An Giang sẽ xử lý và thu hồi dự án không triển khai

Từ ký ức xiềng xích đến bầu trời tự do

Một buổi sáng đầu mùa mưa Tây nguyên, PV Thanh Niên theo cán bộ kiểm lâm vượt hơn 10 km đường rừng để đến khu vực chăn thả voi nhà của Vườn quốc gia Yók Đôn. Những tấm biển cảnh báo được dựng dọc lối đi nhằm thông tin cho người dân và du khách về khu vực sinh sống của voi.

Giữa khu rừng khộp, quản tượng Y Mức Kđoh (48 tuổi) đang lặng lẽ theo chân voi cái Y Khun đi tìm nguồn nước. Người đàn ông có hơn hai thập niên gắn bó với nghề quản tượng kể câu chuyện đời mình gắn liền với số phận của con voi này.

"Năm 2001, tôi vào làm việc tại Vườn quốc gia Yók Đôn. Khi đó vườn mua lại 4 cá thể voi của người dân để phục vụ công tác bảo tồn, trong đó có voi của chính gia đình tôi. Voi vào vườn thì tôi cũng theo vào chăm sóc đến tận bây giờ", ông kể.

Từ ngày ấy, Y Mức Kđoh gần như dành trọn cuộc đời cho Y Khun. Trước khi được sống giữa rừng, Y Khun từng giống nhiều voi nhà Yók Đôn khác: ngày ngày chở khách du lịch trên lưng. Những ký ức ấy vẫn khiến người quản tượng trăn trở.

Theo ông, thời điểm làm du lịch, voi thường phải đứng hàng giờ dưới nắng để chờ khách. Chúng bị cột một chỗ, không được tự do kiếm ăn hay lựa chọn những loại cây cỏ yêu thích. Việc vận động không phù hợp cùng chế độ dinh dưỡng hạn chế khiến sức khỏe nhiều cá thể voi suy giảm đáng kể.

"Nhìn voi lúc đó thương lắm. Nó không được đi lại, không được ăn uống theo nhu cầu tự nhiên. Sức khỏe giảm sút thấy rõ", ông nhớ lại.

Bước ngoặt đến khi mô hình du lịch thân thiện với voi được triển khai tại Yók Đôn. Những chuyến cưỡi voi dần được thay thế bằng hình thức tham quan, quan sát voi trong môi trường tự nhiên. Khi được trả về rừng, Y Khun thay đổi từng ngày.

"Voi được đi lại tự do, tự tìm thức ăn, tự chọn nơi uống nước. Tính cách cũng nhanh nhẹn, vui vẻ hơn trước rất nhiều. Điều quý nhất là được sống cùng đồng loại, cùng đi kiếm ăn dưới tán rừng", Y Mức Kđoh nói với nụ cười hiếm hoi trên gương mặt sạm nắng.

Trả voi nhà về thiên nhiên cũng đồng nghĩa đưa chúng trở lại với những quy luật khắc nghiệt của rừng già. Trong ký ức của Y Mức Kđoh, có một đêm năm 2017 mà ông chưa từng quên.

Chiều hôm đó, khi đang tìm vị trí an toàn để cột voi Y Khun, ông bất ngờ phát hiện một con voi rừng đực trưởng thành xuất hiện gần đó. Đi xuôi chiều gió, Y Khun không phát hiện mối nguy, trong khi con voi rừng đã đánh hơi được sự hiện diện của voi cái. Nó lập tức lao tới.

Trong khoảnh khắc Y Khun hoảng loạn bỏ chạy, người quản tượng đưa ra quyết định đầy mạo hiểm. Ông lao ngang trước đầu voi rừng, bật đèn pin và liên tục hò hét để thu hút sự chú ý của con vật đang trong thời kỳ động dục. Mục đích duy nhất là kéo sự truy đuổi về phía mình để Y Khun có cơ hội thoát thân.

Chiều muộn hôm ấy, Y Khun tạm thời được đưa về khu vực gần một con suối nhỏ. Nhưng sự việc chưa dừng lại. Khi màn đêm buông xuống, con voi rừng tiếp tục lần theo dấu vết và tìm đến nơi Y Khun đang đứng. Nó ép chặt voi cái vào một gốc cây lớn để tấn công.

"Tôi đã về khu dân cư thì nhận được tin Y Khun bị voi rừng tấn công. Tôi lập tức quay lại, chặt tre làm bó đuốc thật dài rồi tìm cách xua đuổi", ông kể.

Nhưng đối thủ lần này không hề dễ đối phó. "Con voi rừng rất khôn. Hai lần liên tiếp nó dùng vòi chụp lấy ngọn lửa rồi dập tắt", ông nhớ lại, giọng vẫn còn nguyên sự căng thẳng.

