm hiểu nghề nuôi cá lồng trên sông Son, qua đó góp phần quảng bá du lịch vùng di sản.
Theo UBND xã Phong Nha, từ những lồng cá ban đầu, đến nay toàn xã Phong Nha đã có 259 hộ nuôi với 516 lồng, ở 5 thôn ven sông Son, gồm: Gia Tịnh, Xuân Sơn, Sơn Trạch, Na và Chày Lập. Sản lượng 6 tháng đầu năm đạt 220 tấn, với mức giá bán giao động từ 100.000 đến 120.000 đồng/kg, nghề nuôi cá đã mang lại nguồn thu nhập ổn định cho người dân địa phương.
Ông Phan Hải Hà, Chủ tịch UBND xã Phong Nha chia sẻ với Người Đưa Tin, nghề nuôi cá lồng trên sông Son hiện là một trong những sinh kế đặc trưng của địa phương, đồng thời góp phần tạo nên sản phẩm du lịch mang bản sắc riêng.
Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, trong thời gian tới, cả nước có thể xuất hiện nhiều đợt mưa to và rất to trên diện rộng.
Địa bàn miền Bắc đang trở thành "chiến trường" của các hình thế thời tiết đối lập. Theo phân tích từ ảnh mây vệ tinh và radar thời tiết, một rãnh áp thấp có trục đi qua Bắc Bộ đang kết hợp chặt chẽ với hội tụ gió trên cao (mực 1.500m đến 3.000m).
Sự tương tác giữa khối khí mát từ phía Bắc tràn xuống và khối khí nóng ẩm hiện hữu tại chỗ tạo ra trạng thái bất ổn định cực lớn trong khí quyển. Đây chính là "ngòi nổ" cho các đợt mưa dông có cường suất lớn.
Lượng mưa tích lũy từ đêm qua đến rạng sáng nay đã cho thấy tính chất khốc liệt của đợt thiên tai này. Cụ thể, các túi mưa tập trung tại: Mường Tùng (Điện Biên) là 96.6mm; Si Pa Phìn (Điện Biên) là 91.6mm; Căn Co 2 (Lai Châu) là 65.4mm.
Dự báo trong ngày và đêm 10/5, lượng mưa phổ biến sẽ dao động từ 10 - 30mm, nhưng tại các điểm hội tụ gió mạnh, lượng mưa có thể bùng nổ vượt ngưỡng 90mm chỉ trong thời gian ngắn.
Mưa đá thường xuất hiện trong các ổ dông mạnh khi dòng khí đi lên đủ lớn để đẩy các hạt nước lên tầng cao có nhiệt độ âm sâu, đóng băng chúng trước khi rơi xuống đất.
Dựa trên đặc điểm địa hình và sự phân bố mây đối lưu, các chuyên gia cảnh báo mưa đá đặc biệt nguy hiểm tại vùng núi phía Bắc (Điện Biên, Lai Châu, Lào Cai, Hà Giang); Khu vực Trung du (Phú Thọ, Thái Nguyên, Tuyên Quang)…
Theo ông Nguyễn Đức Hòa, Phó Trưởng phòng Dự báo Khí hậu, Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, từ nay đến khoảng ngày 10/6/2026, thời tiết trên cả nước được dự báo tiếp tục có nhiều biến động với xu hướng nhiệt độ tăng, nắng nóng gia tăng và mưa dông xuất hiện xen kẽ tại nhiều khu vực.
Theo dự báo, nhiệt độ trung bình trên phạm vi toàn quốc phổ biến cao hơn trung bình nhiều năm từ 0,5-1 độ C, một số nơi có thể cao hơn nữa.
Về lượng mưa, khu vực từ Hà Tĩnh đến Huế và Duyên hải Nam Trung Bộ được dự báo có tổng lượng mưa thấp hơn trung bình nhiều năm từ 15-30%. Các khu vực còn lại phổ biến ở mức xấp xỉ trung bình nhiều năm cùng thời kỳ.
