Những người trẻ đi gieo hy vọng cho học sinh nghèo

Chiều 23.4, UBND tỉnh Quảng Ngãi tổ chức hội nghị đối thoại với thanh niên năm 2026 chủ đề "Thanh niên Quảng Ngãi với phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong kỷ nguyên mới", theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến, kết nối đến 91 điểm cầu tại các xã, phường, đặc khu trên địa bàn tỉnh. Tại hội nghị, nhiều người trẻ đã nói thẳng với lãnh đạo về những “nút thắt” của chuyển đổi số và câu chuyện chảy máu chất xám địa phương.

Phát biểu tại hội nghị, bà Y Ngọc, Phó chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Quảng Ngãi, nhấn mạnh trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4 đang diễn ra mạnh mẽ, khoa học công nghệ và chuyển đổi số đã trở thành động lực then chốt thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.

Theo bà Y Ngọc, thanh niên với sức trẻ, trí tuệ và tinh thần đổi mới sáng tạo chính là lực lượng nòng cốt, đóng vai trò quan trọng trong tiến trình này. "Thanh niên không chỉ nhanh nhạy trong tiếp cận công nghệ mà còn là lực lượng lan tỏa tri thức, thúc đẩy chuyển đổi số trong cộng đồng", bà Y Ngọc nói.

Thời gian qua, tỉnh Quảng Ngãi đã ghi nhận nhiều đóng góp tích cực của thanh niên trong học tập, lao động, nghiên cứu khoa học, khởi nghiệp sáng tạo và ứng dụng công nghệ vào đời sống. Nhiều mô hình, sáng kiến của đoàn viên, thanh niên đã góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất, kinh doanh, cải cách hành chính.

Tuy nhiên, trước yêu cầu ngày càng cao của kỷ nguyên số, lãnh đạo tỉnh cũng đặt ra yêu cầu thanh niên cần tiếp tục nâng cao trình độ chuyên môn, kỹ năng số, tư duy sáng tạo và tinh thần khởi nghiệp, chủ động tham gia sâu hơn vào quá trình chuyển đổi số ở tất cả các lĩnh vực.

Không khí đối thoại tại hội nghị diễn ra sôi nổi, thẳng thắn với nhiều ý kiến, đề xuất thiết thực từ đoàn viên, thanh niên.

Chị Vương Văn Kiều, Ủy viên Ban thường vụ Đoàn phường Cẩm Thành, Bí thư Chi đoàn Trường THCS Nguyễn Nghiêm, cho rằng để chuyển đổi số toàn diện, hạ tầng số phải đi trước một bước. Chị kiến nghị tỉnh có lộ trình xóa bỏ các "điểm trắng" sóng viễn thông, mở rộng phủ sóng 4G, 5G tại vùng sâu, vùng xa, hải đảo và các cụm công nghiệp.

Đồng thời, chị đề xuất triển khai các chương trình hỗ trợ thiết bị thông minh cho thanh niên có hoàn cảnh khó khăn, xây dựng các điểm wifi miễn phí tại nhà văn hóa, tạo nên "không gian số cộng đồng" giúp thanh niên tiếp cận tri thức và cơ hội khởi nghiệp.

Ở góc độ sinh viên, chị Nguyễn Thị Kiều Giang, Ủy viên Ban chấp hành Đoàn trường đại học Tài chính - Kế toán, nhấn mạnh nhu cầu cấp thiết về một hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo đồng bộ. Tỉnh cần sớm xây dựng các không gian làm việc, câu lạc bộ sáng tạo, quỹ hỗ trợ khởi nghiệp và đặc biệt là các nền tảng kết nối start-up với doanh nghiệp, nhà đầu tư.

"Thanh niên cần môi trường và cơ chế cụ thể để hiện thực hóa ý tưởng ngay từ khi còn trên ghế nhà trường", chị Giang nói.

Một vấn đề được nhiều đại biểu quan tâm là tình trạng "chảy máu chất xám" trong bối cảnh cạnh tranh nguồn nhân lực chất lượng cao ngày càng gay gắt.

Anh Trần Quang Tiến, Phó bí thư Đoàn xã Long Phụng, cho rằng để tạo đột phá, tỉnh cần có cơ chế đủ mạnh nhằm thu hút và giữ chân nhân tài, đặc biệt là sinh viên giỏi, chuyên gia công nghệ thông tin quay về địa phương làm việc.

