Lực lượng Hệ thống Không người lái (USF) Ukraine ngày 15/5 tuyên bố đã thực hiện một loạt cuộc tấn công phối hợp xuyên đêm nhằm vào các cơ sở quân sự và vùng lãnh thổ do Nga kiểm soát, đánh trúng máy bay, hệ thống phòng không, trung tâm hậu cần và các khí tài hải quân của Nga.
Theo chỉ huy USF Robert “Madyar” Brovdi, chiến dịch này bao gồm 55 cuộc tấn công nhằm vào 23 mục tiêu quân sự của Nga trong đêm 14/5, rạng sáng 15/5.
Ông Brovdi cho biết các cuộc tấn công nhắm vào các khu vực ở Taganrog và Yeysk của Nga, bán đảo Crimea do Nga kiểm soát, cũng như các cơ sở ở các vùng Donetsk, Zaporizhzhia và Lugansk. Các cuộc tấn công cũng được ghi nhận ở Berdyansk và Melitopol.
Ông Brovdi cũng xác nhận một cuộc tấn công khác vào nhà máy lọc dầu Ryazan, với sự phối hợp của Lực lượng Đặc nhiệm (SSO) và Tình báo Quân sự (GUR) của Ukraine.
Một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái (UAV) quy mô lớn của Ukraine vào đêm qua đã gây ra vụ hỏa hoạn lớn tại nhà máy lọc dầu Ryazan, một trong những cơ sở sản xuất nhiên liệu lớn nhất của Nga.
Thống đốc Ryazan, ông Pavel Malkov, cho biết các đơn vị phòng không và tác chiến điện tử đã đánh chặn một số UAV, nhưng thừa nhận mảnh vỡ rơi xuống đã gây ra hỏa hoạn tại một khu công nghiệp.
Nhà máy lọc dầu do Rosneft vận hành, cách biên giới Ukraine khoảng 460km, xử lý tới 17,1 triệu tấn dầu thô mỗi năm và là một phần quan trọng trong chuỗi cung ứng nhiên liệu của Nga.
Trận tập kích này diễn ra sau cuộc tấn công bằng UAV khác nhằm vào cơ sở hạ tầng năng lượng của Nga. Ngày 14/5, nhà máy khí đốt Astrakhan của Gazprom đã ngừng sản xuất nhiên liệu sau khi một vụ hỏa hoạn làm hư hại các cơ sở xử lý then chốt. Việc sửa chữa dự kiến sẽ mất vài tuần hoặc vài tháng.
Các vụ nổ khác cũng được ghi nhận ở Bryansk, Taganrog và Yeysk, nơi khói được nhìn thấy gần một sân bay quân sự được Trung tâm Huấn luyện Hàng không Hải quân số 859 của Nga sử dụng. Cảnh báo về máy bay không người lái cũng làm gián đoạn hoạt động hàng không gần Moscow, buộc Nga phải triển khai các biện pháp hạn chế tạm thời tại các sân bay Domodedovo và Sheremetyevo.
Chỉ đạo của Tổng thống Ukraine
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky tuyên bố việc tiếp tục gây sức ép lên Nga là điều cần thiết sau khi Moscow tiến hành trận tập kích quy mô lớn bằng tên lửa và máy bay không người lái vào các khu vực ở Ukraine trong ngày 13-14/5.
Tổng thống Zelensky cho biết, Nga đã phóng tổng cộng 1.567 máy bay không người lái và 56 tên lửa bao gồm tên lửa đạn đạo Iskander, tên lửa hành trình Kh-101 và tên lửa không đối đất siêu thanh Kinzhal vào Ukraine trong 2 ngày.
Cuộc tập kích nhắm vào thủ đô Kiev và hàng loạt khu vực khắp Ukraine và có thể coi là làn sóng không kích lớn nhất trong vòng 2 ngày liên tiếp kể từ đầu chiến sự.
Tổng thống Zelensky chỉ đạo tăng cường hệ thống phòng không, đồng thời cảm ơn các đối tác đã hỗ trợ năng lực đối phó tên lửa đạn đạo của Ukraine trước làn sóng tấn công của Nga.
