Đảo ngược tuổi sinh học đang trở thành mục tiêu cốt lõi trong văn hóa chăm sóc sức khỏe hiện đại. Theo các chuyên gia, chìa khóa để đạt được điều này nằm ở những phương pháp khoa học cụ thể, đặc biệt là vận động và lối sống.
Bác sĩ Mohammed Enayat, chuyên gia đa khoa và là người sáng lập phòng khám trường thọ HUM2N tại London, cho biết y học trường thọ tập trung vào việc thực hiện các biện pháp phòng ngừa để chống lại sự suy giảm thể chất. Sự sa sút sức khỏe và bệnh tật vốn thường được mặc định là đi kèm với quá trình lão hóa.
“Phương pháp này giúp xác định các quá trình bên trong cơ thể cần được can thiệp sớm thông qua thực phẩm bổ sung, dinh dưỡng, điều chỉnh lối sống, thay đổi hành vi, giáo dục và đôi khi là cả các liệu pháp thông minh”, ông giải thích.
Chú trọng vận động và nhóm cơ mặt sau
Bác sĩ Enayat khẳng định vận động là trụ cột quan trọng của sức khỏe. Chúng ta cần đảm bảo cơ thể tiêu hao đủ năng lượng để duy trì sức khỏe chuyển hóa, đồng thời bảo vệ khối lượng cơ bắp và chức năng của hệ thống cơ xương khớp.
Ông đưa ra lời khuyên cụ thể: “Hãy cố gắng tập đến mức đổ mồ hôi ít nhất vài lần mỗi tuần. Nếu không đổ mồ hôi, nghĩa là bạn chưa sử dụng hết công suất của cơ thể hoặc chưa rèn luyện được hệ thống tim mạch và chuyển hóa để huy động năng lượng nhanh chóng”.
Bên cạnh việc tăng nhịp tim thường xuyên, bác sĩ đặc biệt lưu ý tầm quan trọng của việc tăng cường các nhóm cơ mặt sau (posterior chain). “Hãy tập trung vào các nhóm cơ mông, cơ gân kheo (sau đùi) và cơ lõi để duy trì sự kích hoạt và kích thước cơ bắp”, bác sĩ Enayat tư vấn, thêm rằng bạn có thể thực hiện các bài tập như plank, squat hoặc ngồi trên bóng tập.
Kiểm soát căng thẳng và giấc ngủ
Kiểm soát căng thẳng cũng quan trọng không kém để bảo vệ cơ thể khỏi tình trạng mất cân bằng nội tiết tố – tác nhân gây viêm nhiễm diện rộng. Căng thẳng không chỉ làm cạn kiệt các hormone thiết yếu và làm gián đoạn chức năng tuyến giáp mà còn cản trở khả năng hấp thụ chất dinh dưỡng từ thực phẩm.
“Nó có thể làm rối loạn đường huyết và gây kháng insulin, dẫn đến nhiều hệ lụy kéo theo”, bác sĩ Enayat giải thích. Ông khuyến nghị mỗi người nên tự xây dựng các kỹ thuật cá nhân để xoa dịu hệ thần kinh như tập thở, thiền định hoặc thực hành lòng biết ơn.
Song song đó, giấc ngủ chất lượng là yếu tố sống còn. Rất nhiều quá trình kỳ diệu xảy ra khi ngủ giúp chúng ta sống lâu và khỏe mạnh hơn. Ví dụ, cơ thể sản sinh tế bào T giúp điều chỉnh hệ thống miễn dịch, tạo ra tế bào gốc kích thích tái tạo và giải phóng các yếu tố tăng trưởng trong giai đoạn ngủ sâu.
Để cải thiện giấc ngủ sâu, chuyên gia khuyên nên tránh ăn khuya, hạn chế rượu bia và tiếp xúc với ánh sáng xanh.
Về chế độ ăn uống, bác sĩ Enayat chia sẻ bí quyết hàng đầu bằng cách coi thực phẩm là nhiên liệu hoặc thuốc chữa bệnh, thay vì là công cụ để giải tỏa cảm xúc. Bác sĩ khuyên nên ăn thực phẩm nguyên bản thay vì thực phẩm chế biến sẵn, đảm bảo cung cấp đủ protein, tăng cường rau xanh và các chất béo lành mạnh.
Cuối cùng, bác sĩ nhấn mạnh ý nghĩa của các mối quan hệ xã hội và mục đích sống rõ ràng. Việc duy trì kết nối với hàng xóm, gia đình và bạn bè không chỉ giúp chúng ta năng động, có động lực sống mà còn là điểm tựa tinh thần quan trọng trong những giai đoạn khó khăn.
