Bộ Ngoại giao Pakistan ngày 4/5 ra tuyên bố cho hay 22 thành viên thủy thủ đoàn trên tàu container Touska, bị Mỹ bắt hồi tháng trước, đã được đưa tới Pakistan hôm 3/5. Thủy thủ đoàn sẽ được bàn giao cho chính quyền Iran trong ngày hôm nay.
“Tàu Iran cũng sẽ được đưa trở lại vùng biển thuộc lãnh thổ Pakistan để trả lại cho chủ sở hữu ban đầu sau khi được sửa chữa”, tuyên bố cho biết thêm.
Pakistan mô tả động thái trao trả này là “biện pháp xây dựng lòng tin” từ phía Mỹ, thêm rằng quá trình hồi hương tàu cùng thủy thủ đoàn đang được thực hiện với sự phối hợp của cả Washington và Tehran.
Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm 19/4 nói rằng tàu hàng Touska treo cờ Iran đã cố gắng vượt vòng phong tỏa của hải quân Mỹ, nhưng không thành công. Tàu khu trục Mỹ USS Spruance sau đó bám theo Touska và yêu cầu dừng lại, nhưng thủy thủ đoàn Iran từ chối tuân lệnh, nên chiến hạm Mỹ đã bắn thủng phòng máy của phương tiện.
Washington và Tehran vẫn duy trì lệnh ngừng bắn, song triển vọng đạt được thỏa thuận hòa bình lâu dài vẫn chưa rõ ràng. Trong khoảng thời gian này, hai nước tiếp tục mâu thuẫn về vấn đề quanh eo biển Hormuz.
Kể từ khi xung đột nổ ra, Iran đã phong tỏa eo biển Hormuz với hầu hết tàu thuyền, ngoại trừ tàu của nước này và một số quốc gia “thân thiện”, trong khi Mỹ áp đặt phong tỏa ngược lại lên mọi cảng biển của Iran từ ngày 13/4.
Tổng thống Trump ngày 3/5 thông báo khởi động chiến dịch “Dự án Tự do” nhằm dẫn đường cho tàu hàng qua eo biển Hormuz, gọi đây là “cử chỉ nhân đạo từ Mỹ và Iran”.
Tuy nhiên, Chủ tịch Ủy ban An ninh Quốc gia Quốc hội Iran Ebrahim Azizi đã cảnh báo sẽ coi bất kỳ nỗ lực nào của Mỹ nhằm can thiệp vào eo biển Hormuz là hành động vi phạm lệnh ngừng bắn.
Theo Đài CNN, ngày 6-5, truyền thông Iran tuyên bố "Mỹ đã thất bại trong việc đạt được các mục tiêu của Dự án Tự do", sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo tạm dừng chiến dịch này.
Hãng thông tấn nhà nước Iran (INSA) nhấn mạnh ông Trump quyết định hủy bỏ chiến dịch "sau những lập trường cứng rắn và các cảnh báo từ phía Tehran".
Hãng tin Tasnim News Agency hoan nghênh động thái trên, mô tả sự việc bằng dòng tiêu đề ngắn gọn trên mạng xã hội X: "Ông Trump đã chùn bước".
Cùng ngày, ông Trump tuyên bố hoãn Dự án Tự do - chương trình sử dụng lực lượng quân sự Mỹ để hộ tống tàu thương mại qua eo biển Hormuz.
Nhà lãnh đạo Mỹ viết trên nền tảng Truth Social: "Dựa trên đề nghị của Pakistan và các quốc gia khác, những thành công quân sự to lớn mà chúng tôi đạt được trong chiến dịch chống lại Iran, cũng như thực tế là đã có tiến triển đáng kể hướng tới một thỏa thuận hoàn chỉnh và cuối cùng với các đại diện của Iran, chúng tôi đã nhất trí rằng: trong khi lệnh phong tỏa vẫn được duy trì đầy đủ và có hiệu lực, Dự án Tự do sẽ tạm dừng trong một thời gian ngắn để xem liệu thỏa thuận có thể được hoàn tất và ký kết hay không".
Chiến dịch được công bố từ ngày 4-5. Ngay sau đó, hai bên xảy ra các cuộc đụng độ và cáo buộc lẫn nhau, làm dấy lên nghi ngại về lệnh ngừng bắn vốn đã mong manh.
Đến ngày 5-5, chính quyền ông Trump khẳng định lệnh ngừng bắn vẫn còn hiệu lực, đồng thời dành cả ngày thúc đẩy chiến dịch hộ tống tàu qua eo biển Hormuz.
Ngoại trưởng Marco Rubio mô tả đây là bước đi đầu tiên hướng tới việc mở cửa trở lại hoàn toàn tuyến hàng hải huyết mạch này.
Tại buổi họp báo sáng cùng ngày, Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth nhấn mạnh nỗ lực này "tách biệt và khác biệt" với các hoạt động quân sự đang diễn ra trong khu vực.
"Dự án Tự do mang tính chất phòng vệ, có phạm vi giới hạn và chỉ mang tính tạm thời, với sứ mệnh duy nhất là bảo vệ hoạt động vận tải thương mại vô tội trước sự hung hăng của Iran", ông Hegseth khẳng định.
