Phát biểu tại buổi lễ, ông Lê Xuân Định – Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ – nhấn mạnh ngày 21-4 nhắc chúng ta rằng sáng tạo không phải là đặc quyền của một số ít người, và đổi mới sáng tạo không phải là nhiệm vụ của riêng một ngành hay một lĩnh vực, mà đó là đổi mới sáng tạo toàn dân, đại chúng, là nhiệm vụ chung của cả quốc gia.
Theo ông, một quốc gia muốn đi nhanh trong thời đại này phải biết tổ chức để mọi nguồn lực sáng tạo được khơi dậy, được kết nối và được chuyển hóa thành những kết quả phát triển cụ thể.
Ngày 21-4 hằng năm được Liên hợp quốc chọn làm Ngày Sáng tạo và Đổi mới sáng tạo thế giới (The World Creativity and Innovation Day).
Năm nay, Việt Nam hưởng ứng Ngày Sáng tạo và Đổi mới sáng tạo thế giới năm 2026 với chủ đề: “Đổi mới sáng tạo – hành động đột phá, lan tỏa kết quả”, “Đổi mới sáng tạo – chuyển đổi nhanh hơn, mạnh mẽ hơn để biến ý tưởng thành giá trị, khát vọng thành hiện thực”.
Ông Định cho biết hai chủ đề trên thể hiện rõ định hướng của Việt Nam, đổi mới sáng tạo không chỉ dừng lại ở ý tưởng hay nghiên cứu, mà phải trở thành động lực cụ thể, kết quả thực chất và giá trị đóng góp trực tiếp cho phát triển của đất nước.
Theo ông, để đổi mới sáng tạo thực sự trở thành động lực phát triển quan trọng của đất nước, mỗi chủ thể trong hệ thống đổi mới sáng tạo quốc gia cần phát huy đầy đủ vai trò và trách nhiệm của mình.
Trong đó, đối với các viện nghiên cứu, trường đại học và đội ngũ nhà khoa học, đây là nơi sản sinh tri thức mới, công nghệ mới và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao. Trong thời gian tới, cộng đồng khoa học cần tiếp tục củng cố nền tảng nghiên cứu cơ bản, đẩy mạnh nghiên cứu ứng dụng và tăng cường hợp tác với doanh nghiệp nhằm thương mại hóa kết quả nghiên cứu.
Đối với cộng đồng doanh nghiệp, doanh nghiệp chính là nơi đưa đổi mới sáng tạo ra thị trường và tạo ra giá trị kinh tế. Doanh nghiệp phải coi đổi mới sáng tạo là năng lực cốt lõi, chủ động đặt hàng nghiên cứu, đầu tư cho công nghệ và mạnh dạn thử nghiệm các mô hình kinh doanh mới.
Đối với các cơ quan quản lý nhà nước, vai trò quan trọng nhất là xây dựng thể chế, chính sách theo hướng kiến tạo phát triển, khuyến khích thử nghiệm và chấp nhận cái mới. Đồng thời, các cơ quan quản lý cần chủ động xác định những bài toán phát triển lớn của ngành, lĩnh vực và địa phương, từ đó huy động sự tham gia của các viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp để cùng tìm giải pháp.
“Khi ba trụ cột này được kết nối hiệu quả, hệ thống đổi mới sáng tạo quốc gia sẽ vận hành thông suốt và tạo ra giá trị gia tăng, đóng góp vào tăng trưởng kinh tế – xã hội của đất nước”, ông Định nhấn mạnh.
Các nội dung triển khai hưởng ứng Ngày Sáng tạo và Đổi mới sáng tạo thế giới năm 2026 sẽ được Bộ Khoa học và Công nghệ cùng các đơn vị liên quan triển khai thực hiện từ ngày 15-4 đến hết ngày 26-4.
Nếu từng thấy đèn đỏ nhấp nháy trên màn hình iPhone, người dùng không nên lo lắng bởi đây là hiện tượng xảy ra khi sử dụng iPhone trong điều kiện ánh sáng yếu và liên quan đến camera Face ID của thiết bị. Đây là công nghệ sử dụng cảm biến hồng ngoại để nhận diện người dùng, góp phần tạo nên giá trị của iPhone.
Face ID hoạt động bằng cách lập bản đồ khuôn mặt của người dùng và so sánh với bản đồ đã lưu để tự động mở khóa thiết bị. Ngoài ra, các cảm biến hồng ngoại còn hỗ trợ tính năng "Nhận biết sự chú ý", giúp iPhone thay đổi hành vi khi nhận diện người dùng đang nhìn vào màn hình. Face ID cũng được sử dụng để phê duyệt mua hàng, xác thực ứng dụng và truy cập mật khẩu. Tính năng này có mặt trên hầu hết các mẫu iPhone phát hành sau iPhone X vào năm 2017, cũng như trên các mẫu iPad mới hơn.