Trong thời gian tới, trên Biển Đông có khả năng xuất hiện bão hoặc áp thấp nhiệt đới với số lượng tương đương trung bình nhiều năm. Trung bình nhiều năm trong giai đoạn này trên Biển Đông xuất hiện khoảng 0,7 cơn bão hoặc áp thấp nhiệt đới, trong đó khoảng 0,1 cơn ảnh hưởng trực tiếp đến đất liền Việt Nam.
Nắng nóng được nhận định có xu hướng gia tăng tại Bắc Bộ, khu vực từ Thanh Hóa đến Huế và Duyên hải Nam Trung Bộ. Đáng chú ý, số ngày nắng nóng tại Bắc Bộ và các tỉnh từ Thanh Hóa đến Huế có khả năng cao hơn trung bình nhiều năm. Trong khi đó, nắng nóng ở Nam Bộ có xu hướng giảm dần từ khoảng tuần cuối tháng 5/2026.
Cơ quan khí tượng cũng cảnh báo, trong thời kỳ dự báo, cả nước có thể xuất hiện nhiều đợt mưa rào và dông diện rộng. Đặc biệt, khu vực Tây Nguyên và Nam Bộ có khả năng bước vào các đợt mưa lớn diện rộng từ cuối tháng 5/2026. Tại Bắc Bộ, mưa lớn diện rộng có thể gia tăng từ khoảng tháng 6/2026.
Các hiện tượng thời tiết nguy hiểm như dông, lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh tiếp tục có nguy cơ xảy ra trên phạm vi toàn quốc, tập trung nhiều hơn tại Bắc Bộ, Tây Nguyên và Nam Bộ.
Ngoài ra, hoạt động yếu của không khí lạnh ở phía Bắc kết hợp với rãnh áp thấp và gió mùa Tây Nam ở phía Nam có thể gây ra các đợt mưa dông mạnh. Trên Biển Đông, gió mùa hoạt động mạnh có thể gây gió lớn, sóng cao, ảnh hưởng đến hoạt động của tàu thuyền.
Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Trung ương, từ ngày 30/5, nhiều khu vực trên cả nước tiếp tục xuất hiện mưa rào và dông, miền Bắc mưa to, có nơi mưa rất to kèm nguy cơ xảy ra lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh.
Do tác động của các đợt sóng lạnh yếu từ phía Bắc đẩy rãnh áp thấp dịch chuyển xuống, mây dông phát triển mạnh, gây mưa trên diện rộng tại Hà Nội và nhiều tỉnh, thành khu vực Bắc Bộ.
Do ảnh hưởng của không khí lạnh yếu, vùng áp thấp nóng phía Tây suy yếu nhanh, khiến Bắc Bộ chấm dứt hoàn toàn đợt nắng nóng. Nhiệt độ cao nhất trong ngày phổ biến từ 30-32 độ C. Tuy nhiên, về chiều tối và đêm, khả năng tiếp tục xuất hiện mưa dông.
Cơ quan khí tượng lưu ý trong các cơn dông có khả năng xảy ra lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh, người dân cần chủ động theo dõi diễn biến thời tiết để phòng tránh các hiện tượng cực đoan.
Có mây, đêm có mưa rào và dông rải rác, cục bộ có nơi mưa to; sau có mưa rào và dông vài nơi. Gió nhẹ. Trong mưa dông có khả năng xảy ra lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh.
Nhiệt độ thấp nhất từ: 23-25 độ.
Nhiệt độ cao nhất từ: 30-32 độ.
Tây Bắc Bộ
Nhiệt độ thấp nhất từ: 21-24 độ, có nơi dưới 21 độ.
Nhiệt độ cao nhất từ: 30-33 độ, có nơi trên 33 độ.
Đông Bắc Bộ
Nhiệt độ thấp nhất từ: 23-26 độ, vùng núi có nơi dưới 23 độ.
Thanh Hóa đến Huế
Có mây, phía Bắc đêm có mưa rào và dông rải rác, cục bộ có nơi mưa to; sau có mưa rào và dông vài nơi; phía Nam chiều tối và đêm có mưa rào và dông vài nơi; ngày nắng. Gió nhẹ. Trong mưa dông có khả năng xảy ra lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh.
