Một ‘đặc sản’ quen thuộc của iPhone đã biến mất sau 17 năm

Bảo tàng nằm bên dưới ngọn núi Ngũ Hành Dược Liệu, thuộc khuôn viên nhà máy chế biến dược liệu, thực phẩm Trường sinh.

Bảo tàng nằm bên dưới ngọn núi Ngũ Hành Dược Liệu, thuộc khuôn viên nhà máy chế biến dược liệu, thực phẩm Trường sinh.

Các quầy trưng bày được thiết kế dưới các khối đá, kết hợp ánh sáng và cách bố trí lối đi tạo cảm giác như đang đi sâu vào lòng núi.

Các quầy trưng bày được thiết kế dưới các khối đá, kết hợp ánh sáng và cách bố trí lối đi tạo cảm giác như đang đi sâu vào lòng núi.

Những bảng thông tin về các cây thuốc và bài thuốc dân gian được đặt dọc theo lối đi. Đây là kết quả đề tài nghiên cứu của các nhà khoa học, phối hợp với cộng đồng người dân tộc bản địa Bahnar và Jrai, ghi nhận 382 cây thuốc, 611 bài thuốc và định danh 171 loài có giá trị chữa bệnh.

Các mẫu vật được chuẩn hóa tên khoa học, đối chiếu với hệ thống phân loại thực vật học hiện đại, giúp chuyển hóa tri thức bản địa thành dữ liệu có thể nghiên cứu và ứng dụng. Một số bài thuốc được minh họa bằng hình ảnh và mẫu vật đặt ngay bên cạnh.

Những bảng thông tin về các cây thuốc và bài thuốc dân gian được đặt dọc theo lối đi. Đây là kết quả đề tài nghiên cứu của các nhà khoa học, phối hợp với cộng đồng người dân tộc bản địa Bahnar và Jrai, ghi nhận 382 cây thuốc, 611 bài thuốc và định danh 171 loài có giá trị chữa bệnh.

Các mẫu vật được chuẩn hóa tên khoa học, đối chiếu với hệ thống phân loại thực vật học hiện đại, giúp chuyển hóa tri thức bản địa thành dữ liệu có thể nghiên cứu và ứng dụng. Một số bài thuốc được minh họa bằng hình ảnh và mẫu vật đặt ngay bên cạnh.

Từng loại dược liệu được bày trong giỏ tre, xếp thành từng cụm.

Từng loại dược liệu được bày trong giỏ tre, xếp thành từng cụm.

Các thông tin được giới thiệu giúp người tham quan tìm hiểu và phân biệt dược liệu .

Các thông tin được giới thiệu giúp người tham quan tìm hiểu và phân biệt dược liệu .

Bên trong bảo tàng còn có khu vực tái hiện mô hình trồng và bảo tồn dược liệu, với những khay cây giống được chăm sóc trong điều kiện có kiểm soát.

Nhiệt độ, độ ẩm và ánh sáng được điều chỉnh nhằm mô phỏng môi trường sinh trưởng tự nhiên, đồng thời phục vụ nghiên cứu nhân giống và phát triển vùng trồng dược liệu ổn định.

Linh hồn của bảo tàng là những cây sâm Ngọc Linh, loại thực vật được ví như "quốc bảo" dược liệu của Việt Nam.

Bên trong bảo tàng còn có khu vực tái hiện mô hình trồng và bảo tồn dược liệu, với những khay cây giống được chăm sóc trong điều kiện có kiểm soát.

Nhiệt độ, độ ẩm và ánh sáng được điều chỉnh nhằm mô phỏng môi trường sinh trưởng tự nhiên, đồng thời phục vụ nghiên cứu nhân giống và phát triển vùng trồng dược liệu ổn định.

Linh hồn của bảo tàng là những cây sâm Ngọc Linh, loại thực vật được ví như "quốc bảo" dược liệu của Việt Nam.

Từ xa xưa, người Xê đăng đã biết đến công dụng chữa bệnh của sâm Ngọc Linh. Họ gọi vị thuốc này là cây Dấu, hoặc củ Kang.

Người dân địa phương nhai củ và lá của cây để đắp vào vết thương. Khi bị đau ốm, cơ thể suy nhược, họ lấy củ sâm cát lát rồi nấu nước uống hoặc giã nhỏ hòa với nước sôi.

