Cô Lương Thị Thanh Lý, Hiệu trưởng Trường tiểu học Phan Chu Trinh (P.Phú Thạnh, TP.HCM) cho biết mới đây cô đã bị sốc khi xem được một tờ giấy của nhóm học sinh (HS) lớp 5 có nội dung nhục mạ một bạn trong lớp, bởi các em này, cả nam và nữ, đều là những HS học lực tốt, ngoan ngoãn, chưa từng bị kỷ luật.
Những câu từ viết trong giấy hết sức tục tĩu, có cụm từ cô còn không hiểu, phải nhờ… ChatGPT giải đáp, chẳng hạn nhóm HS nói bạn mình là đồ “bán quạt”. Cô Lý cho biết không chỉ cô mà các giáo viên (GV) trong trường, phụ huynh những em liên quan đều sốc. Họ không ngờ những đứa con, học trò luôn lễ phép, học giỏi, chưa từng bị kỷ luật, lại có thể dùng những từ ngữ, câu chữ thô tục như vậy. Có HS viết trong tường trình rằng em bắt chước một số người trên mạng xã hội, thấy bạn khác viết vậy cũng viết theo, mà chưa hiểu hết ý nghĩa những chữ đó.
Thầy Nguyễn Tuấn Anh, GV mỹ thuật Trường THCS Tân Bình (P.Tân Sơn Nhất, TP.HCM) cũng cho biết nhiều lần bị sốc khi ra quán cà phê, trà sữa nghe nhiều em HS tiểu học khi nói chuyện với nhau luôn chêm tiếng chửi thề mà không hề ngượng ngùng. “Tôi có cảm giác nhiều em không nghĩ rằng những câu đó là chửi thề, tục tĩu nên không hề e ngại khi nói nơi công cộng”, thầy Tuấn Anh nói.
Ông Phạm Bảo Phương, ở P.Bình Thới, TP.HCM, có các con học đại học và THPT, kể một lần đi đón con, ngồi ở quán cà phê trước cổng một trường đại học trên đường An Dương Vương, P.Chợ Quán, đã bị choáng bởi những câu từ thô tục từ nhiều sinh viên. Về nhà ông hỏi con trai, cậu nói thản nhiên: “Đứa nào giờ nói chuyện cũng phải kèm theo vài tiếng chửi thề, con gái hay con trai cũng vậy. Mọi người thấy như vậy câu chuyện mới vui”.
Ông Phương lo ngại xã hội sẽ ra sao nếu mọi người nói với nhau những lời lẽ thô tục chứ không phải chân thành, tử tế? Rồi những bạn trẻ này khi đi làm, trở thành những người có vị trí trong xã hội, thậm chí trở thành GV, giảng viên thì họ sẽ dạy thế hệ sau như thế nào?
Bà V.T, mẹ của bé M., HS bị các bạn viết giấy nhục mạ, cho rằng hành vi này là “bạo lực tinh thần có tổ chức”. Con của chị sau khi bị nhục mạ có dấu hiệu không muốn đi học, sợ gặp bạn bè.
Nhiều người cho rằng nói tục chửi thề vài câu “cho vui, đâu ảnh hưởng gì đến người khác” hay HS, sinh viên “nói năng thô tục mà vẫn học giỏi, đỗ đạt cao… thì cũng đâu có gì nghiêm trọng”. Tuy nhiên, bà Trần Thị Quế Chi, Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu khoa học giáo dục và đào tạo, nêu quan điểm: “Con người trong xã hội không chỉ cần mỗi IQ (trí thông minh logic, liên quan thành tích học tập), mà cũng rất cần EQ (trí thông minh cảm xúc), sự tử tế, khả năng đồng cảm, nhân ái dành cho nhau”.
Bà Quế Chi nhận định sự việc nhóm HS viết giấy nhục mạ bạn là một dạng bạo lực học đường. Với một em trong độ tuổi dậy thì, bạo lực bằng ngôn từ sẽ ảnh hưởng tâm lý rất lâu dài, có thể khiến nạn nhân tự ti, nhận thức sai về bản thân, ảnh hưởng tới cả tương lai. Ngôn từ không chuẩn mực, xúc phạm, thóa mạ người khác đôi khi trở thành “kẻ giết người thầm lặng”, đẩy nạn nhân vào tình trạng stress, căng thẳng, trầm cảm, mà nhiều người sau đó đã chọn một kết thúc rất đau lòng.
