Thiết bị kích sóng di động (repeater) là thiết bị thu và khuếch đại tín hiệu từ trạm phát sóng, giúp cải thiện chất lượng sóng trong nhà hoặc khu vực sóng yếu. Tuy nhiên, nếu lắp đặt tự phát hoặc sử dụng thiết bị không đạt chuẩn, chúng có thể gây nhiễu, ảnh hưởng đến chất lượng mạng di động xung quanh.
Chia sẻ tại họp báo Bộ Khoa học và Công nghệ hôm 29/4, ông Trần Văn Tuấn, Cục trưởng Tần số cho rằng, đa số các vi phạm đều đến từ nguyên nhân thiếu hiểu biết. “Người dân thấy sóng yếu nên mua thiết bị trôi nổi về lắp, không nghĩ có thể gây nhiễu”, ông nói.
Trước đây, việc phát hiện các thiết bị kích sóng trái phép chủ yếu dựa vào phản ánh từ nhà mạng. Khi nghi ngờ có can nhiễu, nhà mạng báo về, cơ quan quản lý phối hợp khoanh vùng, tìm nguồn phát và xử lý với sự hỗ trợ của lực lượng công an và chính quyền địa phương.
Theo ông Tuấn, không phải lúc nào thiết bị cũng gây nhiễu ngay mà có độ trễ nhất định. Khi mạng di động chưa quá tải, các thiết bị kích sóng vẫn có thể hoạt động mà không bị phát hiện. Chỉ khi số lượng người dùng di động tăng, nhà mạng mới nhận ra bất thường do giảm chất lượng dịch vụ.
Từ năm 2025, việc xử lý các thiết bị kích sóng được chuyển sang cách tiếp cận chủ động. Cục Tần số vô tuyến điện phối hợp nhà mạng xây dựng nền tảng giám sát iSpectra, kết nối với toàn bộ trạm BTS. Hệ thống tự động phát hiện dấu hiệu bất thường, phân tích dữ liệu và xác định nguyên nhân.
Ông Tuấn cho biết, việc ứng dụng nền tảng này giúp rút ngắn khoảng 30% thời gian xử lý, đồng thời nâng độ chính xác và số vụ phát hiện. Trong năm 2025, sau khi hệ thống vận hành từ quý II, cơ quan chức năng đã phát hiện và xử lý 800 trạm (cells) bị gây nhiễu. Tổng cộng từ năm 2023 đến nay, hơn 500 bộ kích sóng đã bị xử lý.
Lãnh đạo Cục Tần số cho biết, mức phạt hiện nay đối với hành vi sử dụng thiết bị kích sóng trái phép có thể lên tới 30 triệu đồng. “Chúng tôi đánh giá đây là mức đủ sức răn đe”, ông Tuấn nói. Tuy nhiên, việc xử lý vi phạm không phải lúc nào cũng áp dụng mức cao nhất. “Nhiều trường hợp mang tính nhắc nhở, tuyên truyền là chính”, cân bằng giữa răn đe và sự phù hợp với người dân.
Theo ông Tuấn, có nhiều cách để giải quyết tình trạng người dân sử dụng thiết bị kích sóng trái phép. Trước hết là cải thiện chất lượng phủ sóng di động. Vì vậy, trong các phiên đấu giá tần số, cơ quan quản lý luôn yêu cầu doanh nghiệp cam kết đầu tư thêm trạm phát sóng. Việc thúc đẩy triển khai 5G cũng được kỳ vọng giúp nâng cao chất lượng dịch vụ.
Về mặt kỹ thuật, cơ quan chức năng sẽ cấp phép thêm các băng tần thấp. Đặc tính của băng tần này là khả năng đâm xuyên tốt, giúp cải thiện chất lượng sóng di động trong nhà. Khi chất lượng phủ sóng di động tốt hơn, người dân sẽ bớt đi nhu cầu sử dụng thiết bị kích sóng.
Giải pháp thứ ba là siết chặt kiểm soát các thiết bị không hợp chuẩn, hợp quy trôi nổi trên thị trường. Cục Tần số vô tuyến điện đã phối hợp Bộ Công Thương để ngăn chặn, gỡ bỏ quảng cáo thiết bị không hợp chuẩn trên các sàn thương mại điện tử.
