LTS: Phía sau những chuồng thú ở Thảo Cầm Viên đông khách giữa lòng TP.HCM, có một thế giới khác ít khi được nhìn thấy.
Ở đó, ngày bắt đầu từ rất sớm, bằng tiếng dao chạm thớt, mùi cỏ tươi và những bước chân đi một vòng quen thuộc để nhìn từng con thú. Không chỉ là cho ăn hay dọn chuồng, người chăm phải học cách đọc những điều rất nhỏ – từ ánh mắt, dáng đi cho đến những dấu hiệu mà con vật để lại.
Tuyến bài “Hậu trường chăm thú ở Thảo Cầm Viên Sài Gòn” ghi lại những công việc lặp lại mỗi ngày, những mối gắn bó không lời và những câu chuyện phía sau một nơi tưởng như đã quá quen thuộc với nhiều người.
6 giờ 30, phía sau những tán cây cổ thụ của Thảo Cầm Viên, một ngày đã bắt đầu. Không phải bằng tiếng bước chân du khách, mà là tiếng dao chạm thớt, tiếng kéo cỏ xào xạc và mùi thức ăn lan ra trong không khí ẩm của buổi sớm.
Trong khu chế biến, những bó rau và cỏ xanh còn đẫm sương được chất thành từng đống lớn, cao ngang người. Rau, củ, trái cây nằm thành từng rổ. Ở một góc khác, thịt vừa rã đông được cắt, chia nhỏ. Mùi cỏ tươi, mùi cám và mùi thịt cá trộn lẫn vào nhau – thứ mùi có thể khiến người lạ chùn bước, nhưng với những người làm việc ở đây, đã thành quen.
Ít ai hình dung, để vận hành khu vườn thú hơn 160 năm tuổi này, mỗi ngày cần chuẩn bị khoảng 3 tấn thức ăn cho gần 1.400 cá thể động vật.
Chị Phạm Hoàng Quỳnh Anh (27 tuổi, nhân viên khu chế biến) bắt đầu công việc từ 6 giờ 30. Nhưng với chị, buổi sáng thường đến sớm hơn.
Một số loại cỏ lá, rau được chuyển lên từ xí nghiệp ở Củ Chi, các loại củ, trái cây được mua từ các đơn vị uy tín, có kiểm định từ trước đó. Chị Quỳnh Anh và các thành viên khu chế biến sẽ kiểm tra chất lượng, loại bỏ phần hư, rồi mới rửa, cắt, phân loại.
“Chúng tôi làm giống như chuẩn bị đồ ăn ở nhà. Mình ăn sao thì mình làm cho các bạn thú ăn vậy. Rau chỉ lấy phần tươi xanh, củ quả rửa qua sau đó phần hư dập thì cắt bỏ”, chị nói, tay vẫn thoăn thoắt lặt rau.
Một buổi sáng ở đây được “cân” bằng những con số nặng trĩu: gần 3 tấn rau, củ, cỏ và khoảng 100 kg thịt, cá, chia cho 23 khu chuồng.
Trong đó, có những bó cỏ voi dài quá đầu người, nặng trĩu, được kéo xuống rồi chất thành từng lớp. Riêng khu voi mỗi ngày đã “ăn” khoảng 400 – 500 kg cỏ lá, chưa kể thêm chuối, bắp, cà rốt, bí đỏ, bánh mì; khu dê cừu khoảng 130 kg cỏ voi; khu hươu cao cổ thì có thêm lá keo…
Thức ăn được chia và chuyển về 23 khu chuồng
ẢNH: VŨ PHƯỢNG
Tất cả khối lượng đó ở Thảo Cầm Viên được xử lý bởi khoảng 5 người, trong vài giờ buổi sáng. “Khó nhất là vận chuyển. Cỏ nhiều, nặng, mà phải chia đi nhiều khu nên tốn thời gian nhất”, chị Quỳnh Anh nói.
