Đảo ngược tuổi sinh học đang trở thành mục tiêu cốt lõi trong văn hóa chăm sóc sức khỏe hiện đại. Theo các chuyên gia, chìa khóa để đạt được điều này nằm ở những phương pháp khoa học cụ thể, đặc biệt là vận động và lối sống.
Bác sĩ Mohammed Enayat, chuyên gia đa khoa và là người sáng lập phòng khám trường thọ HUM2N tại London, cho biết y học trường thọ tập trung vào việc thực hiện các biện pháp phòng ngừa để chống lại sự suy giảm thể chất. Sự sa sút sức khỏe và bệnh tật vốn thường được mặc định là đi kèm với quá trình lão hóa.
“Phương pháp này giúp xác định các quá trình bên trong cơ thể cần được can thiệp sớm thông qua thực phẩm bổ sung, dinh dưỡng, điều chỉnh lối sống, thay đổi hành vi, giáo dục và đôi khi là cả các liệu pháp thông minh”, ông giải thích.
Chú trọng vận động và nhóm cơ mặt sau
Bác sĩ Enayat khẳng định vận động là trụ cột quan trọng của sức khỏe. Chúng ta cần đảm bảo cơ thể tiêu hao đủ năng lượng để duy trì sức khỏe chuyển hóa, đồng thời bảo vệ khối lượng cơ bắp và chức năng của hệ thống cơ xương khớp.
Ông đưa ra lời khuyên cụ thể: “Hãy cố gắng tập đến mức đổ mồ hôi ít nhất vài lần mỗi tuần. Nếu không đổ mồ hôi, nghĩa là bạn chưa sử dụng hết công suất của cơ thể hoặc chưa rèn luyện được hệ thống tim mạch và chuyển hóa để huy động năng lượng nhanh chóng”.
Bên cạnh việc tăng nhịp tim thường xuyên, bác sĩ đặc biệt lưu ý tầm quan trọng của việc tăng cường các nhóm cơ mặt sau (posterior chain). “Hãy tập trung vào các nhóm cơ mông, cơ gân kheo (sau đùi) và cơ lõi để duy trì sự kích hoạt và kích thước cơ bắp”, bác sĩ Enayat tư vấn, thêm rằng bạn có thể thực hiện các bài tập như plank, squat hoặc ngồi trên bóng tập.
Kiểm soát căng thẳng và giấc ngủ
Kiểm soát căng thẳng cũng quan trọng không kém để bảo vệ cơ thể khỏi tình trạng mất cân bằng nội tiết tố – tác nhân gây viêm nhiễm diện rộng. Căng thẳng không chỉ làm cạn kiệt các hormone thiết yếu và làm gián đoạn chức năng tuyến giáp mà còn cản trở khả năng hấp thụ chất dinh dưỡng từ thực phẩm.
“Nó có thể làm rối loạn đường huyết và gây kháng insulin, dẫn đến nhiều hệ lụy kéo theo”, bác sĩ Enayat giải thích. Ông khuyến nghị mỗi người nên tự xây dựng các kỹ thuật cá nhân để xoa dịu hệ thần kinh như tập thở, thiền định hoặc thực hành lòng biết ơn.
Song song đó, giấc ngủ chất lượng là yếu tố sống còn. Rất nhiều quá trình kỳ diệu xảy ra khi ngủ giúp chúng ta sống lâu và khỏe mạnh hơn. Ví dụ, cơ thể sản sinh tế bào T giúp điều chỉnh hệ thống miễn dịch, tạo ra tế bào gốc kích thích tái tạo và giải phóng các yếu tố tăng trưởng trong giai đoạn ngủ sâu.
Để cải thiện giấc ngủ sâu, chuyên gia khuyên nên tránh ăn khuya, hạn chế rượu bia và tiếp xúc với ánh sáng xanh.
