Hôm 23/5, Trường Sơn xác nhận dừng thi đấu cờ tiêu chuẩn cho đội tuyển Việt Nam sau hơn 20 năm gắn bó, nhưng vẫn để ngỏ khả năng dự các nội dung cờ nhanh và cờ chớp. Kỳ thủ 36 tuổi cho rằng tuổi tác, ít cơ hội thi đấu quốc tế cùng những bất cập kéo dài về quản lý và kinh phí khiến anh không còn duy trì được phong độ như mong muốn.
Trường Sơn đánh giá việc đội nam thay đổi gần như toàn bộ đội hình trước Olympiad là điều hiếm thấy ở cấp đội tuyển quốc gia, đồng thời cho rằng quá trình trẻ hóa hiện nay chưa hợp lý về mặt chuyên môn. Anh cũng nhắc tới tranh cãi ở đội nữ, khi một số kỳ thủ mạnh bị loại vì đăng ký muộn qua quy trình gấp rút, dù đã tự thu xếp được kinh phí tham dự.
Theo Trường Sơn, khoảng 10 năm qua, nhiều tuyển thủ phải tự lo phần lớn chi phí thi đấu quốc tế, tự chuẩn bị chuyên môn và hậu cần, trong khi cơ chế tuyển chọn chưa đủ minh bạch và ổn định. Trả lời phỏng vấn VnExpress, Đại kiện tướng 36 tuổi kêu gọi xây dựng quy trình tuyển chọn công khai, chiến lược tài trợ rõ ràng cùng kế hoạch đào tạo dài hạn để tránh nguy cơ đứt gãy thế hệ của cờ vua Việt Nam.
- Theo Trường Sơn, khoảng cách hiện nay giữa cờ vua Việt Nam và nhóm mạnh nhất châu Á đang thế nào?
- Theo tôi, nền cờ vua Việt Nam đang ngày càng bị bỏ lại so với các nước trong khu vực châu Á.
Nếu nhìn lại cách đây khoảng 10 năm, vào năm 2016, trên bảng thứ bậc của Liên đoàn Cờ vua Thế giới (FIDE), dựa theo hệ số Elo trung bình, đội nam Việt Nam từng đứng thứ ba, còn đội nữ đứng thứ tư. Khi đó, Việt Nam vẫn có khả năng cạnh tranh huy chương với các đội mạnh như Trung Quốc và Ấn Độ.
Tuy nhiên, tình hình đã thay đổi. Bây giờ chúng ta chỉ xếp khoảng thứ sáu ở cả nam lẫn nữ, thậm chí có thể thấp hơn nữa, vì hiện nay nhiều quốc gia châu Á đã đầu tư và phát triển mạnh mẽ môn thể thao này.
- Trong nhiều năm dự Olympiad cờ vua, anh thấy các đội mạnh trên thế giới vận hành khác Việt Nam ở điểm nào?
- Tôi thấy đa phần các đội đều xếp vị trí dựa trên hệ số Elo, đồng thời có thể điều chỉnh một số bàn theo hướng chiến thuật dựa trên điểm mạnh và điểm yếu của từng VĐV trong đội.
Trong những năm qua, đội Việt Nam cũng duy trì cách sắp xếp như vậy. Tuy nhiên, ở một số giải, có những vị trí chưa thực sự hợp lý vì vấn đề tiêu chí tuyển chọn hoặc cách sắp xếp chưa rõ ràng.
- Theo anh, vấn đề lớn nhất hiện nay là thiếu kinh phí hay thiếu một cơ chế vận hành rõ ràng?
- Tôi nghĩ là cả hai. Tuy nhiên, vấn đề cơ chế vận hành quan trọng hơn, vì hệ thống vẫn có thể vận hành với kinh phí ít, còn nếu kinh phí nhiều nhưng cơ chế vận hành kém thì nguồn lực cũng bị lãng phí.
- Có điều gì cụ thể trong cách quản lý hiện tại khiến các VĐV cảm thấy khó gắn bó lâu dài với đội tuyển?
- Nhiều năm qua, đa phần VĐV đội tuyển vẫn phải tự tìm giải, tự lo chi phí, tự chuẩn bị tập luyện và thi đấu.
Trong khi đó, quy trình tuyển chọn cũng chưa có tiêu chí ổn định và đủ rõ ràng để kỳ thủ có thể yên tâm rằng cơ hội thi đấu hoàn toàn phụ thuộc vào chuyên môn.
Dù mọi người vẫn cố gắng thích nghi để tiếp tục cống hiến cho đội tuyển, nhưng trong một môi trường như vậy, việc duy trì niềm tin và động lực trong thời gian dài là điều không dễ.
