Trong cuộc đua tìm việc ngày càng cạnh tranh, CV xin việc được bạn trẻ xem như tấm vé đầu tiên để bước vào vòng phỏng vấn. Vì sợ hồ sơ bị lướt qua chỉ sau vài giây, không ít ứng viên cố gắng làm CV nổi bật hơn.
Nguyễn Mỹ Ngọc (24 tuổi), ngụ tại đường 4, P.Thủ Đức (TP.HCM), chia sẻ cô từng rơi vào tình huống lúng túng khi phỏng vấn tại một công ty trên đường Phạm Ngọc Thạch, P.Xuân Hòa (TP.HCM). Trong CV, Ngọc ghi có khả năng giao tiếp tiếng Anh tốt. Nhà tuyển dụng ban đầu khá ấn tượng với hồ sơ của cô. Tuy nhiên, khi được đề nghị giới thiệu bản thân bằng tiếng Anh, Ngọc bắt đầu lúng túng.
“Mình có học tiếng Anh, có thể đọc hiểu vài tài liệu cơ bản. Nhưng để nói trôi chảy trong buổi phỏng vấn thì mình chưa thật sự tự tin. Chỉ vì muốn CV nhìn sáng sủa hơn, mình đã ghi hơi quá so với khả năng thật”, Ngọc kể.
Theo Ngọc, khi bắt đầu tìm việc, cô thường nghe lời khuyên rằng ứng viên nên điều chỉnh CV theo từng mô tả công việc. Ban đầu, cô nghĩ đây là cách làm cần thiết vì mỗi vị trí có yêu cầu khác nhau. Nếu biết chọn lọc kinh nghiệm phù hợp, ứng viên sẽ có thêm cơ hội được nhà tuyển dụng chú ý.
Tuy nhiên, Ngọc cho rằng ranh giới giữa chỉnh CV cho phù hợp và thổi phồng CV khá mong manh. Nhiều ứng viên không hẳn cố tình “khai gian” ngay từ đầu mà họ chỉ muốn hồ sơ trông chỉn chu hơn để tăng cơ hội được gọi phỏng vấn.
“Khi đọc các yêu cầu tuyển dụng, mình cũng thấy áp lực vì sợ CV chưa đủ nổi bật. Có lúc mình chọn cách viết thêm vài kỹ năng chỉ biết sơ qua như quay dựng, thiết kế, tiếng Anh giao tiếp tốt,… Nhưng khi bị hỏi trực tiếp, mình mới thấy những dòng đó có thể làm khó mình”, Ngọc tâm sự.
Sau lần phỏng vấn đó, Ngọc nói cô cẩn trọng hơn khi viết CV. Theo cô, hồ sơ xin việc có thể cần đẹp, nhưng trước hết phải đúng với năng lực thật.
Trần Thị Ngọc Bích (28 tuổi), ngụ đường Đỗ Xuân Hợp, P.Phước Long (TP.HCM), cũng từng rơi vào tình huống tương tự. Bích cho biết cô được nhận vào làm sau khi “làm đẹp” CV. Tuy nhiên, công việc thực tế nhanh chóng cho thấy năng lực của cô chưa khớp với những gì đã ghi trong hồ sơ.
“Khi không làm được việc như kỳ vọng, mình rất áp lực và mất tự tin. 2 tháng thử việc trôi qua rất nặng nề nên mình quyết định xin nghỉ để tìm việc khác”, Bích kể.
Phạm Hoài Nam (29 tuổi), ngụ đường 6, P.Linh Xuân (TP.HCM), cho biết anh từng nghĩ rằng làm CV ấn tượng hơn một chút sẽ giúp tăng cơ hội ứng tuyển. Theo Nam, nhiều tin tuyển dụng hiện nay yêu cầu khá nhiều kỹ năng. Vì vậy, ứng viên dễ có cảm giác nếu ghi đúng năng lực thật thì CV sẽ bị loại ngay từ vòng đầu.
“Những dòng mô tả được viết quá tay có thể giúp CV nổi bật hơn. Nhưng nếu được nhận vào làm, ứng viên sẽ chịu áp lực rất lớn vì năng lực đáp ứng công việc không đủ”, Nam nói.
Từ thực tế tuyển dụng, chị Nguyễn Hoàng Ánh Nhi, chuyên viên đối ngoại của JobsGo, cho biết có không ít bạn trẻ thổi phồng CV khi xin việc. Một lỗi khá phổ biến là ghi nhận toàn bộ thành quả của dự án nhóm như thành tích cá nhân. Có bạn chỉ tham gia một phần nhỏ nhưng lại trình bày như người chịu trách nhiệm chính.
