“Theo đề nghị từ Trung Quốc, một số tàu nước này đã được đi qua eo biển Hormuz sau khi đạt được thỏa thuận về các quy định quản lý eo biển của Iran. Hoạt động bắt đầu từ đêm 13/5”, Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cho biết hôm 14/5.
Một chỉ huy IRGC nhấn mạnh những tàu có liên hệ với “quốc gia thù địch” vẫn sẽ tiếp tục bị chặn tại khu vực.
Đài truyền hình nhà nước Iran thông báo “hơn 30 tàu” đã được phép đi qua, song chưa rõ liệu có phải tất cả đều là tàu Trung Quốc hay không. Kênh truyền hình Al Jazeera đưa tin “hàng chục tàu treo cờ Trung Quốc hoặc liên quan Trung Quốc” đã di chuyển qua eo biển.
Dữ liệu theo dõi hàng hải cho thấy một siêu tàu dầu Trung Quốc chở 2 triệu thùng dầu thô Iraq đã đi qua eo biển Hormuz ngày 13/5, sau khi bị mắc kẹt ở vùng Vịnh hơn hai tháng do chiến sự.
Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị và Đại sứ Trung Quốc tại Iran được cho là đã liên hệ với Tehran nhằm đề nghị tạo điều kiện cho các tàu đi qua eo biển.
Đại sứ Iran tại Trung Quốc Abdolreza Rahmani Fazli mô tả thỏa thuận cho phép tàu Trung Quốc đi qua eo biển Hormuz là một cách để nhấn mạnh Tehran là “đối tác quan trọng” của Bắc Kinh.
Trước khi chiến sự bùng phát, mỗi ngày có hơn 1 triệu thùng dầu từ Iran được xuất sang Trung Quốc thông qua vịnh Ba Tư. Xung đột khiến eo biển Hormuz gần như bị phong tỏa, nhưng tàu Iran và những phương tiên có liên hệ với Trung Quốc vẫn đi qua tuyến đường này với lưu lượng thấp hơn nhiều, chỉ vài tàu mỗi ngày.
Hiện chưa rõ liệu các tàu Trung Quốc được phép lưu thông có phải trả phí theo cơ chế mới mà Iran đang tìm cách áp đặt hay không, cũng như liệu các tàu này có được phép vượt qua vòng phong tỏa do Mỹ áp đặt tại khu vực hay không.
Động thái diễn ra khi Tổng thống Mỹ Donald Trump đang thăm cấp nhà nước đến Trung Quốc và gặp Chủ tịch Tập Cận Bình. Hai lãnh đạo đã đề cập vấn đề Iran và eo biển Hormuz trong cuộc hội đàm tại Bắc Kinh.
Trả lời phỏng vấn ngày 14/5, ông Trump cho biết ông Tập đã “nói một cách rất dứt khoát rằng sẽ không cung cấp thiết bị quân sự cho Iran”. “Ông ấy muốn thấy eo biển Hormuz được mở trở lại và nói rằng ‘nếu có thể giúp theo cách nào đó, tôi sẵn sàng giúp’. Chủ tịch Tập muốn thấy một thỏa thuận được ký kết”, Tổng thống Mỹ nói.
Bắc Kinh chưa lên tiếng về phát biểu của ông Trump.
Trung Quốc có quan hệ mật thiết với Iran và cũng là khách hàng tiêu thụ dầu mỏ lớn nhất của quốc gia Tây Á. Trước khi Tổng thống Mỹ lên đường thăm Trung Quốc, nhiều người dự đoán ông sẽ hối thúc Bắc Kinh gây áp lực lên Tehran để nước này chấp nhận thỏa thuận hòa bình và mở lại eo biển Hormuz.
Trong thông cáo sau cuộc gặp giữa lãnh đạo hai nước ở Bắc Kinh, Nhà Trắng cho biết Trung Quốc nhất trí rằng eo biển “phải được duy trì tình trạng mở cửa”. Bắc Kinh cũng phản đối quân sự hóa cũng như thu phí qua eo biển.
Các điều khoản luận tội được Hạ viện Philippines đưa ra bỏ phiếu hôm nay cáo buộc Phó tổng thống Sara Duterte, con gái cựu tổng thống Rodrigo Duterte, biển thủ công quỹ, sở hữu tài sản không rõ nguồn gốc, hối lộ quan chức và đe dọa ám sát người từng là đồng minh của bà, Tổng thống Ferdinand Marcos Jr., cùng các thành viên gia đình ông.
Kết quả bỏ phiếu cho thấy 255 phiếu thuận, 26 phiếu chống và 9 phiếu trắng. Theo hiến pháp Philippines, Thượng viện sẽ mở phiên xử. Nếu bị kết tội, bà Sara sẽ bị phế truất và bị cấm tham gia tranh cử hoặc nắm giữ các chức vụ dân cử suốt đời.