Trước tình thế nguy hiểm, Y Mức Kđoh tiếp tục dùng đèn pin chiếu thẳng vào mắt voi rừng rồi chạy ra phía đường lớn để đánh lạc hướng.

Kế hoạch thành công. Con voi rừng chuyển sự chú ý sang ông, tạo khoảng trống để Y Khun chạy thoát qua khu vực cầu cứu hộ của vườn. "Đó là lần nguy hiểm nhất mà tôi từng trải qua. Voi rừng muốn giao phối nên rất hung dữ. Nếu sơ suất một chút là có thể mất mạng", ông nói.

Đến nay, những cuộc chạm trán giữa voi nhà và voi rừng vẫn thỉnh thoảng xảy ra. Vì vậy, các quản tượng và cán bộ Vườn quốc gia Yók Đôn luôn phải tính toán kỹ lưỡng vị trí chăn thả để giảm nguy cơ xung đột.

Hơn 20 năm theo nghề, Y Mức Kđoh hiểu rằng chỉ tình yêu đặc biệt dành cho voi mới giúp người ta gắn bó với công việc đầy gian nan này. Suốt sáu tháng mùa khô khắc nghiệt và sáu tháng mùa mưa dầm dề của rừng khộp, ông vẫn đều đặn theo dấu đàn voi mỗi ngày.

Mùa mưa, thức ăn trong rừng dồi dào hơn. Mùa khô, khi cây cối trút lá, ông cùng cán bộ vườn và các tổ chức bảo tồn trồng thêm chuối, cỏ và nhiều loại cây thức ăn để bổ sung dinh dưỡng cho voi.

Ban ngày, các quản tượng theo sát đàn voi. Đêm xuống, nhiệm vụ bảo vệ lại được chuyển cho lực lượng tuần tra của Vườn quốc gia Yók Đôn. Sự phối hợp ấy đã tạo thành "lá chắn" bảo vệ voi nhà Yók Đôn trước những hiểm nguy giữa rừng già.

Nhiều năm đã trôi qua kể từ ngày những chiếc xích sắt được tháo bỏ. Giờ đây, thay cho cảnh voi đứng lặng chờ khách du lịch là hình ảnh những đàn voi tự do bước đi giữa rừng khộp, kiếm ăn bên suối và hòa mình vào thiên nhiên.

Từ hành trình ấy, mô hình du lịch thân thiện theo dấu chân voi đang dần trở thành điểm nhấn đặc biệt của Yók Đôn, góp phần gìn giữ những cá thể voi nhà cuối cùng của Tây nguyên, đồng thời mang đến cho du khách cơ hội chứng kiến cuộc sống chân thực của những "cư dân khổng lồ" giữa đại ngàn.

Tin Gốc: Thanh Niên

Ngày 20/5, UBND xã Xuân Thới Sơn (TPHCM) cho hay, địa phương vừa tiếp nhận một con kỳ đà hoa do bộ phận an ninh của một công trường xây dựng bàn giao.

Trước đó, trong lúc thi công dự án tại xã Xuân Thới Sơn, công nhân phát hiện và bắt được một con kỳ đà hoa cỡ lớn.

Sau khi bắt được con vật, công nhân đã bàn giao cho bộ phận an ninh của dự án để chuyển cho UBND xã Xuân Thới Sơn.

Đại diện Phòng Kinh tế, UBND xã Xuân Thới Sơn, đã đến tiếp nhận, sau đó bàn giao con kỳ đà hoa cho cơ quan kiểm lâm chăm sóc và xử lý theo quy định.

Ông Nguyễn Công Bằng, Đội phó Đội Kiểm lâm cơ động và phòng cháy chữa cháy rừng số 1 (Chi cục Kiểm lâm TPHCM), cho biết, con kỳ đà hoa nặng khoảng 6kg, dài khoảng 1,5m.

Kỳ đà hoa có tên khoa học là Varanus Salvator, thuộc nhóm IIB trong danh mục động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm.

Theo ông Bằng, từ đầu năm đến nay, đơn vị đã tiếp nhận chăm sóc và xử lý theo quy định hơn 1.700 động vật hoang dã thuộc 60 loài. Trong đó, đa số là tang vật vi phạm hành chính.

Tin Gốc: Dân Trí

Cuốn sổ không đến với bà Nguyễn Thị Hoa (61 tuổi, con gái liệt sĩ Số) một cách tình cờ, mà bắt đầu từ một phát hiện trong kho lưu trữ của Đại học Kỹ thuật Texas (Mỹ) - nơi lưu giữ những kỷ vật chiến tranh bị thu giữ từ hơn nửa thế kỷ trước.