Ở đây, không có chuyện “ước chừng”. Mỗi khẩu phần đều được cân đo theo định mức từ bộ phận dinh dưỡng và thú y, dựa trên loài, độ tuổi và tình trạng sức khỏe của từng con.
“Không thể cho đại được. Con nào ăn bao nhiêu đều được tính sẵn và theo dõi mỗi ngày”, cô gái 27 tuổi nói, đồng thời cho biết tổng chi phí thức ăn mỗi ngày khoảng hơn 40 triệu đồng. Dù gần đây, giá thực phẩm có biến động, khẩu phần của thú vẫn giữ nguyên.
Cách khu chế biến không xa, anh Phạm Thanh Bình – người phụ trách chăm sóc khu hươu cao cổ, ngựa vằn đã gắn bó 17 năm với công việc chăm sóc thú thì có mặt từ 6 giờ sáng.
Một ngày của anh không bắt đầu bằng việc cho thú ăn mà là đi một vòng tỉ mỉ nhìn từng ngóc ngách ở khu chuồng.
“Sáng nào tôi cũng phải đi một vòng trước. Xem chuồng trại, điện nước, rồi nhìn từng con coi có trầy xước hay dấu hiệu gì lạ không vì ban đêm tụi nó vận động nhiều, nên sáng ra phải kiểm tra lại hết, không thể chủ quan”, anh kể.
Ở khu hươu cao cổ và linh dương, nơi anh Bình phụ trách, mỗi ngày tiêu thụ hơn 200 kg thức ăn. Nhưng với người chăm, con số đó không quan trọng bằng việc… chúng có ăn hay không.
Hiện anh Bình đang phụ trách chăm sóc 8 con hươu cao cổ, trong đó, con đực trưởng thành có thể nặng từ 1 – 1,2 tấn, con cái từ 800 – 900 kg. Thời gian mang thai của hươu cao cổ là 15 tháng. Hươu cao cổ không chỉ là loài động vật trên cạn cao nhất hiện nay mà còn là loài có chiếc lưỡi dài trên 50 cm. Lưỡi hươu cao cổ có thể vươn ra xa, cuộn lại để tuốt thức ăn là lá cây.
Nhìn chăm chú những con hươu cao cổ đang uyển chuyển bước đi dưới gốc cây trong khu chuồng, anh Bình cho biết anh luôn phải để ý xem biểu hiện của con thú thế nào, có ăn hết lượng cỏ trong ngày không.
“Chỉ cần nó ăn ít đi là mình biết có vấn đề, phải báo liền để điều chỉnh”, anh nói. Mùa mưa, cỏ ướt là hươu cao cổ không thích ăn. Nắng quá thì lá khô, cũng không ăn. Tôi chọn lại loại lá, treo thức ăn lên cho phù hợp”, anh chia sẻ.
Làm việc lâu năm, mối quan hệ giữa người và thú dần thay đổi. Mỗi khi anh Bình lên tiếng, hươu cao cổ và ngựa vằn đều nhìn về phía anh. Có con lại gần, ngửi, quan sát khi thấy người quen. Cũng có những con chỉ ăn khi đúng người chăm.
“Làm riết thành quen. Đi đâu thấy cây gì nó thích là nhớ đem về cho nó ăn”, anh cười. Một câu nói nhẹ, nhưng chứa cả quãng thời gian gắn bó.
Ngựa vằn ở chung chuồng với hươu cao cổ khá hòa thuận, tuy nhiên thỉnh thoảng ngựa vằn cũng “len lén” cắn chân hàng xóm để chọc ghẹo
Khoảng 7 giờ 30, khi khách bắt đầu vào tham quan, nhiều người chỉ thấy những con thú đang thong thả ăn, nằm nghỉ hoặc vận động trong chuồng. Ít ai biết rằng, phía sau sự bình yên đó, buổi sáng đã đi được nửa chặng.
Hơn 3 tấn thức ăn đã được chuẩn bị. Hàng chục khu chuồng đã được phân chia. Mỗi con thú đã được kiểm tra, theo dõi.
