Giới trẻ ‘xuyên không’ dự đám cưới Nam Bộ xưa

Một buổi chiều muộn ở bệnh viện, hành lang dài mùi thuốc sát trùng, người con trai đứng tựa lưng vào tường, tay cầm điện thoại, giọng trầm xuống: “Dạ, tuần này con trực. Tuần sau anh hai vào thay con. Mình chia ra cho tiện, chứ kéo dài vậy khó xoay xở lắm”.

Ở cuối hành lang, người mẹ nằm lặng lẽ trên giường bệnh, đôi mắt khép hờ, không biết đã nghe trọn câu chuyện ấy chưa.

Câu chuyện này lặp lại ở nhiều gia đình, dưới nhiều hình thức khác nhau. Có nhà lập hẳn bảng phân công: mỗi người một tuần, một tháng, một khoản chi phí. Có nhà không nói ra nhưng ngầm hiểu: ai ở gần thì chăm, ai ở xa thì gửi tiền.

Mọi thứ rõ ràng, rành mạch, có kế hoạch. Chỉ có một điều khiến người ta chạnh lòng: tình thân, vốn dĩ vô điều kiện, bỗng trở nên… có thể đo đếm.

Cuộc sống hiện đại đặt lên vai người trẻ nhiều áp lực: công việc, con cái, chi phí sinh hoạt, những mục tiêu cá nhân… Tất cả đều cần thời gian và tiền bạc. Trong bối cảnh đó, việc chia nhau chăm sóc cha mẹ đôi khi được xem là giải pháp hợp lý, để không ai quá tải.

Nhưng vấn đề không nằm ở việc chia sẻ trách nhiệm. Vấn đề nằm ở cách chúng ta nhìn nhận trách nhiệm ấy.

Khi việc phụng dưỡng cha mẹ được đưa lên bàn cân như một nghĩa vụ cần phân bổ, nó dễ trượt sang trạng thái cơ học. Những câu nói như “đến lượt anh rồi”, “em đã chăm đủ tháng”, “tiền thuốc tháng này chia đều nhé”… nghe qua thì công bằng, nhưng lại thiếu đi một thứ rất khó gọi tên: sự ấm áp của tình thân.

Có phải chúng ta đang vô tình biến tình yêu thương thành một phép toán?

Cha mẹ, trong hành trình nuôi con, hiếm khi có bảng phân công, tất cả diễn ra tự nhiên, như một bản năng yêu thương.

Người ta vẫn hay nói: tình thương của cha mẹ là biển trời. Biển thì không đong bằng ca, trời thì không đo bằng thước. Nó rộng, sâu, và vô hạn theo cách rất riêng. Vậy mà khi cha mẹ già đi, yếu đi, cần được chăm sóc, tình thương ấy lại được đáp lại bằng những con số cụ thể: bao nhiêu ngày, bao nhiêu tiền, bao nhiêu phần trách nhiệm.

Sự đối lập ấy khiến nhiều người không khỏi trăn trở. Không phải mọi sự tính toán đều đáng trách. Trong nhiều trường hợp, việc phân chia rõ ràng giúp tránh mâu thuẫn, tránh tình trạng một người gánh vác quá nhiều, trong khi người khác đứng ngoài.

Nhưng nếu chỉ dừng lại ở đó, chúng ta sẽ bỏ qua một khía cạnh quan trọng: chăm sóc cha mẹ không chỉ là nghĩa vụ, mà còn là cơ hội để thể hiện tình cảm. Nếu chỉ làm cho đúng phần, đủ lượt thì sự gắn kết giữa các thế hệ sẽ dần trở nên lỏng lẻo.

Có những người con, dù bận rộn, vẫn tranh thủ về thăm cha mẹ, không phải vì đến lượt, mà vì nhớ thương. Có những người không cần ai nhắc, vẫn tự nguyện gánh phần khó hơn, đơn giản vì họ thấy mình có thể làm được.

Không thể phủ nhận rằng xã hội đang thay đổi. Gia đình hạt nhân thay thế dần gia đình nhiều thế hệ. Người trẻ rời quê lên thành phố, thậm chí ra nước ngoài. Khoảng cách địa lý kéo theo khoảng cách trong việc chăm sóc.