Đầu tháng 3/2024, trong quá trình tìm kiếm tư liệu, anh Lâm Hồng Tiên, hội viên Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ Việt Nam, phát hiện bản chụp cuốn nhật ký trên website của trường Texas. Sổ được quân đội Mỹ thu giữ sau trận đánh tại căn cứ Đồng Dù (Củ Chi) ngày 26/2/1969 - trùng với thời điểm liệt sĩ Nguyễn Quang Số hy sinh.

Trang bìa cuốn sổ ghi rõ: "Nhật ký chiến tranh, tập 1, Thanh Chương. Gửi cho em tôi: Nguyễn Quang Đồng, thôn Nha Giáp, xã Thanh Lam, huyện Thanh Chương".

Thông tin trên được anh Tiên đăng lên trang kyvatkhangchien.com, diễn đàn chuyên về kỷ vật chiến tranh, rồi chuyển tư liệu cho anh Lê Viết Dũng (trú Nghệ An) - người nhiều năm hỗ trợ tìm kiếm hài cốt liệt sĩ - nhờ kết nối thân nhân. Được sự giúp đỡ của cán bộ chính sách thị trấn Dùng (huyện Thanh Chương cũ), sau vài giờ, anh Dũng đã liên hệ được với con trai của bà Hoa (cháu liệt sĩ Số), xác nhận danh tính và chuyển lại bản chụp hình ảnh cuốn nhật ký để gia đình nhận diện.

Bà Hoa cho biết tối một ngày cuối tháng 3/2024, chuẩn bị đi ngủ thì nhận được cuộc gọi từ con trai với giọng gấp gáp: "Mẹ ơi, hình như đây là cuốn nhật ký của ông ngoại". Bấm xem những bức ảnh được con gửi qua điện thoại, bà Hoa run run lướt từng trang, trống ngực đập dồn khi những dòng chữ cũ hiện lên trên màn hình.

Đêm ấy bà không ngủ, lau vội nước mắt làm nhòe cặp kính lão rồi đọc đi đọc lại từng dòng suốt nhiều giờ, không bỏ sót chữ nào. Nhìn thấy hai chữ "Hoa con!", bà òa khóc, tự nhủ "đúng là cha rồi". Đây là lần đầu tiên trong đời, người phụ nữ 61 tuổi được cha gọi tên mình, dù chỉ qua những nét chữ.

Liệt sĩ Nguyễn Quang Số sinh năm 1941, kết hôn với bà Nguyễn Thị Lục năm 1961 khi cả hai tròn 20 tuổi. Những năm đầu, ông học tập, công tác ở miền Bắc, bà Lục làm việc trong một xí nghiệp gạch ngói để được gần chồng. Đó là quãng thời gian hiếm hoi gia đình trọn vẹn bên nhau trước khi chia ly bởi chiến tranh.

Ngày 31/10/1967, ông lên đường vào Nam chiến đấu khi con gái đầu Nguyễn Thị Hoa mới hơn một tuổi. Suốt những năm chiến trường, ông chỉ gửi về một lá thư ngắn báo đang hành quân qua Tây Nguyên rồi bặt tin. Đến năm 1971, gia đình nhận giấy báo tử, biết ông hy sinh ngày 26/2/1969 ở mặt trận phía Nam, song không có thông tin nơi an táng, cũng không có kỷ vật nào được gửi lại.

Người cha trong ký ức của bà Hoa vì thế gần như là khoảng trống, hình dung mơ hồ ghép lại từ lời kể của mẹ và những tưởng tượng non nớt của đứa trẻ lớn lên trong hoàn cảnh thiếu vắng tình phụ tử.

"Ngày còn nhỏ, nhìn bạn bè có cha đưa đón đi chơi, đến trường, tôi tủi thân, đôi lúc ngồi khóc một mình", bà Hoa nói, cho hay trong giấc mơ từng thấy cha, nhưng cảm thấy trống vắng vì không biết mình được ông quan tâm ra sao. Đến khi đọc những dòng chữ trong bản chụp trong sổ, khoảng trống ấy phần nào được lấp đầy.

Trong những trang nhật ký, bà bắt gặp dòng viết ngày 19/9/1968 cha như đang trò chuyện trực tiếp với mình: Hoa ơi, sau này con sẽ hỏi: "Con học sử dân tộc ta chiến đấu rất oanh liệt, lúc ấy cha làm gì?". Nếu như cha ở nhà thì sẽ trả lời với con làm sao? Cha muốn sau này con sẽ tự hào với quyển lý lịch của con: có cha đi đánh giặc. Mai ngày thống nhất trở về, cha sẽ mang theo quyển nhật ký này về cho con xem. Nếu cha có hy sinh, Ban Chính trị sẽ gửi về cho con...".