Kịch bản đó đồng nghĩa Phó tổng thống Philippines không thể tiến hành kế hoạch tranh cử tổng thống năm 2028 mà bà từng tuyên bố.
"Chúng tôi hoàn toàn sẵn sàng bảo vệ Phó tổng thống trong phiên xử tại Thượng viện", nhóm luật sư của bà Sara cho hay.
Quy trình luận tội tại Philippines được chia thành hai giai đoạn chính tại lưỡng viện. Hạ viện đóng vai trò là bên đưa ra cáo buộc, chỉ cần 1/3 tổng số nghị sĩ ký tên hoặc bỏ phiếu thuận, các điều khoản luận tội sẽ được chuyển lên Thượng viện.
Thượng viện sau đó hoạt động như một tòa án đặc biệt để xét xử, nơi các thượng nghị sĩ đóng vai trò là bồi thẩm đoàn còn vai trò chủ tọa thường do Chủ tịch Thượng viện đảm nhiệm. Phán quyết kết tội cần ít nhất 2/3 tổng số thượng nghị sĩ tán thành.
Trước khi Hạ viện bỏ phiếu, Thượng viện Philippines đã bầu đồng minh lâu năm của bà Sara, thượng nghị sĩ Alan Peter Cayetano, làm tân Chủ tịch. Ông Cayetano từng giữ chức ngoại trưởng dưới thời tổng thống Rodrigo Duterte. Sự thay đổi trong ban lãnh đạo Thượng viện có thể tác động đến kết quả của nỗ lực luận tội Phó tổng thống.
Hiện Thượng viện nghiêng nhiều hơn về phía Phó tổng thống Sara sau khi nhóm trung thành với bà giành được 5 trong số 12 ghế bầu mới tại cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tháng 5/2025.
Ông Dennis Coronacion, trưởng khoa Khoa học Chính trị thuộc Đại học Santo Tomas tại Manila, tin rằng khả năng bà Sara được tha bổng "rất cao". Tuy nhiên, ông cho rằng quá trình luận tội cùng việc công bố bằng chứng chống lại Phó tổng thống vẫn có thể gây tổn hại đáng kể tới hy vọng tranh cử tổng thống của bà.
Hồi tháng 2/2025, hơn 200 nhà lập pháp tại Hạ viện Philippines đã ký vào kiến nghị luận tội Phó tổng thống Sara với cáo buộc "âm mưu ám sát" Tổng thống Marcos Jr. và sử dụng sai mục đích hơn 11 triệu USD trong quỹ bí mật cho Văn phòng Phó tổng thống và Bộ Giáo dục Philippines trong thời gian làm bộ trưởng.
Thượng viện khóa trước đã triệu tập phiên tòa luận tội vào tháng 6/2025, nhưng sau đó trả hồ sơ sự việc về Hạ viện. Một nghị sĩ mô tả động thái này giống như "ngầm bác bỏ vụ luận tội".
Bà Sara và ông Marcos vướng vào cuộc đối đầu chính trị gay gắt chỉ vài tuần sau chiến thắng trong cuộc bầu cử tổng thống năm 2022, khi Phó tổng thống không được giao vị trí Bộ trưởng Quốc phòng như mong muốn mà thay vào đó được bổ nhiệm làm Bộ trưởng Giáo dục.
Lời đe dọa nhằm vào ông Marcos bắt nguồn từ cuộc họp báo đêm khuya khi bà Sara tuyên bố đã thuê sát thủ ám sát Tổng thống nếu ông tìm cách thủ tiêu bà trước. Bà Sara sau đó cho rằng phát biểu của mình đã bị hiểu sai.
Theo thông tin từ Bộ Ngoại giao Việt Nam, nhân dịp kỷ niệm 51 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, Ban Chấp hành Trung ương Đảng Nhân dân cách mạng Lào đã gửi điện mừng đến Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam.
Nội dung điện mừng có đoạn viết:
"Đại thắng mùa xuân đã giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước Việt Nam vào ngày 30 tháng 4 năm 1975. Đây là sự kiện trọng đại, là dấu mốc lịch sử vẻ vang của Đảng Cộng sản Việt Nam và được lưu lại trong lịch sử thế giới.
Đại thắng mùa xuân năm 1975 không chỉ là chiến thắng của Quân đội và Nhân dân Việt Nam, mà còn là chiến thắng của liên minh đoàn kết chiến đấu của nhân dân ba nước Đông Dương Việt Nam - Lào - Campuchia, đã tạo điều kiện thuận lợi để cách mạng Lào giành thắng lợi, thành lập nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào vào ngày 2-12-1975.
Chúng tôi nhiệt liệt chúc mừng những thành tựu to lớn, toàn diện, có ý nghĩa lịch sử mà Đảng Cộng sản Việt Nam và Nhân dân Việt Nam anh em đã giành được thời gian qua, nhất là sau 40 năm đổi mới, vị thế và vai trò của Việt Nam ngày càng được nâng cao trong khu vực và trên thế giới.
