Năng lực quân sự Iran phục hồi nhanh ngoài dự đoán
Truyền thông Mỹ dẫn các đánh giá tình báo ngày 21/5 cho biết, Iran đã khởi động lại một số hoạt động sản xuất máy bay không người lái (UAV) trong 6 tuần ngừng bắn với Mỹ và Israel.
Đây là một dấu hiệu cho thấy nước này đang nhanh chóng tái thiết lập một số năng lực quân sự nhất định vốn đã bị suy giảm do các cuộc không kích của Mỹ – Israel.
Tình báo Mỹ chỉ ra rằng quân đội của Iran đang phục hồi nhanh hơn nhiều so với ước tính ban đầu.
Theo 4 nguồn tin am hiểu về tình báo, việc xây dựng lại các năng lực quân sự, bao gồm thay thế các tổ hợp tên lửa, bệ phóng và năng lực sản xuất cho các hệ thống vũ khí chủ chốt bị phá hủy trong cuộc xung đột hiện tại, đồng nghĩa với việc Iran vẫn là một mối đe dọa đáng kể đối với các đồng minh của Mỹ trong khu vực nếu Tổng thống Donald Trump tái khởi động chiến dịch ném bom.
Điều đó cũng đặt ra dấu hỏi đối với các tuyên bố của phía Mỹ về mức độ suy giảm năng lực quân sự của Iran do chiến dịch không kích của Mỹ – Israel gây ra. Tổng thống Trump từng tuyên bố, chiến dịch không kích đã phá hủy đáng kể năng lực quân sự của Iran và nước này có thể mất nhiều năm để khôi phục.
Trong khi thời gian để khởi động lại hoạt động sản xuất các thành phần vũ khí khác nhau là khác nhau, một số ước tính tình báo của Mỹ chỉ ra rằng Iran có thể khôi phục hoàn toàn năng lực tấn công bằng UAV chỉ trong vòng 6 tháng.
“Iran đã vượt qua tất cả các mốc thời gian phục hồi mà cộng đồng tình báo từng dự tính”, quan chức Mỹ cho biết.
Các cuộc tấn công bằng UAV là một mối lo ngại đặc biệt đối với các đồng minh trong khu vực. Nếu các hành động thù địch tái diễn, Iran có thể phóng nhiều UAV hơn, để tiếp tục khai hỏa vào Israel và các quốc gia Vùng Vịnh vốn nằm hoàn toàn trong tầm bắn của hệ thống vũ khí này.
Yếu tố giúp Iran hồi phục nhanh
Một nguồn tin cho biết, Iran có thể xây dựng lại nhanh hơn nhiều so với dự kiến là nhờ sự kết hợp của nhiều yếu tố, từ sự hỗ trợ của các đồng minh cho đến thực tế là Mỹ và Israel đã không gây ra nhiều thiệt hại như dự kiến.
Trong khi đó, theo các đánh giá tình báo gần đây của Mỹ, Iran cũng vẫn duy trì năng lực tên lửa đạn đạo, tấn công bằng UAV và phòng không bất chấp những thiệt hại nghiêm trọng do các cuộc không kích của Mỹ – Israel gây ra. Điều này có nghĩa là việc nhanh chóng xây dựng lại năng lực sản xuất quân sự không phải bắt đầu từ con số không.
Một người phát ngôn của Bộ tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) chưa đưa ra bình luận.
Hồi tháng 4, truyền thông đưa tin, tình báo Mỹ đánh giá khoảng một nửa số bệ phóng tên lửa của Iran đã sống sót sau các cuộc không kích của Mỹ. Một báo cáo gần đây đã nâng con số đó lên 70%, một phần là do lệnh ngừng bắn đang diễn ra đã cho Iran thời gian để đào bới các bệ phóng có thể đã bị chôn vùi trong các cuộc không kích trước đó.
Đánh giá tình báo của Mỹ có thể bao gồm cả các bệ phóng hiện tại không thể tiếp cận được, chẳng hạn những bệ phóng bị chôn vùi dưới lòng đất do các cuộc không kích nhưng chưa bị phá hủy.
Hàng nghìn UAV của Iran vẫn tồn tại, chiếm khoảng 50% năng lực UAV của nước này.
Tình báo cũng cho thấy một tỷ lệ lớn tên lửa hành trình phòng thủ bờ biển của Iran vẫn còn nguyên vẹn, phù hợp với thực tế là Mỹ đã không tập trung chiến dịch không kích vào các tài sản quân sự ven biển của Iran.
Nói chung, các báo cáo tình báo gần đây của Mỹ cho thấy phần lớn rằng cuộc chiến đã làm suy giảm các năng lực quân sự của Iran, chứ không phá hủy chúng.
Các đánh giá tình báo gần đây của Mỹ chỉ ra, thiệt hại đối với cơ sở công nghiệp quốc phòng của Iran có khả năng đã làm chậm khả năng phục hồi của nước này trong vài tháng, chứ không phải vài năm. Một phần cơ sở công nghiệp quốc phòng của Iran vẫn còn nguyên vẹn có thể đẩy nhanh hơn nữa mốc thời gian phục hồi một số năng lực nhất định.