Tổng thống Zelensky xác nhận lực lượng phòng không Ukraine đã chặn được 94% UAV và 73% tên lửa của Nga. Theo ông, tình trạng thiếu hụt trầm trọng tên lửa cho hệ thống phòng không đã gây khó khăn cho Kiev trong nỗ lực đáp trả.
Tổng thống Zelensky đã chỉ đạo lực lượng quốc phòng Ukraine chuẩn bị đòn đáp trả bằng mọi nguồn lực cần thiết.
“Chúng tôi đang chuẩn bị các bước có thể tăng cường phản ứng chung: các lệnh trừng phạt phải khiến tác động đến Nga nhiều hơn”, ông Zelensky nhấn mạnh.
Các lực lượng của Ukraine đã được triển khai khẩn cấp để khắc phục hậu quả sau đợt tấn công của Nga.
Các quan chức Ukraine cho biết, chiến dịch tìm kiếm và cứu hộ đã hoàn tất tại quận Darnytskyi, Kiev, sau cuộc tấn công của Nga vào một tòa nhà khiến 24 người thiệt mạng.
Tổng thống Zelensky cho biết lực lượng cứu hộ thuộc Cơ quan Dịch vụ Khẩn cấp Nhà nước (DSNS) đã làm việc “không ngừng nghỉ trong hơn 24 giờ”.
Ông Zelensky xác nhận tên lửa của Nga “gần như phá hủy toàn bộ lối vào” của tòa nhà.
Bộ trưởng Nội vụ Ukraine Ihor Klymenko cho biết chiến dịch tìm kiếm và cứu hộ kéo dài hơn 28 giờ. Trong quá trình này, lực lượng cứu hộ đã dọn sạch hơn 3.000m3 mảnh vỡ từ các công trình bị phá hủy.
Ông Klymenko xác nhận, gần 400 người đã nhận được hỗ trợ tâm lý từ các chuyên gia của DSNS và cảnh sát quốc gia tại hiện trường.
Các đội cứu hộ đã chuyển sang hoạt động thu dọn và dọn dẹp. Ukraine đã tuyên bố Ngày Quốc tang cho các nạn nhân của cuộc tấn công ngày 14/5.
Việc vận chuyển dầu Nga sang Slovakia bằng đường ống Druzhba qua Ukraine đã được nối lại, Bộ trưởng Kinh tế Slovakia Denisa Sakova cho biết vào sáng 23/4.
"Bộ Kinh tế thông báo rằng hôm nay lúc 2h sáng (giờ địa phương), việc tiếp nhận dầu vào Slovakia qua đường ống Druzhba đã được nối lại", bà Sakova cho biết trong một tuyên bố của Bộ.
Việc xác nhận này chấm dứt bế tắc kéo dài nhiều tháng giữa Ukraine, EU và Hungary cùng Slovakia khi việc vận chuyển dầu giá rẻ của Nga bị gián đoạn sau một cuộc tấn công quân sự vào cơ sở hạ tầng năng lượng của Ukraine hồi cuối tháng 1.
Điều này dự kiến cũng sẽ "mở khóa" khoản vay 90 tỷ Euro của EU cho Ukraine, vốn đã bị Hungary và Slovakia phủ quyết kể từ tháng 2. Việc giải ngân dự kiến sẽ bắt đầu vào khoảng cuối tháng 5 đến đầu tháng 6.
Tập đoàn năng lượng khổng lồ MOL của Hungary ngày 22/4 cho biết họ đã được Ukrtransnafta, đơn vị vận hành đoạn đường ống dẫn dầu thuộc Ukraine, thông báo rằng "việc tiếp nhận dầu thô từ Belarus thông qua hệ thống đường ống Druzhba đã bắt đầu ở Ukraine vào trưa nay".
Đường ống Druzhba, vận chuyển dầu thô giá rẻ của Nga đến Slovakia và Hungary, đã ngừng hoạt động từ cuối tháng 1 sau khi bị hư hại trong một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái (UAV/drone).
