Bloomberg hôm 30/3 ước tính Iran đã phóng gần 1.200 tên lửa đạn đạo và 4.000 máy bay không người lái (UAV) tự sát dòng Shahed nhằm vào những nước vùng Vịnh kể từ khi xung đột bùng phát. Số liệu dựa trên thống kê do giới chức các nước này công bố, vốn được đánh giá là chưa đầy đủ.
Thông tin được công bố sau khi vùng Vịnh hứng chịu những đòn tấn công bằng tên lửa đạn đạo dữ dội nhất kể từ khi xung đột bùng phát. Chỉ trong ngày 28-29/3, lực lượng Iran đã tiến hành tới 40 lần phóng tên lửa đạn đạo, nhiều gấp đôi mức trung bình hàng ngày trong giai đoạn trước đó.
Giới chuyên gia đánh giá xung đột hiện tại đang bào mòn đáng kể nguồn lực của Mỹ, Israel và các đồng minh khu vực, trong đó tiêu hao nghiêm trọng nhất là tên lửa phòng không.
Chiến thuật đánh chặn tên lửa đạn đạo thường được Mỹ và đồng minh áp dụng là “bắn – bắn – quan sát”, tức là mỗi khẩu đội sẽ phóng hai đạn liên tiếp nhằm vào một mục tiêu và theo dõi kết quả. Nếu không hạ được mục tiêu, khẩu đội sẽ tiếp tục khai hỏa theo phương thức trên.
Chiến thuật này bảo đảm tỷ lệ hạ mục tiêu rất cao, nhưng tốc độ tiêu hao tên lửa cũng nhanh hơn nhiều so với phương thức “bắn – quan sát – bắn”.
“Điều này đồng nghĩa Mỹ và các quốc gia vùng Vịnh đã khai hỏa ít nhất 2.400 quả đạn đánh chặn, thậm chí nhiều hơn, để đối phó tên lửa đạn đạo Iran trong hơn một tháng xung đột. Phần lớn trong số này là đạn PAC-3 và PAC-2 GEM-T của tổ hợp Patriot.”, cây bút Gerry Doyle của Bloomber cho hay.
Dữ liệu từ các Thỏa thuận Bán Vũ khí Quân sự Nước ngoài (FMS) được Bộ Ngoại giao Mỹ phê duyệt, cũng như ước tính của 3 chuyên gia và một nguồn tin giấu tên am hiểu tình hình, cho thấy các nước vùng Vịnh sở hữu chưa đến 2.800 tên lửa Patriot trước khi xung đột bùng phát.
Tài liệu FMS chỉ cho thấy lượng tên lửa được khách hàng đề xuất mua hoặc Bộ Ngoại giao Mỹ duyệt bán, trong khi số vũ khí bàn giao trên thực tế có thể thấp hơn. Nỗ lực bù đắp tiêu hao tên lửa của các nước vùng Vịnh cũng được đánh giá là rất khó khăn, do nhu cầu cao và hạn chế về tốc độ chế tạo.
Nhà sản xuất Lockheed Martin hiện chế tạo được khoảng 650 tên lửa PAC-3 mỗi năm và đã ký thỏa thuận để tăng sản lượng lên 2.000 vào năm 2030. Tập đoàn này hàng năm cũng xuất xưởng khoảng 96 tên lửa cho Hệ thống Phòng thủ Tầm cao Giai đoạn cuối (THAAD) và đã ký hợp đồng để mở rộng công suất lên 400 quả mỗi năm.
“Nếu không có sự hỗ trợ tích cực của Mỹ, hầu hết quốc gia vùng Vịnh sẽ không còn gì để tự vệ”, Kelly Grieco, chuyên gia về chính sách quốc phòng tại Trung tâm Stimson có trụ sở tại Mỹ, cảnh báo.
Tuy nhiên, ngay cả quân đội Mỹ dường như cũng gặp khó trong quá trình lấp khoảng trống phòng thủ tại Trung Đông.
Washington Post ngày 25/3 dẫn ba nguồn tin tiết lộ Lầu Năm Góc đang cân nhắc điều chuyển đến Trung Đông một số tên lửa đánh chặn được đặt mua theo chương trình Danh sách Yêu cầu Ưu tiên của Ukraine (PURL) do NATO triển khai từ năm ngoái.