Trước đó, vào ngày 10-4, cơ quan y tế đã ghi nhận 3 trường hợp nghi ngờ mắc bệnh do não mô cầu có liên quan đến trại giam này.
Điều tra dịch tễ và kết quả xét nghiệm từ Viện Pasteur TP.HCM cho thấy đã có 2 trường hợp được xác định dương tính với não mô cầu.
Các bệnh nhân bao gồm ông A. (66 tuổi, đã tử vong vào ngày 9-4) và H. (31 tuổi). Cả hai đều có yếu tố dịch tễ liên quan, cùng sinh hoạt và lao động ngay trong khuôn viên Trại giam Cái Tàu.
Ngay khi ghi nhận ca bệnh, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Cà Mau đã phối hợp với các đơn vị liên quan để điều tra, xác minh và xử lý ổ dịch.
Cơ quan chức năng đã phun khử khuẩn khu vực liên quan, đồng thời tăng cường truyền thông, hướng dẫn các biện pháp vệ sinh cá nhân, đeo khẩu trang và theo dõi triệu chứng nghi ngờ.
Lực lượng y tế đã lập danh sách, quản lý, theo dõi sức khỏe và cho 2.350 người tiếp xúc gần uống thuốc dự phòng Azithromycin 0,5g liều duy nhất.
Danh sách này bao gồm những người ở trong Trại giam Cái Tàu, nhân viên y tế, cùng các cá nhân ngoài trại giam có liên quan đến yếu tố dịch tễ.
Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Cà Mau Trần Hiến Khóa cho biết, căn cứ vào kết quả giám sát và hàng loạt biện pháp xử lý đã được triển khai khẩn trương, ổ dịch tại Trại giam Cái Tàu đã qua 10 ngày kể từ khi phát hiện ca bệnh không ghi nhận thêm trường hợp mắc mới nào nên đủ điều kiện tuyên bố kết thúc.
Khi cơ thể mất nước sẽ làm tăng nguy cơ mắc các bệnh do nắng nóng. Các dấu hiệu mất nước từ nhẹ đến vừa gồm: Cảm thấy khát; khô miệng, môi và lưỡi; chóng mặt, choáng váng, nhất là khi đứng dậy; đau đầu; nước tiểu sẫm màu, đi tiểu ít hơn bình thường. Nặng hơn có thể thấy tim đập nhanh hoặc thở nhanh; sốt; buồn ngủ, lú lẫn, theo trang ABC (Úc).
Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), lượng nước cần bổ sung vào những ngày nắng nóng cụ thể từ 2 - 3 lít/ngày, nên uống đều đặn khoảng 1 cốc mỗi giờ.
Để nhận biết mình đã đang uống đủ nước hay chưa, nhà nghiên cứu sức khỏe cộng đồng Lauren Ball, Đại học Queensland (Úc) cho biết có thể dựa vào màu nước tiểu: Nước tiểu vàng đậm là dấu hiệu rõ ràng của thiếu nước; vàng nhạt, gần như trong suốt, cho thấy đang uống đủ nước.
Bà Lauren Ball cũng lưu ý không nên ước lượng lượng nước cần uống dựa vào việc mình đổ mồ hôi bao nhiêu, vì điều này đôi khi khó nhận biết.
Ví dụ, khi bơi, bạn vẫn đổ mồ hôi nhưng không nhận ra vì mồ hôi hòa vào nước. Hoặc khi có gió, bạn có thể cảm thấy như mình không đổ mồ hôi vì nước trên da bốc hơi nhanh.
Vì vậy, nếu đi bơi hoặc ra biển trong ngày nóng, cần phải chú ý bổ sung đủ nước.
Khi trời nắng nóng, nhiều người muốn uống nước thật lạnh để hạ nhiệt. Nhưng thực tế theo giáo sư Ollie Jay, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Nhiệt và Sức khỏe Đại học Sydney (Úc), nhiệt độ của nước uống vào gần như không ảnh hưởng nhiều đến thân nhiệt. Hiệu quả làm mát của một ly nước lạnh giống như đổ một cốc nước lạnh vào bồn nước nóng lớn.
Có nghiên cứu cho thấy uống nước lạnh có thể làm giảm tiết mồ hôi nhẹ. Nghe có vẻ tốt, nhưng ít mồ hôi hơn đồng nghĩa với ít làm mát qua bay hơi, nên thân nhiệt gần như không thay đổi.
Ngoài ra, cà phê và trà chứa caffeine - chất lợi tiểu nhẹ - từng được khuyên hạn chế khi trời nóng. Dù vậy, bạn có thể uống trà đá hoặc cà phê đá. Nếu hương vị của chúng khiến bạn muốn uống thêm nước sau đó, thì đây vẫn là một lựa chọn có lợi.
