Những ngày nghỉ lễ 30/4, dòng khách đổ về khu du lịch Pù Luông, xã Pù Luông, Thanh Hóa tăng cao, biến các bản làng giữa vùng lõi Khu bảo tồn thiên nhiên thành điểm đến nhộn nhịp. Giữa những dãy núi bao quanh, ruộng bậc thang vào mùa trổ bông và những nếp nhà sàn nép mình dưới tán xanh, du lịch cộng đồng không chỉ mang đến trải nghiệm “sống chậm” cho du khách, mà đã định hình hướng phát triển kinh tế bền vững cho người dân bản địa.
Từ Hà Nội, sau khoảng bốn giờ di chuyển, chị Hoàng Ngọc Anh (34 tuổi, Cầu Giấy) đặt chân tới Pù Luông vào một buổi sáng đầy nắng. Trước mắt chị là bức tranh thiên nhiên mở ra với núi non trùng điệp, ruộng bậc thang xanh mướt và những bản làng nép mình yên bình giữa thung lũng.
“Cảnh đẹp đến mức khiến mình ngỡ ngàng, nhóm mình đã chọn một homstay dạng nhà sàn người Thái, gần gũi với thiên nhiên và đậm bản sắc văn hóa và quan trọng là giá cả hợp lý”, chị kể.
Những bước chân thong thả giữa cánh đồng, những câu chuyện về văn hóa người Thái, hay chỉ đơn giản là ngồi nhìn mây vờn qua sườn núi… tất cả khiến chị cảm giác như vừa rời khỏi nhịp sống gấp gáp của đô thị. “Ở đây, mọi thứ chậm lại, trong lành và rất thật. Một cảm giác mà ở thành phố khó tìm được”, chị nói.
Ở bản Đôn, chị Hà Thị Thóa (29 tuổi), đang khoác lên mình bộ váy áo truyền thống của dân tộc Thái, chị đang tất bật chuẩn bị phòng đón đoàn khách Tây. Ngôi nhà sàn của gia đình – nơi đã gắn bó qua nhiều thế hệ – nay trở thành homestay nổi bật giữa vùng lõi khu bảo tồn.
Khoảng sáu năm trước, khi Pù Luông dần được du khách biết đến, gia đình chị mạnh dạn cải tạo không gian sống để đón khách lưu trú. Từ chỗ chỉ là mái nhà bình dị, nơi đây giờ có thể phục vụ khoảng 30 khách mỗi lượt.
“Gần như ngày nào cũng có khách. Có những hôm kín phòng liên tục”, chị Thóa nói, tay vẫn thoăn thoắt dọn dẹp. Ngay cả những ngày mưa bão hồi tháng 10/2025, homestay của chị vẫn đón khách nước ngoài đến trải nghiệm.
Công việc không chỉ dừng ở việc cho thuê chỗ ở. Gia đình chị còn nấu ăn, tổ chức các buổi văn nghệ, dẫn khách cả trong và ngoài nước đi khám phá bản làng. Sau khi trừ chi phí, thu nhập mỗi tháng đạt khoảng 50–60 triệu đồng – một con số trước đây chị chưa từng nghĩ tới khi còn thuần nông. “Cuộc sống ổn định hơn nhiều”, chị nói, ánh mắt ánh lên sự tự tin.
Phía sau sự khởi sắc ấy vẫn còn những trăn trở. Rào cản lớn nhất với đa số người dân đang làm homstay chính là hạn chế về tiếng Anh, khó giao tiếp với khách nước ngoài.
“Nhiều khi khách nói mà mình không hiểu hết, cũng thấy ngại. Tôi muốn học thêm tiếng Anh để có thể trò chuyện với họ nhiều hơn”, chị Thóa chia sẻ.
Cách đó không xa, homestay của chị Lò Thị Hương (32 tuổi) lại mang một sắc thái khác – nhỏ hơn, yên tĩnh hơn, nhưng cũng vì thế mà được nhiều du khách nước ngoài ưa thích. Ngôi nhà sàn nằm giữa bản, bao quanh là cây xanh và những khoảng không gian tĩnh lặng.
Gắn bó với du lịch cộng đồng cũng đã sáu năm, chị Hương cho biết lượng khách khá ổn định. Với quy mô khoảng 20 khách mỗi đêm, thu nhập sau chi phí đạt 20–30 triệu đồng mỗi tháng – đủ để gia đình có cuộc sống vững vàng hơn so với trước kia.
“Chỉ làm nông thì khó có được mức thu nhập như vậy”, chị nói. Dù từng nghĩ đến việc mở rộng, nhưng quỹ đất hạn chế và thiếu vốn khiến kế hoạch vẫn còn dang dở.