Hai quan chức giấu tên thêm rằng Lầu Năm Góc đã thông báo cho quốc hội Mỹ về ý định dùng khoảng 750 triệu USD từ quỹ PURL để bổ sung kho dự trữ của quân đội Mỹ, thay vì gửi thêm vũ khí cho Ukraine.
Người phát ngôn Bộ Quốc phòng Mỹ khẳng định chủ trương “đảm bảo lực lượng Mỹ cùng các đồng minh, đối tác có những gì cần thiết để chiến đấu và chiến thắng”, nhưng từ chối bình luận chi tiết về thông tin.
“Tốc độ tiêu hao vũ khí tiên tiến nhanh chóng cho thấy Mỹ tin rằng sẽ không nổ ra xung đột với đối thủ ngang tầm trong tương lai gần hoặc có thể nhanh chóng đánh bại Iran. Đây là điều rất thú vị về mặt chiến lược, thể hiện chính quyền Tổng thống Trump coi Iran là vấn đề quan trọng nhất và sẵn sàng đánh cược tất cả để giành chiến thắng”, Peter Layton, cựu sĩ quan không quân Australia đang làm việc tại Viện Nghiên cứu châu Á Griffith, cho biết.
“Trong ngắn hạn, chiến dịch nhằm vào Iran là thành công về mặt quân sự và chiến thuật đối với Mỹ. Tuy nhiên, tốc độ tiêu hao tên lửa Patriot cùng các vũ khí đánh chặn khác, kết hợp với sản lượng không đủ bù đắp, sẽ tạo ra điểm yếu về mặt chiến lược trong trung hạn”, Claudia Major, chuyên gia thuộc Quỹ German Marshall tại Mỹ, nêu quan điểm.
Kho dự trữ tên lửa phòng không của Israel cũng bị đặt dấu hỏi khi xung đột đã bước sang tháng thứ hai.
Trang tin Semafor hồi giữa tháng 3 dẫn lời các quan chức Mỹ giấu tên nhận định kho vũ khí đánh chặn tên lửa đạn đạo của Israel “đang thấp đến mức nguy hiểm”, vào thời điểm chiến sự mới chỉ diễn ra được hai tuần. Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) sau đó tuyên bố “không thiếu tên lửa phòng không” để đối phó các cuộc tấn công của Iran và nhóm vũ trang Hezbollah ở Lebanon.
Viện Nghiên cứu Quốc phòng và An ninh Hoàng gia Anh (RUSI) hôm 24/3 công bố báo cáo ước tính Israel, Mỹ và đồng minh đã dùng 11.294 quả đạn các loại với tổng trị giá 26 tỷ USD trong 16 ngày đầu xung đột. “Đặc biệt, kho tên lửa chính xác và đạn đánh chặn tầm xa đang cạn kiệt”, RUSI nhận định.
Thời gian chế tạo kéo dài và chi phí cao của tên lửa hiện đại như Arrow càng khiến nguy cơ cạn vũ khí đánh chặn trở nên nghiêm trọng. Mỗi tên lửa Arrow-2 có giá khoảng 1,5 triệu USD, con số này với mẫu Arrow-3 là hai triệu USD.
Israel không tiết lộ quy mô kho dự trữ tên lửa và tốc độ sản xuất, nhưng giới chuyên gia cho rằng nước này cần 2-3 năm để bù đắp lượng tên lửa đã tiêu hao trong những xung đột trước đây, chưa kể tới chiến sự hiện tại.
“Nút thắt cổ chai không phải là tiền bạc, mà là giới hạn của ngành công nghiệp. Không thể mở rộng quy mô dây chuyền như nhà máy sản xuất iPhone. Những loại tên lửa này chỉ dành cho mối đe dọa tồi tệ nhất và nguồn cung không bao giờ dồi dào”, trung tá Mỹ Jahara Matisek, đồng tác giả báo cáo của RUSI, cho biết.
Cơ quan Phòng chống Bệnh truyền nhiễm (CDA) cho hay số ca mắc Covid-19 tăng lên 12.700 ca ở Singapore trong tuần từ ngày 10-16.5, so với 8.000 ca trong tuần trước đó.