Ở khu chế biến của Thảo Cầm Viên, những bó cỏ đã vơi đi một nửa. Không khí bớt ồn hơn lúc đầu giờ. Quỳnh Anh đứng lại vài giây, nhìn về phía khu chuồng, nơi những con thú đang cúi xuống ăn chậm rãi. “Thấy tụi nó ăn, mình vui”, chị nói.
Rồi lại quay vào trong, chuẩn bị những phần việc còn lại cho buổi chiều và cho ngày mai, khi một buổi sáng khác lại bắt đầu, cũng từ những bó cỏ đầu tiên.
Dịp nghỉ lễ 30.4 - 1.5, khu vực bờ tây cầu Rồng (phường Hải Châu, thành phố Đà Nẵng) trở thành điểm đến thu hút hàng chục nghìn người dân và du khách đến tham quan, trải nghiệm chuỗi sự kiện "Tổ quốc bình yên".
Với sự kết hợp giữa tư liệu lịch sử và công nghệ hiện đại, triển lãm "80 năm An ninh nhân dân - Lá chắn bình yên" mang đến không gian trải nghiệm mới lạ và khơi dậy niềm tự hào, ý thức trách nhiệm, khát vọng cống hiến trong mỗi người, đặc biệt là giới trẻ.
Ghi nhận của PV Thanh Niên tại khu triển lãm ngoài trời "Bức tường an ninh mạng", đông đảo bạn trẻ hào hứng tham gia trải nghiệm các tình huống giả lập như nhận diện cuộc gọi lừa đảo, giải mật mã, tìm hiểu công nghệ an ninh... Các gian trưng bày thiết bị hiện đại như UAV, camera AI cũng thu hút đông đảo người dân quan tâm.
Cùng gia đình từ tỉnh Kiên Giang ra thành phố Đà Nẵng du lịch dịp lễ 30.4 - 1.5, Phan Văn Đạt (sinh viên Trường đại học Kiên Giang) cho biết trong lúc tham quan khu vực cầu Rồng và biết đến chương trình "Tổ quốc bình yên", cả nhà đã quyết định nán lại khá lâu để khám phá trọn vẹn các không gian triển lãm.
"Ban đầu mình chỉ nghĩ đi xem cho biết, nhưng càng trải nghiệm càng thấy cuốn hút, nhất là các khu phá án và nhận diện lừa đảo. Mình hiểu thêm về công việc của lực lượng An ninh nhân dân và thấy rất tự hào", Văn Đạt chia sẻ.
Không chỉ thu hút khách trong nước, khu triển lãm "Chủ động kiến tạo hòa bình" cũng trở thành điểm dừng chân của nhiều du khách quốc tế. Tại đây, các hoạt động giới thiệu về lực lượng Gìn giữ hòa bình Liên Hiệp Quốc của Việt Nam, không gian check-in với biểu tượng cờ Tổ quốc kết từ hoa và khu chụp ảnh miễn phí đã tạo nên sức hút riêng.
Nhiều gia đình lựa chọn triển lãm như một điểm đến ý nghĩa trong dịp lễ 30.4 - 1.5. Anh Trịnh Minh Phát (người dân thành phố Đà Nẵng) cho biết đã đưa 2 con trai đến tham quan từ sớm và dành nhiều thời gian khám phá từng khu vực.
Theo anh Phát, việc kết hợp giữa tư liệu lịch sử và công nghệ hiện đại giúp những người trẻ như con trai anh dễ tiếp cận kiến thức và có góc nhìn tổng quan hơn.
"Những trải nghiệm thực tế như thế này giúp lịch sử trở nên sống động, không còn khô khan. Con trai mình rất hào hứng, liên tục đặt câu hỏi và tìm hiểu. Đây cũng là cách để các cháu dần hình thành nhận thức, lý tưởng sống tốt đẹp hơn", anh Phát nói.