Giống như nhiều hộ khác trong bản, chị Hương cũng trăn trở về câu chuyện ngoại ngữ. “Nhiều lúc khách nói mà mình không hiểu, cũng ngượng lắm”, chị cười. Nhưng rồi chị khẳng định, như một lời tự nhủ: “Thời gian tới nhất định phải học thêm, để làm du lịch tốt hơn”.
Theo đại diện UBND xã Pù Luông, địa phương hiện có 68 cơ sở lưu trú, đón khoảng 210.000 lượt khách mỗi năm, doanh thu ước đạt 400 tỷ đồng. Du lịch đang dần trở thành ngành kinh tế mũi nhọn.
Lợi thế của Pù Luông không chỉ ở cảnh quan mà còn nằm ở hệ sinh thái văn hóa đặc sắc của cộng đồng Thái, Mường từ nhà sàn, nghề dệt thổ cẩm đến dân ca và ẩm thực bản địa.
Trong chiến lược phát triển, địa phương đặt mục tiêu chuẩn hóa dịch vụ homestay; đào tạo kỹ năng, tiếng Anh cho người dân; phát triển du lịch trải nghiệm “cùng ăn- cùng ở- cùng làm”; đồng thời thúc đẩy chuyển đổi số với bản đồ du lịch, mã QR thuyết minh.
Về dài hạn, du lịch cộng đồng sẽ gắn với tiêu chuẩn ASEAN, phát triển kinh tế đêm và tăng cường liên kết tour, tuyến trong vùng.
Ông Nguyễn Nam Phong, Phó Chủ tịch UBND xã cho biết định hướng xuyên suốt là phát triển du lịch “bền vững- bản sắc -chuyên nghiệp”, vừa khai thác hiệu quả tiềm năng, vừa bảo tồn giá trị truyền thống.
Không chỉ riêng Thanh Hóa, tại Nghệ An, du lịch cộng đồng trong những năm gần đây đang được xác định là một hướng đi chiến lược trong phát triển kinh tế – xã hội khu vực miền núi. Việc định hướng bài bản mô hình này không chỉ nhằm khai thác hiệu quả tiềm năng sẵn có về cảnh quan thiên nhiên, mà còn tạo điều kiện để đồng bào dân tộc thiểu số phát huy giá trị văn hóa bản địa, chuyển hóa tài nguyên văn hóa thành sinh kế bền vững.
Du lịch cộng đồng bản Hoa Tiến (xã Châu Tiến) đang trở thành điểm sáng được nhiều du khách tìm đến. Những ngôi nhà sàn gỗ cổ kính của người Thái được giữ gần như nguyên vẹn qua nhiều thế hệ, trở thành “tài sản du lịch” độc đáo.
Góc nhìn từ du khách cũng góp thêm một lát cắt sinh động về sức hấp dẫn của bản Hoa Tiến. Chị Nguyễn Thị Tiên (40 tuổi, Hà Nội) cho biết, điều khiến chị ấn tượng không chỉ là cảnh quan hay những nếp nhà sàn cổ, mà chính là không gian văn hóa đậm đặc bản địa vẫn được gìn giữ nguyên vẹn.
Nắm bắt xu hướng, nhiều hộ gia đình mở homestay, như cơ sở của chị Lang Thị Tâm đang trở thành điểm đến quen thuộc ở Hoa Tiến.
“Trước đây khách đến chỉ dừng chân ngắm cảnh rồi đi. Vài năm nay, chúng tôi bắt đầu đón khách ở lại. Nhà cửa phải chỉnh trang, phòng nghỉ phải sạch sẽ, ấm cúng, rồi còn lo cả các chương trình văn nghệ để bà con cùng tham gia. Vất vả đấy, nhưng vui lắm, vì không chỉ khách trong nước, mà nhiều du khách quốc tế cũng đã tìm đến ngày càng nhiều”, chị Lang Thị Tâm, chủ homestay Từ Tâm chia sẻ.
Du lịch kéo theo chuỗi sinh kế: người trồng rau, chăn nuôi, dệt thổ cẩm, biểu diễn văn nghệ, quảng bá sản phẩm OCOP… đều có thêm thu nhập. Một số hộ còn chủ động quảng bá qua mạng xã hội, liên kết doanh nghiệp lữ hành để xây dựng tour.
Ông Trần Việt Đức, Phó Chủ tịch UBND xã Châu Tiến, cho biết du lịch cộng đồng đã tạo chuyển biến rõ nét. “Thu nhập bình quân được cải thiện, nhiều hộ thoát nghèo bền vững từ năm 2023”, ông nói.