Giải đáp nội dung này, ông Tạ Công Dũng, Giám đốc Sở Nội vụ tỉnh Quảng Ngãi, cho biết tỉnh đã và đang triển khai nhiều chính sách thu hút, trọng dụng nhân lực chất lượng cao, đồng thời xây dựng môi trường làm việc năng động, sáng tạo để người trẻ yên tâm cống hiến lâu dài.

Ở một khía cạnh khác, chị Y Di An, Bí thư Chi đoàn thôn Kon Vơng Kia (xã Măng Đen), đề xuất tỉnh cần tạo điều kiện để thanh niên tham gia vào các dự án số hóa du lịch, như phát triển ứng dụng di động, bản đồ thực tế ảo (AR), số hóa dữ liệu di tích.

Theo chị, đây là hướng đi vừa phát huy sáng tạo của thanh niên, vừa góp phần quảng bá hình ảnh địa phương và bảo tồn giá trị văn hóa trên không gian số.

Tại hội nghị, đại diện lãnh đạo UBND tỉnh và các sở, ngành đã trực tiếp giải đáp 18 nội dung, vấn đề mà thanh niên quan tâm, từ hạ tầng số, cơ chế khởi nghiệp đến chính sách nhân lực.

Bên cạnh đó, nhiều ý kiến cũng đề xuất cần duy trì đối thoại định kỳ giữa lãnh đạo và thanh niên; tăng cường hoạt động hướng nghiệp, đào tạo nghề gắn với nhu cầu thực tiễn; triển khai các chương trình đào tạo kỹ năng số theo hướng đa dạng, phù hợp với từng nhóm đối tượng.

Việc trang bị kiến thức về các công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn, internet vạn vật, điện toán đám mây, blockchain… được xem là yêu cầu cấp thiết để thanh niên thích ứng nhanh với sự thay đổi và chủ động tham gia vào nền kinh tế số.

Hội nghị cũng góp phần định hướng thanh niên chủ động học tập, đổi mới tư duy, nắm bắt cơ hội, phát huy tinh thần sáng tạo và khát vọng cống hiến. Qua đó, từng bước hình thành thế hệ thanh niên Quảng Ngãi bản lĩnh, hội nhập, làm chủ công nghệ, sẵn sàng tiên phong trong phát triển kinh tế số, xã hội số và chính quyền số, đóng góp vào sự phát triển nhanh và bền vững của địa phương trong kỷ nguyên mới.

Tin Gốc: Thanh Niên

"Ủa, file mẹ mới tải xuống đâu mất rồi con?", câu hỏi từ đầu dây bên kia khiến Đỗ Lê Huy (26 tuổi, ngụ xã Tân Nhựt, TP.HCM) bật cười. Anh hỏi lại mẹ đã tải tệp tin về thư mục nào thì nhận được câu trả lời đầy bất lực: "Mẹ cũng không biết nữa". Cuối cùng, Huy phải chuyển sang gọi video để hướng dẫn mẹ làm lại từ đầu.

Những tình huống như vậy không xa lạ với chàng trai sinh năm 2000 và nhiều người trẻ khác. Trong bối cảnh công nghệ ngày càng thẩm thấu vào mọi mặt đời sống, từ thanh toán, liên lạc, làm việc đến giải trí, không ít người trở thành những "thầy công nghệ" bất đắc dĩ cho cha mẹ mình.

Với Huy, những gì anh hướng dẫn mẹ không phải là các kỹ năng công nghệ phức tạp. Đó thường chỉ là cách lưu tài liệu, tải tệp tin hay đăng một nội dung lên mạng xã hội. Tuy nhiên, vì không sử dụng thường xuyên nên mỗi lần cần làm, mẹ anh lại phải nhờ đến sự trợ giúp của con trai. Những cuộc gọi hỏi cách sử dụng máy tính diễn ra khá thường xuyên đến mức Huy gần như đoán được nội dung ngay khi thấy mẹ gọi điện.

Trong khi đó, "giáo trình công nghệ" của Lê Thị Khuê Quỳnh (19 tuổi, ngụ P.Tân Hưng, TP.HCM) càng hiện đại hơn khi xoay quanh các công cụ trí tuệ nhân tạo như ChatGPT và Gemini.