Một giải pháp khác là tăng cường tuyên truyền, thông qua hình thức nhắn tin cảnh báo, phát tờ rơi, phổ biến qua tổ công nghệ số cộng đồng, thậm chí qua hệ thống loa phường. Với các giải pháp kỹ thuật và quản lý đồng bộ, “việc sử dụng thiết bị kích sóng sẽ giảm”, ông Tuấn khẳng định.
Theo một báo cáo gần đây của Rest of World, kính thông minh tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) đang được sử dụng để quét đề thi và hiển thị câu trả lời trực tiếp trên tròng kính, biến chúng thành công cụ gian lận theo thời gian thực. Đáng chú ý, một số sinh viên thậm chí còn thuê những chiếc kính này với giá chỉ 6 USD một ngày, không chỉ để định vị hay dịch thuật mà còn để giành lợi thế không công bằng trong các kỳ thi.
Cơ chế hoạt động của kính thông minh này là sự kết hợp giữa phần cứng và AI. Những chiếc kính hiện đại được trang bị camera, micro và trợ lý AI có khả năng phân tích hình ảnh mà người dùng đang nhìn và phản hồi ngay lập tức. Điều đó có nghĩa, một câu hỏi trên giấy có thể được quét, xử lý bởi mô hình AI và đưa ra câu trả lời mà không cần phải lấy điện thoại ra. Hơn nữa, vì những thiết bị này trông giống như kính thông thường nên chúng khó bị phát hiện hơn nhiều so với các phương pháp gian lận truyền thống.
Vấn đề này không chỉ đơn thuần là gian lận trong thi cử mà còn thách thức toàn bộ hệ thống giáo dục. Các chuyên gia cảnh báo các thiết bị như kính thông minh tích hợp AI có thể làm suy yếu các phương pháp phát hiện gian lận truyền thống vì chúng hoạt động liên tục, khó nhận biết và khó theo dõi. Một số khu vực đã bắt đầu thực hiện các biện pháp quyết liệt, như tạm thời vô hiệu hóa các công cụ AI trong kỳ thi, nhằm chủ động phòng ngừa.
Chúng ta đang bước vào kỷ nguyên của "công nghệ vô hình", nơi những thiết bị này vừa hữu ích vừa dễ bị lạm dụng. Đây chính là vấn đề nan giải: khi công nghệ trở nên liền mạch như vậy, ranh giới giữa việc hỗ trợ và gian lận bắt đầu trở nên mờ nhạt.
Theo 9to5Google, dù muốn hay không, Google vẫn đang biến máy tính người dùng thành một 'trạm thí nghiệm' AI cục bộ. Theo đó, một bản cập nhật mới đây của Chrome đã âm thầm cài đặt mô hình Gemini Nano, tiêu tốn đến 4 GB dung lượng đĩa cứng mà không hề đưa ra bất kỳ cảnh báo nào.
Dựa trên báo cáo từ The Privacy Guy và các diễn đàn công nghệ lớn, Google Chrome đã bắt đầu triển khai cài đặt mô hình AI Gemini Nano trực tiếp lên thiết bị người dùng. Điểm đáng nói là quy trình này diễn ra hoàn toàn trong âm thầm. Nhiều người dùng chỉ nhận ra sự sụt giảm dung lượng lưu trữ khi kiểm tra sâu vào hệ thống.
Cụ thể, dữ liệu này được lưu trữ trong thư mục mang tên "OptGuideOnDeviceModel" dưới dạng file weights.bin. Với kích thước lên đến 4 GB, đây là một con số không hề nhỏ, đặc biệt với những người dùng đang sử dụng SSD dung lượng thấp.
Về nguyên nhân, phía Google cho biết, việc tải sẵn mô hình Gemini Nano giúp vận hành các tính năng thông minh như "Help me write" (Hỗ trợ viết văn bản) và hệ thống phát hiện lừa đảo ngay trên thiết bị. Việc xử lý dữ liệu cục bộ thay vì gửi lên đám mây được cho là giúp tăng tính bảo mật và tốc độ xử lý. Tuy nhiên, việc cài đặt file dung lượng nặng đang vấp phải làn sóng chỉ trích từ cộng đồng vì vi phạm quyền riêng tư và quyền kiểm soát thiết bị của người dùng.
