Theo các ý kiến, việc xây dựng kho chứa dầu thô tại Nghi Sơn (Thanh Hóa) góp phần sớm cụ thể hóa Quy hoạch hạ tầng dự trữ, cung ứng xăng dầu, khí đốt quốc gia thời kỳ 2021 – 2030, tầm nhìn đến năm 2050.
Đây không chỉ là một yêu cầu cấp thiết về mặt hạ tầng năng lượng mà còn mang ý nghĩa chiến lược đối với sự phát triển kinh tế và đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia.
Trong bối cảnh nhu cầu tiêu thụ nhiên liệu ngày càng gia tăng và nguồn cung phụ thuộc lớn vào thị trường quốc tế, việc chủ động dự trữ dầu thô sẽ giúp Việt Nam giảm thiểu rủi ro trước những biến động khó lường.
Đồng thời, kho chứa dầu thô tại Nghi Sơn còn góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của nhà máy lọc hóa dầu, tối ưu hóa chuỗi cung ứng và tạo động lực thúc đẩy phát triển kinh tế khu vực Bắc Trung Bộ nói riêng và cả nước nói chung.
Kết luận, Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh yêu cầu cụ thể hóa các chỉ đạo của Bộ Chính trị, Tổng Bí thư Tô Lâm về dự trữ chiến lược, đây là vấn đề rất quan trọng.
Hoan nghênh công tác nghiên cứu, chuẩn bị khẩn trương của Bộ Công Thương, Petrovietnam và tỉnh Thanh Hóa, Thủ tướng khẳng định việc xây dựng kho dự trữ dầu thô có đầy đủ cơ sở chính trị, cơ sở pháp lý, cơ sở thực tiễn, quy hoạch, nên chỉ bàn làm, không bàn lùi.
Cuộc họp đã quyết định một số công việc trước mắt và định hướng các nhiệm vụ lâu dài; trong đó thống nhất mô hình doanh nghiệp đầu tư xây dựng kho dự trữ, trước mắt là giao doanh nghiệp nhà nước.
Đồng thời hoàn thiện cơ chế, chính sách để kêu gọi sự tham gia doanh nghiệp ngoài nhà nước; tính toán việc Nhà nước mua lại hoặc thuê mua kho dự trữ trên nguyên tắc hài hòa lợi ích, việc gì doanh nghiệp làm tốt hoặc làm tốt hơn thì Nhà nước không làm.
Thủ tướng cũng chỉ đạo Petrovietnam chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan, tỉnh Thanh Hóa, trước mắt xây dựng ngay kho dầu thô tại Nghi Sơn để vừa phục vụ trực tiếp Nhà máy lọc hóa dầu Nghi Sơn, vừa phục vụ dự trữ quốc gia.
Petrovietnam khẩn trương xây dựng dự án, trình cấp có thẩm quyền phê duyệt, triển khai. UBND tỉnh Thanh Hóa thực hiện giải phóng mặt bằng. Các cơ quan triển khai ngay các công việc, vận dụng các quy định đối với công trình xây dựng thuộc trường hợp khẩn cấp.
Bộ Tài chính tiếp tục hoàn thiện nghị định hướng dẫn thi hành Luật Dự trữ quốc gia, trong đó xử lý một số vướng mắc liên quan như việc hoán đổi trực tiếp hàng dự trữ quốc gia, định mức kinh tế kỹ thuật với hàng dự trữ quốc gia…
Đồng thời, các cơ quan khẩn trương đề xuất các cơ chế, chính sách cần thiết vào dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về thực hiện Nghị quyết số 79 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế nhà nước.
Bộ Công Thương tiếp tục chỉ đạo, nghiên cứu, triển khai xây dựng các kho dự trữ xăng dầu, dầu thô khác ở Dung Quất (Quảng Ngãi), Long Sơn (TP.HCM) và các khu vực khác.
Thủ tướng nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm an ninh, an toàn, kể cả trường hợp có sự cố đặc biệt xảy ra, đồng thời bảo đảm tính hiệu quả của các dự án. Với tinh thần khuyến khích tiếp tục mở rộng hợp tác với các đối tác nước ngoài, Petrovietnam làm việc với các đối tác nhằm triển khai các thỏa thuận của lãnh đạo cấp cao để xây dựng kho dự trữ xăng dầu.
Việc xây dựng kho dự trữ vừa phục vụ tăng trưởng kinh tế từ 10% trở lên, phát triển kinh tế – xã hội, vừa phục vụ an ninh quốc phòng, đồng thời góp phần đưa Việt Nam trở thành một trung tâm năng lượng của khu vực, nâng cao vị thế, uy tín đất nước.