Từ xa xưa, người Xê đăng đã biết đến công dụng chữa bệnh của sâm Ngọc Linh. Họ gọi vị thuốc này là cây Dấu, hoặc củ Kang.

Người dân địa phương nhai củ và lá của cây để đắp vào vết thương. Khi bị đau ốm, cơ thể suy nhược, họ lấy củ sâm cát lát rồi nấu nước uống hoặc giã nhỏ hòa với nước sôi.

Ngày nay, các nhà khoa học đã nghiên cứu và làm rõ nhiều điểm khác biệt của Sâm Ngọc Linh so với các loại sâm khác trên thế giới. Các nghiên cứu tập trung vào phân tích thành phần hoạt chất, đánh giá tác dụng sinh học và tiêu chuẩn hóa chất lượng nguyên liệu.

Sâm Ngọc Linh được định danh là Panax Vietnamensis, có 52 hợp chất saponin, nhiều hơn so với nhân sâm Hàn Quốc. Sâm Ngọc Linh chứa hàm lượng MR2 cao và có thêm 24 loại saponin mà các loại sâm khác không có.

Ngoài ra, sâm Ngọc Linh còn có 17 loại amino acid, trong đó có 8 loại thiết yếu, cùng khoảng 18 nguyên tố khoáng. Các nhà khoa học còn ghi nhận sự hiện diện của nguyên tố germani ở dạng hữu cơ, góp phần tạo nên khác biệt của sâm Ngọc Linh. Những dữ liệu này là cơ sở để phát triển các sản phẩm dược liệu có kiểm chứng khoa học, thay vì chỉ dựa trên kinh nghiệm dân gian.

Ngày nay, các nhà khoa học đã nghiên cứu và làm rõ nhiều điểm khác biệt của Sâm Ngọc Linh so với các loại sâm khác trên thế giới. Các nghiên cứu tập trung vào phân tích thành phần hoạt chất, đánh giá tác dụng sinh học và tiêu chuẩn hóa chất lượng nguyên liệu.

Sâm Ngọc Linh được định danh là Panax Vietnamensis, có 52 hợp chất saponin, nhiều hơn so với nhân sâm Hàn Quốc. Sâm Ngọc Linh chứa hàm lượng MR2 cao và có thêm 24 loại saponin mà các loại sâm khác không có.

Ngoài ra, sâm Ngọc Linh còn có 17 loại amino acid, trong đó có 8 loại thiết yếu, cùng khoảng 18 nguyên tố khoáng. Các nhà khoa học còn ghi nhận sự hiện diện của nguyên tố germani ở dạng hữu cơ, góp phần tạo nên khác biệt của sâm Ngọc Linh. Những dữ liệu này là cơ sở để phát triển các sản phẩm dược liệu có kiểm chứng khoa học, thay vì chỉ dựa trên kinh nghiệm dân gian.

Sau khu trưng bày dược liệu thô là không gian nghiên cứu và sản xuất. Nếu trước đây, phần lớn cây thuốc được sử dụng dưới dạng sắc, ngâm hoặc chế biến thủ công, khó bảo quản và phổ biến rộng, thì nay, quy trình đã được hiện đại hóa bằng công nghệ.

Một khu vực tái hiện không gian phòng thí nghiệm với kính hiển vi và thiết bị nghiên cứu, cho thấy cách dược liệu được phân tích hoạt chất, kiểm định và phát triển các công thức mới theo hướng hiện đại.

Sau khu trưng bày dược liệu thô là không gian nghiên cứu và sản xuất. Nếu trước đây, phần lớn cây thuốc được sử dụng dưới dạng sắc, ngâm hoặc chế biến thủ công, khó bảo quản và phổ biến rộng, thì nay, quy trình đã được hiện đại hóa bằng công nghệ.

Một khu vực tái hiện không gian phòng thí nghiệm với kính hiển vi và thiết bị nghiên cứu, cho thấy cách dược liệu được phân tích hoạt chất, kiểm định và phát triển các công thức mới theo hướng hiện đại.