Nghị quyết được thông qua với 215 phiếu thuận và 208 phiếu chống. Trong số đó có 4 nghị sĩ Cộng hòa đã đứng cùng phe Dân chủ để ủng hộ văn kiện về quyền lực chiến tranh. Đây được xem là thất bại mới nhất của ông Trump tại Quốc hội, dù đảng Cộng hòa đang nắm đa số sít sao ở cả Hạ viện và Thượng viện, theo Reuters.
Bốn nghị sĩ Cộng hòa bỏ phiếu ủng hộ nghị quyết gồm ông Tom Barrett của bang Michigan, ông Warren Davidson của bang Ohio, ông Brian Fitzpatrick của bang Pennsylvania và ông Thomas Massie của bang Kentucky. Không có nghị sĩ Dân chủ nào bỏ phiếu chống, trong khi 7 thành viên Hạ viện không tham gia bỏ phiếu.
Tuy nhiên, cuộc bỏ phiếu chủ yếu mang tính biểu tượng. Để có hiệu lực, nghị quyết vẫn cần được Thượng viện thông qua. Trong trường hợp bị ông Trump phủ quyết, văn kiện này phải nhận được sự ủng hộ của ít nhất 2/3 nghị sĩ ở cả 2 viện để vượt qua quyền phủ quyết của tổng thống - kịch bản được cho là rất khó xảy ra.
Dù vậy, kết quả bỏ phiếu cho thấy sự bất an ngày càng rõ trong nội bộ đảng Cộng hòa trước cách ông Trump xử lý cuộc xung đột với Iran. Đây cũng là nỗ lực hiếm hoi của lưỡng đảng nhằm hạn chế quyền lực chiến tranh của tổng thống, sau khi 3 nghị quyết tương tự trước đó tại Hạ viện đều thất bại nhưng với khoảng cách phiếu ngày càng thu hẹp.
Nhà Trắng ngày 3.6 bác bỏ nghị quyết, cho rằng văn kiện này "vi hiến" và khó có khả năng được Thượng viện thông qua. Một quan chức Nhà Trắng nói ngay cả trong trường hợp nghị quyết vượt qua Thượng viện, văn kiện này cũng "sẽ không có hiệu lực".
"Tổng thống Trump sẽ tiếp tục bảo vệ an ninh quốc gia bằng quyền hạn hiến định của ông với tư cách tổng tư lệnh, đồng thời minh bạch với Quốc hội", theo ABC News dẫn lời quan chức này.
Trong một diễn biến liên quan, ông Trump ngày 3.6 nói thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ và Iran vẫn còn hiệu lực, bất chấp một vụ đụng độ nổ súng mới giữa quân đội hai nước trong đêm trước đó.
Ông Trump xác nhận vụ đụng độ, nhưng cho rằng cách hiểu về "ngừng bắn" tại khu vực này có phần khác biệt. "Tôi cho rằng ở khu vực đó, ngừng bắn có nghĩa là việc bắn phá diễn ra một cách ôn hòa hơn. Ngừng bắn ở đó rất khác so với ngừng bắn ở những nơi khác trên thế giới", theo ông Trump.
Tổng thống Mỹ cũng bày tỏ lạc quan về tiến trình đàm phán với Iran, nói rằng hai bên đang "rất gần" một thỏa thuận và kết quả có thể đạt được ngay cuối tuần này.
Ngày 2-4, Tổng thống Vladimir Putin đã gặp Ngoại trưởng Ai Cập Badr Abdelatty, đồng thời điện đàm với các nhà lãnh đạo khu vực Trung Đông.
"Tất cả chúng ta đều hy vọng rằng cuộc xung đột sẽ kết thúc càng sớm càng tốt. Hôm qua, Tổng thống Mỹ Trump đã nói về điều này. Tôi xin nhắc lại: chúng tôi sẵn sàng làm mọi thứ để đưa tình hình trở lại bình thường", Hãng tin TASS dẫn lời ông Putin nói.
Đồng thời, ông Putin cũng điện đàm với Thái tử Saudi Arabia Mohammed bin Salman sau cuộc gặp với Ngoại trưởng Ai Cập.
"Hai bên bày tỏ sự quan ngại sâu sắc về tình hình quân sự và chính trị ngày càng xấu đi trong khu vực, thương vong dân thường và sự tàn phá các cơ sở hạ tầng chiến lược quan trọng", Điện Kremlin tuyên bố.
Ngày 2-4, Trung Quốc nói rằng các cuộc tấn công của Mỹ và Israel vào Iran làm tê liệt eo biển Hormuz, tuyến vận chuyển khoảng một phần năm lượng dầu của thế giới.
"Nguyên nhân gốc rễ của việc gián đoạn giao thông hàng hải qua eo biển Hormuz là các hoạt động quân sự bất hợp pháp của Mỹ và Israel chống lại Iran", người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Mao Ninh nói khi được hỏi về tuyên bố của Tổng thống Mỹ Donald Trump rằng các nước khác phải tự giải quyết vấn đề ở eo biển Hormuz.