Rượu bia thì khác. Đây là chất lợi tiểu mạnh, không nên dùng để bù nước trong ngày nóng. Nếu uống rượu bia, nên uống xen kẽ với nước lọc.
Giáo sư Jay cảnh báo rằng ngay cả khi đủ nước, bạn vẫn có thể bị sốc nhiệt. Do đó bên cạnh uống đủ nước, WHO khuyên mọi người nên lưu ý một số điều sau khi nắng nóng ngày càng khắc nghiệt:
Ngày 7-7, Bệnh viện 103 chia sẻ về trường hợp bệnh nhân được cứu sống kỳ tích sau tai nạn giao thông nghiêm trọng.
6 tháng trước, ngày 3-1, khi vừa đến công ty, mẹ của H. nghe người đồng nghiệp kể vừa có vụ tai nạn nghiêm trọng gặp trên đường. Nạn nhân là một thanh niên mặc áo trắng đang giơ tay lên cầu cứu.
Linh tính chuyện chẳng lành vì ngày nghỉ con trai thường đi xe sang nhà bạn chơi, chị kiểm tra camera ở nhà rồi gọi liên tục cho con. Sau vài cuộc điện thoại không người bắt máy, chị rụng rời nhận được cuộc gọi từ một tài xế thông báo con trai chị bị tai nạn.
Khi đến nơi, chị không thấy H. nhưng nhìn chiếc xe tải và hiện trường đầy ám ảnh. Khi đến viện, nghe bác sĩ thông báo khả năng con sống sót chỉ vài phần trăm, chị như muốn ngã quỵ.
Từng tiếp nhận nhiều bệnh nhân bị tai nạn nghiêm trọng nhưng với TS Vũ Minh Dương, Chủ nhiệm khoa hồi sức ngoại, Bệnh viện Quân y 103, đây là lần đầu tiên ông gặp một ca chấn thương phức tạp đến vậy.
H. nhập viện trong tình trạng sốc chấn thương nguy kịch, mất máu, suy đa cơ quan do bị xe tải nặng cán qua người. Quy trình báo động đỏ nội viện ngay lập tức được kích hoạt.
Bệnh nhân được phẫu thuật cấp cứu cầm máu, tháo bỏ khung chậu, hai chân, cắt toàn bộ bàng quang, bộ phận sinh dục ngoài, đưa hai niệu quản hai bên ra da và đoạn trực tràng.
Ống hậu môn lóc khỏi khung chậu lên trên nên phải làm hậu môn nhân tạo ở mạn sườn phải. Sau mổ, H. phải lọc máu liên tục và dùng kháng sinh phổ rộng.
Theo bác sĩ Dương, trên thế giới chỉ có khoảng vài ca sống sót tương tự nhưng đa phần vẫn giữ được một phần khung chậu. Còn H. hoàn toàn không còn khung chậu để đỡ cơ thể. Thách thức lớn nhất sau mổ là làm sao để liền vết thương vùng cắt cụt vốn có diện tích quá rộng.
Suốt một tháng rưỡi điều trị tại khoa hồi sức, bệnh nhân được chăm sóc đặc biệt để thoát sốc, tránh nhiễm khuẩn. Các bác sĩ Bệnh viện Quân y 103 phải phối hợp với Bệnh viện Bỏng Quốc gia Lê Hữu Trác để xử lý các vùng mô hoại tử, giúp vết thương dần liền lại.
Vượt qua được lưỡi hái tử thần, H. tiếp tục bước vào một cuộc chiến khốc liệt khác về mặt tâm lý hội chứng đau chi ma (Phantom limb pain).
Đôi chân không còn, não bộ của em vẫn nhận nhầm tín hiệu từ các đầu dây thần kinh bị tổn thương, tạo ra những cơn đau nhức, buốt nhói ảo giác như thể đôi chân vẫn đang bị chèn ép.
Thời gian đầu ở viện, những cơn đau hành hạ khiến H. chưa ý thức được mình đã mất đi phần thân dưới. Chưa dám cho con biết sự thật, mẹ H. đành nói rằng chân đang được các bác sĩ mang đi điều trị để ghép lại.
Sau thời gian dài điều trị, tham vấn tâm lý, H. đã trải qua cú sốc, chấp nhận cuộc sống không còn đôi chân. Hiện tại cậu đã có thể ngồi xe lăn ra ngoài đi dạo hoặc đi chơi cùng bạn bè.
Dù không thể đi lại trên đôi chân của mình nhưng chàng trai trẻ vẫn nuôi ước mơ học về công nghệ thông tin để tương lai có một công việc, tự nuôi sống bản thân.