Trong một tuyên bố ngày 21.5, CDA cho biết thêm số ca nhập viện trung bình hằng ngày do Covid-19 đã tăng từ 56 lên 73 ca, và trung bình có một ca điều trị tích cực mỗi ngày.
CDA khẳng định các bệnh viện công có thể đáp ứng được tình trạng gia tăng số ca mắc Covid-19 này. "Giống như các bệnh đường hô hấp đặc hữu khác, các đợt dịch Covid-19 định kỳ được dự đoán sẽ xảy ra trong năm", CDA thông báo.
CDA nhận định: "Không có dấu hiệu nào cho thấy các biến thể đang lưu hành tại địa phương dễ lây truyền hơn hoặc gây ra bệnh nặng hơn so với các biến thể đã xuất hiện trước đó".
Số ca Covid-19 gia tăng ở Singapore hiện nay có thể do một số yếu tố, trong đó có sự suy giảm miễn dịch cộng đồng, theo CDA.
Biến thể NB.1.8.1 là biến thể chiếm ưu thế ở Singapore. CDA khẳng định vắc xin hiện tại vẫn có hiệu quả chống lại biến thể này.
CDA khuyên những người có nguy cơ cao bị nhiễm Covid-19 nặng, chẳng hạn như những người có bệnh nền hoặc thuộc nhóm dễ tổn thương từ 6 tháng tuổi trở lên, nên tiêm phòng đầy đủ.
CDA cũng khuyến cáo công chúng nên thận trọng và nâng cao trách nhiệm cá nhân và cộng đồng bằng cách giữ vệ sinh cá nhân tốt, giảm thiểu tiếp xúc xã hội và đi lại không cần thiết khi bị ốm, và đeo khẩu trang khi có các triệu chứng Covid-19.
Đoàn nghị sĩ Mỹ do ông Michael Baumgartner, thành viên đảng Cộng hòa, dẫn đầu đang thăm và làm việc tại Việt Nam nhằm trao đổi về các biện pháp thúc đẩy quan hệ song phương. Tham gia đoàn còn có nghị sĩ Dân chủ Gregory Meeks, thành viên cao cấp Ủy ban Đối ngoại Hạ viện Mỹ, cùng các trợ lý quốc hội Mỹ.
Chia sẻ với báo chí tại Hà Nội ngày 27/5, nghị sĩ Meeks cho rằng chuyến thăm và làm việc của ông cùng đồng nghiệp đảng Cộng hòa Baumgartner đã cho thấy vai trò rất quan trọng của Việt Nam trong mối quan hệ với Mỹ.
"Chúng tôi cùng nhau đi công tác tại đây vì muốn người dân Việt Nam biết được rằng cả đảng Cộng hòa và đảng Dân chủ cùng chia sẻ một niềm tin vào tầm quan trọng của Việt Nam", ông Meeks nói.
Trong chuyến thăm, đoàn nghị sĩ Mỹ đã gặp Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Quốc phòng Phan Văn Giang và Phó chủ tịch Quốc hội Nguyễn Doãn Anh. Ông Meeks cho hay các cuộc trao đổi này một lần nữa khẳng định sức mạnh của mối quan hệ Việt - Mỹ trong hiện tại cũng như tương lai.
"Tôi xin nhấn mạnh rằng từ phía quốc hội Mỹ, chúng tôi dành sự ủng hộ lưỡng đảng to lớn đối với mối quan hệ đối tác Việt Nam - Mỹ", ông nói.
Nghị sĩ Baumgartner cho biết thêm đây là lần thứ hai ông và ông Meeks tới Việt Nam. Sau chuyến thăm, các nghị sĩ sẽ đến Singapore để dự Đối thoại Shangri-La.
"Chúng tôi được biết rằng Việt Nam sẽ đóng vai trò quan trọng tại diễn đàn này", ông Baumgartner nói, đề cập tới việc Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm sẽ phát biểu dẫn đề tại Đối thoại Shangri-La.