Từ đầu năm đến nay, lãi suất trên thị trường liên ngân hàng biến động mạnh. Phiên 4/2, lãi suất qua đêm vọt lên 17%, mức cao nhất trong khoảng một thập kỷ. Trong tháng 3, thị trường ghi nhận nhiều phiên lãi suất vượt 10% trước khi hạ nhiệt. Đến đầu tháng 4, lãi suất qua đêm vẫn duy trì quanh 9%.
Khác với lãi suất huy động từ dân cư, đây là lãi suất vay mượn giữa các tổ chức tín dụng, chủ yếu phục vụ nhu cầu bù đắp thanh khoản ngắn hạn trong hệ thống.
Diễn biến tăng mạnh của lãi suất liên ngân hàng phản ánh áp lực thanh khoản đã bắt đầu gia tăng từ cuối năm ngoái. Sau giai đoạn tín dụng mở rộng nhanh, dư nợ cho vay tại nhiều ngân hàng đã vượt quy mô huy động. Tỷ lệ cho vay trên huy động tại nhiều nhà băng vượt 100% và có xu hướng tăng so với đầu năm 2025.
Điều này khiến một số ngân hàng phải tìm đến vay mượn trên thị trường liên ngân hàng với chi phí cao hơn.
Theo đánh giá của nhóm phân tích Chứng khoán Vietcombank (VCBS), áp lực thanh khoản và cân đối vốn của hệ thống ngân hàng đã gia tăng từ nửa cuối năm 2025, đặc biệt tại nhóm ngân hàng thương mại cổ phần vừa và nhỏ.
"Khi khả năng hấp thụ các cú sốc ngắn hạn suy giảm, các nhà băng này phụ thuộc nhiều hơn vào nguồn vốn trên thị trường liên ngân hàng, qua đó đẩy mặt bằng lãi suất lên cao", VCBS nhận định.
Bên cạnh đó, dòng tiền trong hệ thống chưa kịp dịch chuyển từ ngân hàng dư thừa sang ngân hàng thiếu hụt cũng khiến tình trạng "nghẽn cục bộ" kéo dài vài tháng, làm gia tăng nhu cầu vay mượn lẫn nhau giữa các tổ chức tín dụng.
try{try{for(const iframe of document.querySelectorAll("iframe[data-src]")){iframe.removeAttribute("sandbox");iframe.setAttribute("src",iframe.getAttribute("data-src"));}}catch(e){}}catch(e){console.log("error_replace_script",e);}
Ngoài yếu tố nội tại, chính sách điều hành tỷ giá cũng góp phần tác động tới thanh khoản hệ thống.
Gần đây, Ngân hàng Nhà nước triển khai bán USD kỳ hạn 180 ngày cho các tổ chức tín dụng với mức giá 26.850 đồng mỗi USD nhằm ổn định tỷ giá trong bối cảnh đồng bạc xanh mạnh lên do căng thẳng địa chính trị.
Theo ông Nguyễn Hoàn Niên, chuyên gia phân tích tại Chứng khoán Shinhan, biện pháp này giúp giảm áp lực tỷ giá nhưng đồng thời "giam" một lượng tiền đồng trong hệ thống, khiến thanh khoản co lại và góp phần đẩy lãi suất liên ngân hàng tăng.
Dù vậy, chuyên gia cho rằng lãi suất liên ngân hàng chủ yếu phản ánh những biến động thanh khoản mang tính tức thời. Chỉ khi các biến động này kéo dài và hình thành xu hướng rõ rệt mới có thể đánh giá tác động dài hạn tới mặt bằng lãi suất thị trường.
"Lãi suất vay mượn giữa các ngân hàng phản ánh áp lực thanh khoản nhưng chưa chắc kéo lãi suất tiền gửi tăng theo", ông Niên cho biết.
Thực tế, mối quan hệ giữa lãi suất liên ngân hàng và lãi suất huy động dân cư tại Việt Nam không hoàn toàn tuân theo quy luật một chiều như lý thuyết kinh tế. Trong một số giai đoạn, lãi suất huy động có thể tăng trước rồi mới tác động ngược lại thị trường liên ngân hàng, ông Niên nhận định.
Đặc thù này xuất phát từ cấu trúc hệ thống ngân hàng trong nước, khi thu nhập lãi vẫn chiếm tỷ trọng lớn, khoảng 70-80%, cao hơn nhiều so với mức khoảng 30% ở các ngân hàng nước ngoài. Bên cạnh đó, sự can thiệp hành chính như áp trần lãi suất hay định hướng điều hành cũng khiến sự liên thông giữa hai thị trường trở nên phức tạp hơn.
Tác động lớn nhất của việc lãi suất liên ngân hàng biến động mạnh như vừa qua, theo ông Niên, là gây áp lực lên biên lợi nhuận (NIM) của các ngân hàng khi chi phí vốn tăng lên. Điều này buộc một số nhà băng sẽ tìm cách đa dạng hóa nguồn thu, như đẩy mạnh cho vay tiêu dùng hoặc mở rộng các hoạt động đầu tư, dịch vụ.