Theo chị Nhi, ranh giới giữa tối ưu và thổi phồng CV nằm ở tính trung thực của thông tin. Ứng viên có thể chọn lọc kinh nghiệm, sắp xếp lại nội dung và dùng cách diễn đạt rõ ràng hơn, nhưng không nên biến việc hỗ trợ thành phụ trách, biến biết sơ qua thành thành thạo, hay nhận toàn bộ công sức của một dự án tập thể về mình.
“Với những nhân sự có kinh nghiệm tuyển dụng, các chi tiết này không khó để nhận ra. Khi phỏng vấn sâu, nhà tuyển dụng có thể hỏi về quy trình, vai trò, kết quả và cách xử lý tình huống trong dự án. Nếu ứng viên không thật sự nắm công việc, câu trả lời sẽ dễ lộ khoảng trống”, chị Nhi cho biết.
Ông Nguyễn Nam Kha, đến từ Trung tâm The Design Council (TP.HCM), cho biết lỗi thường gặp của nhiều bạn trẻ khi làm CV là nói quá lên so với năng lực thật. Có bạn liệt kê nhiều dự án nghe rất hoành tráng, nhưng thực tế, vai trò của bạn trong dự án đó lại khá nhỏ.
“Cách khắc phục là hãy liệt kê đúng với năng lực thật sự của mình và chỉ rõ vai trò của bản thân trong từng dự án, hiệu quả công việc đạt được. Còn việc đánh giá, nhận xét hãy để người xem, tức nhà tuyển dụng, thực hiện”, ông Kha nhấn mạnh.
Thăng cùng nhóm bạn thành lập dự án "Cho em đến trường", bắt đầu hành trình đồng hành cùng học sinh nghèo tại nhiều địa phương miền Tây Nam bộ.
Dự án "Cho em đến trường" do Thăng làm chủ nhiệm, với sứ mệnh "không để em nhỏ nào phải dừng việc học vì thiếu điều kiện học tập". Dự án vận hành bằng sự chung tay của nhiều nhà hảo tâm, cùng hơn 30 sinh viên đồng hành thường trực. Toàn bộ kinh phí vận động được công khai minh bạch, ưu tiên cho các hoạt động hỗ trợ học sinh tiểu học có hoàn cảnh khó khăn tại vùng sâu, vùng xa và các xã đảo còn nhiều thiếu thốn.
Thăng cho biết dự án lựa chọn các hình thức hỗ trợ gắn trực tiếp với hành trình học tập của học sinh như trao học bổng, xe đạp, bảo hiểm y tế, dụng cụ học tập; đồng thời cải thiện điều kiện sinh hoạt thông qua việc xây dựng sân chơi thiếu nhi, lắp đặt hệ thống đèn đường năng lượng mặt trời tại những địa phương còn khó khăn.
Sau hơn 1 năm hoạt động, dự án đã thực hiện 12 chương trình tại nhiều địa phương như: xã Cô Tô, xã Mỹ Hòa Hưng (tỉnh An Giang); xã Trường Long Tây, xã Vĩnh Thạnh (TP.Cần Thơ); xã Vĩnh Lợi, xã Nguyễn Phích (tỉnh Cà Mau)…; qua đó dự án đã đồng hành cùng hơn 1.000 học sinh tiểu học có hoàn cảnh khó khăn. Đều đặn mỗi tháng, các thành viên duy trì ít nhất một chương trình tại các điểm đến khác nhau để nối dài hành trình sẻ chia đến trẻ em vùng sâu, vùng xa. Sau khoảng 6 tháng hoạt động, tổng kinh phí vận động và trao tặng quà của dự án đã hơn 400 triệu đồng.
Lâm Thanh Phúc Hậu, học sinh lớp 4A, Trường tiểu học A Cô Tô (tỉnh An Giang) nói: "Được tham gia các hoạt động do các anh chị tổ chức, con rất vui vì các anh chị luôn sẵn sàng giúp đỡ tụi con và còn có nhiều món ăn, nước uống rất ngon".
Theo chị Lê Ngọc Diễm, Phó bí thư Xã đoàn Cô Tô, các hoạt động của dự án mang ý nghĩa rất thiết thực đối với trẻ em địa phương, đặc biệt là các em nhỏ đồng bào Khmer còn nhiều khó khăn trong cuộc sống. "Những phần quà dự án mang đến không chỉ có giá trị vật chất mà còn là sự động viên, tiếp thêm động lực để các em tiếp tục đến trường", chị Diễm chia sẻ.