Bên cạnh các khu triển lãm ngoài trời, không gian trưng bày "80 năm An ninh nhân dân - Lá chắn bình yên" trong nhà cũng thu hút đông đảo người dân. Các tư liệu, hình ảnh, hiện vật kết hợp với công nghệ trình chiếu hiện đại đã tái hiện hành trình 80 năm xây dựng, chiến đấu và trưởng thành của lực lượng An ninh nhân dân.
Đặc biệt, khu trải nghiệm game phá án "Vụ án tại số 7 phố Ôn Như Hầu" luôn trong tình trạng đông người tham gia. Nhiều bạn trẻ tỏ ra thích thú khi được nhập vai, suy luận và giải quyết các tình huống như một "điều tra viên" thực thụ.
Không gian trưng bày kết hợp công nghệ số giúp lịch sử trở nên sống động, dễ tiếp cận. Triển lãm trở thành “lớp học lịch sử” đặc biệt cho giới trẻ
ẢNH: HUY ĐẠT
Theo Ban tổ chức, việc ứng dụng công nghệ số trong triển lãm không chỉ tạo sức hấp dẫn mà còn giúp người dân "chạm" vào lịch sử một cách trực quan. Đây cũng là cách truyền tải thông điệp về những thách thức an ninh trong thời đại số, từ đó nâng cao ý thức cảnh giác và trách nhiệm của cộng đồng.
Người dân, du khách hào hứng tìm hiểu công nghệ UAV, camera AI ứng dụng trong đảm bảo an ninh
Chuỗi sự kiện "Tổ quốc bình yên" do Bộ Công an phối hợp với UBND thành phố Đà Nẵng tổ chức từ ngày 29.4 đến 2.5, với nhiều hoạt động đa dạng.
Điểm nhấn của chuỗi sự kiện là chương trình nghệ thuật đặc biệt Gala "Tổ quốc bình yên" diễn ra lúc 20 giờ tối mai (2.5) tại khu vực bờ đông cầu Rồng, kết hợp sân khấu trên cầu, dưới sông Hàn và không gian trung tâm, được truyền hình trực tiếp trên toàn quốc.
Anh Đặng Thanh Tuấn (36 tuổi) hiện là trưởng nhóm chăm sóc động vật hoang dã tại Trung tâm Bảo tồn động vật hoang dã Việt Nam (Save Vietnam's Wildlife). Anh Tuấn đến với công việc cứu hộ từ những lần tiếp xúc với động vật bị nuôi nhốt trái phép và nhận ra trung tâm chính là môi trường lý tưởng để theo đuổi niềm đam mê và gắn bó từ năm 2019.
Hằng ngày, anh Tuấn cùng các đồng nghiệp trực tiếp tham gia cứu hộ, chăm sóc và tái thả động vật về tự nhiên. Anh cũng đảm nhận việc huấn luyện, phục hồi các tập tính và bản năng sinh tồn, đồng thời đánh giá tình trạng sức khỏe để bảo đảm các cá thể đủ điều kiện trước khi trở lại môi trường sống của mình.
Bên cạnh đó, anh còn tham gia cải thiện môi trường sống trong điều kiện nuôi nhốt và bán hoang dã, cũng như chủ động tìm kiếm nguồn thức ăn tự nhiên nhằm bổ sung vào khẩu phần, giúp động vật thích nghi tốt hơn khi được thả về tự nhiên.
Gắn bó với công tác cứu hộ động vật hoang dã suốt 7 năm, anh Tuấn tích lũy cho mình không ít kỷ niệm đáng nhớ. Có lần anh trực tiếp chăm sóc hơn 10 con rái cá bị tách mẹ trong thời gian đang bú sữa nhưng con mẹ đã bị bán đi trong một vụ buôn bán, vận chuyển động vật trái phép.