Quỳnh thường hướng dẫn ba mẹ cách đặt câu lệnh để hỏi về những vấn đề gần gũi trong cuộc sống như sức khỏe, nấu ăn hay chăm sóc cây cối. Không chỉ dạy cách sử dụng, cô còn nhắc ba mẹ kiểm chứng lại thông tin thay vì tin tưởng hoàn toàn vào câu trả lời do AI cung cấp. "Mấy công cụ này phải đặt câu hỏi đúng thì mới cho ra câu trả lời hữu ích. Em cũng dặn ba mẹ nên kiểm tra lại thông tin vì AI đôi khi vẫn có thể trả lời sai", Quỳnh chia sẻ.

Cô Lê Minh Thu, mẹ của Huy, cho biết mỗi khi cần cập nhật phần mềm, xử lý lỗi trên máy tính hay tìm hiểu một ứng dụng mới, con trai luôn là người đầu tiên cô nghĩ đến. Theo cô Thu, thế hệ trẻ có điều kiện tiếp cận và cập nhật công nghệ nhanh hơn nên thường dễ tìm ra giải pháp cho những vấn đề mà người lớn tuổi gặp phải.

Với cô Thu, công nghệ không tạo ra khoảng cách mà ngược lại có thể giúp các thành viên trong gia đình xích lại gần nhau hơn. Khi cùng tiếp cận những nguồn thông tin, ứng dụng học tập hay hình thức giải trí mới, các thế hệ sẽ có thêm những chủ đề chung để trao đổi.

Không xem việc học công nghệ từ con là sự "đảo chiều" vai trò trong gia đình, cô Thu cho rằng đó đơn giản là sự hỗ trợ qua lại giữa các thế hệ. Việc cha mẹ học hỏi từ con cái về công nghệ cũng tự nhiên như ngày trước cha mẹ dạy con tập đọc, tập viết hay làm những phép tính đầu tiên. Mỗi thế hệ đều có những thế mạnh riêng và việc hỗ trợ lẫn nhau là một phần của đời sống gia đình hiện đại.

Trong quá trình giúp cha mẹ thích nghi với thế giới số, người trẻ cũng học cách lắng nghe, thấu hiểu và đồng hành nhiều hơn với người thân.

Với Huy, thử thách lớn nhất không nằm ở công nghệ mà ở sự kiên nhẫn. "Mất kiên nhẫn thì hầu như lúc nào cũng có", anh thừa nhận. Thế nhưng sau mỗi lần như vậy, Huy lại nhớ đến những năm tháng mẹ kiên nhẫn dạy mình học tập và làm quen với cuộc sống. "Hồi xưa chắc mẹ cũng muốn nổi nóng nhiều lần lắm nhưng vẫn phải kiên nhẫn với mình. Giờ đến lượt mình phải học lại điều đó", anh chia sẻ.

Với Khuê Quỳnh, điều khó nhất không phải là hướng dẫn cách sử dụng AI mà là giúp cha mẹ cởi mở hơn với những công nghệ mới. Ban đầu còn dè dặt, mẹ cô thường đặt câu hỏi chưa đủ cụ thể nên nhận được những câu trả lời chưa đúng mong muốn. Sau gần một tháng được con gái hướng dẫn cách đặt câu lệnh hiệu quả hơn, bà đã tự tin hơn khi sử dụng AI để giải đáp những thắc mắc trong cuộc sống thường ngày.

Theo tiến sĩ Bùi Việt Thành (giảng viên Khoa Văn hóa học, Trường ĐH Khoa học xã hội và nhân văn TP.HCM), hiện tượng người trẻ trở thành "thầy công nghệ" của cha mẹ phản ánh sự thay đổi trong cách các thế hệ trao đổi tri thức trong gia đình hiện đại.

"Sự thay đổi vai trò này cho thấy quan hệ giữa các thế hệ trong gia đình đang trở nên linh hoạt và mang tính tương tác hai chiều hơn. Người trẻ không chỉ là người tiếp nhận mà còn trở thành người chia sẻ tri thức, trong khi cha mẹ sẵn sàng học hỏi từ con cái", tiến sĩ Thành nhận định.

Theo tiến sĩ Thành, những tương tác tưởng chừng rất nhỏ như hướng dẫn sử dụng điện thoại, cài đặt ứng dụng hay làm quen với AI lại tạo ra cơ hội để cha mẹ và con cái dành thời gian cho nhau nhiều hơn. Đó không chỉ là quá trình trao đổi kỹ năng mà còn là sự chia sẻ cảm xúc, góp phần củng cố sự gắn kết và niềm tin trong gia đình.