Với một số người trẻ hiện nay, đặc biệt những bạn làm việc tự do, hay đặc thù công việc thoải mái, không ràng buộc việc phải có mặt ở cơ quan mỗi ngày, họ sẽ lựa chọn quán cà phê như không gian để tạo cảm hứng làm việc.
Nguyễn Vũ Thiên Minh (27 tuổi, ngụ đường CMT8, P.Tân Hòa, TP.HCM) là một trong số những người trẻ chọn làm việc từ xa và gần như "đóng đô" ở quán cà phê mỗi tuần. "Mình chọn công việc làm từ xa để chủ động thời gian hơn, có thể tự sắp xếp nghỉ và làm theo nhu cầu của bản thân", Thiên Minh chia sẻ.
Theo Minh, mỗi tuần bạn đến quán cà phê 4-5 lần để làm việc, thường gọi một ly khoảng 50.000 đồng là có thể ngồi làm cả ngày. Cậu bạn kể: "Mình đi cà phê làm việc nhiều không phải vì cà phê ngon, mà mình trả tiền cho sự thoải mái và cảm hứng".
Cùng ý tưởng, Lê Thị Quỳnh My (24 tuổi, ngụ đường Nam Kỳ Khởi Nghĩa, P.Xuân Hòa, TP.HCM) cũng chọn "xê dịch" nơi làm việc. Điều Quỳnh My thích nhất ở hình thức làm việc này là cảm giác chủ động, được tự chọn không gian phù hợp: "Hôm nào mình cần tập trung sâu thì chọn quán yên tĩnh, hôm cần lên tinh thần thì đổi sang quán sôi động hơn". Dù thừa nhận tổng chi phí còn nhiều hơn lúc lên văn phòng bình thường, cô bạn vẫn xác định đó là khoản đáng chi.
Quỳnh My cho biết hiện làm công việc content marketing (tiếp thị nội dung). Theo cô bạn, công việc chủ yếu là lên ý tưởng và viết nội dung cho các kênh truyền thông của công ty. "Vì đặc thù công việc chỉ cần laptop và mạng ổn định là có thể xử lý được phần lớn đầu việc nên công ty không bắt buộc nhân viên phải lên văn phòng mỗi ngày, mình trao đổi với đồng nghiệp thường là qua tin nhắn và gọi video. Bên mình đánh giá dựa trên tiến độ và kết quả công việc hơn là chuyện làm ở đâu", cô giải thích
Dù đem lại sự thoải mái cho bạn trẻ, hình thức làm từ xa không phải lúc nào cũng lý tưởng để hoàn thành công việc. Quỳnh My thú thật: "Đôi khi mình cũng tốn tiền quá lố nếu không kiểm soát. Ngoài ra không phải lúc nào ra quán cà phê cũng làm tốt hơn, vì có những hôm quán đông, ồn quá mức thì lại phản tác dụng".
Theo thạc sĩ quản trị nhân sự, chuyên gia hướng nghiệp và việc làm từ xa Lê Tuấn Anh, nhà sáng lập AV Careers - Trung tâm hướng nghiệp Việt Nam, lợi ích rõ nhất của làm việc từ xa là giúp người trẻ tối ưu hóa cuộc sống, chủ động hơn trong việc sắp xếp thời gian cá nhân. Nhưng không phải công việc nào cũng có thể làm từ xa, hoặc người trẻ có thể tự do chọn không gian làm việc. Chuyên gia Tuấn Anh cho biết các mảng đang tuyển dụng từ xa nhiều có thể kể đến là marketing (viết, thiết kế, chạy quảng cáo), công nghệ (lập trình, UX/UI - giao diện và trải nghiệm người dùng), giáo dục (gia sư, tạo nội dung học trực tuyến), vận hành, điều phối và chăm sóc khách hàng trực tuyến...