"Thời gian đó, chúng tôi gần như thức trắng ngày đêm để chăm sóc chúng, cứ 4 - 5 tiếng lại thay nhau cho bú. Mỗi lần phải cho khoảng 10 con bú cùng lúc, nhưng chúng không chịu bú ngoan ngoãn, liên tục lắc đầu nên việc cho bú trở nên vô cùng vất vả. Núm sữa phải thay liên tục, có khi mỗi lần dùng đến vài chục cái vì sau khi bú, chúng thường dùng răng nanh cắn đứt. Sau khoảng 3 - 4 tháng đến khi chúng trưởng thành, chúng tôi tổng kết lại thì số núm sữa đã sử dụng lên tới khoảng 2 kg silicon", anh Tuấn chia sẻ.
Dù gặp nhiều gian nan, việc chăm sóc thành công khiến anh Tuấn cảm thấy mọi nỗ lực đều xứng đáng. Hình ảnh những chú rái cá trở về tự nhiên đã in sâu trong ký ức của những người chăm sóc, mang lại nhiều xúc động. Khi chúng rời trung tâm để trở lại khe suối, anh không khỏi cảm thấy trống trải, xen lẫn nỗi nhớ da diết.
Theo anh, khó khăn lớn nhất khi chăm sóc động vật hoang dã là cứu hộ trong tình trạng chúng rất yếu, bị chấn thương nặng và tinh thần hoảng loạn. Vì vậy, quá trình chăm sóc đòi hỏi sự tỉ mỉ, kiên trì và dành nhiều thời gian.
"Công việc cứu hộ và tiếp xúc với động vật hoang dã luôn tiềm ẩn nhiều rủi ro. Do không có xu hướng gần gũi con người, chúng thường cảm thấy bị đe dọa khi bị tiếp cận và có thể phản ứng bằng cách cào cấu hoặc tấn công. Nếu không cẩn thận, người chăm sóc có thể bị thương, thậm chí bị những con lớn tấn công trực diện", anh Tuấn nói.
Vì vậy, anh đặt ra những quy tắc nghiêm ngặt để đảm bảo an toàn trong quá trình cứu hộ và chăm sóc. Trước khi tiếp cận, anh luôn quan sát kỹ tình trạng sức khỏe và mức độ phản ứng của từng con để có phương án phù hợp. Trong những trường hợp nguy hiểm hoặc với các loài có kích thước lớn, anh phối hợp cùng đồng nghiệp để xử lý, đảm bảo vừa bảo vệ con người vừa giảm căng thẳng cho động vật.
Là thành viên của đội phản ứng nhanh bảo vệ động vật, anh luôn sẵn sàng lên đường thực hiện nhiệm vụ bất cứ khi nào có yêu cầu. Có lần, đang ăn cơm cùng gia đình, anh cũng phải vội vã rời đi khi nhận tin có động vật cần cứu hộ. Với những cá thể non yếu hoặc bệnh nặng, anh gần như theo sát 24/24 giờ, chấp nhận thức khuya, dốc toàn bộ thời gian và công sức để chăm sóc.
Ban đầu, gia đình không khỏi lo lắng trước tính chất công việc nhiều rủi ro và việc anh thường xuyên vắng nhà. Thế nhưng, khi hiểu được ý nghĩa của công việc cứu hộ và bảo tồn động vật hoang dã, họ dần trở thành chỗ dựa tinh thần vững chắc, luôn động viên anh yên tâm cống hiến. Chính sự ủng hộ ấy giúp anh thêm quyết tâm gắn bó lâu dài với công việc, vượt qua mọi khó khăn để hoàn thành tốt nhiệm vụ.
Anh chia sẻ: "Tôi đã trót yêu thiên nhiên, nên sẽ biến những khó khăn trở thành niềm hạnh phúc để tiếp tục gắn bó".
Mỗi hành trình cứu hộ khép lại cũng là một bước mở ra hy vọng mới cho sự sống nơi hoang dã. Dẫu còn nhiều khó khăn phía trước, anh và các đồng nghiệp vẫn lặng lẽ bám nghề, góp phần giữ gìn sự cân bằng của hệ sinh thái. Và chính những nỗ lực bền bỉ ấy đang từng ngày viết tiếp câu chuyện đẹp về quan tâm đặc biệt của con người và thiên nhiên.