Dinh dưỡng và kết nối xã hội
Về chế độ ăn uống, bác sĩ Enayat chia sẻ bí quyết hàng đầu bằng cách coi thực phẩm là nhiên liệu hoặc thuốc chữa bệnh, thay vì là công cụ để giải tỏa cảm xúc. Bác sĩ khuyên nên ăn thực phẩm nguyên bản thay vì thực phẩm chế biến sẵn, đảm bảo cung cấp đủ protein, tăng cường rau xanh và các chất béo lành mạnh.
Cuối cùng, bác sĩ nhấn mạnh ý nghĩa của các mối quan hệ xã hội và mục đích sống rõ ràng. Việc duy trì kết nối với hàng xóm, gia đình và bạn bè không chỉ giúp chúng ta năng động, có động lực sống mà còn là điểm tựa tinh thần quan trọng trong những giai đoạn khó khăn.
Theo TS.BS.CK2 Trà Anh Duy, Trung tâm Sức khỏe Nam giới Men’s Health, hiếm muộn không phải câu chuyện của riêng phụ nữ. Thực tế, nguyên nhân từ nam giới chiếm khoảng 20-30% và góp phần vào khoảng 50% các trường hợp hiếm muộn nói chung. Áp lực tâm lý, sự e ngại và thói quen tự đổ lỗi thường khiến phái mạnh chậm trễ trong việc thăm khám, dẫn đến việc bỏ lỡ "thời điểm vàng" để điều trị.
Dưới đây là những bệnh lý nam khoa phổ biến có thể tước đi khả năng làm cha của nam giới nếu không được can thiệp kịp thời.
Giãn tĩnh mạch thừng tinh
Giãn tĩnh mạch thừng tinh là tình trạng các tĩnh mạch quanh tinh hoàn bị giãn, gây ứ trệ tuần hoàn và làm tăng nhiệt độ tại bìu, khiến môi trường sinh tinh bị ảnh hưởng nghiêm trọng.
Bệnh xuất hiện ở khoảng 15% nam giới nói chung, nhưng chiếm tới 35% ở nhóm hiếm muộn nguyên phát. Triệu chứng thường rất mơ hồ như: nặng bìu, tức nhẹ khi đứng lâu hoặc vận động mạnh. Nhiều người chỉ phát hiện khi tình cờ sờ thấy "búi giun" ở bìu.
Dù không phải ai mắc bệnh cũng vô sinh, nhưng đây là nguyên nhân có thể can thiệp được để cải thiện chất lượng tinh trùng nếu được đánh giá đúng mức độ.
Viêm nhiễm đường sinh dục
Các tình trạng viêm mào tinh, viêm tinh hoàn hay viêm tuyến tiền liệt thường bị nam giới xem nhẹ và tự điều trị bằng thuốc giảm đau, kháng sinh qua loa.
Tuy nhiên, viêm nhiễm không chỉ gây đau đớn mà còn làm biến đổi môi trường tinh dịch, giảm khả năng di động của tinh trùng. Nguy hiểm hơn, viêm nhiễm mạn tính có thể để lại sẹo gây tắc ống dẫn tinh. Số liệu cho thấy khoảng 15% trường hợp hiếm muộn nam có liên quan đến nhiễm trùng đường sinh dục. Các dấu hiệu như tiểu buốt, xuất tinh ra máu hoặc đau bìu tái diễn là lời cảnh báo không nên bỏ qua.
Biến chứng quai bị
Nhiều người lầm tưởng quai bị là bệnh trẻ con, khỏi là hết. Thực tế, nếu quai bị xảy ra sau tuổi dậy thì và biến chứng viêm tinh hoàn, nguy cơ vô sinh là rất lớn.
Nghiên cứu cho thấy tỷ lệ suy giảm khả năng sinh sản chiếm khoảng 13% sau viêm tinh hoàn do quai bị. Đặc biệt, nếu bị viêm cả hai bên, tỷ lệ vô sinh có thể lên tới 30-87%. Bác sĩ Duy khuyến cáo những người có tiền sử này nên chủ động làm tinh dịch đồ sớm thay vì chờ đợi đến khi kết hôn mới lo lắng.
