Đảo ngược tuổi sinh học đang trở thành mục tiêu cốt lõi trong văn hóa chăm sóc sức khỏe hiện đại. Theo các chuyên gia, chìa khóa để đạt được điều này nằm ở những phương pháp khoa học cụ thể, đặc biệt là vận động và lối sống.
Bác sĩ Mohammed Enayat, chuyên gia đa khoa và là người sáng lập phòng khám trường thọ HUM2N tại London, cho biết y học trường thọ tập trung vào việc thực hiện các biện pháp phòng ngừa để chống lại sự suy giảm thể chất. Sự sa sút sức khỏe và bệnh tật vốn thường được mặc định là đi kèm với quá trình lão hóa.
“Phương pháp này giúp xác định các quá trình bên trong cơ thể cần được can thiệp sớm thông qua thực phẩm bổ sung, dinh dưỡng, điều chỉnh lối sống, thay đổi hành vi, giáo dục và đôi khi là cả các liệu pháp thông minh”, ông giải thích.
Chú trọng vận động và nhóm cơ mặt sau
Bác sĩ Enayat khẳng định vận động là trụ cột quan trọng của sức khỏe. Chúng ta cần đảm bảo cơ thể tiêu hao đủ năng lượng để duy trì sức khỏe chuyển hóa, đồng thời bảo vệ khối lượng cơ bắp và chức năng của hệ thống cơ xương khớp.
Ông đưa ra lời khuyên cụ thể: “Hãy cố gắng tập đến mức đổ mồ hôi ít nhất vài lần mỗi tuần. Nếu không đổ mồ hôi, nghĩa là bạn chưa sử dụng hết công suất của cơ thể hoặc chưa rèn luyện được hệ thống tim mạch và chuyển hóa để huy động năng lượng nhanh chóng”.
Bên cạnh việc tăng nhịp tim thường xuyên, bác sĩ đặc biệt lưu ý tầm quan trọng của việc tăng cường các nhóm cơ mặt sau (posterior chain). “Hãy tập trung vào các nhóm cơ mông, cơ gân kheo (sau đùi) và cơ lõi để duy trì sự kích hoạt và kích thước cơ bắp”, bác sĩ Enayat tư vấn, thêm rằng bạn có thể thực hiện các bài tập như plank, squat hoặc ngồi trên bóng tập.
Kiểm soát căng thẳng và giấc ngủ
Kiểm soát căng thẳng cũng quan trọng không kém để bảo vệ cơ thể khỏi tình trạng mất cân bằng nội tiết tố – tác nhân gây viêm nhiễm diện rộng. Căng thẳng không chỉ làm cạn kiệt các hormone thiết yếu và làm gián đoạn chức năng tuyến giáp mà còn cản trở khả năng hấp thụ chất dinh dưỡng từ thực phẩm.
“Nó có thể làm rối loạn đường huyết và gây kháng insulin, dẫn đến nhiều hệ lụy kéo theo”, bác sĩ Enayat giải thích. Ông khuyến nghị mỗi người nên tự xây dựng các kỹ thuật cá nhân để xoa dịu hệ thần kinh như tập thở, thiền định hoặc thực hành lòng biết ơn.
Song song đó, giấc ngủ chất lượng là yếu tố sống còn. Rất nhiều quá trình kỳ diệu xảy ra khi ngủ giúp chúng ta sống lâu và khỏe mạnh hơn. Ví dụ, cơ thể sản sinh tế bào T giúp điều chỉnh hệ thống miễn dịch, tạo ra tế bào gốc kích thích tái tạo và giải phóng các yếu tố tăng trưởng trong giai đoạn ngủ sâu.
Để cải thiện giấc ngủ sâu, chuyên gia khuyên nên tránh ăn khuya, hạn chế rượu bia và tiếp xúc với ánh sáng xanh.
Dinh dưỡng và kết nối xã hội
Về chế độ ăn uống, bác sĩ Enayat chia sẻ bí quyết hàng đầu bằng cách coi thực phẩm là nhiên liệu hoặc thuốc chữa bệnh, thay vì là công cụ để giải tỏa cảm xúc. Bác sĩ khuyên nên ăn thực phẩm nguyên bản thay vì thực phẩm chế biến sẵn, đảm bảo cung cấp đủ protein, tăng cường rau xanh và các chất béo lành mạnh.
Cuối cùng, bác sĩ nhấn mạnh ý nghĩa của các mối quan hệ xã hội và mục đích sống rõ ràng. Việc duy trì kết nối với hàng xóm, gia đình và bạn bè không chỉ giúp chúng ta năng động, có động lực sống mà còn là điểm tựa tinh thần quan trọng trong những giai đoạn khó khăn.
Chiều 24.4, Bệnh viện đa khoa Thanh Vũ Medic Bạc Liêu tổ chức lễ đón nhận giải thưởng Vàng đột quỵ thế giới (Gold Status Award), do Tổ chức Đột quỵ thế giới (World Stroke Organization - WSO) trao tặng. Đây là giải thưởng danh giá, đánh dấu bước tiến quan trọng của Thanh Vũ Medic Bạc Liêu trong việc chuẩn hóa hệ thống cấp cứu và điều trị đột quỵ theo tiêu chuẩn quốc tế.
