Mỹ mở chiến dịch ‘Cơn thịnh nộ kinh tế’ nhằm vào Iran

Kết quả bầu cử sơ bộ của đảng Cộng hòa ở bang Kentucky ngày 19/5 cho thấy nghị sĩ Thomas Massie đã thất bại trong nỗ lực tái cử vào Hạ viện. Ông Massie nhận 45,2% số phiếu, thấp hơn gần 10 điểm phần trăm so với đối thủ Ed Gallrein, cựu đặc nhiệm SEAL của Hải quân Mỹ, người được Tổng thống Donald Trump ủng hộ.

Trong nhiều tháng qua, ông Trump liên tục công kích Massie trên mạng xã hội và tại các cuộc vận động tranh cử. Ông gọi Massie là "nghị sĩ Cộng hòa tồi tệ ngay từ ngày đầu", đồng thời công khai hậu thuẫn cho Gallrein.

Thất bại của Massie là dấu hiệu mới nhất cho thấy ông Trump đang siết chặt quyền kiểm soát đảng Cộng hòa trước cuộc bầu cử giữa kỳ vào tháng 11. Ông chủ Nhà Trắng muốn loại bớt những nghị sĩ không ủng hộ nghị trình hành pháp của mình và thay bằng các ứng viên trung thành hơn.

"Làm việc với Massie thật kinh khủng. Tôi không nghĩ ông ta là đảng viên Cộng hòa. Tôi nghĩ ông ta là đảng viên Dân chủ", ông Trump nói ngày 19/5.

Các nhà phân tích cho rằng vòng bầu cử sơ bộ đang trở thành công cụ giúp Tổng thống Trump tái định hình đảng Cộng hòa trước tháng 11, thời điểm đảng này phải bảo vệ thế đa số mong manh tại Hạ viện.

Theo bình luận viên Siobhan Hughes của Washington Post, Nhà Trắng dường như coi các cuộc bầu cử sơ bộ là cơ hội để thanh lọc nội bộ đảng Cộng hòa, hướng đến mục tiêu đưa những ứng viên trung thành với ông Trump vào quốc hội, tránh lặp lại những cuộc nổi loạn nội bộ từng nhiều lần khiến chương trình nghị sự của ông Trump bị cản trở trong nhiệm kỳ đầu.

Đảng Cộng hòa từng tồn tại nhiều xu hướng khác nhau, từ bảo thủ tài khóa, can thiệp đối ngoại cho tới trung dung, theo khuynh hướng tự do. Tuy nhiên, sau gần một thập kỷ ông Trump định hình phong trào Đưa nước Mỹ vĩ đại trở lại (MAGA), không gian dành cho các tiếng nói khác biệt trong đảng dần thu hẹp, trong khi ảnh hưởng của MAGA ngày càng tăng.

"Nếu bạn đứng về phía đối lập với ông Trump trong các cuộc bầu cử sơ bộ, khả năng rất cao đó sẽ là một ngày tồi tệ với bạn", chiến lược gia Cộng hòa Scott Jennings nhận định. "Lời nói và đánh giá của ông Trump là yếu tố quan trọng nhất với cử tri Cộng hòa khi bỏ phiếu. Trong nhiều trường hợp, đó là tất cả".

Massie được bầu làm hạ nghị sĩ Kentucky năm 2012, sau đó tái đắc cử thêm 6 nhiệm kỳ. Do đã thất bại trong bầu cử sơ bộ, hạ nghị sĩ 55 tuổi này sẽ rời nhiệm sở vào tháng 1/2027.

Quan hệ giữa Massie và Tổng thống Trump xấu đi từ tháng 7/2025, khi ông là một trong hai nghị sĩ Cộng hòa bỏ phiếu phản đối "Đạo luật To Đẹp", văn kiện thiết lập ngân sách cho hầu hết nghị trình nhiệm kỳ hai của ông chủ Nhà Trắng. Đạo luật sau đó vẫn được quốc hội thông qua và ông Trump ký ban hành.

Massie còn bỏ phiếu ủng hộ hạn chế chiến dịch chống ma túy mà ông Trump triển khai ở vùng Caribe, phản đối Mỹ can thiệp quân sự vào Iran. Ông cũng là một trong số ít nghị sĩ Cộng hòa tham gia nỗ lực của đảng Dân chủ nhằm buộc Bộ Tư pháp Mỹ phải công bố hồ sơ liên quan tỷ phú ấu dâm Jeffrey Epstein.