Lý giải xu hướng này ở góc độ tâm lý, tiến sĩ tâm lý học Giang Thiên Vũ (khoa Tâm lý học, Trường ĐH Sư phạm TP.HCM) cho rằng việc người trẻ sẵn sàng chi thêm để "mua" cảm giác thoải mái khi làm việc phản ánh sự thay đổi trong cách họ nhìn nhận hiệu suất và sức khỏe tinh thần. Tiến sĩ Vũ phân tích: "Hiện nay, người trẻ xem việc đầu tư vào không gian làm việc dễ chịu như một cách bảo vệ năng lượng tinh thần và duy trì hiệu suất lâu dài. Sự mới mẻ giúp kích thích cảm xúc tích cực và tăng hứng thú, đồng thời việc lựa chọn không gian phù hợp từng thời điểm còn giúp người trẻ tối ưu hóa sự tập trung".
Tiến sĩ Vũ cũng cảnh báo về rủi ro tâm lý tiềm ẩn về việc thay đổi không gian liên tục có thể khiến não bộ khó hình thành "chế độ tập trung" bền vững, và một số bạn có thể rơi vào trạng thái chỉ làm việc hiệu quả khi "đúng chỗ, đúng tâm trạng", từ đó giảm khả năng thích nghi. "Thay đổi không gian là hữu ích nếu có chủ đích, nhưng cần đi kèm với kỷ luật cá nhân và khả năng tự điều chỉnh", tiến sĩ Vũ nhấn mạnh.
Với những người trẻ đang cân nhắc bắt đầu công việc từ xa nhưng chưa biết khởi đầu từ đâu, ông Tuấn Anh cho rằng cần lưu ý về khả năng tự quản lý công việc.
"Nếu không tự biết hôm nay cần làm gì, làm đến đâu, có bị trễ không, thì dù kỹ năng chuyên môn tốt vẫn rất khó làm lâu dài. Đi kèm với đó là giao tiếp rõ ràng bằng văn bản, vì remote chủ yếu làm việc qua chat, email, phải viết sao cho người khác hiểu ngay, không cần hỏi lại", ông Tuấn Anh phân tích.
Ngoài ra, theo ông Tuấn Anh, dù theo đuổi lĩnh vực nào, nếu muốn chuyển sang làm việc từ xa, bạn trẻ cần nhìn nhận, phân tích lại những kỹ năng và kinh nghiệm nào sẽ phù hợp để đáp ứng công việc từ xa, và học các kỹ năng cần thiết của thời đại mới như trí tuệ nhân tạo (AI).
Để theo đuổi làm việc từ xa một cách lành mạnh và bền vững, tiến sĩ Giang Thiên Vũ cho rằng điều cốt lõi là chuyển trọng tâm từ "phụ thuộc môi trường" sang "làm chủ trạng thái cá nhân". Tiến sĩ Vũ đưa ra những điều người trẻ nên lưu ý: "Cần xây dựng kỷ luật thông qua các thói quen cố định như khung giờ làm việc, "nghi thức" bắt đầu công việc, ví dụ như viết to-do list (điều cần làm - PV). Ngoài ra, nên đa dạng hóa khả năng thích nghi môi trường. Thay vì chỉ làm việc hiệu quả ở một nơi lý tưởng, hãy tập luyện làm việc trong nhiều bối cảnh khác nhau".
Chuyên gia Tuấn Anh đưa ra lời khuyên để dù làm việc từ xa vẫn không mất kết nối với đồng nghiệp và môi trường làm việc: "Trong môi trường remote (làm từ xa), việc giữ giao tiếp, hỏi đúng lúc và cập nhật thường xuyên là điểm cộng. Nếu không chủ động kết nối, bạn sẽ thấy mình khá lạc lõng. Bạn không cần nói nhiều, nhưng cần nói rõ: mình đang làm gì, gặp vấn đề gì, cần hỗ trợ ở đâu". (còn tiếp)
Câu hỏi là có cần học cách ôn thi hiệu quả theo "routine" (trình tự các công việc cố định được lặp đi lặp lại hàng ngày) hoàn hảo trên mạng hay không? là chủ đề mà nữ sinh Trần Ngọc Minh Thanh, thủ khoa Trường ĐH Kinh tế - Luật, ĐH Quốc gia TP.HCM năm 2025, chia sẻ với thí sinh trong video Thủ khoa tiếp sức gen Z mùa thi chiều hôm nay.
Lựa chọn chủ đề này bởi theo Minh Thanh đây là một vấn đề khá phổ biến trong quá trình ôn luyện không chỉ của chính bản thân cô nàng mà cũng là của nhiều thí sinh khác.
Minh Thanh cho biết trong lúc ôn thi, ngoài thời gian học, cô nàng cũng có những khoảng thời gian "lướt" điện thoại như bao học sinh khác, vì đây là nhu cầu giải trí cơ bản của mỗi người. Trong những lần "lướt" điện thoại, Thanh thấy nhiều video hướng dẫn về việc nỗ lực học, đi kèm với đó là một "xớ"dài ơi là dài về thời khóa biểu cho dành cho học sinh để học theo.