Phát biểu tại buổi lễ, Phó giáo sư - tiến sĩ - bác sĩ Nguyễn Huy Thắng, Phó chủ tịch Hội Đột quỵ Việt Nam, cho rằng giải thưởng Vàng đột quỵ thế giới mà Thanh Vũ Medic Bạc Liêu đạt được là minh chứng cho hệ thống vận hành khoa học, kỷ luật và đầy tính nhân văn. Thành quả này đã chính thức ghi tên Thanh Vũ Medic Bạc Liêu lên bản đồ đột quỵ Việt Nam và thế giới. Hơn nữa, đơn vị đột quỵ của bệnh viện đã thắp lên thêm hy vọng sống, đặc biệt là sống không tàn phế cho người chẳng may bị bệnh đột quỵ tại khu vực ĐBSCL.
Không chỉ là sự ghi nhận từ tổ chức chuyên môn quốc tế, giải thưởng này còn là cơ hội để người bệnh đột quỵ ở khu vực ĐBSCL có thể tiếp cận quy trình điều trị chuẩn quốc tế ngay tại địa phương, với hệ thống cấp cứu nhanh chóng, chính xác và an toàn.
Thạc sĩ - bác sĩ Phạm Thanh Vũ, Chủ tịch HĐQT Bệnh viện đa khoa Thanh Vũ Medic Bạc Liêu, cho biết bệnh viện đã điều trị khoảng 190 trường hợp đột quỵ trong "giờ vàng", tỷ lệ thành công gần 80%, trong đó can thiệp nội mạch chiếm khoảng 20%.
Đặc biệt, Thanh Vũ Medic Bạc Liêu đã ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong chẩn đoán hình ảnh với các trang thiết bị hiện đại, như: MRI 3 Tesla, CT 128-160 lát cắt, máy chụp mạch số hóa xóa nền DSA... giúp rút ngắn thời gian đánh giá tổn thương não, hỗ trợ bác sĩ đưa ra quyết định điều trị nhanh và chính xác hơn. Việc kết hợp giữa công nghệ hiện đại và quy trình cấp cứu chuẩn hóa đã góp phần nâng cao đáng kể hiệu quả điều trị, đồng thời giảm nguy cơ di chứng cho người bệnh đột quỵ.
Ở tuổi gần 100, bác sĩ Đông y Lý Lương Tài ở thành phố Từ Khê (Cixi), tỉnh Chiết Giang, vẫn đều đặn khám bệnh 4 ngày mỗi tuần, mỗi ngày hơn 30 bệnh nhân. Nhiều bệnh nhân đã theo ông suốt gần 40 năm, từ khi còn trẻ đến lúc về già.
Theo People's Daily Health Times, bác sĩ Lý tốt nghiệp Học viện Đông y Thượng Hải từ năm 1948, đến nay đã có hơn 7 thập kỷ gắn bó với nghề. Dù mái tóc đã bạc trắng, ông vẫn tràn đầy năng lượng nhờ ba bí quyết sống khỏe cốt lõi.
Đầu tiên là sự đúng giờ và duy trì một nhịp sống đều đặn. Đây được xem là phương châm sống suốt đời của bác sĩ Lý. Ông tin rằng sự hòa hợp giữa con người và thiên nhiên, tuân thủ các quy luật tự nhiên và thiết lập một đồng hồ sinh học cố định chính là những bước đầu tiên để đạt được sức khỏe và sự trường thọ. Suốt hàng chục năm qua, lịch trình sinh hoạt hàng ngày của ông được duy trì không đổi.
Mỗi sáng, ông thức dậy vào lúc 6h để tập Thái Cực Quyền giúp làm ấm cơ thể trước khi về nhà dùng bữa điểm tâm. Khoảng 7h30, ông đến phòng khám Đông y của Trung tâm Y tế thị trấn Quan Hải Vệ, thành phố Từ Khê, tỉnh Chiết Giang, bắt đầu công việc.
Ông khám bệnh từ 8h đến 10h, sau đó nghỉ ngơi một lát để uống sữa, tái tạo năng lượng. Đến 11h, ông về nhà ăn trưa, vận động nhẹ nhàng rồi dành thời gian cho một giấc ngủ ngắn để hồi phục sức khỏe. Bác sĩ giải thích sự hưng phấn của tế bào não thường chỉ duy trì được từ 4 đến 5 tiếng, sau đó sẽ rơi vào trạng thái ức chế khiến cơ thể lờ đờ. Đây chính là thời điểm cơ thể cần được điều chỉnh và "nạp điện" thông qua một giấc ngủ trưa. Khoảng 17-18h, ông ăn tối rồi tập thể dục nhẹ nhàng, theo dõi tin tức và đi ngủ đúng giờ. Lịch trình này đã được ông duy trì suốt nhiều thập kỷ mà chưa từng thay đổi.