Tại nhiều tuyến đường trung tâm TP.HCM như Võ Văn Tần, Nguyễn Đình Chiểu, Hai Bà Trưng… tình trạng đi sai làn đường vẫn diễn ra khá phổ biến dù cơ quan chức năng đã lắp đặt biển báo phân làn rõ ràng cho từng loại phương tiện.
Theo biển báo giao thông, ở các tuyến có 3 làn xe, làn sát vỉa hè bên phải theo chiều lưu thông thường dành cho xe máy, làn giữa là làn hỗn hợp, còn làn sát dải phân cách bên trái dành cho ô tô con.
Dù có biển báo và vạch kẻ đường rõ ràng, tình trạng đi sai làn vẫn diễn ra khá phổ biến. Nhiều người chạy xe máy lấn sang làn dành cho ô tô con để vượt xe phía trước. Ngược lại, không ít ô tô cũng đi vào làn xe máy để né ùn tắc hoặc di chuyển nhanh hơn.
Theo lãnh đạo một đội CSGT, luật Trật tự an toàn giao thông đường bộ 2024 quy định làn đường là một phần của phần đường xe chạy được chia theo chiều dọc của đường, đủ chiều rộng để phương tiện lưu thông an toàn.
Người tham gia giao thông phải đi đúng phần đường, làn đường theo quy định và chấp hành hệ thống báo hiệu giao thông.
Đối với đường có nhiều làn xe cùng chiều, được phân biệt bằng vạch kẻ đường hoặc biển báo, người điều khiển phương tiện phải đi trong một làn nhất định và chỉ được chuyển làn ở nơi cho phép.
Mỗi lần chuyển làn chỉ được chuyển sang làn liền kề. Khi chuyển làn, tài xế phải bật tín hiệu báo trước, quan sát an toàn với các xe phía trước, phía sau và hai bên.
Trên làn đường dành riêng cho một loại phương tiện hoặc một nhóm loại phương tiện, người điều khiển loại phương tiện khác không được đi vào làn đường đó.
Theo CSGT, đi sai làn là hành vi điều khiển phương tiện không đúng làn đường được quy định cho loại xe đó theo biển báo hoặc vạch kẻ đường.
Thực tế, khi bị xử phạt, nhiều người thường đưa ra lý do như chuẩn bị tấp vào lề, rẽ vào nhà dân, cửa hàng hoặc công ty để biện minh cho hành vi đi sai làn.
Tuy nhiên, hiện nay lực lượng CSGT TP.HCM được trang cấp camera gắn trên nón hoặc áo trong quá trình tuần tra nên việc ghi hình, chứng minh vi phạm khá rõ ràng.
Đáng chú ý, trên một số tuyến đường còn xuất hiện tình trạng ô tô bật xi nhan phải để đi vào làn xe máy nhưng sau đó không rẽ mà tiếp tục chạy một đoạn dài, thậm chí vượt lên ở giao lộ. Theo CSGT, đây là hành vi "khôn lỏi", tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông.
Theo Nghị định 168/2024, người điều khiển ô tô đi sai làn đường bị phạt từ 4 - 6 triệu đồng và bị trừ 2 điểm giấy phép lái xe. Nếu đi sai làn gây tai nạn, tài xế ô tô bị phạt từ 20 - 22 triệu đồng, đồng thời bị trừ 10 điểm giấy phép lái xe.
Đối với xe máy, mức phạt lỗi đi sai làn từ 600.000 - 800.000 đồng. Trường hợp gây tai nạn, người vi phạm có thể bị phạt từ 10 - 14 triệu đồng và bị trừ 10 điểm giấy phép lái xe.
Theo lực lượng chức năng, đi sai làn không chỉ là lỗi vi phạm giao thông mà còn là nguyên nhân dẫn đến nhiều tình huống va chạm, nhất là tại các tuyến đường đông xe ở TP.HCM.