Theo Hãng tin Reuters ngày 8-7, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cho biết lực lượng hải quân và không quân của nước này đã phối hợp thực hiện chiến dịch tấn công nhắm vào 85 địa điểm thuộc "các cơ sở quân sự quan trọng của Mỹ" ở Trung Đông.
Các cuộc tấn công đã đánh trúng căn cứ của Hạm đội 5 Hải quân Mỹ tại Bahrain và căn cứ không quân Ali Al Salem ở Kuwait.
IRGC gọi đây là "phản ứng ban đầu" trước việc Mỹ vi phạm lệnh ngừng bắn khi tiến hành các cuộc không kích nhằm vào căn cứ ven biển và một số cơ sở phi quân sự ở miền nam Iran hôm 7-7.
IRGC cũng cáo buộc Washington mở đợt tấn công vào thời điểm Iran tổ chức các hoạt động tang lễ dành cho cố lãnh tụ tối cao Ali Khamenei nhằm làm lu mờ "sự kiện lịch sử" của nước này.
Trước đó, quân đội Kuwait thông báo hệ thống phòng không nước này đang ứng phó với "các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái (drone) thù địch", kêu gọi người dân tuân thủ các hướng dẫn an toàn và an ninh.
Theo ghi nhận của Đài Al Jazeera, còi báo động phòng không đã được kích hoạt trên khắp lãnh thổ Kuwait.
Tại Bahrain, Bộ Nội vụ nước này cũng xác nhận còi báo động đã vang lên, yêu cầu người dân "giữ bình tĩnh và di chuyển đến nơi an toàn gần nhất".
Bahrain hiện là nơi đặt trụ sở Hạm đội 5 của Hải quân Mỹ - lực lượng phụ trách hoạt động tại vịnh Ba Tư, biển Đỏ và biển Ả Rập. Các căn cứ quân sự Mỹ tại Bahrain và nhiều nước Trung Đông đã nhiều lần trở thành mục tiêu của Iran trong cuộc chiến.
Ngoài ra, IRGC cũng thông báo hệ thống phòng không Iran vừa bắn hạ một drone MQ-9 của Mỹ trên bầu trời Khormuj, thuộc tỉnh Bushehr.
Người phát ngôn IRGC Hossein Mohbi cho biết chiếc drone bị đánh trúng và rơi xuống sau hành động mà ông mô tả là "cuộc tấn công trên không" của quân đội Mỹ.
"Cũng như các máy bay không người lái của Iran giáng đòn nhanh như chớp nhằm vào Mỹ và Israel, lực lượng hải quân của chúng ta cũng sẵn sàng gây ra thất bại cay đắng mới cho kẻ thù", Lãnh tụ Tối cao Mojtaba Khamenei cho biết trong thông điệp được đọc trên truyền hình Iran ngày 18/4.
18/4 là ngày thành lập quân đội Iran. Trong thông điệp, ông Khamenei mô tả các lực lượng vũ trang Iran đã "dũng cảm bảo vệ lãnh thổ, vùng biển và lá cờ của mình" trước các động thái quân sự của Mỹ cùng Israel.
"Với sự hậu thuẫn vững chắc từ niềm tin tôn giáo và người dân, quân đội Iran đã đối đầu hai thế lực bất tín và kiêu ngạo hàng đầu, phơi bày sự yếu kém và thất bại của họ trước thế giới", Lãnh tụ Tối cao Iran cho biết.
Ông Khamenei nói rằng Iran cần nỗ lực thúc đẩy đà phát triển của quân đội, đồng thời cho biết các biện pháp cần thiết sẽ sớm được ban hành.
Cảnh báo được Lãnh tụ Tối cao Iran đưa ra khi lệnh ngừng bắn hai tuần giữa nước này và Mỹ sẽ hết hạn vào ngày 22/4. Cuộc đàm phán đầu tiên giữa hai nước hôm 11/4 tại Islamabad, Pakistan đã không đạt được kết quả về các vấn đề then chốt, như quyền kiểm soát eo biển Hormuz và Iran có được tiếp tục làm giàu uranium hay không.
Nguồn thạo tin nói Mỹ đề xuất Iran đình chỉ mọi hoạt động hạt nhân trong vòng 20 năm, trong khi Tehran có thể chấp nhận mức 3-5 năm. Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Ghalibaf tối 18/4 cho biết Mỹ và Iran "đã có tiến triển trong đàm phán, nhưng hai bên vẫn còn khoảng cách lớn".
Các bên trung gian đang thúc đẩy để Mỹ - Iran gia hạn lệnh ngừng bắn hai tuần và sắp xếp vòng đàm phán thứ hai giữa hai nước nhằm tìm giải pháp lâu dài cho xung đột, nhưng quá trình này chưa có tiến triển rõ rệt.
Thứ trưởng Ngoại giao Iran Saeed Khatibzadeh nói hai bên chưa ấn định thời điểm đàm phán lần hai, thêm rằng cần phải đạt được một khuôn khổ hiểu biết chung trước. Trong khi đó, Tổng thống Donald Trump ngày 17/4 cảnh báo Mỹ có thể không gia hạn lệnh ngừng bắn và tiếp tục chiến dịch ném bom, nếu không đạt thỏa thuận lâu dài với Tehran.