Tinh hoàn ẩn
Tinh hoàn cần môi trường mát hơn thân nhiệt để sản xuất tinh trùng. Do đó, nếu tinh hoàn không xuống bìu đúng vị trí mà nằm trong ổ bụng hoặc ống bẹn, các tế bào sinh tinh sẽ bị tổn thương vĩnh viễn.
Tỷ lệ vô sinh ở người có tinh hoàn ẩn một bên là khoảng 32%, và con số này tăng gấp đôi nếu bị cả hai bên, kể cả khi đã phẫu thuật đưa xuống bìu. Việc phát hiện và phẫu thuật sớm ở trẻ nhỏ là chìa khóa quyết định khả năng làm cha khi trưởng thành.
Xoắn tinh hoàn
Đây là một cấp cứu nam khoa khẩn cấp. Khi tinh hoàn bị xoắn, mạch máu nuôi dưỡng bị tắc nghẽn hoàn toàn. Nếu không được tháo xoắn trong vòng vài giờ đầu, tinh hoàn sẽ hoại tử và phải cắt bỏ.
Ngay cả khi được cứu kịp thời, di chứng vẫn có thể tồn tại. Một nghiên cứu cho thấy 64% bệnh nhân sau xoắn tinh hoàn có bất thường về tinh trùng và 39% bị giảm khả năng sinh sản. Khi có dấu hiệu đau bìu đột ngột, dữ dội kèm buồn nôn, nam giới cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất.
Ung thư tinh hoàn
Ung thư tinh hoàn thường tấn công nam giới trẻ tuổi. Dù tỷ lệ chữa khỏi rất cao, nhưng quá trình hóa trị, xạ trị có thể tiêu diệt khả năng sản xuất tinh trùng.
Hơn 50% bệnh nhân đã có tình trạng tinh trùng ít trước khi điều trị. Vì vậy, việc tư vấn lưu trữ tinh trùng (trữ lạnh) trước khi can thiệp ung thư là bước cực kỳ quan trọng nhưng thường bị bỏ qua trong lúc bệnh nhân đang lo lắng về tính mạng.
Suy tuyến yên, tăng prolactin hoặc suy sinh dục đều ảnh hưởng trực tiếp đến trục nội tiết nam giới. Một sai lầm phổ biến hiện nay là việc nam giới tự ý bổ sung testosterone ngoại sinh để "tăng bản lĩnh".
Hành động này có thể gây tác dụng ngược, ức chế quá trình sinh tinh tự nhiên của cơ thể, khiến nam giới có thể "mạnh" hơn về nhu cầu nhưng lại không có tinh trùng trong tinh dịch.
Bác sĩ Duy nhấn mạnh điều đáng tiếc nhất không phải là bệnh nặng, mà là để quá lâu. Để bảo vệ khả năng làm cha, nam giới cần thực hiện song song hai việc:
Thông tin được ông Nguyễn Quốc Thanh, Phó giám đốc Bảo hiểm xã hội TP HCM, cho biết ngày 23/4. Theo đó, TP HCM có 19 xã, phường được công nhận là An toàn khu cách mạng trong các thời kỳ kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ.
Theo Quyết định 40 của Thủ tướng, xã An toàn khu là xã từng được cấp ủy đảng từ Khu ủy, Quân khu ủy trở lên chỉ đạo xây dựng An toàn khu cách mạng, có địa thế, chính trị, và nhân dân tin cậy. Các tiêu chí chính bao gồm: Nơi có căn cứ địa cách mạng, nơi ở hoặc làm việc của cán bộ cấp cao, hoặc nơi diễn ra sự kiện lịch sử quan trọng.
