Với một số người trẻ hiện nay, đặc biệt những bạn làm việc tự do, hay đặc thù công việc thoải mái, không ràng buộc việc phải có mặt ở cơ quan mỗi ngày, họ sẽ lựa chọn quán cà phê như không gian để tạo cảm hứng làm việc.
Nguyễn Vũ Thiên Minh (27 tuổi, ngụ đường CMT8, P.Tân Hòa, TP.HCM) là một trong số những người trẻ chọn làm việc từ xa và gần như “đóng đô” ở quán cà phê mỗi tuần. “Mình chọn công việc làm từ xa để chủ động thời gian hơn, có thể tự sắp xếp nghỉ và làm theo nhu cầu của bản thân”, Thiên Minh chia sẻ.
Theo Minh, mỗi tuần bạn đến quán cà phê 4-5 lần để làm việc, thường gọi một ly khoảng 50.000 đồng là có thể ngồi làm cả ngày. Cậu bạn kể: “Mình đi cà phê làm việc nhiều không phải vì cà phê ngon, mà mình trả tiền cho sự thoải mái và cảm hứng”.
Cùng ý tưởng, Lê Thị Quỳnh My (24 tuổi, ngụ đường Nam Kỳ Khởi Nghĩa, P.Xuân Hòa, TP.HCM) cũng chọn “xê dịch” nơi làm việc. Điều Quỳnh My thích nhất ở hình thức làm việc này là cảm giác chủ động, được tự chọn không gian phù hợp: “Hôm nào mình cần tập trung sâu thì chọn quán yên tĩnh, hôm cần lên tinh thần thì đổi sang quán sôi động hơn”. Dù thừa nhận tổng chi phí còn nhiều hơn lúc lên văn phòng bình thường, cô bạn vẫn xác định đó là khoản đáng chi.
Quỳnh My cho biết hiện làm công việc content marketing (tiếp thị nội dung). Theo cô bạn, công việc chủ yếu là lên ý tưởng và viết nội dung cho các kênh truyền thông của công ty. “Vì đặc thù công việc chỉ cần laptop và mạng ổn định là có thể xử lý được phần lớn đầu việc nên công ty không bắt buộc nhân viên phải lên văn phòng mỗi ngày, mình trao đổi với đồng nghiệp thường là qua tin nhắn và gọi video. Bên mình đánh giá dựa trên tiến độ và kết quả công việc hơn là chuyện làm ở đâu”, cô giải thích
Dù đem lại sự thoải mái cho bạn trẻ, hình thức làm từ xa không phải lúc nào cũng lý tưởng để hoàn thành công việc. Quỳnh My thú thật: “Đôi khi mình cũng tốn tiền quá lố nếu không kiểm soát. Ngoài ra không phải lúc nào ra quán cà phê cũng làm tốt hơn, vì có những hôm quán đông, ồn quá mức thì lại phản tác dụng”.
Theo thạc sĩ quản trị nhân sự, chuyên gia hướng nghiệp và việc làm từ xa Lê Tuấn Anh, nhà sáng lập AV Careers – Trung tâm hướng nghiệp Việt Nam, lợi ích rõ nhất của làm việc từ xa là giúp người trẻ tối ưu hóa cuộc sống, chủ động hơn trong việc sắp xếp thời gian cá nhân. Nhưng không phải công việc nào cũng có thể làm từ xa, hoặc người trẻ có thể tự do chọn không gian làm việc. Chuyên gia Tuấn Anh cho biết các mảng đang tuyển dụng từ xa nhiều có thể kể đến là marketing (viết, thiết kế, chạy quảng cáo), công nghệ (lập trình, UX/UI – giao diện và trải nghiệm người dùng), giáo dục (gia sư, tạo nội dung học trực tuyến), vận hành, điều phối và chăm sóc khách hàng trực tuyến…
Lý giải xu hướng này ở góc độ tâm lý, tiến sĩ tâm lý học Giang Thiên Vũ (khoa Tâm lý học, Trường ĐH Sư phạm TP.HCM) cho rằng việc người trẻ sẵn sàng chi thêm để “mua” cảm giác thoải mái khi làm việc phản ánh sự thay đổi trong cách họ nhìn nhận hiệu suất và sức khỏe tinh thần. Tiến sĩ Vũ phân tích: “Hiện nay, người trẻ xem việc đầu tư vào không gian làm việc dễ chịu như một cách bảo vệ năng lượng tinh thần và duy trì hiệu suất lâu dài. Sự mới mẻ giúp kích thích cảm xúc tích cực và tăng hứng thú, đồng thời việc lựa chọn không gian phù hợp từng thời điểm còn giúp người trẻ tối ưu hóa sự tập trung”.