"Đọc đến đâu, tôi khóc đến đó", bà Hoa kể. Những dòng chữ ấy không còn là nhật ký chiến tranh mà trở thành cuộc gặp gỡ muộn màng giữa hai cha con.

Đọc tiếp những trang sau, bà Hoa nhận ra cha không chỉ viết cho mình, mà còn gửi gắm nỗi lòng, tình cảm với người vợ nơi hậu phương: "Càng nghĩ, càng thương em tha thiết. Đất nước thống nhất, anh sẽ trở về bù đắp những vất vả, để em được tự hào như bao người phụ nữ khác".

Nhưng liệt sĩ Số cũng không chắc lời hứa với vợ có thể thực hiện, bởi chiến tranh còn khốc liệt. "Nếu như trong cuộc vật lộn với kẻ thù mà anh có hy sinh thì đây là điều dặn dò trước lúc vĩnh biệt em... Có thương anh thì đừng giữ chữ thủy chung mà khổ. Em cứ mạnh dạn tìm một người để sớm tối đi về cùng em, họ trở về từ quân ngũ càng tốt", ông viết. Sau này, mẹ bà Hoa tái giá, được gia đình ủng hộ.

Những ngày sau, bà Hoa lần giở tiếp những bức ảnh chụp các trang nhật ký, như đi sâu hơn vào phần đời còn dang dở của cha giữa chiến trường. Bà thấy cha kể về nhiều trận đánh ở Tây Ninh, như trận Trảng Lớn gần núi Bà Đen ngày 26/5/1968, với những dòng mô tả dồn dập về tiếng B40, thủ pháo, bộc phá dội xuống căn cứ địch, xen giữa là một câu ngắn: "Chưa bao giờ thấy quân địch thua đau như vậy".

Một số trang khác khiến bà lặng đi khi đọc về sự mất mát của đồng đội với những cái tên như Kiếm, Mùi, Lục, Thêm, Thắng..., có người bị thương, có người đã nằm lại. Ở trang viết ngày 1/10/1968 về trận đánh tại cứ điểm Thiện Ngôn, liệt sĩ Số ghi: "Đêm 26/9 đã để lại cho đơn vị chúng tôi biết bao đau xót... 25 đồng chí đã yên nghỉ... Thương tiếc và căm thù. Thù này phải trả!", những dòng chữ khiến bà Hoa nhiều lần phải dừng lại lau nước mắt, không thể đọc tiếp.

Những tư liệu bà Hoa nhận được hồi tháng 3/2024 chỉ là khoảng chục bức ảnh chụp lại một phần cuốn nhật ký, khiến câu chuyện về cuộc sống trong quân ngũ của người cha Nguyễn Quang Số vẫn còn dang dở. Bà sau đó gửi nguyện vọng tới các cơ quan chức năng, mong được nhìn thấy trọn vẹn những gì cha đã để lại.

Đáp ứng đề nghị của gia đình, Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ Việt Nam kết nối với Đại học Kỹ thuật Texas, xin bản sao cuốn nhật ký để trao lại. Ngày 11/12/2024, Văn phòng Ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tổ chức lễ bàn giao kỷ vật do phía Mỹ cung cấp cho thân nhân liệt sĩ Nguyễn Quang Số. Sổ gần 100 trang, nội dung được viết chủ yếu trong năm 1968-1969.

Nhận lại bản sao cuốn nhật ký, bà Hoa xúc động, nói đây là lần đầu được "gặp" cha một cách trọn vẹn. Từ các ghi chép, bước đầu xác định liệt sĩ Số là quân nhân thuộc Tiểu đoàn Đặc công 3, Bộ Tư lệnh Miền, hy sinh ngày 26/2/1969, trùng khớp với giấy báo tử năm xưa. Đây là tư liệu quý để giúp gia đình tìm phần mộ.

Đến nay, việc tìm kiếm chưa có kết quả khả quan, song bà Hoa vẫn tin sẽ có một ngày may mắn nhìn thấy phần mộ của cha. Cơ duyên đã đưa cuốn nhật ký trở về sau hơn nửa thế kỷ lưu lạc thì hành trình tìm mộ rồi cũng sẽ có hồi đáp.

"Cha tôi trở về qua những trang giấy là đủ rồi, chỉ mong thế giới luôn hòa bình, để không ai còn phải đợi người thân trong cảnh ly tán như vậy nữa", bà Hoa nói.

Tin Gốc: Vnexpress