Nhiệt độ thấp nhất từ: 25-28 độ.
Nhiệt độ cao nhất từ: 31-34 độ.
Duyên hải Nam Trung Bộ
Có mây, phía Bắc chiều tối và đêm có mưa rào và dông vài nơi; ngày nắng, có nơi nắng nóng; phía Nam có mưa vừa, mưa to và dông, cục bộ có nơi mưa rất to. Gió nhẹ. Trong mưa dông có khả năng xảy ra lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh.
Nhiệt độ cao nhất từ: Phía Bắc 32-35 độ, có nơi trên 35 độ, phía Nam 29-32 độ.
Cao nguyên Trung Bộ
Có mây, có mưa rào và dông vài nơi; riêng chiều tối và tối có mưa rào và dông rải rác, cục bộ có nơi mưa to. Gió nhẹ. Trong mưa dông có khả năng xảy ra lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh.
Nhiệt độ thấp nhất từ: 20-23 độ.
Nhiệt độ cao nhất từ: Phía Bắc 30-33 độ; phía Nam 27-30 độ.
Nhiều mây, có mưa rào và dông vài nơi; riêng chiều tối và tối có mưa rào và dông rải rác, cục bộ có nơi mưa to. Gió tây nam cấp 2-3. Trong mưa dông có khả năng xảy ra lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh.
Nhiệt độ thấp nhất từ: 24-27 độ.
Nhiệt độ cao nhất từ: 27-30 độ, có nơi trên 30 độ.
Trước xu hướng già hóa dân số và nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng tăng, Tp.Đồng Nai đang từng bước xây dựng hệ thống viện dưỡng lão ngoài công lập theo hướng hiện đại, kết hợp nghỉ dưỡng, điều dưỡng và phục hồi chức năng, hướng tới hình thành ngành dịch vụ chăm sóc người cao tuổi chuyên nghiệp.
Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch UBND Tp.Đồng Nai Lê Trường Sơn cho biết, thành phố đã chủ động rà soát quy hoạch, xây dựng danh mục 9 địa điểm tiềm năng để kêu gọi doanh nghiệp đầu tư các cơ sở dưỡng lão với nhiều quy mô khác nhau.
Mục tiêu là hình thành các cơ sở dưỡng lão được đầu tư bài bản, hiện đại, tiệm cận tiêu chuẩn khu vực, đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khỏe, nghỉ dưỡng của người dân, đồng thời tạo động lực phát triển ngành kinh tế chăm sóc trong tương lai.
Theo quy hoạch, phường Long Hưng được giới thiệu quỹ đất khoảng 130ha tại khu đô thị ven sông Buông để phát triển mô hình viện dưỡng lão thế hệ mới, tích hợp chăm sóc y tế, phục hồi chức năng, khu lưu trú, công viên dưỡng sinh và không gian sinh hoạt cộng đồng.
Tại phường Phước Long, địa phương đề xuất hai vị trí với quy mô khoảng 22ha và 21ha. Một vị trí nằm dưới chân núi Bà Rá, phù hợp phát triển làng dưỡng lão sinh thái, trung tâm điều dưỡng cao cấp và phục hồi chức năng; vị trí còn lại tiếp giáp hành lang cảnh quan sông Bé, định hướng xây dựng cơ sở dưỡng lão kết hợp công viên sinh thái cùng các hoạt động văn hóa, thể thao dành cho người cao tuổi.
Trong khi đó, xã Nha Bích giới thiệu dự án viện dưỡng lão - trung tâm y tế, nghỉ dưỡng và chăm sóc sức khỏe quy mô khoảng 31ha ven hồ Phước Hòa, hướng tới phát triển mô hình nghỉ dưỡng chất lượng cao gắn với du lịch sinh thái.
Trao đổi với Người Đưa Tin, Ông Nguyễn Hồng Thái, Chủ tịch UBND xã Nha Bích, cho biết, địa phương có nhiều lợi thế để phát triển mô hình viện dưỡng lão kết hợp nghỉ dưỡng và chăm sóc sức khỏe nhờ quỹ đất rộng, cảnh quan tự nhiên ven hồ Phước Hòa cùng môi trường trong lành.