Nhưng khi mọi thứ được chuẩn hóa thành lịch trình, con người dễ quên đi yếu tố cảm xúc. Một cuộc gọi hỏi thăm có thể thay bằng một tin nhắn ngắn gọn. Một lần về thăm có thể bị trì hoãn vì chưa đến lượt. Dần dần, sự gắn bó không còn như trước.

Điều cha mẹ cần là cảm giác được quan tâm, được lắng nghe, được hiện diện trong cuộc sống của con cái. Một bữa cơm đông đủ, một cuộc trò chuyện dài, một cái nắm tay… đôi khi giá trị hơn rất nhiều so với những khoản chi phí được chia đều.

Có người góp nhiều thời gian, có người góp nhiều tiền, có người góp sự quan tâm. Mỗi người một cách, không nhất thiết phải giống nhau. Quan trọng là, đừng để những con số trở thành rào cản tình cảm.

Chăm sóc cha mẹ không phải là gánh nặng cần phân bổ, mà là một phần của hành trình làm người. Nó không chỉ là trả ơn, mà còn là cách chúng ta định nghĩa lại chính mình trong mối quan hệ gia đình.

Trong guồng quay của cuộc sống hiện đại, con người dễ bị cuốn vào những toan tính. Nhưng có những giá trị, nếu bị tính toán quá nhiều, sẽ mất đi ý nghĩa ban đầu. Tình thân là một trong số đó.

Và có lẽ, trong một ngày nào đó, khi chính chúng ta ở vị trí của cha mẹ, câu trả lời sẽ trở nên rõ ràng hơn bao giờ hết.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ

Năm 2009, ở tuổi 26 Enitza Templeton ở Denver, bang Colorado, từ bỏ đam mê nghệ thuật để trở thành "vợ truyền thống" (tradwife). Thuật ngữ chỉ những phụ nữ chọn ở nhà nội trợ, chăm sóc con cái và giao quyền quyết định kinh tế cho chồng.

Theo tạp chí Forbes, nội dung về "tradwife" thu hút hơn 113 triệu bài đăng và 800 triệu lượt xem trên TikTok trong năm 2024. Các video thường xây dựng hình ảnh phụ nữ mặc trang phục thập niên 1950, làm bếp và chăm lo gia đình.

Templeton từng duy trì thói quen trang điểm trước khi chồng về, làm vườn, chăm con và để chồng quyết định mọi việc. Khác với những người vợ nội trợ thông thường, mô hình "tradwife" đề cao vai trò người chồng là người lãnh đạo, còn người vợ phục tùng và quán xuyến gia đình.

Bước ngoặt của Templeton bắt đầu năm 2017 khi cô mang thai và chăm sóc con thứ hai trong ca phẫu thuật. Không có tiền và việc làm, cô thuyết phục chồng cho đi làm với lý do muốn kiếm tiền để anh nghỉ hưu sớm. Sau khi nhận chứng chỉ trợ lý điều dưỡng và có tiền tiết kiệm, cô nộp đơn ly hôn vào tháng 8/2019. Hiện 43 tuổi, Templeton tham gia vận động vì quyền phụ nữ.

"Sự tự do khiến mọi khó khăn đều xứng đáng", Templeton nói. Cô cho biết ít người duy trì lối sống "vợ truyền thống" sau tuổi 40 vì nhiều người ly hôn hoặc từ bỏ khi nhận ra hệ lụy.

Chủ đề này từng được tác giả Jessica Valenti nêu lên trên mạng xã hội, thu hút hơn 2 triệu lượt xem. Hơn 4.000 phụ nữ trên 35 tuổi đã chia sẻ khó khăn khi phụ thuộc hoàn toàn vào chồng.

Trong số đó, Samantha kết hôn năm 20 tuổi và ly hôn ở tuổi 38. Cô kết thúc hôn nhân sau khi sinh 7 con mà không có bằng đại học hay kinh nghiệm làm việc. Một phụ nữ 37 tuổi cho biết phải nghỉ học từ năm 17 tuổi để lập gia đình và rơi vào cảnh nghèo khó sau khi ly hôn.