“Nếu không trang bị kiến thức về giới tính cho trẻ từ bậc mầm non, nếu không dạy trẻ nói những lời tử tế, dạy trẻ quản lý cảm xúc, đồng cảm ngay từ lứa tuổi mầm non thì chỉ cần lên tới tiểu học thôi, chúng ta đã có thể thấy những hệ quả tiêu cực”, bà Quế Chi nhấn mạnh.
Thầy Nguyễn Tuấn Anh nhận định một phần nguyên nhân của tình trạng HS, sinh viên nói tục chửi thề là do bị ảnh hưởng từ gia đình, môi trường sống xung quanh; đồng thời có tác động rất lớn từ những nội dung xấu, “content bẩn” tràn ngập lời lẽ thô tục trên mạng xã hội, trong khi bây giờ HS dùng mạng xã hội quá sớm, nhiều gia đình để điện thoại “trông con” từ khi con ở độ tuổi mầm non, tiểu học.
“Nhiều bài hát, bộ phim của những người có sức ảnh hưởng trong giới trẻ có những từ ngữ thô tục, cổ xúy bạo lực, ngôn từ lệch chuẩn, không phù hợp thuần phong mỹ tục VN. Nhiều bộ phim tràn ngập hình ảnh chửi nhau náo loạn từ đầu đến cuối, nhân vật chính mở miệng là chửi thề, những đoạn video ngắn được chia sẻ nhiều trên mạng cũng đầy những câu từ thô tục… Những điều này ảnh hưởng tiêu cực đến nhận thức, góc nhìn của HS. Nhiều em cho rằng người nổi tiếng, thần tượng của mình làm thế được thì cớ gì mình không làm giống vậy được?”, thầy Tuấn Anh phân tích.
“Làm trong sạch lại môi trường văn hóa, giải trí cho giới trẻ; siết chặt quản lý nội dung trên các nền tảng số; cơ quan quản lý cần mạnh tay “cấm sóng” bằng cách không mời biểu diễn với những người cố tình dùng ngôn từ lệch chuẩn. Đó cũng là một giải pháp để người nghệ sĩ thật sự trở thành hình mẫu lý tưởng của HS, sinh viên, không chỉ vì tài năng nghệ thuật mà còn ở đạo đức làm nghề, nhân cách sống”, thầy Nguyễn Tuấn Anh nêu quan điểm.
Bên cạnh đó, thầy Văn Nhật Phương, Hiệu trưởng Trường tiểu học Lê Đình Chinh (P.Minh Phụng, TP.HCM), nhìn nhận gia đình là gốc rễ, nền tảng, cội nguồn giáo dục của trẻ; môi trường sống cũng tác động không nhỏ tới các em.
Thầy Phương cho rằng nếu ngôn từ cho con cái được người lớn làm gương, rèn giũa tỉ mỉ, nghiêm khắc dạy bảo nếu con có biểu hiện nói năng lệch chuẩn… sẽ hạn chế được việc trẻ nói tục, chửi thề.
Tuy nhiên, thầy Phương cũng cho rằng hiện nay nhiều em có một “đời sống riêng” trên mạng xã hội, khác biệt hoàn toàn với đời sống thường ngày mà cha mẹ, thầy cô kiểm soát được. Các em khai gian tuổi để đăng ký tài khoản Facebook, TikTok; giấu tài khoản với cha mẹ, thầy cô; chặn người quen có thể xem nội dung các em đăng tải, chỉ tham gia cộng đồng riêng của các em. Từ đó các em dễ bị ảnh hưởng bởi những ngôn từ thiếu chuẩn mực, hành vi lệch lạc ở thế giới ảo.
Điều này đặt ra yêu cầu cha mẹ phải kiểm soát chặt việc dùng điện thoại thông minh, mạng xã hội, những nội dung con được phép truy cập, để không xảy ra những hệ lụy khó lường.
Những ngày tháng 4, Đồng Ngọc Hà bận rộn hoàn thành đồ án tốt nghiệp Đại học Amherst - ngôi trường top 2 nhóm giáo dục khai phóng (Liberal Arts Colleges) của Mỹ, theo US News.