Tiếp theo là bí quyết kiểm soát việc ăn uống thông qua sự chừng mực và điều độ, với nguyên tắc ăn đa dạng nhưng tuyệt đối không ăn quá nhiều bất cứ thứ gì. Bác sĩ Trần Vân Đan, đồng nghiệp tại Trung tâm Y tế thị trấn Quan Hải Vệ, tỉnh Chiết Giang, chia sẻ lối sống kỷ luật của bác sĩ Lý thường khiến những người xung quanh phải tự soi lại mình.
Do mắc các bệnh mạn tính như cao huyết áp và tiểu đường, ông luôn cẩn trọng trong việc ăn uống, gần như không bao giờ đụng đến các thực phẩm nhiều dầu mỡ, muối hay đường. Ngay cả trong những bữa tiệc tại cơ quan, dù được mọi người nhiệt tình mời mọc, ông vẫn lịch sự từ chối và tuyệt đối không ăn quá đà.
Ăn uống thanh đạm nhưng ông Lý luôn chú trọng đến việc cân bằng dinh dưỡng, ăn một lượng vừa phải các loại thực phẩm bổ dưỡng như hải sản hay trứng để bồi bổ cơ thể. Để làm phong phú thêm thực đơn hàng ngày, bác sĩ còn tự sáng chế ra món canh bổ dưỡng 10 thành phần để giới thiệu cho mọi người xung quanh, với các nguyên liệu quý như đậu đỏ, bách hợp, hạt sen và mộc nhĩ đen. Ông cho hay món canh này không chỉ ngon miệng mà còn có tác dụng nhuận tràng, hạ mỡ máu, làm đẹp da và ngăn ngừa lão hóa hiệu quả.
Bí quyết cuối cùng của bác sĩ Lý nằm ở việc tu dưỡng tâm tính để luôn giữ được sự bình thản và điềm tĩnh trong tâm hồn. Phòng khám của ông tràn ngập những bức trướng và món quà tri ân từ bệnh nhân treo kín các bức tường. Bác sĩ luôn trò chuyện nhẹ nhàng, nhã nhặn và chưa bao giờ tỏ ra nóng nảy. Cuộc đời ông trôi qua giản dị với hai niềm vui lớn nhất là chăm sóc vườn tược và thăm khám cho người bệnh. Có lần bị ngã gãy xương quai xanh tại nhà, ông chỉ nghỉ ngơi chưa đầy một tháng đã quay lại làm việc vì sợ bệnh nhân phải chờ.
Khi được hỏi về động lực để tiếp tục làm việc ở tuổi 99, bác sĩ Lý nói rằng việc xoa dịu nỗi đau cho người bệnh chính là niềm hạnh phúc lớn lao nhất đời mình. "Chừng nào sức khỏe còn cho phép, chừng nào bệnh nhân còn cần đến, tôi vẫn sẽ tiếp tục ngồi ở đây", ông nói.
Cháo từ lâu đã là lựa chọn phổ biến trong bữa sáng của người Việt và nhiều nước châu Á. Nhờ đặc tính mềm, dễ ăn và ấm bụng, món ăn này thường được dùng cho người ốm, người cao tuổi hoặc những ai cần bữa sáng nhẹ nhàng.
Theo Hiệp hội Dinh dưỡng Trung Quốc, cháo là món ăn sáng có thể giúp hệ tiêu hóa hoạt động nhẹ nhàng hơn vào buổi sáng, đặc biệt phù hợp với người có dạ dày nhạy cảm hoặc đang trong giai đoạn hồi phục sức khỏe.
Tiến sĩ Fan Zhihong, chuyên gia dinh dưỡng tại Đại học Nông nghiệp Trung Quốc, cho biết cháo giúp cơ thể hấp thu năng lượng dễ dàng hơn sau một đêm dài. Tuy nhiên, bà nhấn mạnh rằng cháo “không nên chỉ là tinh bột đơn thuần” mà cần bổ sung thêm protein và rau xanh để đảm bảo cân bằng dinh dưỡng.
Dù cháo là món dễ tiêu và phù hợp cho bữa sáng nhẹ, nhưng cháo trắng đơn thuần chủ yếu cung cấp tinh bột, trong khi lại thiếu protein, chất xơ và một số vi chất quan trọng. Nếu duy trì thói quen này trong thời gian dài, bữa sáng có thể không đủ cân bằng dinh dưỡng, khiến cơ thể nhanh đói trở lại và thiếu năng lượng ổn định trong buổi sáng.
Theo Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (NHS), một bữa sáng lành mạnh cần đảm bảo sự kết hợp của tinh bột, protein và chất xơ. Sự phối hợp này giúp làm chậm quá trình hấp thu đường, duy trì đường huyết ổn định hơn và hạn chế tình trạng mệt mỏi, uể oải giữa buổi.
Các chuyên gia dinh dưỡng khuyến nghị:
Cách ăn này giúp làm chậm hấp thu đường, tạo cảm giác no lâu hơn và cân bằng dinh dưỡng.
Cháo là lựa chọn tốt cho bữa sáng nếu được ăn đúng cách và kết hợp hợp lý. Tuy nhiên, không nên xem cháo như bữa ăn duy nhất nếu thiếu các nhóm chất khác.