Đây là những lý do có thể đã khiến ông Trump đặc biệt nhắm đến Massie và can dự đáng kể vào cuộc đua nội bộ đảng Cộng hòa tại Kentucky. Tổng thống Mỹ đã tới bang này hồi tháng 3 để vận động cho Gallrein. Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth ngày 18/5 xuất hiện cùng Gallrein tại khu vực bầu cử để kêu gọi cử tri gửi thêm "viện binh đến quốc hội" cho Tổng thống.

Dù có vị thế lâu năm tại Kentucky và được nhiều cử tri bảo thủ ủng hộ, Massie vẫn không thể chống lại sức ảnh hưởng từ Tổng thống Trump. Các đồng minh của ông Trump hậu thuẫn cho Gallrein, người tuyên bố "ưu tiên thúc đẩy chương trình nghị sự của Tổng thống và đảng, nhằm đặt Mỹ và Kentucky lên hàng đầu".

Hơn 33 triệu USD đã được chi cho quảng cáo tranh cử, biến cặp đấu Massie - Gallrein thành một trong những cuộc bầu cử sơ bộ Hạ viện tốn kém nhất lịch sử Mỹ.

Phát biểu thừa nhận thất bại trước người ủng hộ tối 19/5, Thomas Massie mỉm cười và pha trò, dù lộ rõ tiếc nuối. "Chúng tôi đã khuấy động điều gì đó", Massie nói. Ông thêm rằng "đất nước đang khao khát những người đặt nguyên tắc lên trên đảng phái", nhưng không đề cập kế hoạch chính trị tương lai của bản thân.

Massie không phải lúc nào cũng đối đầu ông Trump trong đảng Cộng hòa. Ông cho biết bản thân đã bỏ phiếu ủng hộ Tổng thống "90% số lần", nhưng thêm rằng lãnh đạo Mỹ cùng đồng minh "muốn có sự tuân thủ tuyệt đối".

"10% còn lại là lý do họ phẫn nộ. Đó là khi tôi không ủng hộ chiến tranh hay không đồng ý đẩy đất nước đến vỡ nợ", Massie nói.

Không chỉ Massie, nhiều chính trị gia Cộng hòa từng bất đồng với Tổng thống Trump đang lần lượt thất thế. Bill Cassidy, thượng nghị sĩ bang Louisiana từng bỏ phiếu ủng hộ luận tội ông Trump liên quan vụ bạo loạn tại Đồi Capitol năm 2021, thất bại trong cuộc bầu cử sơ bộ tuần trước sau nhiều năm bị phe MAGA công kích.

"Đây là lời nhắc quan trọng rằng dù tỷ lệ ủng hộ chung suy giảm, ông Trump vẫn rất được lòng cử tri Cộng hòa trong nền tảng MAGA", chiến lược gia Cộng hòa Jon Fleischman nhận định về kết quả tại bang Louisiana.

Xu hướng đó còn được thể hiện trong cuộc bầu cử sơ bộ ngày 19/5 để chọn người kế nhiệm thượng nghị sĩ Mitch McConnell, một trong những chính trị gia Cộng hòa quyền lực nhất Mỹ và có ảnh hưởng lớn tại bang Kentucky. Quan hệ giữa McConnell và Tổng thống Trump rạn nứt, sau khi thượng nghị sĩ bác bỏ các cáo buộc cho rằng cuộc bầu cử năm 2020 có gian lận.

Đây là vòng đối đầu giữa Andy Barr, ứng viên được ông Trump hậu thuẫn, với Daniel Cameron, cựu tổng chưởng lý bang Kentucky, được xem là học trò chính trị của McConnell. Kết quả, Barr đã đánh bại Cameron, sau khi nhận được sự ủng hộ công khai của ông Trump.

Tại bang Texas, ông Trump tiếp tục gây chú ý khi công khai ủng hộ tổng chưởng lý Ken Paxton thay vì thượng nghị sĩ đương nhiệm John Cornyn. Dù Cornyn có tỷ lệ bỏ phiếu ủng hộ ông Trump rất cao, Tổng thống vẫn cho rằng nghị sĩ này "không đứng về phía mình trong giai đoạn khó khăn".

Việc loại bỏ những tiếng nói như vậy giúp ông Trump củng cố quyền kiểm soát đảng và giảm nguy cơ phản kháng nội bộ trong tương lai. Tuy nhiên, chiến lược này cũng làm dấy lên lo ngại rằng đảng Cộng hòa có thể trở nên đồng nhất quá mức quanh cá nhân Tổng thống.

Tại Kentucky, một số cử tri trẻ nói họ ủng hộ Massie vì xem ông là chính trị gia độc lập hiếm hoi dám chống lại áp lực từ Washington.

"Tôi thích Thomas Massie vì ông ấy không bị mua chuộc", Mason Hutton, 19 tuổi, nói với Wall Street Journal.

Tin Gốc: Vnexpress

Theo thông tin từ Bộ Ngoại giao, ngày 14-4 theo giờ địa phương tại Phủ Tổng thống Quirinale, (Rome), trong khuôn khổ chuyến thăm chính thức Ý, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã hội kiến Tổng thống Ý Sergio Mattarella.

Chủ tịch Quốc hội chuyển lời thăm hỏi của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Tổng thống Sergio Mattarella, đồng thời chúc mừng những thành tựu quan trọng mà Ý đã đạt được dưới sự lãnh đạo của ngài Tổng thống.

Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh dù cách xa về mặt địa lý, Việt Nam và Ý chia sẻ nhiều điểm tương đồng sâu sắc về văn hóa và lịch sử đấu tranh giành độc lập - nền tảng nhằm phát huy hơn nữa mối quan hệ Đối tác chiến lược giữa hai nước và hướng tới việc nâng cấp quan hệ trong thời gian tới.

Ông đề nghị hai nước phát huy mạnh mẽ vai trò của cơ quan lập pháp, tăng cường giám sát việc thực thi các thỏa thuận hợp tác song phương và đa phương. Đặc biệt cần chú trọng mở rộng không gian hợp tác sang các lĩnh vực mang tính thời đại mà Ý có thế mạnh và Việt Nam có nhu cầu như khoa học công nghệ, trí tuệ nhân tạo (AI), đổi mới sáng tạo và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao.

Tổng thống Sergio Mattarella đánh giá cao ý nghĩa chuyến thăm, nhấn mạnh đây là chuyến công tác của lãnh đạo chủ chốt đầu tiên của Việt Nam tới Ý sau cuộc bầu cử Quốc hội khóa XVI và kiện toàn bộ máy Nhà nước.

Qua Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, Tổng thống đã gửi lời chúc mừng tới Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm.

Tổng thống Ý tin tưởng chuyến thăm sẽ tạo xung lực mới gắn kết hai quốc gia. Ông đề nghị tiếp tục đẩy mạnh kim ngạch thương mại hai chiều, mở rộng giao lưu, hợp tác trong các lĩnh vực thiết kế thời trang, văn hóa, du lịch và giáo dục.

Trao đổi về tình hình thế giới và khu vực trong bối cảnh có nhiều chuyển biến phức tạp, khó lường, Tổng thống Sergio Mattarella đặc biệt đề cao việc bảo vệ các giá trị hòa bình và ủng hộ mạnh mẽ chủ nghĩa đa phương. Hai nhà lãnh đạo nhất trí tăng cường phối hợp, ủng hộ lẫn nhau tại các tổ chức quốc tế và khu vực, trọng tâm là Liên hợp quốc.

Việt Nam và Ý chia sẻ tầm nhìn chung, nhất trí quan điểm giải quyết mọi tranh chấp bằng biện pháp hòa bình, trên cơ sở thượng tôn luật pháp quốc tế.

Cũng trong khuôn khổ chuyến thăm, ngày 14-4, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã tiếp Phó chủ tịch Thượng viện Ý Licia Ronzulli.

Chủ tịch Quốc hội khẳng định Việt Nam hết sức coi trọng vai trò và vị trí hàng đầu của Ý ở châu Âu và trên thế giới, vui mừng nhận thấy quan hệ hai nước thời gian qua phát triển tích cực.

Ông đề nghị hai bên đẩy mạnh trao đổi đoàn, thúc đẩy việc nâng cấp quan hệ Việt Nam - Ý lên tầm cao mới, tiếp tục triển khai tích cực và hiệu quả các cơ chế hợp tác hiện có, các Ủy ban của Quốc hội, các nhóm nghị sĩ hữu nghị chia sẻ kinh nghiệm hoạt động nghị viện, đặc biệt là lập pháp, giám sát.

Chủ tịch Quốc hội cho rằng hai bên còn nhiều tiềm năng hợp tác như trong các lĩnh vực về thời trang, may mặc, giày da, chuyển đổi số, năng lượng, đề nghị hai bên tiếp tục triển khai hiệu quả cơ chế Ủy ban hỗn hợp về hợp tác kinh tế Việt Nam - Ý, tận dụng Hiệp định thương mại tự do Việt Nam - Liên minh châu Âu (EVFTA) để tăng cường hợp tác đầu tư trong các lĩnh vực tiềm năng như công nghệ cao, kinh tế xanh, tài chính - dịch vụ, logistics.