Vài tháng trước, nam sinh nhận loạt thư báo trúng chương trình tiến sĩ với hỗ trợ toàn phần từ 6 đại học Mỹ, gồm Viện Công nghệ Massachusetts - MIT, Harvard, Princeton, Johns Hopkins, Viện Công nghệ California - Caltech và Đại học Rockefeller, cùng University College London - UCL của Anh. Đây đều là những đại học trong top 15 của Mỹ hoặc thế giới trên các bảng xếp hạng tổng thể hoặc theo ngành.
Các ngành Hà trúng tuyển đều liên quan Khoa học thần kinh, não bộ, sinh học; có ngành giao thoa với khoa học máy tính.
Hà từng được coi như "hiện tượng" khi là học sinh chuyên Lý, trường THPT chuyên Khoa học Tự nhiên nhưng giành huy chương bạc Olympic Sinh học quốc tế, năm 2020. Bốn năm trước, nam sinh trúng tuyển Đại học Amherst với học bổng toàn phần, trị giá 8 tỷ đồng.
Ở đây, Hà phát huy thế mạnh "liên ngành" khi học đồng thời ba ngành Toán, Vật lý, Khoa học thần kinh (Neuroscience), dù dự định ban đầu chỉ là Hóa sinh.
"Các trải nghiệm học tập ở môi trường khai phóng dẫn mình đến quyết định đó một cách tự nhiên", Hà bày tỏ.
Hà kể sớm định hướng học lên tiến sĩ nên đã tìm hiểu lộ trình từ năm thứ nhất. Do Amherst có quy mô nhỏ với chỉ 2.000 sinh viên, lượng đề tài mang tính liên ngành không nhiều, Hà tìm kiếm cơ hội từ ngoài trường.
Để bước chân vào các phòng thí nghiệm (lab) lớn, Hà bắt đầu bằng việc tìm đọc một số lĩnh vực mới. Quá trình này giúp nam sinh biết tới một số nhóm nghiên cứu nên viết email xin làm việc. Cùng với kết nối từ các giảng viên tại Amherst, Hà lần lượt đặt chân vào lab của 4 đại học lớn: Vanderbilt, Caltech, Harvard, McMaster (Canada) và công ty dược Alkermes Plc.
Quá trình này mang tới cho Hà nhiều trải nghiệm. Như hè năm thứ nhất, nam sinh được tham gia đề tài ứng dụng mô hình AI, học sâu để khám phá, dự đoán thuốc mới ở phòng thí nghiệm của Đại học Vanderbilt.
Đọc và xử lý dữ liệu, Hà tình cờ phát hiện ra lỗi liên quan đến các phân tử hóa học. Từ đó, nhóm nghiên cứu triển khai dự án mới nhằm chuẩn hóa phương pháp biên tập dữ liệu, huấn luyện và đánh giá mô hình học sâu trong khám phá thuốc. Đề tài được xuất bản và thuyết trình tại NeurIPS - hội nghị quốc tế về hệ thống xử lý thông tin mạng thần kinh nhân tạo, uy tín bậc nhất trong lĩnh vực AI và học máy.
Nhận định lỗi trên là do người làm mô hình giỏi về Khoa học máy tính nhưng ít nền tảng thực nghiệm, còn người xây dựng dữ liệu thì ngược lại, Hà học thêm các môn liên quan đến AI, học máy, để có thể hiểu sâu, phục vụ nghiên cứu. Số môn và tín chỉ mà nam sinh theo học ở trường sau đó cũng đủ để lấy bằng cử nhân ngành Toán.
Thời gian nghiên cứu ở Vanderbilt, Hà được tiếp cận khái niệm "mạng neuron" và lĩnh vực khoa học thần kinh. Thấy thú vị với ngành học mà Việt Nam chưa có, nam sinh chọn theo đuổi hướng này.
Một trải nghiệm đáng nhớ khác vào mùa hè năm thứ ba ở một lab của Harvard. Nam sinh làm thí nghiệm liên quan thính giác nhưng bản thân không thể nghe được âm thanh ở tần số cao. Nhờ sự hỗ trợ của một nghiên cứu sinh, Hà mới khắc phục được.