Tối 12-4 (giờ địa phương), Thủ tướng Hungary Viktor Orban đã thừa nhận thất bại trước ứng viên Peter Magyar - người giành chiến thắng áp đảo trong cuộc bầu cử Quốc hội Hungary cùng ngày.
Với khoảng 90% số phiếu đã được Văn phòng Bầu cử quốc gia kiểm đếm, Đảng Tisza của ông Peter Magyar giành được 53,72%, tương đương 138 trong tổng số 199 ghế tại Quốc hội Hungary, qua đó vượt ngưỡng đa số tuyệt đối.
Trong khi đó liên minh cầm quyền của ông Orban - gồm Đảng Fidesz và Đảng Dân chủ Cơ Đốc giáo (KDNP) - chỉ nhận được 37,67% số phiếu, tương đương với 54 ghế.
Phát biểu trước những người ủng hộ, ông Orban tuyên bố chấp nhận kết quả và cho biết vẫn sẽ tiếp tục "phục vụ đất nước và dân tộc Hungary từ vị thế đối lập".
Ông Viktor Orban nếm trải thất bại trong bối cảnh tỉ lệ cử tri đi bầu đạt 77,8% - con số cao kỷ lục kể từ khi Hungary chuyển sang thể chế dân chủ.
Các chuyên gia nhận xét điều này phản ánh sự xa rời của người dân đối với di sản 16 năm cầm quyền của ông.
Trang Politico dẫn lời nhà nghiên cứu Mátyás Bódi, thuộc Đại học Eötvös Loránd ở Budapest, nhận định lý do lớn nhất khiến đa số cử tri Hungary quyết định quay lưng với ông Orban là do lạm phát, suy thoái kinh tế và tham nhũng tràn lan.
Trước sự bất mãn của người dân, đối thủ Peter Magyar đã đưa ra lời hứa xây dựng một "Hungary hiện đại, mang đậm tinh thần châu Âu". Phát biểu không chỉ thu hút cử tri trẻ mà còn cả những cử tri truyền thống.
Nhà nghiên cứu Timothy Ash thuộc Viện Chatham House cho biết việc ông Magyar nêu bật vấn nạn tham nhũng cũng rất đáng chú ý. "Người dân chỉ có thể chấp nhận một chế độ tham nhũng chừng nào nền kinh tế còn phát triển tốt" - ông Ash nhận định.
Đồng quan điểm, giáo sư Kim Lane Scheppele tại Đại học Princeton cho hay ông Orban có thể liên tục tái đắc cử miễn là nền kinh tế Hungary còn vững mạnh. Tuy nhiên "nền kinh tế đình trệ cùng với nhiều vụ phanh phui tham nhũng" đã khiến công chúng mất niềm tin.
Về mặt đối ngoại, trong 16 năm làm Thủ tướng, ông Orban cũng gây căng thẳng nghiêm trọng cho mối quan hệ của Hungary và EU. Gần đây nhất, ông đã dùng quyền phủ quyết chặn khoản vay 90 tỉ euro của EU dành cho Ukraine.
Trong khi đó ông lại xây dựng mối quan hệ với Mỹ và Nga. Mới đây, Phó tổng thống Mỹ J.D. Vance đã có chuyến thăm Budapest để ủng hộ ông Orban trước thềm bầu cử.
Ngoài ra, căng thẳng giữa Budapest và Brussels cũng leo thang sau những cáo buộc chính phủ của ông Orban chia sẻ thông tin mật của EU với Matxcơva.
Theo Đài CNN, chiến dịch tranh cử của ông Orban với mục tiêu trọng tâm khẳng định Đảng Fidesz là "lựa chọn an toàn" để bảo vệ Hungary khỏi những mối đe dọa được cho là đến từ Ukraine.
Tuy nhiên một số cuộc phỏng vấn cho thấy người dân Hungary không thực sự chú ý đến vấn đề này. "Sự can thiệp của nước ngoài chẳng có ý nghĩa gì cả" - ông Márton Tompos, nghị sĩ thuộc Đảng Momentum, cho biết.
Tại đêm bầu cử, anh Róbert Horváth (32 tuổi), một người dân sống tại Budapest, chia sẻ: "Tôi nhận ra từ 10 năm trước, khi những bê bối tham nhũng đầu tiên xuất hiện, Đảng Fidesz đã không thể hiện được những gì họ nói. Tôi đã bỏ phiếu cho phe đối lập để Hungary có cơ hội chứng minh mình thuộc về châu Âu".
Sau bầu cử, các nhà lãnh đạo châu Âu hoan nghênh kết quả này. Thủ tướng Đức Friedrich Merz gửi lời chúc mừng tới ông Peter Magyar, bày tỏ mong muốn hợp tác vì "một châu Âu mạnh mẽ, an toàn và đoàn kết".
Trong khi đó Thủ tướng Anh Keir Starmer mô tả đây là "khoảnh khắc lịch sử, không chỉ đối với Hungary mà còn đối với nền dân chủ châu Âu".
Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Ursula von der Leyen nhận định: "Hungary đã lựa chọn châu Âu. Một quốc gia đang quay trở lại con đường châu Âu. Liên minh sẽ trở nên mạnh mẽ hơn".