Theo ông, định hướng phát triển lâu dài là đặt người dân làm trung tâm – vừa bảo tồn văn hóa, vừa trực tiếp cung cấp dịch vụ. “Làm du lịch không chỉ tăng thu nhập mà còn nâng cao đời sống tinh thần, củng cố ý thức gìn giữ bản sắc”, ông nhấn mạnh.
Từ những nếp nhà sàn đơn sơ, người dân vùng cao đang từng bước biến tài nguyên văn hóa thành “tài sản du lịch”, tạo sinh kế bền vững giữa đại ngàn.
Chủ tịch UBND Thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng vừa đã ký ban hành kế hoạch về việc triển khai sắp xếp, tổ chức lại các cơ sở giáo dục mầm non, tiểu học, trung học cơ sở, trung học phổ thông và trường chuyên biệt công lập trên địa bàn thành phố.
Mục tiêu của kế hoạch nhằm đẩy mạnh sắp xếp mạng lưới cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông và giáo dục thường xuyên công lập phù hợp với chủ trương chuyển mạnh từ tư duy "quản lý giáo dục" sang "quản trị phát triển giáo dục"; chuyển trọng tâm từ giảm đầu mối cơ học sang tái cấu trúc mạng lưới cơ sở giáo dục theo quy mô dân số, phân bố dân cư, tạo điều kiện thuận lợi cho người học và nâng cao chất lượng giáo dục.
Theo đó, đổi mới quản trị nhà trường, mở rộng quy mô trường, lớp, tăng số phòng học, sử dụng hiệu quả cơ sở vật chất, đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý và các nguồn lực đầu tư; gắn sắp xếp cơ sở giáo dục với tinh gọn đầu mối quản lý, cơ cấu lại đội ngũ, "giảm biên chế quản lý giáo dục, tăng biên chế trực tiếp giảng dạy"; thực hiện mô hình một trường chính, có các phân hiệu trường; hợp nhất các đầu mối quản lý để hình thành các cơ sở giáo dục có quy mô lớn.
Mở rộng cơ hội học tập, đáp ứng nhu cầu học tập của nhân dân; tăng quy mô, mạng lưới trường mầm non, trung học phổ thông, góp phần thực hiện mục tiêu đến năm 2030 đạt phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 3, 4 tuổi; có ít nhất 85% người trong độ tuổi hoàn thành trung học phổ thông hoặc tương đương.
Kế hoạch được xác định thực hiện theo quan điểm chỉ đạo, định hướng của Trung ương và Thành ủy trong quá trình sắp xếp như: lấy người học làm trung tâm; bảo đảm mỗi đơn vị hành chính cấp xã có ít nhất một trường mầm non, một trường tiểu học và một trường trung học cơ sở; thực hiện mục tiêu tinh gọn tối thiểu 50% đầu mối quản lý hành chính;
Không sáp nhập trường mầm non với trường phổ thông, không sáp nhập trường phổ thông với trung tâm giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên, không sắp xếp các trường chuyên biệt với trường phổ thông đại trà, đồng thời giữ nguyên các trường chất lượng cao đã được công nhận và các trường đang triển khai theo mô hình tiên tiến, hiện đại của thành phố.
Đối với các trường THPT, thành phố giữ nguyên 124 trường hiện có, đồng thời tiếp tục đầu tư cơ sở vật chất để tăng số lớp, đáp ứng nhu cầu học tập của học sinh trong những năm tới.
Đối với hai trường Mầm non trực thuộc Sở Giáo dục và Đào tạo, Thành phố thực hiện bàn giao nguyên trạng Trường Mầm non B về UBND phường Cửa Nam quản lý và Trường Mầm non Việt Triều Hữu nghị về UBND phường Kim Liên quản lý.
Đối với hệ thống trường chuyên biệt, Trường PTCS Nguyễn Đình Chiểu được bổ sung cấp THPT và tổ chức theo mô hình trường phổ thông nhiều cấp học có lớp chuyên biệt. Trường PTCS Xã Đàn và Trường Tiểu học Bình Minh tiếp tục hoạt động theo mô hình trường phổ thông chuyên biệt. Đồng thời, thành phố bàn giao nguyên trạng bốn trường chuyên biệt hiện do UBND cấp xã quản lý về trực thuộc Sở Giáo dục và Đào tạo để thống nhất quản lý.