Trong hình là mô hình dây chuyền sản xuất dược liệu được tái hiện với các bồn chiết xuất, hệ thống ống dẫn và khu đóng gói thu nhỏ. Các công đoạn chiết tách hoạt chất, cô đặc và sấy được mô phỏng theo quy trình công nghiệp, giúp giữ ổn định hàm lượng hoạt chất và kéo dài thời gian bảo quản.

Với sự kết hợp của khoa học công nghệ hiện đại, các loại dược liệu giờ đây có thể được tách hoạt chất, tinh lọc, sau đó chế biến thành nhiều dạng thành phẩm khác nhau như dịch chiết, viên nén, trà túi lọc… phù hợp với nhu cầu sử dụng đa dạng.

Việc tiêu chuẩn hóa này cũng giúp dược liệu dễ tiếp cận hơn với người dùng, thay vì phụ thuộc vào cách sắc thuốc truyền thống.

Trong hình là mô hình dây chuyền sản xuất dược liệu được tái hiện với các bồn chiết xuất, hệ thống ống dẫn và khu đóng gói thu nhỏ. Các công đoạn chiết tách hoạt chất, cô đặc và sấy được mô phỏng theo quy trình công nghiệp, giúp giữ ổn định hàm lượng hoạt chất và kéo dài thời gian bảo quản.

Với sự kết hợp của khoa học công nghệ hiện đại, các loại dược liệu giờ đây có thể được tách hoạt chất, tinh lọc, sau đó chế biến thành nhiều dạng thành phẩm khác nhau như dịch chiết, viên nén, trà túi lọc… phù hợp với nhu cầu sử dụng đa dạng.

Việc tiêu chuẩn hóa này cũng giúp dược liệu dễ tiếp cận hơn với người dùng, thay vì phụ thuộc vào cách sắc thuốc truyền thống.

Bảo tàng dược liệu trong lòng núi mở ra một hướng tiếp cận mới cho mô hình du lịch công nghiệp tại Tây Nguyên, khi gắn kết hoạt động nghiên cứu khoa học, sản xuất chế biến các đặc sản địa phương với tour tham quan trải nghiệm.

Mô hình này cho phép người tham quan hiểu được toàn bộ chuỗi giá trị, từ tri thức bản địa, dữ liệu hóa thành kiến thức khoa học, đến nghiên cứu thành phần dược tính, ứng dụng công nghệ trong sản xuất, chế biến.

Bảo tàng dược liệu trong lòng núi mở ra một hướng tiếp cận mới cho mô hình du lịch công nghiệp tại Tây Nguyên, khi gắn kết hoạt động nghiên cứu khoa học, sản xuất chế biến các đặc sản địa phương với tour tham quan trải nghiệm.

Mô hình này cho phép người tham quan hiểu được toàn bộ chuỗi giá trị, từ tri thức bản địa, dữ liệu hóa thành kiến thức khoa học, đến nghiên cứu thành phần dược tính, ứng dụng công nghệ trong sản xuất, chế biến.

Tin Gốc: Vnexpress

Ngày 30-11-2022, chỉ một ngày sau khi đội tuyển Mỹ vượt qua vòng bảng World Cup tại Qatar, ChatGPT ra mắt toàn cầu. Khi đó, rất ít người nhận ra bóng đá - môn thể thao giàu cảm xúc và bất định bậc nhất - vừa bước vào giao điểm với kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo (AI).

Bốn năm sau, World Cup 2026 tại Mỹ, Canada và Mexico đang tới gần. AI bắt đầu tham gia phân tích chiến thuật, mô phỏng trận đấu và dự đoán nhà vô địch, đặt ra câu hỏi: liệu AI có thực sự hiểu bóng đá?

Trước giải đấu, các chuyên gia Trung Quốc yêu cầu 6 mô hình AI dự đoán nhà vô địch World Cup 2026. Tất cả đều chọn Tây Ban Nha, dựa trên chức vô địch EURO 2024, chuỗi 31 trận bất bại và thế hệ cầu thủ trẻ như Lamine Yamal, Pedri, cùng bộ khung ổn định với Rodri. Siêu máy tính Opta cũng đánh giá Tây Ban Nha có khoảng 17% cơ hội đăng quang, cao nhất giải.

Ông Vương Kim Kiều (Viện hàn lâm Khoa học Trung Quốc) nhận định: nếu chỉ xét dữ liệu và xác suất, Tây Ban Nha là lựa chọn an toàn nhất.