Tiến sĩ Vũ cũng cảnh báo về rủi ro tâm lý tiềm ẩn về việc thay đổi không gian liên tục có thể khiến não bộ khó hình thành “chế độ tập trung” bền vững, và một số bạn có thể rơi vào trạng thái chỉ làm việc hiệu quả khi “đúng chỗ, đúng tâm trạng”, từ đó giảm khả năng thích nghi. “Thay đổi không gian là hữu ích nếu có chủ đích, nhưng cần đi kèm với kỷ luật cá nhân và khả năng tự điều chỉnh”, tiến sĩ Vũ nhấn mạnh.
Với những người trẻ đang cân nhắc bắt đầu công việc từ xa nhưng chưa biết khởi đầu từ đâu, ông Tuấn Anh cho rằng cần lưu ý về khả năng tự quản lý công việc.
“Nếu không tự biết hôm nay cần làm gì, làm đến đâu, có bị trễ không, thì dù kỹ năng chuyên môn tốt vẫn rất khó làm lâu dài. Đi kèm với đó là giao tiếp rõ ràng bằng văn bản, vì remote chủ yếu làm việc qua chat, email, phải viết sao cho người khác hiểu ngay, không cần hỏi lại”, ông Tuấn Anh phân tích.
Ngoài ra, theo ông Tuấn Anh, dù theo đuổi lĩnh vực nào, nếu muốn chuyển sang làm việc từ xa, bạn trẻ cần nhìn nhận, phân tích lại những kỹ năng và kinh nghiệm nào sẽ phù hợp để đáp ứng công việc từ xa, và học các kỹ năng cần thiết của thời đại mới như trí tuệ nhân tạo (AI).
Để theo đuổi làm việc từ xa một cách lành mạnh và bền vững, tiến sĩ Giang Thiên Vũ cho rằng điều cốt lõi là chuyển trọng tâm từ “phụ thuộc môi trường” sang “làm chủ trạng thái cá nhân”. Tiến sĩ Vũ đưa ra những điều người trẻ nên lưu ý: “Cần xây dựng kỷ luật thông qua các thói quen cố định như khung giờ làm việc, “nghi thức” bắt đầu công việc, ví dụ như viết to-do list (điều cần làm – PV). Ngoài ra, nên đa dạng hóa khả năng thích nghi môi trường. Thay vì chỉ làm việc hiệu quả ở một nơi lý tưởng, hãy tập luyện làm việc trong nhiều bối cảnh khác nhau”.
Chuyên gia Tuấn Anh đưa ra lời khuyên để dù làm việc từ xa vẫn không mất kết nối với đồng nghiệp và môi trường làm việc: “Trong môi trường remote (làm từ xa), việc giữ giao tiếp, hỏi đúng lúc và cập nhật thường xuyên là điểm cộng. Nếu không chủ động kết nối, bạn sẽ thấy mình khá lạc lõng. Bạn không cần nói nhiều, nhưng cần nói rõ: mình đang làm gì, gặp vấn đề gì, cần hỗ trợ ở đâu”. (còn tiếp)
Những ngày nay, trời chuyển mưa, nhiều người 'chuyển mood'. Với Trần Khang Thuận (30 tuổi, làm việc ở đường Mai Chí Thọ, P.An Khánh, TP.HCM), đó là cảm xúc pha trộn giữa trầm lắng dịu dàng và hoài niệm. "Sau đợt nắng nóng kéo dài, mấy nay tự nhiên có mưa xuống làm mình thấy người dịu lại, nhưng cũng có phần trầm trầm", Thuận tâm sự.
Thuận kể, có hôm ngồi quán cà phê quen, nhìn trời bỗng dưng mây đen kéo tới tối sầm, mưa rơi, dòng xe chạy chậm lại, tự nhiên nhớ lại những kỷ niệm xưa: "Mình nhớ về mấy năm trước, cũng những ngày mưa, cũng từng ngồi cà phê với một người cũ. Không phải nhớ và buồn nhiều, mà là hoài niệm một chút rồi thôi". Mưa gợi lại nhiều cảm xúc, hoài niệm về nhiều điều thường bị quên đi giữa guồng quay công việc và cuộc sống tất bật.
"Mình nhận ra mỗi lần trời mưa, mình dễ bị kéo về mấy ký ức cũ trong một khoảnh khắc, làm mình lặng đi một lúc", Thuận nói.