Cô nàng thủ khoa kể: "Mình có xem một video mà khiến mình nhớ đến tận bây giờ. Trong video đó hướng dẫn học sinh ngày học 5, 6 tiếng đồng hồ mà học liên tục, không nghỉ ngơi. Nào là 5 giờ thức dậy, 6 giờ ăn sáng, 7 giờ làm toán, đến 9 giờ bắt đầu làm tiếng Anh... cứ liên tục như vậy. Nhữngroutine như vậy được cho là hoàn hảo, nhưng mọi người thấy có thật sự khoa học hay không? Riêng mình thì cảm thấy cái đó không phù hợp với bản thân".
Theo nữ sinh năm nhất chuyên ngành luật thương mại quốc tế, học sinh lớp 12 đang ôn thi cần phải lựa chọn những "routine" phù hợp, hoặc tốt hơn là nên tự tạo "routine" cho chính mình chứ không nên cố ép bản thân vào trong một thời khóa biểu nào đó được cho là hoàn hảo trên mạng. Bởi vì "routine"có thể hoàn hảo với người này nhưng chưa chắc đã phù hợp với mình. Nếu cứ ép bản thân theo những điều không phù hợp, vô tình làm cho quá trình ôn thi thêm căng thẳng và không hiệu quả.
"Chẳng hạn như mình không thể nào dậy được vào lúc 5 giờ sáng. Ít nhất mình cũng phải dậy vào 6giờ hoặc là 7 giờ, nếu ngày đó không đi học. Sau khi thức dậy, mình vệ sinh cá nhân, ăn sáng xong thì 8 giờ bắt đầu học. Nếu các bạn cảm thấy việc học từ 8 giờ là quá trễ thì có thể tăng thời gian học lên.Chẳng hạn người khác 7 giờ học đến 10 giờ nghỉ thì các bạn cũng có thể 8 giờ học và 11 giờ nghỉ", Thanh chia sẻ và cho biết "routine" sẽ hoàn hảo nhất khi phù hợp với bản thân nhất.
Tuy nhiên, điều mà Minh Thanh muốn lưu tâm với thí sinh là có nên học liên tiếp trong vòng mấy tiếng đồng hồ chỉ vì áp lực kiến thức quá nhiều, hay còn hàng đống đề chưa giải?
"Đối với mình thì đó là điều hoàn toàn không nên. Chúng ta không thể nào ngồi học mấy tiếng đồng hồ liên tục như vậy. Bởi vì bộ não chúng ta không thể nào chịu nổi việc nhồi nhét kiến thức cùng một lúc. Có thể là đối với một số bạn đặc biệt khác thì các bạn có thể học được 3, 4 tiếng đồng hồ liên tục. Nhưng phần nhiều thì chúng ta sẽ không thể nào ép buộc bản thân phải học liên tục như vậy. Các bạn cần tạo ra một thời khóa biểu thật sự phù hợp với chính mình", cô nàng thủ khoa nhắn gửi đồng thời recommend (gợi ý, giới thiệu dựa trên trải nghiệm cá nhân) cho học sinh 12 một cách, đó chính là học xong cái nào thì mới bắt đầu tạo thêm kế hoạch cho hôm sau.
Minh Thanh gợi ý cụ thể hơn: "Chẳng hạn như buổi tối hôm đó kết thúc việc học, các bạn nên lên kế hoạch ngay cho buổi sáng ngày hôm sau. Buổi sáng hôm thức dậy và làm theo kế hoạch đó, hoặc các bạn cũng có thể linh động một tý. Vì điều quan trọng nhất là mình không cần quá áp đặt bản thân vào bất kỳ một cái routine nào; hãy làm sao cho bản thân được thoải mái nhất và nên học những lúc mà mình cảm thấy thích thú, lúc đó kiến thức mới thấm nhuần và dễ đi sâu vào trí nhớ".
Minh Thanh cho rằng khi có thể kiểm soát được tinh thần cũng như là tình trạng sức khỏe của mình thì sẽ có được những phút giây học bài hạnh phúc hơn. Và đó cũng chính là yếu tố rất quan trọng quyết định đến hiệu quả trong quá trình ôn thi cũng như là kết quả cho kỳ thi tốt nghiệp THPT.