Theo dự báo của chuyên gia chứng khoán Shinhan, lãi suất liên ngân hàng khó giảm sâu trong thời gian tới, có thể duy trì quanh mức 6,8-7% với kỳ hạn một tháng. Trong khi đó, lãi suất huy động trên thị trường dân cư được dự báo dao động khoảng 7-9% mỗi năm, tùy theo từng ngân hàng.
Trong bối cảnh thanh khoản nghẽn cục bộ và dư địa điều hành bị thu hẹp bởi áp lực tỷ giá, mặt bằng lãi suất được nhận định khó sớm quay lại mức thấp như trước.
Không đơn thuần là câu chuyện của ngành công nghiệp
Tại thành phố Đại Liên, tỉnh Liêu Ninh, ông Sun Haoyu - chủ một trang trại với khoảng 3.000 con heo - cho biết giá bán liên tục giảm từ cuối năm ngoái khiến hoạt động chăn nuôi ngày càng thua lỗ. Để duy trì trang trại, ông buộc phải dựa vào các khoản vay và tiền đi mượn. Tuy nhiên, đà giảm giá vẫn chưa dừng lại.
"Nhiều hộ chăn nuôi đã cạn kiệt nguồn lực. Sau nhiều tháng chăm sóc đàn heo, chúng tôi thậm chí không đủ tiền mua thức ăn", ông Sun chia sẻ.
Theo giới quan sát, sự lao dốc của giá thịt heo không đơn thuần là câu chuyện cung - cầu trong ngành nông nghiệp. Tại Trung Quốc, thịt heo là mặt hàng thực phẩm thiết yếu và có ảnh hưởng lớn đến chỉ số giá tiêu dùng, vì vậy diễn biến giá mặt hàng này thường được xem là tín hiệu của nền kinh tế.
Đợt bùng phát dịch tả heo châu Phi những năm trước khiến nguồn cung sụt giảm mạnh và giá thịt tăng cao. Khi ấy, Trung Quốc đã thúc đẩy mở rộng quy mô chăn nuôi để bảo đảm an ninh thực phẩm. Tuy nhiên, khi sản lượng tăng mạnh thì nền kinh tế lại bước vào giai đoạn tăng trưởng chậm, khiến nhu cầu tiêu dùng suy yếu.
Khủng hoảng bất động sản kéo dài nhiều năm đã làm giảm thu nhập và niềm tin của người dân, buộc nhiều hộ gia đình cắt giảm chi tiêu, bao gồm cả các khoản dành cho ăn uống bên ngoài. Điều này tác động trực tiếp đến nhu cầu tiêu thụ thịt heo - nguyên liệu chủ đạo trong ngành nhà hàng và dịch vụ ăn uống.
Theo báo cáo của công ty tài chính Nomura, sự suy giảm trong lĩnh vực xây dựng cũng góp phần làm giảm nhu cầu tiêu thụ thịt heo. Từ lâu, đây vốn là thực phẩm phổ biến của lực lượng lao động tại các công trường.
Bà Hannah Liu, chuyên gia kinh tế Trung Quốc của Nomura, nhận định rằng nhóm công nhân xây dựng và người thường xuyên ăn ngoài là hai đối tượng tiêu thụ thịt heo lớn nhất. Khi hoạt động xây dựng và chi tiêu dịch vụ đồng loạt chững lại, nhu cầu thịt heo cũng lao dốc theo.
Dữ liệu từ Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc cho thấy giá thịt heo đã giảm khoảng 39% trong vòng 4 năm qua. Diễn biến này phản ánh giai đoạn giảm phát kéo dài của nền kinh tế, dù áp lực giá gần đây có dấu hiệu tăng trở lại do chi phí năng lượng leo thang.
Bắc Kinh tìm cách "giải cứu" thị trường
Trong khi các tập đoàn chăn nuôi quy mô lớn nhận được sự hỗ trợ từ các chương trình tín dụng ưu đãi và vay vốn lãi suất thấp, nhiều hộ chăn nuôi nhỏ gần như không có khả năng tiếp cận các nguồn lực này.
Tuy nhiên, ngay cả những doanh nghiệp đầu ngành cũng không tránh khỏi khó khăn. Wens Foodstuff - một trong những nhà sản xuất thịt heo lớn nhất Trung Quốc - cho biết lợi nhuận năm ngoái giảm tới 43%. Giá bán heo trong tháng 4 cũng thấp hơn khoảng 38% so với cùng kỳ năm trước.
Một doanh nghiệp lớn khác là Dabeinong ghi nhận sản lượng tiêu thụ tăng nhưng lợi nhuận vẫn đi xuống do giá heo giảm mạnh và điều kiện thị trường kém thuận lợi.