- Theo anh, một quy trình tuyển chọn hợp lý cần công khai những tiêu chí nào? Ngoài Elo, đội tuyển nên đánh giá kỳ thủ dựa trên những yếu tố nào?
- Hệ số Elo là tiêu chí rõ ràng nhất. Ngoài ra, có thể lựa chọn thêm dựa trên các tiêu chí khác như VĐV vô địch quốc gia, trẻ,...
Tuy nhiên, tôi nghĩ để có một quy trình tuyển chọn hợp lý thì cần tham khảo thêm cách làm từ các đội tuyển quốc gia khác để có cái nhìn đa chiều hơn.
- Từng có thời điểm nào các VĐV góp ý trực tiếp với bộ môn hoặc liên đoàn về cơ chế vận hành chưa?
- Tôi nghĩ là có, nhưng chủ yếu là về chuyên môn và thường cũng khó tạo ra thay đổi rõ rệt.
Còn với những câu chuyện ngoài chuyên môn như cơ chế hay chế độ, VĐV lại càng không biết phải đóng góp ý kiến qua kênh nào cho hiệu quả.
- Theo anh, vì sao những bất cập này kéo dài nhiều năm mà chưa được giải quyết triệt để?
- Theo tôi, một phần vì VĐV thường chỉ có thể phản ánh vấn đề chứ không thực sự tham gia được vào quá trình thay đổi cách vận hành, nên nhiều bất cập tồn tại rất lâu mà không có thay đổi gì.
- Có khi nào chuyện tài chính khiến anh buộc phải bỏ một giải mà mình rất muốn tham dự?
- Đó là chuyện khá thường xuyên. Chi phí cho mỗi giải đấu có chất lượng trung bình sẽ rơi vào khoảng 2.000 - 3.000 USD, tùy giải, và không phải lúc nào tôi cũng tìm được kinh phí để tham gia.
- Nếu nhìn lại sự nghiệp, điều khiến anh tự hào nhất và tiếc nhất là gì?
- Tôi thấy việc duy trì hệ số Elo trên 2.600 trong nhiều năm cùng hai huy chương vàng bàn hai Olympiad là những kết quả có ý nghĩa với bản thân.
Có thể xét theo mặt bằng thế giới thì Elo khoảng 2.600 trở lên không quá cao, nhưng việc duy trì mức Elo này trong môi trường thi đấu ở khu vực Đông Nam Á và châu Á cũng là một thử thách.
Về điều nuối tiếc, có đôi lúc tôi tự hỏi liệu mình có thể làm tốt hơn nữa ở một vài thời điểm hay không. Nhưng nhìn lại, tôi biết lúc đó mình đã cố gắng hết sức, nên hiện tại cũng không còn cảm giác tiếc nuối nữa.
- Nếu có một nhà tài trợ lớn muốn đầu tư cho cờ vua Việt Nam, theo anh, họ nên đầu tư vào đâu trước tiên?
- Nếu có nhà tài trợ lớn, tôi nghĩ nên tập trung hỗ trợ các kỳ thủ hàng đầu và những VĐV trẻ triển vọng có cơ hội thi đấu quốc tế thường xuyên, vì đây là nền tảng quan trọng để duy trì và nâng cao thành tích.
Việc sử dụng nguồn tài trợ hiệu quả cũng cần được xây dựng trên một kế hoạch rõ ràng và có định hướng dài hạn từ phía quản lý.
Một số quốc gia thành công gần đây như Ấn Độ hay Uzbekistan đều cho thấy hiệu quả khi đầu tư tập trung vào nhóm kỳ thủ có tiềm năng thi đấu quốc tế và tạo điều kiện để họ cọ xát thường xuyên.
- Theo anh, đâu là nguy cơ lớn nhất với cờ vua Việt Nam lúc này?
- Theo tôi, nguy cơ lớn nhất lúc này là sự đứt quãng giữa các thế hệ. Trước mắt, đội tuyển sẽ gặp khó khăn ở kỳ Olympiad năm nay do nhiều trụ cột vắng mặt. Về lâu dài, thế hệ VĐV gạo cội cũng sẽ rút lui vì tuổi tác và những lo toan cuộc sống.
Dù phong trào cờ vua Việt Nam phát triển mạnh, việc đào tạo lại chưa có hệ thống rõ ràng. Điều này dẫn đến việc chúng ta có thể đạt được những thành công nhất định, nhưng các thành công đó chủ yếu dựa vào nỗ lực cá nhân chứ chưa phải kết quả của một quá trình đào tạo và phát triển mang tính khoa học.
Tin Gốc: Vnexpress