Đón những trận mưa đầu mùa, Nguyễn Trần Bình An (26 tuổi, ngụ ở đường Phạm Viết Chánh, P.Thạnh Mỹ Tây, TP.HCM) cảm thấy dễ chịu, nhẹ nhõm. "Mấy tuần rồi trời nóng hầm hập, mình chỉ mong có mưa thôi. Nên mấy hôm nay cứ thấy mưa là mình thích lắm, mát quá trời", An nói.
Sở thích đặc biệt của Bình An là đi dạo hoặc chạy bộ dưới trời mưa bay. An chia sẻ: "Những lúc đó mình không nghĩ nhiều, chỉ đi thôi, nghe tiếng mưa rơi, cảm nhận không khí xung quanh khác hẳn. Người hơi ướt nhưng mát và nhẹ nhõm lắm. Đi tầm nửa tiếng về là thấy đầu óc thoáng hơn, quay lại làm việc cũng đỡ stress".
Với nhiều bạn trẻ, mưa là lúc dâng trào mong muốn chia sẻ tâm trạng. Nguyễn Phan Ái Như, sinh viên Trường ĐH Kinh tế - Tài chính TP.HCM, thường đăng về mưa lên mạng để bạn bè cùng "chill" (thư giãn, thoải mái): "Mấy nay trời bỗng hay đổ mưa, mỗi lần mưa là mình lại bồi hồi, mình hay ra ban công đứng quay vài clip, kiểu quay mưa rơi, khung cảnh trời lộng gió, xe chạy qua lại".
Cô nàng cho biết thường chọn những góc quay sao cho "nghệ thuật", gợi cảm giác trầm lắng, sau đó tìm một bản nhạc buồn nhẹ, có liên quan đến mưa để ghép vào story (tính năng chia sẻ khoảnh khắc ảnh hoặc video tự xóa sau 24 giờ - PV) đăng mạng xã hội. "Có cảnh mưa cộng với nhạc đúng tâm trạng đem lại cảm giác như đang ở trong một cảnh phim đầy cảm xúc vậy", cô bạn nói thêm.
Theo chuyên gia, hiện tượng "chuyển mood" khi trời mưa là điều có cơ sở. Thạc sĩ tâm lý Lê Mỹ Cẩm Hoài, Trung tâm tham vấn và trị liệu, tư vấn tâm lý Khải An (P.Bình Trưng, TP.HCM), cho rằng yếu tố thời tiết có mối liên hệ trực tiếp đến trạng thái cảm xúc của con người.
"Ánh sáng tự nhiên suy giảm trong những ngày mưa khiến cơ thể giảm sản xuất serotonin, một chất dẫn truyền thần kinh liên quan đến cảm giác tích cực. Đồng thời, âm thanh của mưa, không gian trầm xuống cũng dễ kích hoạt trạng thái suy tư, hoài niệm. Với người trẻ vốn nhạy cảm, nhiều trải nghiệm nội tâm, điều này càng rõ rệt", bà Hoài cho hay.
Nguyễn Trần Bình An cho biết khi thời tiết chuyển từ nắng ấm sang mưa rào, trong lòng cảm giác nôn nao khó tả, nhưng đó không phải nỗi buồn. "Mỗi khi đi dưới mưa, đầu mình bớt rối bời, suy nghĩ tĩnh lặng lại, cảm giác như được tạm dừng mọi thứ", cậu mô tả.
Còn Nguyễn Phan Ái Như thì thừa nhận: "Khi ngắm mưa thì mình thấy lòng có chút buồn man mác, có chút cô đơn nhưng cũng không rõ cảm xúc ấy chính xác là gì".
Theo bà Hoài, cảm giác "chùng xuống" hay "tâm trạng hơn" khi trời mưa không phải là tiêu cực, mà là một dạng điều chỉnh cảm xúc tự nhiên. Tuy nhiên, nếu kéo dài và đi kèm biểu hiện mất động lực sẽ dẫn đến tâm lý thu mình. Vì lẽ đó, bà Hoài khuyên người trẻ cần chú ý cân bằng lại sinh hoạt, tránh rơi vào trạng thái tiêu cực.
Ở lăng kính khác, chuyên gia tâm lý, thạc sĩ xã hội học Đặng Phú Đức, Trung tâm tư vấn tâm lý An Nam (P.Tăng Nhơn Phú, TP.HCM), nhận định mưa không chỉ tác động sinh học mà còn mang tính biểu tượng trong văn hóa đô thị. "Trong đời sống hiện đại, người trẻ thường sống nhanh, ít có khoảng lặng. Những cơn mưa bất chợt vô tình tạo ra khoảng ngắt trong nhịp sống đó. Chính sự chậm lại này khiến họ có xu hướng quay vào bên trong, suy nghĩ nhiều hơn, từ đó dễ nảy sinh cảm xúc sâu lắng", ông Đức chia sẻ.