Budapest và Bratislava cáo buộc Kiev cố tình ngăn chặn việc vận chuyển. Ukraine cho biết việc tạm dừng là do cần phải sửa chữa đường ống.
Công suất của đường ống dẫn dầu Druzhba (có nghĩa là "Tình hữu nghị") là từ 1,2 triệu đến 1,4 triệu thùng/ngày, với khả năng tăng lên đến 2 triệu thùng/ngày.
Tuy nhiên, lưu lượng đã giảm xuống chỉ còn một phần nhỏ so với công suất đó do các lệnh trừng phạt của phương Tây cũng như các gián đoạn liên tục do các cuộc tấn công bằng drone.
Rạng sáng qua (8.4), chưa đầy 2 giờ trước hạn chót mà Tổng thống Mỹ Donald Trump đưa ra với Iran, ông viết trên mạng xã hội Truth Social rằng nước này đồng ý thỏa thuận ngừng bắn trong 2 tuần với Iran để tiến hành đàm phán.
Cụ thể, Tổng thống Trump cho biết phía trung gian là Pakistan đề xuất Mỹ tạm dừng "tấn công hủy diệt" nhắm vào Iran với điều kiện Tehran đồng ý mở hoàn toàn, ngay lập tức và an toàn eo biển Hormuz. Và Tổng thống Trump đã đồng ý tạm ngừng ném bom và tấn công Iran trong thời gian hai tuần. Theo ông, Mỹ "đã đạt được và vượt qua tất cả các mục tiêu quân sự, và đang tiến rất xa để đạt thỏa thuận dứt khoát về hòa bình lâu dài với Iran và hòa bình ở Trung Đông". "Chúng tôi đã nhận được đề xuất 10 điểm từ Iran, và tin rằng đó là cơ sở khả thi để đàm phán. Hầu hết các điểm bất đồng trước đây đã được Mỹ và Iran nhất trí, nhưng cần 2 tuần để hoàn tất và thực hiện thỏa thuận", ông Trump viết thêm.
Sau đó, Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt tuyên bố thỏa thuận ngừng bắn kéo dài 2 tuần là "một chiến thắng cho Mỹ", đồng thời ca ngợi những nỗ lực của quân đội nước này trong cuộc chiến với Iran.
Cùng ngày 8.4, Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao của Iran tuyên bố nước này đã giành được một thắng lợi lớn và buộc Mỹ phải chấp nhận kế hoạch 10 điểm của Tehran. Theo đó, kế hoạch 10 điểm của Iran "nhấn mạnh các vấn đề cơ bản" như "việc đi lại an toàn qua eo biển Hormuz dưới sự điều phối của Lực lượng Vũ trang Iran". Tehran cho rằng điều này mang lại cho Iran "vị thế kinh tế và địa chính trị độc nhất vô nhị".
Thực tế, việc đạt được thỏa thuận ngừng bắn giữa hai bên ngay trước thời điểm trước hạn chót mà Tổng thống Trump đưa ra đã đem đến tín hiệu tích cực cho thế giới, nhất là vấn đề kinh tế. Cùng ngày 8.4, giá dầu WTI lẫn Brent đều giảm sâu khoảng 18%, lần lượt còn 93,73 USD/thùng và 92,5 USD/thùng (theo giá cập nhật tối qua). Không những vậy, thị trường chứng khoán Mỹ cũng tăng điểm. Theo CNN, chỉ số Dow Jones tăng vọt 1.374 điểm (tương đương 2,95%), S&P 500 tăng 2,56% và Nasdaq Composite tăng 3,46%.
Dự kiến, ngay trong ngày 10.4 sắp tới, Mỹ và Iran sẽ cử phái đoàn đến Islamabad (Pakistan) để đàm phán. Dù xung đột đã xuống thang đáng kể nhờ thỏa thuận ngừng bắn, nhưng để Mỹ và Iran đồng thuận với nhau thì lại rất khó khăn. Điển hình, một trong 10 điểm mà Iran đưa ra như điều kiện hòa bình là Iran có thể tiếp tục chương trình làm giàu uranium. Tuy nhiên, đây cũng là lằn ranh của phía Mỹ. Liên quan vấn đề này, viết trên mạng xã hội Truth Social tối qua (8.4, theo giờ VN), Tổng thống Trump nhấn mạnh sẽ không có chuyện Mỹ đồng ý cho Iran tiếp tục làm giàu uranium. Không những vậy, chủ nhân Nhà Trắng còn tuyên bố Iran phải phối hợp để dỡ bỏ chương trình hạt nhân.