Theo ông Thái, địa phương xác định dự án viện dưỡng lão là hướng phát triển phù hợp với lợi thế về quỹ đất và cảnh quan sinh thái của xã. UBND xã sẽ chủ động phối hợp với các sở, ngành của thành phố, đồng hành cùng doanh nghiệp ngay từ giai đoạn khảo sát, hoàn thiện hồ sơ, giải quyết các thủ tục theo quy định và kịp thời tháo gỡ những khó khăn phát sinh trong quá trình triển khai dự án. "Chúng tôi cam kết tạo mọi điều kiện thuận lợi để nhà đầu tư sớm triển khai dự án, góp phần phát triển dịch vụ chăm sóc người cao tuổi, tạo việc làm và thúc đẩy kinh tế địa phương", ông Thái cho biết.
Ngoài ra, các xã, phường như: Bàu Hàm, Đồng Tâm, Đồng Xoài, Bình Phước, Tà Lài và Phú Lý cũng đã chuẩn bị quỹ đất để phát triển các dự án viện dưỡng lão quy mô trung bình và lớn, với lợi thế về cảnh quan, giao thông và quy hoạch đồng bộ.
Theo ông Lê Trường Sơn, thành phố định hướng phát triển theo hai hướng. Thứ nhất là phát huy vai trò của hệ thống trạm y tế trong chăm sóc bán trú, theo dõi sức khỏe ban đầu cho người cao tuổi. Thứ hai là từng bước triển khai thí điểm mô hình dịch vụ chăm sóc người cao tuổi ngay tại các khu dân cư ở một số phường, tạo điều kiện để người cao tuổi được chăm sóc ngay tại nơi sinh sống.
Bên cạnh đó, các trụ sở dôi dư sau sắp xếp đơn vị hành chính cũng sẽ được ưu tiên nghiên cứu khai thác theo đúng quy định để phát triển các cơ sở chăm sóc người cao tuổi quy mô nhỏ và vừa.
"Đây là chủ trương phù hợp với xu hướng già hóa dân số và đang nhận được sự quan tâm của nhiều nhà đầu tư. Riêng lĩnh vực chăm sóc kết hợp nghỉ dưỡng, an dưỡng là hướng phát triển mà Đồng Nai có rất nhiều tiềm năng nhờ lợi thế về quỹ đất, cảnh quan sinh thái và hạ tầng giao thông ngày càng hoàn thiện", ông Lê Trường Sơn nhấn mạnh.
Song song với việc chuẩn bị quỹ đất, Tp.Đồng Nai đang triển khai nhiều chính sách ưu đãi nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực chăm sóc người cao tuổi.
Trao đổi với Người Đưa Tin, Phó Giám đốc Sở Y tế Tp.Đồng Nai Phạm Thị Mai Hương cho biết, từ tháng 6/2026, thành phố đã bãi bỏ nhiều thủ tục hành chính trong lĩnh vực bảo trợ xã hội, chuyển mạnh từ cơ chế tiền kiểm sang hậu kiểm nhằm giảm thời gian, chi phí cho doanh nghiệp.
Theo bà Hương, các cơ sở dưỡng lão sau khi hoàn thành đầu tư phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện về vị trí, môi trường, cơ sở vật chất, trang thiết bị cũng như đội ngũ nhân lực chuyên môn để bảo đảm chất lượng chăm sóc người cao tuổi.
"Khi tiếp nhận thông báo hoạt động của cơ sở, trong thời hạn 15 ngày làm việc, Sở Y tế sẽ tổ chức kiểm tra, thẩm định các điều kiện hoạt động theo quy định. Đối với những cơ sở chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu, chúng tôi sẽ đồng hành, hướng dẫn doanh nghiệp hoàn thiện các điều kiện cần thiết để sớm đưa cơ sở vào hoạt động đúng quy định của pháp luật", bà Phạm Thị Mai Hương nhấn mạnh.