Tuy nhiên khi yêu cầu AI không dựa vào thống kê mà dựa vào "hiểu biết bóng đá", kết quả thay đổi. ChatGPT và DeepSeek lúc này chọn Pháp, nhấn mạnh đẳng cấp của Kylian Mbappe, chiều sâu đội hình, bản lĩnh ở các giải lớn và kinh nghiệm từ chức vô địch World Cup 2018 cùng ngôi á quân 2022.

Theo ông Vương Kim Kiều, điều đó cho thấy AI có thể thay đổi cách suy luận: khi bám dữ liệu thì thiên về xác suất, khi "cảm nhận" thì chuyển sang các yếu tố như tâm lý, tài năng hay vận may. Nhưng AI vẫn chưa thể kết hợp ổn định các lớp yếu tố này như con người, mà chủ yếu là công cụ tổ chức thông tin.

Ông Mã Đức Hưng - Phó tổng biên tập Titan Sports - cho rằng AI hiện mới dừng ở mức xử lý và tái cấu trúc dữ liệu, chưa có "nhận thức bóng đá" độc lập. Trong khi đó chuyên gia La Nguyên cảnh báo chất lượng dữ liệu bóng đá trên Internet cũng đang suy giảm, ảnh hưởng trực tiếp đến độ tin cậy của AI.

World Cup 2010 từng ghi dấu "bạch tuộc tiên tri" Paul với chuỗi dự đoán chính xác, biểu tượng cho sự khó lường của bóng đá.

Sau 16 năm, câu hỏi đặt ra là AI có thể thay thế "tiên tri" này không. Một số chuyên gia cho rằng về xác suất là có thể, nhưng ngay cả khi dự đoán đúng, đó vẫn chỉ là sự trùng hợp của những biến số. Những yếu tố như không khí phòng thay đồ, mâu thuẫn nội bộ, áp lực tâm lý hay biến cố cá nhân đều nằm ngoài khả năng cảm nhận của máy móc.

Nhà báo Mã Khả Hân cho rằng AI còn hạn chế trong việc đánh giá phong độ theo thời gian thực, trong khi bình luận viên Nhan Cường gọi đó là "những yếu tố vô hình" làm nên bản sắc bóng đá.

Dù vậy, các chuyên gia đều thống nhất AI sẽ ngày càng quan trọng trong thể thao hiện đại, từ phân tích dữ liệu, mô phỏng trận đấu đến hỗ trợ chiến thuật. Nhưng quyết định cuối cùng vẫn thuộc về con người.

Ông Vương Kim Kiều nhấn mạnh AI có thể tìm ra quy luật, nhưng trực giác, kinh nghiệm và khả năng chấp nhận rủi ro vẫn là của huấn luyện viên. Bóng đá vì thế không thể trở thành một bài toán thuần túy.

AI có thể tính xác suất vô địch, nhưng không thể đo được cảm xúc, những khoảnh khắc bùng nổ hay các cuộc lội ngược dòng phi lý. Và khi World Cup 2026 diễn ra, phần quyết định có lẽ vẫn nằm ở những điều thuật toán chưa thể gọi tên: cảm xúc, bản lĩnh và sự bất ngờ của con người.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ

Theo ghi nhận của Thanh Niên, các hệ thống bán lẻ ủy quyền lớn tại Việt Nam đã mở chương trình nhận đặt trước cho MacBook Neo, với lịch giao máy dự kiến từ ngày 9 đến 10.4. Mức giá niêm yết của sản phẩm khởi điểm từ 16,5 triệu đồng. Đặc biệt, thông qua cửa hàng trực tuyến của Apple, nhóm đối tượng khách hàng thuộc lĩnh vực giáo dục (học sinh, sinh viên, giáo viên, người làm trong ngành) có thể sở hữu máy với mức giá tối ưu từ 14 triệu đồng. Ở thời điểm hiện tại, mức giá này thậm chí còn thấp hơn mẫu điện thoại thông minh iPhone 17e vừa ra mắt.