Tiến sĩ Thành nhìn nhận điều này đặc biệt có ý nghĩa trong bối cảnh nhịp sống hiện đại ngày càng gấp gáp và các thành viên trong gia đình đôi khi ít có cơ hội trò chuyện trực tiếp. Việc người trẻ đồng hành cùng cha mẹ trong quá trình tiếp cận công nghệ không chỉ giúp người lớn tuổi thích nghi với môi trường số mà còn góp phần duy trì sự kết nối giữa các thế hệ, trở thành điểm tựa giúp cha mẹ tiếp cận công nghệ một cách đúng đắn và an toàn.

Nếu trước đây cha mẹ là người dẫn con bước vào thế giới, thì ngày nay nhiều người trẻ đang giúp cha mẹ bước vào thế giới số. Sự đảo chiều vai trò ấy không chỉ là câu chuyện về công nghệ mà còn là câu chuyện về sự đồng hành, thấu hiểu và học hỏi lẫn nhau giữa các thế hệ trong một xã hội đang thay đổi rất nhanh.

Tin Gốc: Thanh Niên

Khi nhận được thông tin mình là đại biểu trẻ tuổi nhất tham dự ĐH Đoàn toàn quốc lần thứ XIII, Trương Nguyễn An Nhiên (nữ sinh lớp 10 Anh 1 - Trường THPT chuyên Quốc học Huế) bày tỏ thực sự rất bất ngờ và đầy tự hào.

"Tôi nghĩ rằng những nỗ lực của mình trong quá trình tham gia các hoạt động Đoàn, hoạt động ngoại khóa với tinh thần năng nổ, nhiệt huyết đã được ghi nhận và tin tưởng. Đó là niềm vinh dự rất lớn đối với một học sinh như tôi", An Nhiên nói.

Ngay từ khi theo dõi thông tin tuyên truyền về đại hội, Nhiên đã rất ấn tượng với khẩu hiệu hành động: "Bản lĩnh tự cường - Tiên phong sáng tạo - Làm chủ tương lai". Khẩu hiệu ấy khiến nữ sinh suy nghĩ rất nhiều về vai trò của người trẻ trong thời đại mới. "Tôi đặc biệt quan tâm đến những nội dung thảo luận liên quan đến đổi mới phương pháp học tập, nghiên cứu khoa học và định hướng nghề nghiệp cho học sinh từ sớm. Thầy cô và cha mẹ luôn khuyến khích chúng tôi chủ động, sáng tạo và dám thử thách bản thân. Tuy nhiên, để làm được điều đó, học sinh rất cần những "bệ phóng" phù hợp. Tôi kỳ vọng Đại hội Đoàn toàn quốc lần thứ XIII sẽ đề xuất những giải pháp, chương trình cụ thể để tạo điều kiện cho học sinh phát triển toàn diện, từ tri thức đến kỹ năng", An Nhiên bày tỏ.

Nữ sinh mong muốn mang đến đại hội tiếng nói của học sinh về một môi trường giáo dục hiện đại, nơi việc học kiến thức đi đôi với thực hành và trải nghiệm. Bên cạnh hoàn thiện chương trình học, cần đầu tư nhiều hơn cho phòng thí nghiệm, lớp học ứng dụng công nghệ, các sân chơi học thuật, hoạt động ngoại khóa sáng tạo và chương trình giao lưu quốc tế. Đây sẽ là cơ hội để học sinh rèn luyện kỹ năng giao tiếp, làm việc nhóm, xử lý tình huống, từ đó tự tin hơn trên hành trình làm chủ tương lai của mình.

Là đại biểu của tuổi trẻ thủ đô tham dự ĐH Đoàn toàn quốc lần thứ XIII, anh Vũ Trí Tuấn (giảng viên, Ủy viên Ban Thường vụ Thành đoàn Hà Nội, Bí thư Đoàn Trường ĐH Kinh tế Quốc dân) cho biết đã suy nghĩ rất nhiều về vai trò của thanh niên trong giai đoạn hiện nay. Theo anh, thanh niên không chỉ là lực lượng kế cận mà cần thực sự trở thành lực lượng tiên phong trong quá trình phát triển quốc gia.