Chúng tôi tin tưởng chắc chắn rằng dưới sự lãnh đạo sáng suốt và tài tình của Đảng Cộng sản Việt Nam do Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đứng đầu, Nhân dân Việt Nam anh em sẽ thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội lần thứ XIV của Đảng, tạo nền tảng vững chắc để đất nước Việt Nam phát triển mạnh mẽ, bước vào kỷ nguyên mới và hoàn thành hai mục tiêu chiến lược 100 năm của đất nước".
Cũng nhân dịp này, ông Bounleua Phandanouvong - Ủy viên Trung ương Đảng, Trưởng Ban Đối ngoại Trung ương Đảng Nhân dân cách mạng Lào - đã gửi thư chúc mừng đến ông Lê Hoài Trung - Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao.
Theo Hãng tin Reuters, ngày 1-4, Tổng thống Mỹ Donald Trump bất ngờ tuyên bố trên mạng xã hội X: "Tổng thống/chủ tịch chính quyền mới của Iran, một người ít cực đoan và thông minh hơn hẳn những người tiền nhiệm, vừa đề nghị Hợp chúng quốc Hoa Kỳ ngừng bắn!".
"Chúng tôi sẽ xem xét (điều đó) khi eo biển Hormuz được mở, tự do và thông thoáng. Cho đến lúc đó, chúng tôi sẽ đánh Iran cho tan tành, hay như người ta nói, đưa họ trở về thời đồ đá!".
Tuyên bố của ông Trump không nêu cụ thể lãnh đạo được ông nhắc đến là ai. Nguyên gốc từ ông Trump dùng là "new regime president", tức "tổng thống/chủ tịch chính quyền mới" gây nhiều bối rối.
Tại Iran, lãnh đạo cao nhất là Lãnh tụ tối cao Mojtaba Khamenei, người vừa được bầu vào vị trí này sau cái chết của cố Đại giáo chủ Ali Khamenei - người tiền nhiệm và cũng là cha ông. Iran cũng có tổng thống là ông Masoud Pezeshkian, nắm quyền từ tháng 7-2024.
Tuy nhiên, dựa trên việc ông Trump gọi lãnh đạo Iran là "mới" và so sánh với người tiền nhiệm, nhiều chuyên gia nhận định người được ông Trump nhắc đến thực tế chính là ông Khamenei.
Đáng chú ý, tuyên bố của ông Trump được đưa ra gần như cùng thời điểm ông trả lời phỏng vấn qua điện thoại với Hãng tin Reuters, trong đó khẳng định Mỹ sẽ rút khỏi xung đột quân sự tại Iran "khá nhanh chóng".
Cụ thể, khi được hỏi khi nào Mỹ sẽ tuyên bố cuộc chiến tại Iran kết thúc, ông Trump khẳng định: "Tôi không thể nói cho bạn biết chính xác. Nhưng chúng tôi sẽ rút đi khá nhanh chóng".
Đoạn video được ông Trump đăng lên nền tảng Truth Social vào tối 30-3 theo giờ Mỹ - Video: Truth Social/Donald J. Trump
Tổng thống Mỹ ca ngợi những gì quân đội nước này đã làm tại Iran, qua đó kết luận chiến dịch quân sự tại Trung Đông đã thắng lợi.
Ông khẳng định: "Họ sẽ không có vũ khí hạt nhân vì giờ họ không còn khả năng đó nữa. Sau đó tôi sẽ rút, mang theo tất cả mọi người. Nếu cần thì chúng tôi sẽ quay lại thực hiện các đòn tấn công chớp nhoáng".
Khi được hỏi về lượng uranium làm giàu mà Iran vẫn còn sở hữu, ông Trump tỏ ra không mấy quan ngại: "Nó nằm sâu dưới lòng đất, tôi không lo về chuyện đó. Chúng tôi sẽ luôn theo dõi bằng vệ tinh. Điều quan trọng nhất là họ sẽ không có vũ khí hạt nhân và họ cũng không muốn có nữa".
Ngoài ra, ông Trump cũng bày tỏ kỳ vọng đạt được thỏa thuận với giới lãnh đạo mới tại Iran.
Ông khẳng định: "Chúng tôi đã thay đổi chế độ hoàn toàn. Tôi đang có cơ hội rất tốt để đạt thỏa thuận vì họ không muốn bị ném bom nữa".
Tổng thống Mỹ cũng cho rằng việc thay đổi chế độ không nằm trong mục tiêu ban đầu nhưng đã xảy ra do "thương vong chiến tranh".
Trong nhiều ngày qua, ông Trump đã nhiều lần lấy lý do hầu hết những lãnh đạo Iran đã thiệt mạng bởi các đòn không kích của liên quân Mỹ - Israel và một lớp lãnh đạo mới đã lên thay để khẳng định ông đã "thay đổi chế độ" tại Iran, dù chế độ thần quyền của Tehran về cơ bản vẫn đứng vững.