Ông Đức cũng cho rằng mạng xã hội góp phần khuếch đại hiện tượng này. Khi hình ảnh mưa gắn liền với những câu chuyện buồn, ký ức, âm nhạc "chill", người trẻ dễ "đồng cảm tập thể", từ đó hình thành một dạng "mood theo mùa".
"Có thể thấy, những cơn mưa không chỉ làm mát không khí mà còn đánh thức một phần cảm xúc trong mỗi người. Với người trẻ, đó vừa là cơ hội để lắng lại, kết nối với bản thân, nhưng cũng cần tỉnh táo để không bị cuốn quá sâu vào những cảm xúc tiêu cực", ông Đức nói thêm.
Là một freelancer, Tạ Nhật Trinh (30 tuổi, ngụ P.Tân Hưng, TP.HCM) thường xuyên lựa chọn quán cà phê như một văn phòng làm việc quen thuộc của mình. Do tính chất công việc tự do và không gian ở nhà khá đông người, Trinh cảm thấy làm việc tại quán giúp tập trung hơn.
Mỗi tuần, Trinh đến quán khoảng 3 - 4 lần, chi khoảng 50.000 đồng/đồ uống cho mỗi lần, tương đương gần 200.000 đồng/tuần. Ngoài ra, những lần gặp gỡ bạn bè hoặc đối tác, mức chi cho việc ngồi quán cà phê sẽ tăng lên 500.000 đồng - 800.000 đồng/tuần. Theo Trinh, đây là mức chi hợp lý vì quán cà phê có sẵn wifi, không gian phù hợp có thể ngồi làm việc trong thời gian dài.
"Ở nhà đôi khi cũng phát sinh chi phí ăn uống rồi tiền điện... thì cũng vậy nên ra quán cà phê lại thuận tiện hơn, không có tốn kém lắm", Trinh nói.
Còn là sinh viên nhưng nhiều bạn vẫn chịu chi một khoản tiền không nhỏ trong sinh hoạt phí để ra quán cà phê học bài.
Phan Thanh Nam, sinh viên Trường ĐH Nguyễn Tất Thành, cho biết bản thân thường đến quán cà phê để học bài khoảng 5 lần mỗi tuần. Mỗi lần, Nam chi khoảng 50.000 đồng cho một ly nước, tương đương khoảng 250.000 - 400.000 đồng mỗi tuần, gồm cả phí khác như gửi xe, phụ thu, đồ ăn nhẹ. Theo Nam, khoản chi này hoàn toàn xứng đáng nếu giúp việc học tập hiệu quả hơn.
"Ở nhà em không thể tập trung được do các yếu tố tác động, nhưng ra quán cà phê lại học hiệu quả hơn vì có bạn bè học cùng, không gian thoải mái nên số tiền bỏ ra là đáng. Còn nếu chỉ đi để trò chuyện, vui chơi với bạn bè mà tuần nào cũng tốn chừng đó thì hơi nhiều", Nam chia sẻ.
Còn Phạm Thị Bạch Cúc, sinh viên Trường ĐH Sư phạm TP.HCM, cho biết bản thân đi cà phê gần như 6 ngày mỗi tuần để học bài hoặc gặp gỡ bạn bè. Mức chi của Cúc cho thói quen này khoảng từ 500.000 đồng đến 1 triệu đồng mỗi tuần cho thức uống và đồ ăn nhẹ nếu mời bạn bè hay phụ phí cần ngồi lâu lúc mùa thi.
Theo Cúc, việc giới trẻ ngày nay chọn quán cà phê để học tập và làm việc là xu hướng khá phổ biến bởi sự tiện lợi nên chấp nhận chi để có không gian "chill" hơn, đẹp hơn so với ngồi ở nhà hay ở trường. "Quán cà phê có máy lạnh, wifi, có những quán chỉ cần gọi một ly nước vài chục nghìn là có thể ngồi lâu nên rất thuận tiện cho mọi người, khoản chi này xứng đáng", Cúc chia sẻ.