Trong cuộc tiếp đoàn nghị sĩ Mỹ ngày 26/5, Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Quốc phòng Phan Văn Giang khẳng định Việt Nam coi trọng quan hệ với Mỹ, mong muốn hai bên tiếp tục triển khai hiệu quả các thỏa thuận đã đạt được, tăng cường hiểu biết, tin cậy và hợp tác thực chất, phù hợp với nhu cầu, khả năng và lợi ích của mỗi bên, theo Bộ Ngoại giao.
Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Quốc phòng nói hợp tác khắc phục hậu quả chiến tranh là điểm sáng có ý nghĩa nhân văn sâu sắc trong quan hệ hai nước, đề nghị Mỹ tiếp tục dành nguồn lực, phối hợp chặt chẽ với Việt Nam trong xử lý chất độc da cam/dioxin, rà phá bom mìn, hỗ trợ người khuyết tật và tìm kiếm quân nhân mất tích.
Trong cuộc gặp với Phó chủ tịch Quốc hội Nguyễn Doãn Anh cùng ngày, các nghị sĩ Mỹ đánh giá kinh tế - thương mại tiếp tục là động lực quan trọng của quan hệ song phương, đồng thời ghi nhận nỗ lực của hai bên trong thúc đẩy trao đổi, đàm phán nhằm xử lý các vấn đề thương mại, trong đó có vấn đề thuế quan, theo hướng cân bằng, hài hòa lợi ích, phù hợp với khuôn khổ quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện.
Phó chủ tịch Quốc hội Nguyễn Doãn Anh đề nghị Mỹ sớm công nhận quy chế kinh tế thị trường của Việt Nam; mở rộng hợp tác khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, năng lượng, khoáng sản chiến lược; tiếp tục hợp tác khắc phục hậu quả chiến tranh, tìm kiếm quân nhân mất tích.
Ông cũng mong muốn Mỹ tiếp tục đóng vai trò tích cực, có trách nhiệm đối với hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương, trong đó có việc duy trì hòa bình, an ninh, an toàn, tự do hàng hải và hàng không ở Biển Đông trên cơ sở luật pháp quốc tế và Hiến chương Liên Hợp Quốc.
Các nghị sĩ Mỹ khẳng định ủng hộ việc giải quyết các tranh chấp bằng biện pháp hòa bình, trên cơ sở luật pháp quốc tế, đồng thời tiếp tục tăng cường phối hợp với Việt Nam tại các diễn đàn khu vực và quốc tế.
Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 5.4 đã viết trên nền tảng Truth Social: "Thứ ba (ngày 7.4) sẽ là ngày nhà máy điện và ngày cầu, tất cả gói gọn trong một ngày, ở Iran. Sẽ không có gì sánh bằng. Mở cửa eo biển, kẻ thù điên rồ, nếu không các ngươi sẽ sống trong địa ngục. Cứ chờ xem. Vinh quang thuộc về Allah".
Những phát ngôn này ngay lập tức vấp phải chỉ trích từ nhiều chính trị gia Mỹ. Hạ nghị sĩ Dân chủ Ro Khanna cho rằng trong khi ông Trump "chửi bới và đe dọa phạm tội ác trong xung đột", chính quyền Mỹ lại không bảo đảm an toàn cho binh sĩ Mỹ đang hiện diện tại Iran - những người vẫn phải đối mặt với các cuộc tấn công. Trả lời chương trình Meet the Press của Đài NBC ngày 5.4, ông Khanna kêu gọi chấm dứt xung đột ngay lập tức, đồng thời thúc đẩy một lệnh ngừng bắn giữa Iran, Israel và Mỹ thông qua đàm phán.
Cùng quan điểm, thượng nghị sĩ Tim Kaine, thành viên Ủy ban Quân vụ Thượng viện Mỹ, kêu gọi Tổng thống Trump "giảm bớt những lời lẽ gay gắt". Ông Kaine cho rằng cách phát ngôn gần đây của ông chủ Nhà Trắng là "đáng xấu hổ và thiếu chín chắn", đồng thời có thể làm gia tăng nguy cơ đối với lực lượng Mỹ trên thực địa.