"Tôi mong tổ chức Đoàn sẽ tiếp tục có những cơ chế mạnh mẽ hơn để hỗ trợ thanh niên nghiên cứu khoa học, khởi nghiệp sáng tạo, tham gia giải quyết các bài toán thực tiễn của đất nước; đồng thời tạo môi trường kết nối hiệu quả giữa thanh niên với doanh nghiệp, nhà đầu tư và nhu cầu của nền kinh tế", anh Tuấn chia sẻ.

Anh Tuấn cũng kỳ vọng Đoàn sẽ đóng vai trò lớn hơn trong việc trang bị cho thanh niên các năng lực của công dân thời đại mới như kỹ năng số, ngoại ngữ, tư duy đổi mới sáng tạo và khả năng thích ứng với những biến động nhanh chóng của thế giới. "Điều tôi mong đợi nhất ở đại hội lần này là khơi dậy mạnh mẽ hơn nữa khát vọng cống hiến của thanh niên Việt Nam, để mỗi người trẻ không chỉ là người thụ hưởng thành quả phát triển mà trở thành những người trực tiếp kiến tạo tương lai đất nước", anh Tuấn kỳ vọng.

Là một người con sinh ra và lớn lên ở miền núi, Sùng Mạnh Hùng (Tuyên truyền viên Trung tâm Dịch vụ công xã Đồng Văn, tỉnh Tuyên Quang) cảm thấy rất vinh dự và xúc động khi được trở thành đại biểu tham dự ĐH Đoàn toàn quốc lần thứ XIII. Đối với anh, đây không chỉ là niềm tự hào cá nhân mà còn là cơ hội để đại diện cho những người trẻ vùng cao mang tâm tư, nguyện vọng và khát vọng cống hiến đến với diễn đàn lớn nhất của tuổi trẻ cả nước.

"Có lẽ đây cũng là lần cuối cùng tôi tham dự đại hội với tư cách một đoàn viên, thanh niên. Chính điều đó khiến tôi càng thêm trân trọng những năm tháng tuổi trẻ đã qua, trân trọng những cơ hội được học tập, rèn luyện và cống hiến dưới màu áo Đoàn", anh Hùng bày tỏ.

Trưởng thành giữa núi rừng, chứng kiến những khó khăn của quê hương, anh Hùng luôn mong muốn góp một phần công sức để quảng bá hình ảnh vùng cao, lan tỏa những giá trị tốt đẹp của con người, văn hóa và bản sắc dân tộc. Với công việc trong lĩnh vực truyền thông số, anh càng nhận thức rõ trách nhiệm của mình trong việc kể những câu chuyện đẹp về quê hương bằng ngôn ngữ của thời đại mới, để nhiều người thêm hiểu, yêu và đồng hành cùng sự phát triển của các địa phương miền núi.

"Tôi kỳ vọng đại hội sẽ là nơi truyền cảm hứng, kết nối những người trẻ có chung khát vọng cống hiến, đồng thời mở ra thêm nhiều cơ hội để thanh niên miền núi phát triển toàn diện. Tôi cũng mong tiếng nói của thanh niên vùng cao sẽ được lắng nghe nhiều hơn, để những đề xuất, sáng kiến từ thực tiễn địa phương có thể góp phần vào sự phát triển chung của đất nước", anh Hùng kỳ vọng.

Đại diện cho thanh niên dân tộc Nùng, Nhạc Thị Hậu (Bí thư Chi đoàn thôn Chính Quân, xã Lục Yên, tỉnh Lào Cai) cũng rất vinh dự và tự hào khi được tham dự Đại hội Đoàn toàn quốc lần thứ XIII với tư cách là đại biểu chỉ định. Chị chia sẻ: "Đối với tôi, đây không chỉ là niềm vui lớn mà còn là trách nhiệm để mang tiếng nói, tâm tư và nguyện vọng của thanh niên vùng đồng bào dân tộc thiểu số đến với diễn đàn quan trọng của tuổi trẻ cả nước".

Là một cán bộ Đoàn cơ sở gắn bó với thanh niên nông thôn, chị Hậu nhận thấy thanh niên vùng cao hiện nay có rất nhiều khát vọng vươn lên, mong muốn được học tập, lập thân, lập nghiệp ngay trên quê hương mình. Tuy nhiên, bên cạnh những cơ hội mới, các bạn trