Cô Lương Thị Thanh Lý, Hiệu trưởng Trường tiểu học Phan Chu Trinh (P.Phú Thạnh, TP.HCM) cho biết mới đây cô đã bị sốc khi xem được một tờ giấy của nhóm học sinh (HS) lớp 5 có nội dung nhục mạ một bạn trong lớp, bởi các em này, cả nam và nữ, đều là những HS học lực tốt, ngoan ngoãn, chưa từng bị kỷ luật.
Những câu từ viết trong giấy hết sức tục tĩu, có cụm từ cô còn không hiểu, phải nhờ… ChatGPT giải đáp, chẳng hạn nhóm HS nói bạn mình là đồ “bán quạt”. Cô Lý cho biết không chỉ cô mà các giáo viên (GV) trong trường, phụ huynh những em liên quan đều sốc. Họ không ngờ những đứa con, học trò luôn lễ phép, học giỏi, chưa từng bị kỷ luật, lại có thể dùng những từ ngữ, câu chữ thô tục như vậy. Có HS viết trong tường trình rằng em bắt chước một số người trên mạng xã hội, thấy bạn khác viết vậy cũng viết theo, mà chưa hiểu hết ý nghĩa những chữ đó.
Thầy Nguyễn Tuấn Anh, GV mỹ thuật Trường THCS Tân Bình (P.Tân Sơn Nhất, TP.HCM) cũng cho biết nhiều lần bị sốc khi ra quán cà phê, trà sữa nghe nhiều em HS tiểu học khi nói chuyện với nhau luôn chêm tiếng chửi thề mà không hề ngượng ngùng. “Tôi có cảm giác nhiều em không nghĩ rằng những câu đó là chửi thề, tục tĩu nên không hề e ngại khi nói nơi công cộng”, thầy Tuấn Anh nói.
Ông Phạm Bảo Phương, ở P.Bình Thới, TP.HCM, có các con học đại học và THPT, kể một lần đi đón con, ngồi ở quán cà phê trước cổng một trường đại học trên đường An Dương Vương, P.Chợ Quán, đã bị choáng bởi những câu từ thô tục từ nhiều sinh viên. Về nhà ông hỏi con trai, cậu nói thản nhiên: “Đứa nào giờ nói chuyện cũng phải kèm theo vài tiếng chửi thề, con gái hay con trai cũng vậy. Mọi người thấy như vậy câu chuyện mới vui”.
Ông Phương lo ngại xã hội sẽ ra sao nếu mọi người nói với nhau những lời lẽ thô tục chứ không phải chân thành, tử tế? Rồi những bạn trẻ này khi đi làm, trở thành những người có vị trí trong xã hội, thậm chí trở thành GV, giảng viên thì họ sẽ dạy thế hệ sau như thế nào?
Bà V.T, mẹ của bé M., HS bị các bạn viết giấy nhục mạ, cho rằng hành vi này là “bạo lực tinh thần có tổ chức”. Con của chị sau khi bị nhục mạ có dấu hiệu không muốn đi học, sợ gặp bạn bè.
Nhiều người cho rằng nói tục chửi thề vài câu “cho vui, đâu ảnh hưởng gì đến người khác” hay HS, sinh viên “nói năng thô tục mà vẫn học giỏi, đỗ đạt cao… thì cũng đâu có gì nghiêm trọng”. Tuy nhiên, bà Trần Thị Quế Chi, Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu khoa học giáo dục và đào tạo, nêu quan điểm: “Con người trong xã hội không chỉ cần mỗi IQ (trí thông minh logic, liên quan thành tích học tập), mà cũng rất cần EQ (trí thông minh cảm xúc), sự tử tế, khả năng đồng cảm, nhân ái dành cho nhau”.
Bà Quế Chi nhận định sự việc nhóm HS viết giấy nhục mạ bạn là một dạng bạo lực học đường. Với một em trong độ tuổi dậy thì, bạo lực bằng ngôn từ sẽ ảnh hưởng tâm lý rất lâu dài, có thể khiến nạn nhân tự ti, nhận thức sai về bản thân, ảnh hưởng tới cả tương lai. Ngôn từ không chuẩn mực, xúc phạm, thóa mạ người khác đôi khi trở thành “kẻ giết người thầm lặng”, đẩy nạn nhân vào tình trạng stress, căng thẳng, trầm cảm, mà nhiều người sau đó đã chọn một kết thúc rất đau lòng.
“Nếu không trang bị kiến thức về giới tính cho trẻ từ bậc mầm non, nếu không dạy trẻ nói những lời tử tế, dạy trẻ quản lý cảm xúc, đồng cảm ngay từ lứa tuổi mầm non thì chỉ cần lên tới tiểu học thôi, chúng ta đã có thể thấy những hệ quả tiêu cực”, bà Quế Chi nhấn mạnh.
Thầy Nguyễn Tuấn Anh nhận định một phần nguyên nhân của tình trạng HS, sinh viên nói tục chửi thề là do bị ảnh hưởng từ gia đình, môi trường sống xung quanh; đồng thời có tác động rất lớn từ những nội dung xấu, “content bẩn” tràn ngập lời lẽ thô tục trên mạng xã hội, trong khi bây giờ HS dùng mạng xã hội quá sớm, nhiều gia đình để điện thoại “trông con” từ khi con ở độ tuổi mầm non, tiểu học.
“Nhiều bài hát, bộ phim của những người có sức ảnh hưởng trong giới trẻ có những từ ngữ thô tục, cổ xúy bạo lực, ngôn từ lệch chuẩn, không phù hợp thuần phong mỹ tục VN. Nhiều bộ phim tràn ngập hình ảnh chửi nhau náo loạn từ đầu đến cuối, nhân vật chính mở miệng là chửi thề, những đoạn video ngắn được chia sẻ nhiều trên mạng cũng đầy những câu từ thô tục… Những điều này ảnh hưởng tiêu cực đến nhận thức, góc nhìn của HS. Nhiều em cho rằng người nổi tiếng, thần tượng của mình làm thế được thì cớ gì mình không làm giống vậy được?”, thầy Tuấn Anh phân tích.
“Làm trong sạch lại môi trường văn hóa, giải trí cho giới trẻ; siết chặt quản lý nội dung trên các nền tảng số; cơ quan quản lý cần mạnh tay “cấm sóng” bằng cách không mời biểu diễn với những người cố tình dùng ngôn từ lệch chuẩn. Đó cũng là một giải pháp để người nghệ sĩ thật sự trở thành hình mẫu lý tưởng của HS, sinh viên, không chỉ vì tài năng nghệ thuật mà còn ở đạo đức làm nghề, nhân cách sống”, thầy Nguyễn Tuấn Anh nêu quan điểm.
Bên cạnh đó, thầy Văn Nhật Phương, Hiệu trưởng Trường tiểu học Lê Đình Chinh (P.Minh Phụng, TP.HCM), nhìn nhận gia đình là gốc rễ, nền tảng, cội nguồn giáo dục của trẻ; môi trường sống cũng tác động không nhỏ tới các em.
Thầy Phương cho rằng nếu ngôn từ cho con cái được người lớn làm gương, rèn giũa tỉ mỉ, nghiêm khắc dạy bảo nếu con có biểu hiện nói năng lệch chuẩn… sẽ hạn chế được việc trẻ nói tục, chửi thề.
Tuy nhiên, thầy Phương cũng cho rằng hiện nay nhiều em có một “đời sống riêng” trên mạng xã hội, khác biệt hoàn toàn với đời sống thường ngày mà cha mẹ, thầy cô kiểm soát được. Các em khai gian tuổi để đăng ký tài khoản Facebook, TikTok; giấu tài khoản với cha mẹ, thầy cô; chặn người quen có thể xem nội dung các em đăng tải, chỉ tham gia cộng đồng riêng của các em. Từ đó các em dễ bị ảnh hưởng bởi những ngôn từ thiếu chuẩn mực, hành vi lệch lạc ở thế giới ảo.
Điều này đặt ra yêu cầu cha mẹ phải kiểm soát chặt việc dùng điện thoại thông minh, mạng xã hội, những nội dung con được phép truy cập, để không xảy ra những hệ lụy khó lường.
Chiều 11.4, Sở GD-ĐT tỉnh Gia Lai tổ chức hội thảo phỏng vấn, góp ý hoàn thiện dự án BESOP, nhằm chuẩn bị cho vòng chung kết SV_STARTUP VIII dự kiến diễn ra từ ngày 17 - 19.4 tại Hà Nội. Đây được xem là bước chuẩn bị quan trọng cuối cùng trước khi nhóm tác giả bước vào vòng thi cấp quốc gia.
Thực hiện dự án là nhóm 5 học sinh lớp 10, 11 Trường THPT Pleiku gồm: Nguyễn Ngọc Phong, Nguyễn Xuân Huy, Nguyễn Quỳnh Bảo Hân, Lương Quỳnh Anh và Đào Xuân Gia Khang. Các em đã chủ động nghiên cứu, thử nghiệm và xây dựng mô hình kinh doanh xoay quanh nguyên liệu quen thuộc của Tây nguyên là khoai lang.
Xuất phát từ thực trạng các bệnh lý chuyển hóa như tiểu đường, béo phì, rối loạn tiêu hóa ngày càng gia tăng, nhóm nhận thấy khoai lang tại vùng các xã thuộc huyện Phú Thiện (cũ) có hàm lượng tinh bột phù hợp để tạo ra tinh bột kháng RS3, loại tinh bột không tiêu hóa, có khả năng hỗ trợ hệ vi sinh đường ruột và ổn định đường huyết.
Trong khi đó, các sản phẩm tương tự trên thị trường thường có giá cao hoặc thiếu minh bạch về thành phần. Từ thực tế này, dự án BESOP ra đời với quy trình sản xuất tinh bột kháng ứng dụng công nghệ hồ hóa, làm lạnh đột ngột và sấy thăng hoa, không sử dụng hóa chất bảo quản hay phụ gia tổng hợp.
Đáng chú ý, nhóm còn tận dụng phần bã khoai lang sau chế biến để sản xuất bánh thực dưỡng và giấy thủ công, hướng tới mô hình kinh tế tuần hoàn.
Ông Nguyễn Hoài Nam, Phó bí thư Thường trực Đảng ủy xã Phú Thiện, cho biết địa phương có khoảng 1.000 ha khoai lang, sản lượng gần 23.000 tấn/năm nhưng giá cả bấp bênh. "Chúng tôi rất phấn khởi khi học sinh trăn trở với sản phẩm quê hương và mong dự án thành công, sớm đưa vào ứng dụng thực tiễn giúp cho bà con nông dân", ông Nam nói.
Trong khi đó, bà Nguyễn Thị Đông Hải, Hiệu trưởng Trường THPT Pleiku, nhấn mạnh: "Chúng tôi muốn khẳng định rằng, học sinh đến trường không chỉ để học kiến thức trong sách vở, mà còn để nuôi dưỡng khát vọng sáng tạo, học cách trân quý và làm giàu trên chính mảnh đất quê hương mình. Chúng tôi tự hào khi học sinh của mình có dự án lọt vào vòng chung kết lần này".
BESOP xây dựng hệ sinh thái sản phẩm đa dạng gồm: tinh bột kháng nguyên chất, tinh bột kháng phối trộn cà phê, bánh từ bã khoai và giấy thủ công tái chế. Nhóm dự kiến liên kết thu mua nguyên liệu với nông dân, hợp tác sản xuất với nhà máy chế biến và phát triển kênh phân phối qua website, sàn thương mại điện tử, mạng xã hội cùng hệ thống cửa hàng, showroom cà phê tại địa phương.
Theo tính toán của nhóm học sinh, dự án có thể đạt doanh thu gần 433 triệu đồng trong năm đầu, tổng doanh thu hơn 1,79 tỉ đồng sau 3 năm và hoàn vốn vào năm thứ hai. Mục tiêu dài hạn là tạo việc làm cho khoảng 400 lao động địa phương, đồng thời mở rộng thị trường ra toàn quốc và quốc tế.
Em Nguyễn Ngọc Phong, trưởng nhóm dự án BESOP, cho biết: "Những góp ý của các đại biểu về dự án rất bổ ích. Chúng em hứa sẽ tiếp thu toàn bộ các ý kiến phản biện để chỉnh sửa, hoàn thiện đề án trước khi tham gia vòng chung kết tại Hà Nội sắp tới".
Tại hội thảo ngày 11.4, dự án nhận được phản biện từ đại diện Vụ Học sinh - sinh viên (Bộ GD-ĐT), các chuyên gia Đại học Quốc gia Hà Nội cùng đại diện Sở KH-CN, Tỉnh đoàn và Hội Doanh nghiệp trẻ Gia Lai. Chương trình tổ chức kết hợp trực tiếp và trực tuyến, giúp nhóm hoàn thiện cả nội dung lẫn tính khả thi.
TS Bùi Tiến Dũng, chuyên viên cao cấp Vụ Giáo dục chính trị và công tác học sinh - sinh viên (Bộ GD-ĐT), đánh giá BESOP là dự án duy nhất về khoai lang lọt vào vòng chung kết năm nay và ấn tượng với cách tổ chức hội thảo bài bản, có sự tham gia của nhà quản lý, chuyên gia, doanh nghiệp và nông dân.
"So với nhiều địa phương khác, tôi ấn tượng mạnh với cách Sở GD-ĐT tỉnh Gia Lai và Trường THPT Pleiku tổ chức hội thảo hoàn thiện dự án một cách rất bài bản, khoa học, có sự kết nối chặt chẽ giữa nhà quản lý, chuyên gia đầu ngành. Đặc biệt còn có sự tham gia của lãnh đạo địa phương, doanh nghiệp, người trồng khoai lang tại vùng nguyên liệu xã Phú Thiện. Sự chuẩn bị kỹ lưỡng này là bệ phóng, hy vọng dự án sẽ tiến xa", TS Bùi Tiến Dũng nói.
Dự án BESOP không chỉ là một ý tưởng khởi nghiệp học đường, mà còn thể hiện tinh thần dám nghĩ, dám làm của học sinh Tây nguyên trong việc tạo ra giá trị từ chính nông sản quê hương.
Bộ GD-ĐT vừa thông tin về buổi làm việc chiều 8.7 của Phó thủ tướng Lê Tiến Châu với Bộ GD-ĐT và một số bộ, ngành về tình hình triển khai thực hiện chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại buổi làm việc với ngành Giáo dục ngày 15.6.
Báo cáo tại buổi làm việc, Bộ trưởng Bộ GD-ĐT Hoàng Minh Sơn cho biết, Bộ GD-ĐT đã có hướng dẫn các địa phương hoàn thành việc sắp xếp mạng lưới trường học trước ngày 30.8, với mục tiêu giảm ít nhất 30% số đầu mối trường học. Các địa phương đều thể hiện tinh thần sẵn sàng và quyết tâm cao.
Cùng với đó, Bộ GD-ĐT đã ban hành kế hoạch đánh giá toàn diện đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý cơ sở giáo dục và nhân sự hỗ trợ. Trong đó, nghiên cứu, rà soát các quy định về chế độ làm việc, tiêu chuẩn và định mức giáo viên, bảo đảm phù hợp với đặc thù từng vùng, miền và đáp ứng yêu cầu mới.
Việc rà soát lại định mức không chỉ với giáo viên mà cả đội ngũ cán bộ quản lý và nhân sự hỗ trợ trong trường học với mục tiêu bảo đảm yêu cầu vận hành nhà trường có chất lượng, phù hợp đặc thù từng địa phương, vừa nâng cao hiệu quả sử dụng đội ngũ viên chức trong bối cảnh đổi mới quản trị cơ sở giáo dục trên nền tảng số.
Về xây dựng trường phổ thông liên cấp nội trú, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn cho biết, đến nay còn 6 trường nguy cơ cao và 3 trường nguy cơ rất cao chậm tiến độ. Bên cạnh đó, địa phương phát sinh nhu cầu ngân sách T.Ư hỗ trợ giải phóng mặt bằng.
Phát biểu kết luận, Phó thủ tướng Lê Tiến Châu đề nghị Bộ GD-ĐT nghiên cứu hướng dẫn các địa phương có điều kiện chủ động sử dụng ngân sách địa phương và các nguồn lực hợp pháp để hỗ trợ giáo dục; trong đó có hỗ trợ sách giáo khoa, chế độ bán trú, đồ dùng học tập và cả phương tiện đi lại cho học sinh.
Đồng thời, nghiên cứu triển khai sớm chính sách miễn phí sách giáo khoa tại những địa phương có điều kiện, trước lộ trình đã được quy định. Đây là nội dung thể hiện rõ quan điểm giáo dục không chỉ là trách nhiệm của ngành giáo dục mà là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị.
Phó thủ tướng yêu cầu Bộ GD-ĐT khẩn trương nghiên cứu, báo cáo rõ khả năng triển khai ngay trong năm học 2026 - 2027 việc đổi mới kiểm tra, đánh giá cuối cấp THCS và phương án tuyển sinh vào lớp 10 theo hướng giảm áp lực, bảo đảm công bằng, minh bạch, nhất là tại các đô thị và khu vực đông dân cư, nơi điều kiện trường lớp chưa đáp ứng nhu cầu.
Cùng với đó, nhanh chóng rà soát chương trình và nội dung môn học theo hướng tinh giản, thiết thực, phù hợp với bối cảnh chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo. Đồng thời, đổi mới phương pháp giáo dục lịch sử dân tộc, đạo đức, lối sống, văn hóa học đường, kỹ năng ứng xử và ý thức chấp hành pháp luật.
Về khắc phục bệnh thành tích trong giáo dục, Phó thủ tướng đề nghị xác định đây là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của năm học mới. Trong đó, cần rà soát lại cơ chế đánh giá học sinh, đánh giá giáo viên, đánh giá nhà trường; đồng thời xem xét các quy định về thi cử, tuyển sinh và thi học sinh giỏi; xây dựng các giải pháp nhằm giảm áp lực về điểm số, phòng ngừa gian lận và tiêu cực.
Trong tháng 6 này, Vương quốc Anh liên tiếp ghi nhận các kỷ lục về nắng nóng. Gần đây, thị trấn Merryfield, ở phía Tây Nam nước Anh, đã ghi nhận mức nhiệt độ xấp xỉ 37 độ C. Trước đợt nắng nóng này, mức nhiệt cao nhất của tháng 6 là 35,6 độ C, cách đây 50 năm.
Trong đợt nóng được ví như "địa ngục", người Anh chợt nhận ra rằng các ngôi trường ở đây không hề được chuẩn bị các biện pháp nhằm chống chọi với các đợt cao điểm nắng nóng, đặc biệt các ngôi trường mới xây gần đây.
Cụ thể, Trường Tiểu học Beaconsfield ở phía tây London dù đã hơn 100 năm tuổi nhưng lại có khả năng chống chịu nhiệt độ khắc nghiệt tốt hơn so với các tòa nhà mới được xây dựng chưa đầy 10 năm.
“Khuôn viên trường tôi có hai tòa nhà, tòa cũ hơn được xây theo phong cách Victoria - Edwardian, khoảng 130 năm tuổi. Tòa nhà được xây bằng gạch chắc chắn, tường rất dày khiến mùa đông ở đó ấm áp, mùa hè lại mát mẻ.
Tòa nhà mới của trường được xây dựng vào năm 2017, theo chuẩn thiết kế của Bộ Giáo dục lúc bấy giờ và nó luôn luôn rất nóng. Trước khi đợt nắng nóng đạt đỉnh điểm, chúng tôi đã phải chuyển học sinh sang học ở các toà nhà cũ nhằm đảm bảo an toàn", ông Dave Woods, Hiệu trưởng Trường Beaconsfield, cho biết.
Ông Woods cho biết từng giảng dạy tại Sydney, (Úc) và ở đó các trường học từ lâu đã được thiết kế để chịu được nhiệt độ cao. Trong điều kiện nắng nóng gay gắt như hiện tại ở châu Âu, các phòng học ở Úc vẫn có thể mở cửa.
Trong một báo cáo gần đây, Ủy ban Biến đổi Khí hậu Anh nhận thấy tất cả các kế hoạch được lập ra cho đến nay để thích ứng với thời tiết khắc nghiệt đều “không phù hợp với mục đích”. Ủy ban cũng nhấn mạnh giáo dục hiện là lĩnh vực đặc biệt "gặp vấn đề" và kêu gọi trang bị điều hòa không khí cho tất cả các trường học cho đến năm 2050.
Bộ Giáo dục Anh đang tìm cách đẩy nhanh chương trình cải tạo trường học. Năm ngoái, một khoản đầu tư gần 20 tỷ bảng Anh vào chương trình xây dựng lại trường học đến năm 2035 để cải tạo hơn 750 trường học và trường cao đẳng hệ 6 năm đã được công bố.
Bộ cũng đã khởi động một chương trình “đổi mới và nâng cấp” mới trị giá 710 triệu bảng Anh dành cho các trường học nhằm tăng khả năng chống chịu với biến đổi khí hậu vào năm 2030. Tuy vậy, với số lượng 22.000 trường học hiện tại, việc "chống nóng" không hề dễ dàng.
Tiến sĩ Thomas Roberts, giảng viên cao cấp về xã hội học môi trường và nhà nghiên cứu thời tiết tại Đại học Surrey, cho biết: “Thích ứng với biến đổi khí hậu không còn là điều chúng ta cần chuẩn bị cho tương lai nữa. Đó là điều chúng ta cần phải làm ngay bây giờ”.