Ông đề nghị Ý thúc đẩy các nước còn lại trong EU sớm phê chuẩn Hiệp định Bảo hộ Đầu tư giữa Việt Nam và Liên minh châu Âu (EVIPA), Ủy ban châu Âu (EC) sớm xem xét gỡ bỏ thẻ vàng đối với xuất khẩu thủy sản của Việt Nam, đưa Việt Nam ra khỏi danh sách các quốc gia không hợp tác về thuế. Ông cũng đề nghị Ý tiếp tục hỗ trợ ODA cho Việt Nam trong các lĩnh vực ưu tiên.

Phó chủ tịch Thượng viện Licia Ronzulli khẳng định Việt Nam là hình mẫu phát triển năng động và là đối tác quan trọng, ưu tiên của Ý trong khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.

Bà nhất trí cao với các định hướng hợp tác của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, khẳng định Ý sẽ thúc đẩy việc triển khai hiệu quả EVFTA và ủng hộ tiến trình phê chuẩn EVIPA, cũng như nỗ lực gỡ "thẻ vàng" IUU của Việt Nam, coi đây là bước đi quan trọng khơi thông dòng vốn đầu tư và thương mại.

Phó chủ tịch Thượng viện bày tỏ vui mừng trước sự hiện diện đông đảo các doanh nghiệp Ý tại Việt Nam với nhiều tiềm năng hợp tác về năng lượng, trí tuệ nhân tạo, đổi mới sáng tạo, du lịch.

Hai bên nhất trí tăng cường tiếp xúc, tham vấn, hợp tác và ủng hộ lẫn nhau tại các diễn đàn đa phương. Nhân dịp này, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã trân trọng mời Phó chủ tịch Thượng viện sang thăm Việt Nam và thông qua bà Phó chủ tịch, chuyển lời mời sang thăm chính thức Việt Nam tới ngài Chủ tịch Thượng viện.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ

Hãng thông tấn Tasnim của Iran hôm 24/5 cho biết lực lượng phòng không nước này đã bắn rơi một máy bay không người lái (UAV) dòng Orbiter của Israel ở tỉnh miền nam Hormozgan, kèm theo hình ảnh cho thấy nhiều mảnh vỡ phi cơ trên mặt đất.

Theo Tasnim, UAV Orbiter có khả năng né tránh rada, bị bắn hạ bởi "hệ thống phòng không đặc biệt" chưa được tiết lộ thông số kỹ thuật. "Giới chức giải thích rằng hệ thống này có thể ngăn chặn UAV xâm nhập bầu trời trải dài từ vịnh Ba Tư và các hòn đảo cho đến toàn bộ vùng phía nam và đông nam Iran", hãng thông tấn cho hay.

Đài truyền hình nhà nước Iran (IRIB) cũng công bố hình ảnh về mảnh vỡ của phi cơ. MenchOsint, tài khoản theo dõi thông tin nguồn mở trên mạng xã hội X, nêu khả năng đây là mảnh vỡ của biến thể Orbiter 5.

Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) sau đó tuyên bố "không biết về sự việc này".

Orbiter là UAV hạng nhẹ do công ty Aeronautics Defense Systems của Israel phát triển để ứng dụng trong lĩnh vực quân sự và an ninh. Phi cơ được dùng trong nhiệm vụ trinh sát, xung đột cường độ thấp và tác chiến đô thị, cũng như đảm nhận vai trò tình báo, giám sát, thu thập mục tiêu và trinh sát (ISTAR) tầm gần.

Phiên bản Orbiter 5 ra mắt tại triển lãm hàng không Paris hồi năm 2023, có tải trọng 25 kg, thời gian bay tối đa hơn 25 giờ và trần bay gần 5.500 m. Mỗi chiếc có giá ước tính không quá 1,5 triệu USD, tùy vào cấu hình và gói hỗ trợ đi kèm.

UAV dòng Orbiter đang được nhiều quốc gia trên thế giới vận hành, nhưng dường như không quốc gia Trung Đông nào sở hữu loại phi cơ này.

Iran đã nhiều lần bắn hạ UAV của đối phương trong xung đột Trung Đông.

Theo chuyên trang quân sự Eurasian Times của Ấn Độ, Israel đã mất 18-20 UAV cỡ nhỏ trong cuộc chiến, cùng số lượng không xác định UAV Hermes 450 và 900 đắt tiền. Báo Bloomberg hôm 22/5 dẫn nguồn tin am hiểu vấn đề cho biết Iran cũng phá hủy khoảng 30 chiếc MQ-9 Reaper của Mỹ, tương đương 20% tổng số phi cơ loại này trong biên chế và gây tổn thất gần một tỷ USD.

Tin Gốc: Vnexpress