Trong khi đó, lãnh đạo phe thiểu số tại Thượng viện Chuck Schumer cho rằng lời lẽ của Trump giống như của "một kẻ điên mất trí". "Ông ta (ông Trump) đang đe dọa phạm tội ác chiến tranh và gây thù chuốc oán với các đồng minh. Đó là bản chất của ông ta, nhưng đó không phải là bản chất của chúng ta. Đất nước Mỹ xứng đáng có một nền văn minh tốt đẹp hơn nhiều", theo The Guardian dẫn lời ông Schumer.
Trong khi đó, thượng nghị sĩ độc lập Bernie Sanders gọi tuyên bố này là "nguy hiểm và mất cân bằng", còn thượng nghị sĩ Dân chủ Chris Murphy cho rằng tình hình đã "hoàn toàn vượt ngoài tầm kiểm soát".
Đáng chú ý, bà Marjorie Taylor Greene - một cựu nghị sĩ Cộng hòa từng ủng hộ ông Trump - cũng lên tiếng chỉ trích. Bà cho rằng việc eo biển Hormuz bị đóng cửa là hệ quả của cuộc chiến do Mỹ và Israel phát động, đồng thời cáo buộc các lập luận về chương trình hạt nhân Iran đã bị "thổi phồng" trong nhiều năm. Bà Greene trước đó đã công khai rạn nứt với ông Trump khi phản đối các cuộc tấn công nhằm vào Iran hồi tháng 6.2025, cho rằng điều này đi ngược cam kết "Nước Mỹ trên hết".
Những tranh cãi này diễn ra ngay sau một chiến dịch giải cứu căng thẳng nhằm đưa 2 phi công Mỹ ra khỏi Iran. Tổng thống Trump mô tả đây là "một phép màu Phục sinh", nhấn mạnh quy mô và mức độ phức tạp của chiến dịch khi diễn ra trong "một vùng lãnh thổ thù địch khắc nghiệt".
Tuy nhiên, bất chấp việc Nhà Trắng coi đây là một thành công quân sự, các diễn biến mới nhất cho thấy Iran vẫn duy trì được năng lực phản công đáng kể sau hơn 5 tuần giao tranh. Điều này làm dấy lên nghi vấn về hiệu quả thực tế của chiến dịch quân sự mà Mỹ đang theo đuổi.
Hạ nghị sĩ Jake Auchincloss, cựu binh thủy quân lục chiến Mỹ, nhận định Iran đang chuyển trọng tâm sang kiểm soát eo biển Hormuz - tuyến vận chuyển năng lượng chiến lược toàn cầu - với ý nghĩa quan trọng hơn cả chương trình hạt nhân. "Xét về tổng thể, cuộc chiến này là một thất bại về mặt chiến lược", ông nói trên Fox News.
Trước đó, Mỹ đã tiến hành không kích cây cầu lớn nối Tehran với Karaj, khiến ít nhất 8 người thiệt mạng và 95 người bị thương. Tổng thống Trump sau đó đăng tải video về vụ tấn công và tiếp tục cảnh báo sẽ mở rộng danh sách mục tiêu sang các cơ sở hạ tầng trọng yếu khác của Iran.
Gần đây, ông Trump thường xuyên đe dọa Iran nhằm mục đích mở lại eo biển Hormuz. Là một trong những tuyến đường vận chuyển dầu khí quan trọng của thế giới, eo biển này đã bị Iran phong tỏa kể từ khi Mỹ và Israel phát động chiến sự với Iran vào cuối tháng 2, khiến giá dầu trên toàn thế giới tăng cao.
Ông Mehdi Tabatabaei, phó phụ trách truyền thông tại Văn phòng Tổng thống Iran, ngày 5.4 cho biết Tehran sẽ chỉ mở cửa eo biển sau khi nhận được tiền bồi thường thiệt hại xung đột, được thanh toán thông qua một "chế độ pháp lý mới" dựa trên phí quá cảnh.
Tính đến nay, xung đột đã khiến hơn 3.500 người thiệt mạng trên toàn khu vực. Hơn 4 triệu người tại Iran và Lebanon buộc phải rời bỏ nhà cửa, tạo ra một trong những cuộc khủng hoảng nhân đạo nghiêm trọng nhất khu vực trong những năm gần đây.