"Sức nóng" của MacBook Neo được thể hiện ngay qua những con số thống kê ban đầu. Ông Nguyễn Lạc Huy, đại diện hệ thống CellphoneS tiết lộ chỉ sau 4 tiếng mở hệ thống, họ đã ghi nhận hơn 100 đơn đặt hàng có thanh toán cọc, cùng hơn 4.000 lượt khách hàng để lại thông tin quan tâm. Đây là mức độ tương tác cao chưa từng có đối với bất kỳ dòng MacBook nào tại hệ thống này.

"Người mua laptop thường không mang tính cấp bách như các sản phẩm công nghệ khác, nên việc Neo nhận được tín hiệu tích cực ngay từ giai đoạn đầu cho thấy sức hút khổng lồ của thiết bị", ông Huy nhận định. Trong khi đó, giới kinh doanh thiết bị Apple lâu năm cũng đánh giá dòng Neo đang trở thành "niềm hy vọng mới" về doanh số, thu hút sự quan tâm lớn hơn cả dòng máy chủ lực truyền thống là MacBook Air.

Sự xuất hiện của MacBook Neo không chỉ mở rộng tệp khách hàng của Apple, mà còn khiến phân khúc laptop từ 10 đến 20 triệu đồng lâu nay vốn là "miếng bánh" của riêng hệ máy tính chạy Windows trở nên thêm sôi động. Việc Apple định giá máy 599 USD (tại Mỹ) đã tác động đến ngành công nghiệp máy tính. Trước đó, trong một cuộc họp cấp cao diễn ra hồi tháng 3.2026, ông S.Y. Hsu, đồng CEO của hãng máy tính Asus, đã thẳng thắn thừa nhận giá MacBook Neo thực sự là một "cú sốc" đối với thị trường máy tính Windows.

Được định vị là sản phẩm phổ thông nhưng MacBook Neo vẫn duy trì thiết kế của Apple với bộ khung nhôm nguyên khối, ngoại hình có nhiều nét tương đồng với MacBook Air. Máy nhẹ chỉ 1,2 kg. Nhằm hướng tới giới trẻ, thiết bị cung cấp 4 tùy chọn màu sắc gồm hồng nhạt, xanh chàm, bạc và vàng.

Máy sở hữu màn hình Liquid Retina 13 inch không có thiết kế "tai thỏ", hỗ trợ dải màu lên tới một tỉ màu. Độ phân giải 2.408 x 1.506 pixel và độ sáng 500 nit của máy có phần nổi trội hơn các mẫu laptop Windows cùng tầm giá (thường chỉ dừng ở chuẩn Full HD và độ sáng khoảng 350 nit). Cạnh trên màn hình được tích hợp camera FaceTime HD 1.080p cùng hệ thống micro kép.

Đây là mẫu laptop đầu tiên của Apple sử dụng dòng vi xử lý có kiến trúc tương tự iPhone, thay vì dùng chip Intel hay dòng M-series "cây nhà lá vườn". Cấu hình này được tính toán để tối ưu cho tác vụ văn phòng, học tập cơ bản, đồng thời duy trì thời lượng pin tối đa 16 giờ. Neo vẫn được kế thừa bàn phím Magic Keyboard và bàn di chuột (trackpad) kích thước lớn của dòng MacBook nói chung. Tuy nhiên, để tối ưu chi phí sản xuất, tính năng bảo mật cảm biến vân tay Touch ID chỉ trang bị giới hạn trên phiên bản có dung lượng bộ nhớ 512 GB.

Nhưng nếu đem so với laptop Windows cùng tầm giá, MacBook Neo sẽ thua đáng kể về cấu hình cũng như khả năng xử lý đa tác vụ. Với một chiếc laptop xách tay sử dụng hệ điều hành Windows trong tầm giá 15 - 20 triệu đồng, người dùng sẽ được trải nghiệm RAM 16 GB, ổ cứng 512 GB - 1 TB (thay vì 256 GB/512 GB như Neo), đi cùng là chip Intel hoặc AMD Ryzen, thậm chí có những model sở hữu card đồ họa rời, cho phép sử dụng thêm nhiều tác vụ nặng như chỉnh sửa video, hình ảnh hoặc chơi game.

Nguồn: https://thanhnien.vn/macbook-neo-mo-ban-o-viet-nam-de-doa-thi-phan-laptop-windows-185260408140736589.htm