19 xã, phường ở TP HCM được công nhận gồm An Nhơn Tây, Nhuận Đức, Phú Hòa Đông, Bình Hưng, Cần Giờ, Hiệp Phước, Nhà Bè, Hưng Long, Tân Nhựt, Tân Vĩnh Lộc, Vĩnh Lộc, Bình Chánh, Bình Lợi, Phú Thọ Hòa, Thới An, An Phú Đông, Bà Điểm, An Hội Đông và Hạnh Thông.
Theo quy định, người dân đang thường trú tại các địa bàn này được ngân sách nhà nước cấp thẻ bảo hiểm y tế, tức được cấp thẻ miễn phí. Ngoài ra, người dân khi tham gia BHYT còn được hưởng quyền lợi cao nhất là quỹ BHYT chi trả 100% chi phí khi họ đi khám chữa bệnh đúng tuyến.
Tổng dân số 19 địa phương này là hơn 1,132 triệu người, trong đó hơn 520.000 người đã có thẻ theo nhóm khác, chủ yếu tham gia BHYT bắt buộc tại nơi làm việc; hơn 428.000 người đã được cấp miễn phí theo diện "xã an toàn khu".
Ông Nguyễn Quốc Thanh cho biết để đảm bảo quyền lợi cho người dân, chính quyền TP HCM và các sở, ngành đã có nhiều hướng dẫn song đến sau hơn 3 tháng triển khai, nhiều xã, phường vẫn chưa lập danh sách xác nhận để Bảo hiểm xã hội thành phố cấp thẻ. Hiện vẫn còn gần 175.000 người chưa được cấp thẻ BHYT khiến quyền lợi chăm sóc sức khỏe bị ảnh hưởng.
Tính đến ngày 23/4, nhiều xã còn hàng chục nghìn người chưa được cấp thẻ BHYT khiến tỷ lệ cấp thẻ thấp. Cụ thể, xã Chánh Hưng còn hơn 38.000 người (tỷ lệ cấp thẻ mới hơn 36%); xã Nhà Bè còn trên 41.600 người (tỷ lệ cấp thẻ hơn 58%); Xã Bình Lợi còn trên 18.000 người (tỷ lệ cấp thẻ 40%); phường Phú Thọ Hòa còn hơn 29.000 người (tỷ lệ cấp thẻ gần 66%).
Ông Nguyễn Công Chánh, Chủ tịch UBND phường Phú Thọ Hòa, cho biết địa bàn có hơn 29.000 người chưa được cấp thẻ BHYT theo diện an toàn khu. Các tổ trưởng khu phố và công an khu vực đang tiến hành rà soát để thẩm định đúng nhóm được hưởng và xem xét nhóm đã tham gia để lập danh sách gửi Bảo hiểm xã hội thành phố cấp thẻ.
Trong khi đó, ông Nguyễn Quốc Thanh cho rằng lý do chậm còn đến từ việc một số địa phương thắc mắc về người được hưởng chính sách. Ví dụ xã Bình Hưng có văn bản hỏi chỉ những người sinh sống trên địa bàn liên tục từ năm 1975 đến nay mới được hưởng hay chỉ cần thường trú. Số khác lại băn khoăn về những người đã tham gia bắt buộc theo nơi làm việc hoặc đã mua tự nguyện theo hộ gia đình nên tiến hành xác nhận nhiều vòng gây chậm.
"Điều kiện hưởng đơn giản, cơ quan bảo hiểm sẽ rà soát từng nhóm để cấp đảm bảo không trùng", ông Thanh nói. Theo đó, để được hưởng chính sách này là thông tin cư trú của người dân phải có trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư hoặc hệ thống quản lý cư trú của lực lượng công an, đồng thời được UBND cấp xã, phường lập danh sách xác nhận. Trường hợp đã mua BHYT tự nguyện và có thời gian trùng với thời gian được hưởng chính sách "xã an toàn khu", Bảo hiểm xã hội thành phố sẽ hoàn trả lại tiền.