Với người Trung Quốc, thịt heo không chỉ là thực phẩm thiết yếu trong bữa ăn hằng ngày mà còn xuất hiện trong các dịp lễ tết, tiệc cưới và những buổi tiếp khách. Chính vì vậy, sự suy giảm giá thịt heo thường phản ánh những khó khăn sâu rộng hơn của nền kinh tế, từ tình trạng thất nghiệp trong giới trẻ đến cuộc khủng hoảng bất động sản và áp lực an sinh xã hội.
Các nền tảng theo dõi ngành nhà hàng tại Trung Quốc cũng ghi nhận mức chi tiêu cho mỗi bữa ăn đang giảm đáng kể so với trước đây. Những bữa tiệc sang trọng hay tiệc chiêu đãi công vụ từng phổ biến nay cũng bị cắt giảm mạnh.
Trước tình trạng này, Chính phủ Trung Quốc đã nhiều lần sử dụng kho dự trữ thịt heo quốc gia để can thiệp thị trường.
Những năm trước, khi giá thịt heo tăng đột biến, Bắc Kinh từng tung hàng dự trữ ra thị trường để hạ nhiệt giá. Hiện nay, động thái diễn ra theo chiều ngược lại khi chính quyền trung ương khuyến khích các địa phương tăng cường thu mua thịt heo nhằm hỗ trợ giá.
Tại các cuộc họp cấp cao gần đây, giới lãnh đạo Trung Quốc cũng nhấn mạnh sự cần thiết phải điều chỉnh lại cán cân cung - cầu của ngành chăn nuôi. Các biện pháp được đưa ra bao gồm giảm quy mô đàn heo nái, kiểm soát trọng lượng xuất chuồng và hạn chế các khoản tín dụng hỗ trợ mở rộng sản xuất.
Dù vậy, theo bà Hannah Liu, những giải pháp này chỉ có thể giúp thị trường ổn định trong ngắn hạn. Yếu tố quyết định vẫn là khả năng phục hồi của sức mua trong nền kinh tế.
"Nếu nhu cầu tiêu dùng không cải thiện đáng kể, giá thịt heo sẽ rất khó phục hồi mạnh. Chính phủ có thể can thiệp nguồn cung, nhưng không thể buộc người dân và doanh nghiệp chi tiêu nhiều hơn", bà nhận định với báo chí.
Ngày 24-5, trao đổi với Tuổi Trẻ Online, ông Lê Đình Khiêm - Chi cục trưởng Chi cục Thủy sản và Biển đảo tỉnh Khánh Hòa - cho biết đơn vị này vừa nhận được văn bản của Cục Thủy sản và Kiểm ngư yêu cầu báo cáo việc nhiều tàu cá của tỉnh Khánh Hòa ra khơi nhưng không đánh bắt, đợi đủ ngày rồi trở về đất liền nhận tiền hỗ trợ xăng dầu.
Theo ông Khiêm, hiện ngành thủy sản Khánh Hòa đang rà soát lại tình tình hình tàu cá hoạt động đánh bắt thủy sản liên quan đến nội dung trên để báo cáo với Cục Thủy sản và Kiểm ngư theo yêu cầu.
Liên quan vấn đề trên, ông Lê Tấn Bản - Chủ tịch Hội Nghề cá tỉnh Khánh Hòa - cho biết hội đang rà soát lại các hội viên của hội này có trường hợp nào ra khơi nhưng không đánh bắt, từ đó lên phương án vận động, chấn chỉnh kịp thời.
Ông Vũ Đình Đáp - Chủ tịch Hiệp hội Cá ngừ Việt Nam - cho biết chính sách hỗ trợ nhiên liệu (tiền dầu) cho tàu đánh bắt xa bờ xuất phát từ quyết định của Chính phủ và đã áp dụng từ lâu, mang lại nhiều hiệu quả.
Theo ông Đáp, hiện nay phần lớn ngư dân vẫn tuân thủ chính sách hỗ trợ vươn khơi bám biển của Chính phủ, tuy nhiên một số ít vẫn lợi dụng trục lợi từ chính sách này.
Ông đề nghị cần chế tài mạnh đối với việc trục lợi nêu trên, đồng thời phải hoàn thiện, nâng cao hiệu quả của hệ thống giám sát hành trình tàu cá (VMS).
Tại cuộc họp thường kỳ tháng 5-2026 của UBND tỉnh Khánh Hòa, có đại biểu thông tin 94 tàu cá ra khơi rồi thường xuyên neo đậu tại các âu tàu ở đặc khu Trường Sa mà không đi đánh bắt, đợi đủ thời gian thì về bờ để nhận hỗ trợ nhiên liệu theo chính sách của nhà nước.