Trước những phản ứng gay gắt, Google đã chính thức lên tiếng khẳng định hệ thống có cơ chế tự điều tiết. Trình duyệt Chrome sẽ chủ động xóa mô hình Gemini Nano nếu phát hiện bộ nhớ máy tính của người dùng rơi vào trạng thái sắp cạn kiệt.
Tuy nhiên, nếu muốn chủ động giành lại không gian lưu trữ, bạn có thể truy cập vào Settings > System (trên Windows) để tắt tùy chọn 'On-device AI'. Trên macOS, tính năng này đang được cập nhật dần trên các phiên bản mới nhất. Lưu ý rằng nếu bạn chỉ xóa tệp weights.bin thủ công, Chrome sẽ tự động tải lại chúng vào lần khởi động tới trừ khi tính năng này được tắt hoàn toàn trong cài đặt.
Đường đua công nghệ mạng không dây vừa được kích nổ bằng một thông báo từ TP-Link. Thương hiệu thiết bị mạng top đầu thế giới vừa chính thức vén màn lộ trình phát triển các dòng sản phẩm Wi-Fi 8 thế hệ mới, trong đó có mẫu router cao cấp Archer 8 được ấn định mở bán vào ngày 8.10 năm nay.
Bước đi đầy táo bạo của TP-Link diễn ra trong bối cảnh bộ tiêu chuẩn Wi-Fi 8 toàn cầu dự kiến phải đến tận tháng 3.2028 mới được Liên minh Wi-Fi phê duyệt hoàn chỉnh.
Khác với các thế hệ mạng trước đây vốn chỉ tập trung vào việc nhồi nhét băng thông để quảng cáo tốc độ, Wi-Fi 8 được định vị là cuộc cách mạng về độ tin cậy. Dù vẫn giữ nguyên cấu trúc 3 băng tần (2,4 GHz, 5 GHz, 6 GHz) và tốc độ lý thuyết 48 Gbps từ thời Wi-Fi 7, Archer 8 của TP-Link sẽ chuyển trọng tâm sang công nghệ 'Độ tin cậy cực cao' (Ultra High Reliability).
Theo các số liệu thực nghiệm nội bộ do hãng công bố, kiến trúc Wi-Fi 8 sơ khai giúp tăng tới 33% băng thông thực tế, cải thiện 15% khả năng chống nhiễu giữa các bộ phát và tăng 30% hiệu suất xuyên tầng trong các ngôi nhà nhiều tầng. Wi-Fi 8 có khả năng 'triệt tiêu' độ trễ và giảm thiểu hiện tượng mất gói dữ liệu (packet loss) tại những không gian ngột ngạt - nơi hàng chục thiết bị từ smartphone, TV thông minh, camera an ninh đến các hệ thống smarthome liên tục tranh giành không gian sóng.
Theo kế hoạch, sau chiếc Archer 8, TP-Link sẽ tiếp tục đổ bộ hệ thống Mesh Deco 8 vào đầu năm 2027 và dòng router du lịch Roam 8 vào quý 2 cùng năm để khép lại hệ sinh thái Wi-Fi thế hệ mới.
Nhưng màn trình diễn công nghệ đỉnh cao này lại đang bị phủ bóng đen bởi những căng thẳng địa chính trị. Hiện tại, TP-Link vẫn chưa chắc chắn liệu họ có thể bán được một chiếc router Wi-Fi 8 nào tại thị trường Mỹ hay không. Gã khổng lồ này đang bị mắc kẹt trong vòng xoáy thanh tra của Ủy ban Truyền thông liên bang Mỹ (FCC) liên quan đến lệnh cấm các thiết bị định tuyến do nước ngoài sản xuất vì lo ngại an ninh quốc gia.
Dù TP-Link đã thành lập pháp nhân TP-Link Systems Inc. đặt trụ sở tại Irvine, California (Mỹ) và liên tục tìm cách thuyết phục chính phủ rằng họ vận hành như một doanh nghiệp Mỹ độc lập, nhưng các cơ quan chức năng Mỹ vẫn bày tỏ sự hoài nghi lớn do công ty này có gốc gác thành lập tại Trung Quốc.