Theo quy định hiện hành, khi mua BHYT tự nguyện theo năm, người dân phải trả hơn 1,26 triệu đồng. Khi mua theo hộ gia đình, từ người thứ hai trở đi sẽ giảm dần. Một số nhóm như học sinh, sinh viên, hộ nghèo... được giảm thêm.
Sự kiện đánh dấu bước tiến mới trong hợp tác giữa các đơn vị y tế Việt - Pháp. Theo các chuyên gia y tế, trong bối cảnh tai nạn và các bệnh lý cấp tính ngày càng gia tăng, việc trang bị kiến thức sơ cấp cứu cho cộng đồng có ý nghĩa quan trọng. Một xã hội có nhiều người biết cách xử trí ban đầu không chỉ giúp bảo vệ tính mạng người bệnh mà còn giảm gánh nặng cho hệ thống y tế và nâng cao khả năng ứng phó với các tình huống khẩn cấp.
Theo thỏa thuận hợp tác, hàng trăm điểm sơ cấp cứu sẽ được trang bị ngay tại hệ thống nhà thuốc Long Châu. Nhờ mạng lưới rộng khắp và đội ngũ nhân viên y tế được đào tạo, các điểm này có thể hỗ trợ xử trí ban đầu trong những tình huống khẩn cấp, giúp tận dụng “thời gian vàng” trước khi người bệnh được chuyển đến cơ sở điều trị chuyên sâu. Mô hình dự kiến triển khai tại các khu chung cư và thành phố du lịch.
Bà Nguyễn Đỗ Quyên, Phó tổng giám đốc FPT Retail kiêm Giám đốc Điều hành Hệ thống nhà thuốc và trung tâm tiêm chủng Long Châu, cho biết: “Dự án này rất kịp thời, vì trong năm qua, chúng tôi đã nhận và xử trí không dưới 10 ca cấp cứu tại các cơ sở Long Châu. Tuy nhiên, chúng ta không thể giúp đỡ người khác chỉ bằng sự nhiệt tình, mà còn phải bằng kiến thức bài bản. Do đó trong thời gian tới, với sự đồng hành của các đối tác, tôi mong toàn bộ dược sĩ tại Long Châu sẽ được đào tạo bài bản để thao tác sơ cứu một cách bình tĩnh khi người dân cần, thực sự trở thành một hệ thống chăm sóc sức khỏe sát dân, gần dân”.
Đồng thời, các chương trình truyền thông giáo dục sức khỏe cộng đồng sẽ được các bên triển khai rộng rãi. Trong đó, đội ngũ hơn 22.000 chuyên viên y tế Long Châu sẽ đồng hành lan tỏa thông tin y khoa, các hướng dẫn sơ cấp cứu chính xác, dễ hiểu đến hàng triệu người dân.
Một điểm nhấn khác của chương trình là sự ra mắt Học viện Sơ cứu (First-Aid Academy), nhằm chuẩn hóa kỹ năng sơ cấp cứu cho sinh viên y dược. Theo đó, việc giáo dục y tế, đào tạo thực hành cho sinh viên Đại học Y Dược TP.HCM và Trường Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch sẽ do Hội Chữ thập đỏ Việt Nam chủ trì xây dựng, với sự hỗ trợ về giáo dục từ Quỹ Urgo Foundation và sự đồng hành của Long Châu, góp phần gắn kết đào tạo với thực tiễn chăm sóc sức khỏe cộng đồng.
Phó giáo sư - tiến sĩ - dược sĩ Võ Quang Trung, Khoa Dược, Trường Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch nhận định: “Đây là cách học lấy người học làm trung tâm, lấy nhu cầu sức khỏe cộng đồng làm định hướng, và lấy thực tiễn của hệ thống y tế làm nền tảng để thiết kế chương trình đào tạo”.