Ngồi quán cà phê trở thành nhu cầu thiết yếu
Nguyễn Mai Hân (26 tuổi, ngụ P.Tân Thuận, TP.HCM) cho biết bản thân thường xuyên đi quán cà phê khoảng 4 lần mỗi tuần, nhất là mỗi khi cảm thấy chán hoặc khó tập trung làm việc ở nhà. Hân thường chọn nhiều quán khác nhau thay vì cố định một địa điểm và có thể ngồi từ 5 - 6 tiếng để hoàn thành công việc.
"Mỗi lần khoảng 50.000 đồng/đồ uống thì mỗi tuần mình sẽ tốn từ 200.000 đồng - 400.000 đồng, kèm thêm đồ ăn, phụ phí, gửi xe... cho việc đi quán cà phê, nó gần như không thể thiếu rồi", Hân nói. Theo Hân, chi phí mỗi tuần không quá nhiều, nhưng khoản chi này hợp lý và cần thiết trong cuộc sống của mình.
Còn Trần Thanh Liễu, sinh viên Trường ĐH Sư phạm TP.HCM, cho hay thường tốn khoảng 45.000 đồng đến dưới 50.000 đồng/đồ uống cho mỗi lần ngồi quán cà phê và đi khoảng 3-4 lần mỗi tuần, đặc biệt nhiều hơn (5-6 lần/tuần) vào mùa thi. "Mình bỏ ra khoản tiền không nhiều nhưng đổi lại có không gian tốt hơn để học hiệu quả hơn thì đây là chi phí mua sự hiệu quả, rất cần", Liễu nói.
Với Nguyễn Thị Nga (31 tuổi, làm freelance content writer, ngụ P.An Hội Đông, TP.HCM) thì quán cà phê như "ngôi nhà thứ hai". Cứ 3-4 lần một tuần, Nga lại mang laptop ra quán cà phê để học ngoại ngữ online, giải trí hoặc chạy deadline và mỗi lần như vậy Nga chi khoảng 45.000 – 60.000 đồng/món ăn uống. "Nếu tuần nào có gặp gỡ bạn bè thì khoản chi của mình có thể lên tới hơn 500.000 đồng/tuần", Nga cho biết. Theo Nga, hầu hết quán cà phê đều có trang trí đẹp, không gian mở và tiện nghi tạo cảm giác thoải mái. "Hơn nữa mình có thể chụp ảnh, thư giãn, tiện gặp bạn bè nên mình chi tiền cho điều này để bản thân được tận hưởng", Nga nói.
Lấy cảm hứng từ kiến trúc của Bưu điện TP.HCM, không gian nơi đây gợi nhớ về Sài Gòn xưa với gam màu trầm ấm và những góc check-in đậm chất thời gian.
Không chỉ là nơi thưởng thức cà phê, quán còn là "cỗ máy quay ngược ký ức" khiến bất cứ ai ghé qua cũng phải chậm lại, tận hưởng một TP.HCM rất khác.
Đại diện quán cho biết tiền thân của tòa nhà đã mang dáng dấp giống một tòa bưu điện cũ. Thay vì thay đổi hoàn toàn, quán đã giữ lại cái "hồn" vốn có của nó và cải tạo thêm để làm quán đậm chất "Bưu điện TP.HCM" hơn một chút.
"Chúng tôi muốn thiết kế này gìn giữ những giá trị kỷ niệm xưa, những bức tranh về lịch sử, con tem qua các thời kỳ... hướng tới khách hàng trẻ muốn lưu giữ những kỉ niệm, thích góc cổ xưa", đại diện quán nói và cho biết quán mở 24 giờ, muốn nơi này giống như một "chỗ dừng chân" luôn bật đèn, luôn sẵn sàng đón mọi người bất cứ lúc nào. Có thể là một buổi tối chạy deadline mệt quá, một ngày buồn không biết đi đâu, hay đơn giản là cần một nơi để ngồi yên một chút.
Nguyễn Thị Tuyết Ngưng, sinh viên Trường ĐH Mỹ thuật TP.HCM, chia sẻ: "Không gian rộng rãi, thoải mái, giống như một bảo tàng thu nhỏ lưu giữ dấu ấn của một bưu điện cũ, không chỉ đẹp mà còn thích hợp là nơi làm bài, làm việc cho gen Z".
Chọn quán là điểm đến thường xuyên của mình, Trần Phương Khanh, sinh viên năm 3 Trường ĐH Giao thông vận tải TP.HCM, bày tỏ: "Em thường xuyên đến quán để học và giải trí vì không gian hoài cổ đúng sở thích của bản thân; cũng khá yên tĩnh để học tập, chưa kể giá các loại nước rất phù hợp với túi tiền của sinh viên".