"Lúc đó, mình nhìn nhận sâu sắc tầm quan trọng của việc giao tiếp, hợp tác trong nghiên cứu", Hà nói, nhìn nhận tất cả giúp bản thân thuận lợi khi ứng tuyển chương trình tiến sĩ.
Bắt đầu chuẩn bị hồ sơ từ tháng 7 năm ngoái, Hà không gặp khó khăn với phần CV và thư giới thiệu từ các giáo sư. Ngoài bài báo trên NeurIPS, nam sinh là đồng tác giả của một công bố trên tạp chí Journal of Chemical Information and Modeling - hạng Q1 (uy tín nhất) và ba bài khác trong các hội thảo quốc tế. Vì vậy, Hà dành sự tập trung vào bài luận.
Theo Hà, bài luận nộp vào các chương trình tiến sĩ rất khác so với bậc đại học. Ngoài kể câu chuyện cá nhân, ứng viên phải mô tả rất kỹ về các trải nghiệm học thuật và lý do, mục tiêu khi theo đuổi khoa học.
"Mình mất hai tháng để hoàn thành tất cả bài luận, gửi cho hơn 10 trường bằng chất liệu tự nhiên hình thành sau 4 năm tham gia nghiên cứu", Hà nói. "Nếu không thực sự làm, mình không thể ứng tuyển".
Trúng tuyển 7 trường ở Mỹ và Anh, Hà quyết định chọn Đại học Harvard. Từng tham gia nghiên cứu tại đây, Hà ấn tượng bởi cộng đồng nghiên cứu và sự trao đổi học thuật mạnh mẽ.
Ngoài ra, Hà cũng trong nhóm 10-20 sinh viên nhận được học bổng Kempner Graduate Fellow của trường, áp dụng với các ngành làm dự án nghiên cứu về Neuro và AI. Chàng trai Việt sẽ có cơ hội tiếp cận cụm siêu máy tính, được hỗ trợ tài chính xuyên suốt và kết nối mạng lưới đào tạo từ nhiều viện để thực hiện dự án quy mô lớn.
Hiện, Hà còn một số môn và đồ án tốt nghiệp ở Đại học Amherst, dự kiến hoàn thành trong tháng 5. Chàng trai sẽ về Việt Nam thăm gia đình, trước khi nhập học Harvard vào tháng 8.
Hôm qua, các em đã thi ba môn chung Văn, Toán, Tiếng Anh. Sáng nay, thí sinh đăng ký lớp chuyên Toán, Tin và Sinh học làm bài thi môn chuyên tương ứng, trừ Tin có thể chọn bài chuyên Tin và Toán.
Buổi chiều, thí sinh thi môn chuyên Vật lý và Hóa học, hoàn thành kỳ thi vào lớp 10 trường THPT chuyên Khoa học tự nhiên.
Đề thi môn Toán chuyên (Toán vòng 2) cho thí sinh thi vào lớp chuyên Toán và Tin (Cập nhật lời giải):
Năm nay, trường THPT chuyên Khoa học Tự nhiên (thuộc trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội) nhận gần 4.000 hồ sơ đăng ký thi lớp 10, tăng gần 1.000 so với năm ngoái.
Thí sinh đăng phải thi bốn môn, gồm Toán (vòng 1), Văn, Tiếng Anh và môn chuyên, trong đó Tiếng Anh là môn mới. Điều kiện để học sinh được xét tuyển là đạt 4/10 điểm trở lên ở mỗi môn. Điểm xét tuyển là tổng điểm môn Toán (vòng 1) và môn chuyên nhân hệ số hai. Kết quả được công bố trước ngày 16/6.
Chương trình trải nghiệm "Chiến sĩ Công an nhí" được tổ chức tại Trường ĐH Cảnh sát nhân dân (36 Nguyễn Hữu Thọ, P.Tân Hưng, TP.HCM), dành cho các em thiếu nhi từ 9 - 15 tuổi.
Tham gia chương trình, các em sẽ được trải nghiệm môi trường sinh hoạt, học tập và rèn luyện tập trung, kỷ luật theo đúng điều lệnh công an nhân dân (CAND).