Đối với các trường mầm non, tiểu học và trung học cơ sở thuộc UBND cấp xã quản lý, Thành phố triển khai hai mô hình sắp xếp gồm: trường một cấp học đa cơ sở (một trường chính và các phân hiệu được hình thành trên cơ sở sáp nhập từ hai trường cùng cấp học trở lên) và trường nhiều cấp học (tiểu học - trung học cơ sở) đối với các trường có quy mô nhỏ, vị trí gần nhau nhưng không phù hợp để tổ chức theo mô hình đa cơ sở.
Kế hoạch cũng quy định các tiêu chí cụ thể về quy mô trường sau khi sắp xếp. Theo đó, trường mầm non có tối thiểu 30 lớp; trường tiểu học tối thiểu 40 lớp; trường trung học cơ sở tối thiểu 45 lớp; trường nhiều cấp học tiểu học - trung học cơ sở tối thiểu 50 lớp.
Trong lịch sử âm nhạc thế giới, không thiếu những thiên tài sở hữu khả năng đặc biệt. Tuy nhiên, câu chuyện của Hound Dog Taylor vẫn luôn được nhắc đến như một trong những trường hợp kỳ lạ nhất. Ông không phải nghệ sĩ được đào tạo bài bản, cũng không được xem là bậc thầy kỹ thuật guitar. Nhưng người đàn ông sinh ra với 12 ngón tay ấy lại tạo nên thứ âm thanh khiến hàng triệu người mê đắm.
Hound Dog Taylor tên thật là Theodore Roosevelt Taylor, sinh tại bang Mississippi, Mỹ vào năm 1915. Ngay từ khi chào đời, ông đã mang trên mình một đặc điểm hiếm gặp mang tên đa ngón (polydactyly), khiến mỗi bàn tay có tới 6 ngón thay vì 5 như bình thường.
Trong nhiều năm, đôi bàn tay dị biệt khiến ông trở nên nổi bật giữa đám đông. Thế nhưng điều ít ai ngờ là chính đặc điểm này về sau lại trở thành một phần trong huyền thoại âm nhạc của ông.
Taylor bắt đầu chơi guitar khi khoảng 20 tuổi. Sau khi chuyển đến Chicago vào những năm 1940, ông rong ruổi biểu diễn ở các quán bar nhỏ, khu chợ ngoài trời và những tụ điểm âm nhạc bình dân. Không có ngoại hình hào nhoáng hay kỹ thuật cầu kỳ, thứ giúp ông chinh phục khán giả là phong cách chơi guitar slide đầy hoang dã, mạnh mẽ và giàu cảm xúc.
Nhiều người tin rằng ngón tay thừa đã góp phần tạo nên cách đặt tay và xử lý dây đàn rất riêng của ông. Dù các nhà nghiên cứu âm nhạc cho rằng không thể khẳng định hoàn toàn mối liên hệ giữa ngón tay thứ sáu và kỹ thuật chơi đàn, hình ảnh đôi bàn tay đặc biệt vẫn trở thành biểu tượng gắn liền với tên tuổi Hound Dog Taylor.
Điều thú vị là các ngón tay thừa của ông không phát triển hoàn chỉnh như những ngón còn lại. Theo nhiều tài liệu tiểu sử, một trong các ngón thừa ở bàn tay phải thậm chí đã bị ông tự cắt bỏ trong một lần say rượu. Dẫu vậy, hình ảnh người nghệ sĩ "11 ngón tay" vẫn tiếp tục trở thành đề tài bàn tán trong giới yêu nhạc blues suốt nhiều thập kỷ.
Nếu chỉ xét về kỹ thuật, Hound Dog Taylor không được xếp vào hàng những nghệ sĩ guitar xuất sắc nhất nước Mỹ. Thế nhưng điều làm nên sự khác biệt của ông lại nằm ở cảm xúc. Những tiếng đàn thô ráp, tiếng slide guitar rít lên đầy bản năng cùng nguồn năng lượng bùng nổ trên sân khấu đã tạo ra dấu ấn mà không ai có thể sao chép.
Một nhà phê bình từng nhận xét rằng Taylor có thể không chơi được nhiều thứ, nhưng những gì ông chơi đều mang đậm dấu ấn cá nhân. Chính ông cũng từng tự trào về khả năng của mình bằng câu nói nổi tiếng: "Tôi có thể không chơi guitar thật giỏi, nhưng tôi biết cách khiến nó trở nên tuyệt vời."