Cần lưu ý rằng đèn đỏ nhấp nháy của cảm biến hồng ngoại không nên nhầm lẫn với chỉ báo micro, vốn là một nâng cấp lớn về quyền riêng tư. Chỉ báo micro xuất hiện dưới dạng chấm màu cam ở góc trên bên phải màn hình khi một ứng dụng sử dụng micro, chẳng hạn như để ghi âm giọng nói. Nó cũng có thể xuất hiện trong khu vực xung quanh camera trước, được gọi là Dynamic Island.
Mặc dù người dùng không thể tắt hoàn toàn đèn đỏ nhấp nháy, nhưng có thể giảm tần suất nhấp nháy bằng cách điều chỉnh một số cài đặt. Để tắt tính năng "Nhận biết sự chú ý", hãy mở ứng dụng Cài đặt > Face ID & Mật mã > Nhập mật mã iPhone > Tính năng nhận biết sự chú ý và chuyển sang trạng thái tắt. Mặc dù vậy, việc này có thể làm mất một số tính năng hữu ích, như khả năng tự động giảm độ sáng thông báo khi người dùng đang sử dụng thiết bị.
Một tính năng khác liên quan đến nhận thức sự chú ý mà người dùng có thể tắt là "Yêu cầu chú ý cho Face ID". Khi tính năng này được bật, người dùng cần nhìn vào màn hình để Face ID hoạt động.
Trong bài phát biểu tại lễ tốt nghiệp của Đại học Grand Valley State (Mỹ), đồng sáng lập Apple đã hồi tưởng về những ngày đầu của Apple và những lần bị Hewlett-Packard (HP) từ chối đã thúc đẩy ông cùng Steve Jobs và Ronald Wayne thành lập công ty vào năm 1976.
Wozniak cho biết, trước khi Apple ra đời, ông làm việc tại HP và đã trình bày ý tưởng về máy tính cá nhân của mình tới 5 lần, nhưng tất cả đều bị từ chối. Những lần từ chối này đã khiến ông quyết tâm theo đuổi ước mơ khởi nghiệp. Ông nói: "Khi chúng tôi bắt đầu thành lập Apple, tôi không có ý định kiếm tiền hay tạo ra một ngành công nghiệp".
Mong muốn lớn nhất của Wozniak là được các kỹ sư khác ngưỡng mộ thiết kế máy tính của mình và đánh giá cao sự sáng tạo kỹ thuật. Tư duy này đã ảnh hưởng đến nhiều quyết định của ông, bao gồm cả việc xử lý cổ phiếu Apple. Mặc dù từng sở hữu một lượng cổ phần lớn, Wozniak đã bán đi phần lớn trong những năm 1980 và tặng cổ phần cho những nhân viên đầu tiên không được nhận cổ phần. Ông cũng tích cực quyên góp cho từ thiện, vì tin rằng việc quá gắn bó với của cải có thể "làm tha hóa các giá trị của bạn".
Wozniak chia sẻ: "Nếu bạn làm điều mình yêu thích, bạn không cần phải chứng minh điều đó bằng cách tính phí quá cao". Sau khi rời Apple vào năm 1985, ông vẫn nằm trong danh sách trả lương của công ty và tiết lộ rằng ông nhận được khoảng 50 USD mỗi tuần sau khi trừ thuế và các khoản tiết kiệm.
Wozniak cũng kể về việc trở lại Đại học California, Berkeley để hoàn thành bằng cấp của mình nhiều năm sau khi rời trường. Ông tốt nghiệp ở tuổi 35 với bí danh "Rocky Raccoon Clark" để tránh sự chú ý và sau đó dành nhiều năm dạy học sinh về máy tính.
Lời khuyên của ông Wozniak dành cho các sinh viên tốt nghiệp vẫn rất thực tế: "Hãy tìm một công việc, tự lo cho bản thân, tiếp tục học hỏi và nỗ lực hết mình ngay cả khi cuộc sống có vẻ không chắc chắn".
Sáng 26-6, Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức lễ ra mắt Trung tâm quốc gia hỗ trợ sản xuất thử chip bán dẫn (Vietnam National Multi-Project Wafer Coordination Center - VNMPW/CC).
Việc ra mắt trung tâm là minh chứng rõ nét cho sự cam kết của Chính phủ trong việc cụ thể hóa Nghị quyết Đại hội XIV, Nghị quyết 29 và Nghị quyết 57 của Đảng.
Phát biểu tại buổi lễ, ông Nguyễn Khắc Lịch - Cục trưởng Cục Công nghiệp công nghệ thông tin - cho biết bán dẫn đã trở thành một trong những thước đo quan trọng về năng lực công nghệ, năng lực sản xuất, năng lực đổi mới sáng tạo và mức độ tự chủ chiến lược của mỗi quốc gia.
Với Việt Nam, bán dẫn không phải là lĩnh vực hoàn toàn mới. Đến nay, ngành công nghiệp bán dẫn Việt Nam đã có những bước phát triển đáng ghi nhận. Trong đó, năm 2025, doanh thu toàn ngành đạt 21 tỉ USD, thu hút 14 tỉ USD vốn đầu tư nước ngoài với trên 240 dự án, hình thành 60 doanh nghiệp thiết kế vi mạch và đội ngũ hơn 7.000 kỹ sư thiết kế bán dẫn.
Tuy nhiên, để đi sâu hơn vào chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu, ông Lịch cho rằng Việt Nam cần giải quyết điểm nghẽn căn bản là năng lực để hiện thực hóa bản thiết kế chip thành những sản phẩm chip thực tế.
Hiện nay nhiều ý tưởng thiết kế, kết quả nghiên cứu và sản phẩm tiềm năng của các viện, trường, doanh nghiệp, nhóm khởi nghiệp trong nước vẫn gặp khó khăn khi bước vào giai đoạn sản xuất thử nghiệm, bởi thiếu đầu mối điều phối, thiếu cơ chế hỗ trợ tiếp cận sản xuất thử, đo kiểm và đánh giá sau chế tạo... Đó là những rào cản lớn với cộng đồng thiết kế vi mạch Việt Nam.
Bộ Khoa học và Công nghệ kỳ vọng sự xuất hiện của Trung tâm quốc gia hỗ trợ sản xuất thử chip bán dẫn sẽ góp phần tháo gỡ điểm nghẽn trên. Thông qua mô hình Multi-Project Wafer (MPW) - cơ chế gộp nhiều thiết kế chip trên cùng một đợt chế tạo để giảm chi phí - trung tâm sẽ giúp rút ngắn thời gian phát triển sản phẩm, giảm chi phí sản xuất thử và thúc đẩy sự ra đời của các sản phẩm chip "made in Vietnam".
Theo quyết định thành lập, Trung tâm quốc gia hỗ trợ sản xuất thử chip bán dẫn là đơn vị sự nghiệp công lập trực thuộc Cục Công nghiệp công nghệ thông tin (Bộ Khoa học và Công nghệ), có vai trò cung cấp hạ tầng dùng chung hỗ trợ toàn bộ quá trình từ thiết kế, sản xuất thử, đóng gói, kiểm thử đến thương mại hóa sản phẩm.
Trung tâm cung cấp công cụ thiết kế, hỗ trợ thẩm định và kiểm chứng thiết kế. Làm đầu mối kết nối với các nhà máy chế tạo chip, đơn vị đóng gói, kiểm thử và các đối tác công nghệ quốc tế để tổ chức sản xuất thử cho các trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp trong nước.
Sau khi sản xuất thử, trung tâm hỗ trợ đánh giá chất lượng chip, kết nối với các chương trình hỗ trợ của Nhà nước và các quỹ đầu tư nhằm thúc đẩy thương mại hóa sản phẩm. Trong thời gian tới, trung tâm sẽ từng bước xây dựng phòng thí nghiệm đánh giá, kiểm thử và phân tích sau chế tạo.
Phát biểu tại lễ ra mắt, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân cho biết về thể chế, hiện nay ngành công nghiệp bán dẫn, công nghệ chiến lược đang nhận được sự ưu tiên cao nhất của Đảng, Nhà nước.
Một dự án về công nghệ chiến lược nếu chỉ có một đơn vị nghiên cứu thì rất khó có thể tạo ra sản phẩm đột phá, phải có sự hợp tác chặt chẽ của Nhà nước, viện/trường với doanh nghiệp. Việc thành lập Trung tâm quốc gia hỗ trợ sản xuất thử chip bán dẫn sẽ là cầu nối giữa "ba nhà".
Để trả lời câu hỏi "Việt Nam tham gia vào ngành công nghiệp bán dẫn như thế nào"?, ông Quân mong muốn lãnh đạo các trường đại học, các doanh nghiệp sẽ cùng Bộ Khoa học và Công nghệ trả lời 3 câu hỏi: Làm thế nào để thu hút nhân tài? Làm thế nào để Việt Nam có thể tham gia sâu vào chuỗi giá trị của ngành công nghiệp bán dẫn? Sản phẩm chủ lực của Việt Nam là sản phẩm gì?