Điểm nhấn của chương trình là chuỗi hoạt động trang bị kỹ năng sống thiết thực cho thiếu nhi. Các em sẽ được hướng dẫn kỹ năng phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn cứu hộ; kỹ năng tự vệ; kỹ năng phòng chống đuối nước; kỹ năng tham gia giao thông an toàn; nhận diện các nguy cơ trên không gian mạng và cách bảo vệ bản thân trước những tình huống tiềm ẩn rủi ro trong cuộc sống.
Chương trình trải nghiệm "Chiến sĩ Công an nhí" dành cho các em thiếu nhi từ 9 - 15 tuổi
Bên cạnh đó, chương trình còn chú trọng giáo dục tinh thần trách nhiệm, ý thức tập thể và tính tự lập thông qua các hoạt động sinh hoạt chung, làm việc nhóm, thực hiện nhiệm vụ theo phân đội. Đây là cơ hội để các em học cách tự chăm sóc bản thân, sắp xếp thời gian hợp lý, hỗ trợ bạn bè và thích nghi với môi trường mới.
Không chỉ dừng lại ở việc trang bị kiến thức và kỹ năng, "Chiến sĩ Công an nhí" còn hướng đến mục tiêu bồi dưỡng ý thức chấp hành pháp luật, lòng yêu nước và niềm tự hào đối với lực lượng CAND. Thông qua những trải nghiệm thực tế, các em có thêm hiểu biết về công việc của người chiến sĩ công an, từ đó hình thành những giá trị sống tích cực ngay từ khi còn nhỏ.
"Với sự kết hợp giữa giáo dục kỹ năng, trải nghiệm thực tế và các hoạt động tập thể, chương trình "Chiến sĩ Công an nhí" không chỉ mang đến một mùa hè bổ ích mà còn góp phần giúp các em trưởng thành hơn, tự tin hơn và biết cách bảo vệ bản thân trong cuộc sống hiện đại", đại diện Trường ĐH Cảnh sát nhân dân bày tỏ.
Chương trình trải nghiệm "Chiến sĩ Công an nhí" được tổ chức theo 3 mốc thời gian để phụ huynh lựa chọn đăng ký: Khóa 1 diễn ra từ ngày 7.6 - 13.6, khóa 2 diễn ra từ ngày 22.6 - 28.6; khóa 3 diễn ra từ 5.7 - 11.7. Học phí mỗi khóa học là 6.500.000 đồng, bao gồm cả chi phí quân tư trang, lưu trú, ăn uống trong suốt thời gian học tập tại trường.
Mỗi em sẽ được cấp phát quân trang (2 bộ đồng phục cảnh sát, 2 áo thun, 1 mũ), có phòng lưu trú đầy đủ thiết bị và vật dụng sinh hoạt thiết yếu.
Nội dung các lớp học trong chương trình sẽ phân cấp theo 2 trình độ: Cơ bản - nâng cao.
Theo đó, với cấp cơ bản, trong 7 ngày, các em sẽ được tham gia các lớp học giáo dục nhân cách, rèn luyện kỷ luật và trang bị các kỹ năng sống thiết yếu. Các nội dung trọng tâm của lớp học này bao gồm: Giáo dục truyền thống và rèn luyện tác phong; Kỹ năng phòng vệ và an toàn trong đời sống; Phát triển bản thân và tư duy thời đại số; Bồi dưỡng tâm hồn, rèn luyện thể chất và hoạt động cộng đồng.
Sau khi hoàn tất lớp cơ bản, các em có thể đăng ký tham gia lớp nâng cao kéo dài 6 ngày. Tại đây, các em thiếu nhi sẽ được tập trung rèn luyện sức bền vật lý, nâng cao bản lĩnh tâm lý và trang bị "lá chắn" bảo vệ trước những cạm bẫy tinh vi của xã hội hiện đại. Cụ thể, các em sẽ được trang bị kỹ năng tự vệ và phòng, chống tệ nạn xã hội; rèn luyện "bản lĩnh số" trên không gian mạng và tiện ích công nghệ; trang bị kỹ năng sinh tồn và ứng phó tình huống khẩn cấp. Đặc biệt, các em sẽ được hướng dẫn thực hành các bài tập rèn luyện thể lực cường độ cao cũng như tham quan, xem diễn tập huấn luyện sẵn sàng chiến đấu của lực lượng cảnh sát cơ động Bộ Công an.