Đầu thập niên 1970, tài năng của Hound Dog Taylor được phát hiện rộng rãi khi ông trở thành nghệ sĩ đầu tiên ký hợp đồng với hãng đĩa Alligator Records. Chỉ trong vài năm ngắn ngủi trước khi qua đời vì ung thư phổi năm 1975, ông đã để lại loạt bản thu âm có sức ảnh hưởng lớn đối với dòng blues và blues rock.
Gần nửa thế kỷ sau ngày mất, Hound Dog Taylor vẫn được xem là biểu tượng đặc biệt của âm nhạc Mỹ. Câu chuyện về người đàn ông sinh ra với 12 ngón tay nhưng biến sự khác biệt thành dấu ấn nghệ thuật độc nhất tiếp tục truyền cảm hứng cho nhiều thế hệ.
Đôi khi, điều khiến một con người trở nên phi thường không nằm ở việc họ giống mọi người, mà ở cách họ biến sự khác biệt của mình thành điều không ai có thể thay thế.
Những ngày qua, đoạn clip Dương Hoàng Yến chơi đàn đá và khoe giọng hát trong tiết mục Cô gái vót chông tại concert Sao nhập ngũ nhận được sự quan tâm đặc biệt từ phía công chúng. Nhiều khán giả bày tỏ sự ngạc nhiên khi bên cạnh khả năng ca hát, nữ nghệ sĩ còn chơi thành thạo rất nhiều nhạc cụ khác nhau như: Đàn Hạc, kèn Melodica, sáo, trống, đàn piano…
Nhiều khán giả để lại bình luận bất ngờ trước việc nữ ca sĩ có thể vừa hát live vừa xử lý phần nhạc cụ dân tộc tương đối phức tạp trên sân khấu lớn.
Nữ ca sĩ Dương Hoàng Yến cho biết phần chơi đàn đá là một ý tưởng mà cô chỉ nghĩ tới trước ngày diễn ra concert vài ngày, trước đó, cô cũng chưa từng học loại nhạc cụ này.
"Sau khi nhận được bản phối mới từ Giám đốc âm nhạc DTAP vào vài ngày trước đêm diễn, Yến chợt loé ra ý tưởng mang đàn đá vào tiết mục Cô gái vót chông, sau đó mạnh dạn đề xuất với ê-kíp. Vì quá yêu âm thanh rất đặc biệt của đàn đá, một trong những nhạc cụ cổ xưa nhất của Việt Nam, Yến thật sự rất mong có thể mang nhạc cụ này lên một sân khấu lớn để nhiều khán giả được nhìn thấy, lắng nghe và cảm nhận rõ hơn vẻ đẹp của âm nhạc truyền thống Việt Nam theo một cách gần gũi hơn với thế hệ trẻ", nữ ca sĩ bộc bạch.
Trước đó, Dương Hoàng Yến chỉ kịp tập thử một buổi với một bộ đàn đá khác có kích thước lớn hơn tại Tp.HCM. Khi ra Hà Nội tham gia concert, cô phải làm quen và tập chơi lại ngay trong buổi tổng duyệt. Cô cho biết: "Thật sự Yến vừa áp lực vừa hồi hộp, nhưng nhìn mọi người yêu thích tiết mục và dành sự quan tâm cho đàn đá, Yến cảm thấy mọi cố gắng đều rất xứng đáng".
Không chỉ gây chú ý ở concert lần này, Dương Hoàng Yến trước đó cũng từng tạo nhiều khoảnh khắc viral tại chương trình Chị đẹp đạp gió. Trong tiết mục Cầu vồng lấp lánh, cô khiến khán giả thích thú với màn chơi kèn melodica điêu luyện. Ở ca khúc Từ chối nhẹ nhàng thôi, nữ ca sĩ tiếp tục khoe khả năng chơi đàn hạc.
Dương Hoàng Yến sinh năm 1991 tại Hà Nội, được biết đến từ các cuộc thi Sao Mai điểm hẹn 2008 và The Voice Vietnam 2013. Cô sở hữu chất giọng soprano khỏe, kỹ thuật tốt và từng được các nhạc sĩ đánh giá cao về chuyên môn.
Ít ai biết, năm 2009, nữ ca sĩ từng đỗ thủ khoa khoa Thanh nhạc của Trường Cao đẳng Nghệ thuật Hà Nội và sau đó tiếp tục trở thành thủ khoa đầu ra. Sau tốt nghiệp, cô được giữ lại làm giảng viên thanh nhạc tại chính ngôi trường mình theo học.
Bên cạnh hoạt động giảng dạy, Dương Hoàng Yến còn ghi dấu với nhiều ca khúc như Không phải em đúng không?, Tình cũ bao giờ cũng tốt hơn hay Xe anh đến đâu em theo đến đó.