Trong khi đó, ngược lại thì Iran cũng từng chỉ trích yêu cầu 15 điểm của Mỹ - bao gồm việc Tehran phải dỡ bỏ chương trình hạt nhân - là "đòi hỏi quá mức, vô lý và phi logic". Thực tế, dù nhiều nhà lãnh đạo Iran đã thiệt mạng trong các cuộc tấn công của Mỹ và Israel, nhưng giới phân tích chỉ ra rằng những người theo đường lối cứng rắn vẫn đang hoàn toàn kiểm soát chế độ cầm quyền tại Iran. Nên Tehran khó lùi bước trong quá trình đàm phán.
Bên cạnh đó, yêu cầu 10 điểm của Tehran cũng đặt ra việc ngừng tấn công lực lượng Hezbollah ở Li Băng. Nhưng điều này lại lệ thuộc rất nhiều vào Israel nên triển vọng rất thấp, nhất là trong bối cảnh Tel Aviv đang muốn hủy diệt hoàn toàn lực lượng Hezbollah giữa lúc Iran đang gặp khó khăn trong việc tiếp ứng cho Hezbollah.
Hãng thông tấn Pháp AFP ngày 1/5 công bố đánh giá dựa trên thống kê của Bộ tư lệnh không quân Ukraine, theo đó Nga dùng tổng cộng 6.583 máy bay không người lái (UAV) trong các cuộc tập kích vào tháng 4.
Con số trên cao hơn 2% so với lượng UAV trong tháng 3, vốn là kỷ lục trước đó. Ukraine đã tuyên bố hạ tổng cộng 88% tên lửa và UAV của Nga.
Các chuyên gia phương Tây nhận định Nga trước đây gần như chỉ phóng UAV vào ban đêm, song những tuần gần đây tăng cường tần suất tập kích vào ban ngày và dường như nhằm gây ra thêm nhiều thiệt hại cho Ukraine.
"Nga áp dụng chiến thuật mới là kết hợp đòn tấn công lớn vào ban đêm và một cuộc tập kích với quy mô tương đương vào ban ngày, có nguy cơ gây thương vong dân sự", Viện Nghiên cứu Chiến tranh (ISW) có trụ sở tại Mỹ đánh giá.
Pavlo Palisa, phó chánh văn phòng của Tổng thống Volodymyr Zelensky, cáo buộc đây là nỗ lực của Nga nhằm gây hoảng loạn cho người dân Ukraine khi mùa đông kết thúc. "Đây cũng là vấn đề kinh tế khi các vụ tập kích quy mô lớn vào giờ hành chính làm tê liệt đáng kể hoạt động kinh doanh", ông Palisa nói.
Nga chưa bình luận về thông tin trên. Bộ Quốc phòng Nga nhiều lần tuyên bố lực lượng nước này không tấn công hạ tầng dân sự và dân thường, chỉ nhắm mục tiêu quân sự và các cơ sở năng lượng phục vụ hoạt động quốc phòng của Ukraine.
Quân đội Nga bắt đầu dùng UAV tầm xa tấn công Ukraine từ tháng 10/2022, trong đó có mẫu Geran được cho là phát triển dựa trên Shahed-136 của Iran. Ukraine tuyên bố sở hữu hệ thống chống UAV tốt nhất thế giới sau 4 năm đối phó các cuộc tập kích của Nga.
Drone đánh chặn của Ukraine gần đây được dùng để hạ UAV Iran tại Trung Đông. Hãng Reuters ngày 22/4 đưa tin quân đội Mỹ đã triển khai hệ thống chỉ huy phòng không Sky Map, chuyên làm nhiệm vụ tổng hợp dữ liệu từ radar và cảm biến để đối phó UAV, cũng như điều khiển drone đánh chặn.
