Theo Đài CNN, Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 21-4 (giờ Mỹ) tiếp tục có những phát biểu liên quan đến eo biển Hormuz sau khi công bố gia hạn thỏa thuận ngừng bắn với Iran.
“Iran không muốn eo biển Hormuz bị đóng, họ muốn nó được mở để kiếm được 500 triệu USD/ngày (cũng chính là số tiền họ mất nếu eo biển bị đóng). Họ chỉ nói muốn đóng vì tôi đã phong tỏa nơi đó hoàn toàn, nên họ chỉ muốn giữ thể diện mà thôi”, ông Trump viết trên mạng xã hội Truth Social.
Ông còn cho biết “cách đây 4 ngày, có người tiếp cận” và nói rằng “Iran muốn mở lại eo biển ngay lập tức”. Tuy nhiên nhà lãnh đạo Mỹ cảnh báo rằng việc dỡ bỏ phong tỏa của Mỹ đối với các cảng Iran sẽ làm mất cơ hội đạt được một thỏa thuận hòa bình, trừ khi “chúng ta phá hủy phần còn lại của đất nước đó”.
Trong một bài đăng khác trên Truth Social nhằm chỉ trích bài viết của tờ Wall Street Journal liên quan đến cuộc chiến ở Iran, ông Trump cáo buộc Tehran đã lợi dụng các đời tổng thống Mỹ trong suốt 47 năm qua, trừ ông.
Ông chủ Nhà Trắng tuyên bố “toàn bộ hải quân Iran đã chìm xuống đáy biển, không quân của họ đã biến mất, hệ thống phòng không và radar của họ đã bị xóa sổ, các phòng thí nghiệm hạt nhân và khu vực lưu trữ của họ đã bị phá hủy”, các nhà lãnh đạo Tehran cũng đã bị tiêu diệt.
“Eo biển Hormuz bị phong tỏa và nằm dưới sự kiểm soát hoàn toàn của Mỹ, không một con tàu nào được đi đến các cảng của Iran. Họ đang mất 500 triệu USD/ngày vì điều này”, ông nói.
Lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ với các cảng của Iran được xem là điểm nghẽn trong tiến trình tổ chức vòng đàm phán thứ hai giữa Washington và Tehran ở quốc gia trung gian Pakistan.
Khi công bố gia hạn ngừng bắn, ông Trump cho biết khoảng thời gian này là để Iran đưa ra một đề xuất thống nhất và quân đội Mỹ tiếp tục duy trì phong tỏa, luôn ở trong trạng thái sẵn sàng hành động.
Cũng trong ngày 21-4, Đại sứ của Iran tại Liên hợp quốc, ông Amir Saeid Iravani, bày tỏ tin tưởng các cuộc đàm phán sẽ diễn ra tại thủ đô Islamabad của Pakistan sau khi Mỹ dỡ bỏ phong tỏa.
“Ngay khi Washington chấm dứt phong tỏa hải quân, tôi cho rằng vòng đàm phán tiếp theo sẽ được tổ chức tại Islamabad”, ông Amir Saeid Iravani nói với các phóng viên tại trụ sở Liên hợp quốc ở New York (Mỹ), theo Hãng tin IRNA của Iran.
Theo Reuters ngày 16.7, có 289 nghị sĩ Ukraine bỏ phiếu phê chuẩn việc bổ nhiệm ông Sergii Koretskyi làm thủ tướng. Trước đó, ông Koretskyi đã được Tổng thống Volodymyr Zelensky chính thức đề cử. Ông Zelensky không có mặt tại phiên họp bỏ phiếu.
Phát biểu trước quốc hội, ông Koretskyi cho biết sẽ “làm mọi thứ trong năng lực để cống hiến cho đất nước”. Ông cũng vạch ra những ưu tiên của chính quyền mới, bao gồm chuẩn bị các phương án cho mùa đông, hỗ trợ quân đội Ukraine và các cộng đồng ở tiền tuyến, ổn định kinh tế, tăng cường hợp tác quốc tế và thúc đẩy nỗ lực gia nhập Liên minh châu Âu (EU).
Việc bổ nhiệm ông Koretskyi là một phần trong công cuộc cải tổ chính phủ tại Ukraine. Vào tuần này, cựu Thủ tướng Yulia Svyrydenko đã từ chức, sau đó Bộ trưởng Quốc phòng Mykhailo Fedorov cũng từ chức.
Ông Koretskyi cũng dành lời khen cho Bộ trưởng Nội vụ Ihor Klymenko, người được dự đoán sẽ kế nhiệm ông Fedorov.
“Dựa trên kinh nghiệm thực tế từ mùa đông mới đây, tôi đã trực tiếp chứng kiến công việc của Bộ Nội vụ. Tôi đánh giá cao công việc của bộ và cá nhân ông Klymenko. Tôi tin rằng ông ấy là một bộ trưởng mạnh mẽ, chuyên nghiệp và hiệu quả”, ông Koretskyi nói trước quốc hội Ukraine.
Trong diễn biến liên quan, The Kyiv Independent đưa tin phó tư lệnh Không quân Ukraine Pavlo Yelizarov đã từ chức ngày 16.7 sau sự ra đi của ông Fedorov. “Tôi cho rằng việc loại ông Fedorov là một điều tai hại đối với năng lực phòng thủ của đất nước”, ông Yelizarov viết trên mạng xã hội, đính kèm đơn từ chức.
Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Abu Dhabi (ADNOC) cho biết họ sẽ tăng tốc dự án đường ống Tây - Đông, kéo dài từ các mỏ dầu Habshan ở phía tây nam Abu Dhabi tới cảng Fujairah.
Động thái này diễn ra trong bối cảnh các quốc gia vùng Vịnh đang tìm cách giảm thiểu gián đoạn do việc đóng cửa kéo dài của eo biển Hormuz, tuyến đường vận chuyển khoảng 20% lượng dầu và khí đốt toàn cầu.
ADNOC, công ty dầu khí quốc doanh của UAE, cho biết đường ống hiện đã được xây dựng và việc đẩy nhanh tiến độ sẽ giúp dự án đi vào hoạt động trong năm 2027. Công ty không tiết lộ khung thời gian ban đầu của dự án.
Fujairah là cảng lớn nhất và cơ sở lưu trữ dầu lớn nhất của UAE, đồng thời đã trở thành tuyến huyết mạch quan trọng của khu vực kể từ khi hoạt động di chuyển qua eo biển Hormuz bị đình trệ. Tuyến đường thủy chiến lược này đã bị Iran siết chặt kiểm soát kể từ khi xung đột Trung Đông bùng phát vào cuối tháng 2.
Các tàu không cần đi qua eo biển Hormuz để tới Fujairah, nơi nằm bên bờ vịnh Oman. ADNOC hiện đã sử dụng một đường ống dài 378km để vận chuyển dầu và khí đốt từ phía tây nam Abu Dhabi tới cảng này.
Đường ống hiện tại được đưa vào hoạt động lần đầu năm 2012 và vận chuyển khoảng 1,5 triệu thùng dầu/ngày. Tuy nhiên, con số này chưa bằng một nửa lượng xuất khẩu thông thường của ADNOC. Công ty quốc doanh cho biết đường ống mới sẽ tăng gấp 2 năng lực xuất khẩu sau khi hoàn thành.
Tầm quan trọng chiến lược của Fujairah kể từ khi xung đột bắt đầu cũng khiến nơi này dễ trở thành mục tiêu của các cuộc tập kích. Đầu tháng này, một loạt hỏa lực đã bay vào cảng, khiến một nhà máy lọc dầu bốc cháy.
Đường ống của UAE đang trở thành một trong những tuyến vận chuyển dầu quan trọng tại Trung Đông. Nhiều khả năng các nhà sản xuất dầu sẽ chuyển sang sử dụng đường ống này khi họ tìm cách giảm thiểu tác động từ việc đóng cửa Hormuz.
Ngoài UAE, Ả rập Xê út hiện cũng có đường ống xuất khẩu dầu thô ra ngoài eo biển Hormuz. Kuwait, Iraq, Qatar và Bahrain gần như phụ thuộc hoàn toàn vào tuyến đường thủy hẹp này để vận chuyển hàng hóa.
"Theo đề nghị từ Trung Quốc, một số tàu nước này đã được đi qua eo biển Hormuz sau khi đạt được thỏa thuận về các quy định quản lý eo biển của Iran. Hoạt động bắt đầu từ đêm 13/5", Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cho biết hôm 14/5.
Một chỉ huy IRGC nhấn mạnh những tàu có liên hệ với "quốc gia thù địch" vẫn sẽ tiếp tục bị chặn tại khu vực.
Đài truyền hình nhà nước Iran thông báo "hơn 30 tàu" đã được phép đi qua, song chưa rõ liệu có phải tất cả đều là tàu Trung Quốc hay không. Kênh truyền hình Al Jazeera đưa tin "hàng chục tàu treo cờ Trung Quốc hoặc liên quan Trung Quốc" đã di chuyển qua eo biển.
Dữ liệu theo dõi hàng hải cho thấy một siêu tàu dầu Trung Quốc chở 2 triệu thùng dầu thô Iraq đã đi qua eo biển Hormuz ngày 13/5, sau khi bị mắc kẹt ở vùng Vịnh hơn hai tháng do chiến sự.
Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị và Đại sứ Trung Quốc tại Iran được cho là đã liên hệ với Tehran nhằm đề nghị tạo điều kiện cho các tàu đi qua eo biển.
Đại sứ Iran tại Trung Quốc Abdolreza Rahmani Fazli mô tả thỏa thuận cho phép tàu Trung Quốc đi qua eo biển Hormuz là một cách để nhấn mạnh Tehran là "đối tác quan trọng" của Bắc Kinh.
Trước khi chiến sự bùng phát, mỗi ngày có hơn 1 triệu thùng dầu từ Iran được xuất sang Trung Quốc thông qua vịnh Ba Tư. Xung đột khiến eo biển Hormuz gần như bị phong tỏa, nhưng tàu Iran và những phương tiên có liên hệ với Trung Quốc vẫn đi qua tuyến đường này với lưu lượng thấp hơn nhiều, chỉ vài tàu mỗi ngày.
Hiện chưa rõ liệu các tàu Trung Quốc được phép lưu thông có phải trả phí theo cơ chế mới mà Iran đang tìm cách áp đặt hay không, cũng như liệu các tàu này có được phép vượt qua vòng phong tỏa do Mỹ áp đặt tại khu vực hay không.
Động thái diễn ra khi Tổng thống Mỹ Donald Trump đang thăm cấp nhà nước đến Trung Quốc và gặp Chủ tịch Tập Cận Bình. Hai lãnh đạo đã đề cập vấn đề Iran và eo biển Hormuz trong cuộc hội đàm tại Bắc Kinh.
Trả lời phỏng vấn ngày 14/5, ông Trump cho biết ông Tập đã "nói một cách rất dứt khoát rằng sẽ không cung cấp thiết bị quân sự cho Iran". "Ông ấy muốn thấy eo biển Hormuz được mở trở lại và nói rằng 'nếu có thể giúp theo cách nào đó, tôi sẵn sàng giúp'. Chủ tịch Tập muốn thấy một thỏa thuận được ký kết", Tổng thống Mỹ nói.
Bắc Kinh chưa lên tiếng về phát biểu của ông Trump.
Trung Quốc có quan hệ mật thiết với Iran và cũng là khách hàng tiêu thụ dầu mỏ lớn nhất của quốc gia Tây Á. Trước khi Tổng thống Mỹ lên đường thăm Trung Quốc, nhiều người dự đoán ông sẽ hối thúc Bắc Kinh gây áp lực lên Tehran để nước này chấp nhận thỏa thuận hòa bình và mở lại eo biển Hormuz.
Trong thông cáo sau cuộc gặp giữa lãnh đạo hai nước ở Bắc Kinh, Nhà Trắng cho biết Trung Quốc nhất trí rằng eo biển "phải được duy trì tình trạng mở cửa". Bắc Kinh cũng phản đối quân sự hóa cũng như thu phí qua eo biển.
Tuy nhiên, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio hôm 14/5 cho biết Washington không đề nghị Bắc Kinh giúp đỡ trong vấn đề với Tehran.