Christine, 40 tuổi, kết hôn năm 17 tuổi, sinh ba con và từ bỏ ước mơ học điều dưỡng để hỗ trợ việc kinh doanh của chồng. Cô kể bản thân được dạy phải phục tùng chồng. Năm 2017, cô mắc bệnh nhưng phải một mình làm việc nhà. Khi cô từ chối các yêu cầu, mâu thuẫn gia đình xuất hiện. Cô ly hôn đầu năm 2024, sau 20 năm chung sống. Hiện làm nhân viên khách sạn, Christine cho biết cô mất nhiều năm để học cách tự lập.

Tương tự, Sansa, 36 tuổi, sống tại bang Ohio từ bỏ học bổng đại học để kết hôn năm 18 tuổi. Cô đảm nhận toàn bộ việc nhà và tuân theo yêu cầu của chồng trong sinh hoạt. Đến năm 2014, cô gặp khủng hoảng tâm lý. Cô ly hôn sau 7 năm chung sống. Hiện cô làm y tá và nuôi con gái 18 tuổi cùng con trai 13 tuổi.

"Nếu hôn nhân đổ vỡ, người vợ có thể phải trả giá lớn", Sansa cho biết.

Tin Gốc: Vnexpress

Ở Úc, luật quy định các nền tảng mạng xã hội phải bảo đảm người dưới 16 tuổi không tạo được tài khoản. Doanh nghiệp không tuân thủ sẽ chịu mức phạt tài chính lên tới hàng chục triệu đô la Úc. Đây là cấu trúc trách nhiệm pháp lý có khả năng tạo sức ép thực sự lên doanh nghiệp, điều mà một lệnh cấm áp dụng cho trẻ em không thể làm được.

Tại Việt Nam, Luật An ninh mạng 2018 buộc doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trên không gian mạng phải kiểm soát, ngăn chặn và xóa bỏ thông tin gây nguy hại cho trẻ em.

Nghị định 147/2024 yêu cầu nền tảng xác thực tài khoản người dùng tại Việt Nam, đồng thời quy định trẻ em dưới 16 tuổi muốn sử dụng mạng xã hội thì cha mẹ hoặc người giám hộ phải đăng ký bằng thông tin của mình và chịu trách nhiệm giám sát. Khung pháp lý đã quy định trách nhiệm rõ ràng, gồm doanh nghiệp và phụ huynh chứ không phải trẻ em.

Sau hơn 16 tháng kể từ khi Nghị định 147 có hiệu lực, chưa có báo cáo công khai nào về tỉ lệ tài khoản trẻ em tại Việt Nam đã được xác thực đúng quy định trên các nền tảng xuyên biên giới, cũng chưa có số liệu định lượng về xử lý vi phạm đối với nền tảng không tuân thủ.

Trong khi đó mức chế tài hành chính áp dụng cho nền tảng vi phạm hiện chỉ ở khoảng vài chục triệu đồng cho mỗi hành vi. Đây là một con số khó tạo sức răn đe đối với các tập đoàn công nghệ doanh thu hàng tỉ đô.

Một đề xuất nghiêm túc về bảo vệ trẻ em do đó cần đi vào bốn điểm chính.

Thứ nhất, nâng đáng kể mức chế tài tài chính đối với nền tảng không tuân thủ nghĩa vụ xác thực độ tuổi và kiểm soát nội dung gây hại cho trẻ.

Thứ hai, ban hành tiêu chí kỹ thuật cụ thể về biện pháp hợp lý mà nền tảng phải áp dụng thay vì để doanh nghiệp tự diễn giải.

Thứ ba, thiết lập cơ chế minh bạch số liệu thực thi định kỳ.

Thứ tư, xây dựng kênh khiếu nại độc lập để phụ huynh có thể yêu cầu nền tảng hành động và được cơ quan quản lý nhà nước hỗ trợ khi nền tảng phớt lờ.

Trẻ em cần người lớn, từ cha mẹ, doanh nghiệp đến cơ quan quản lý, làm xong phần việc của người lớn.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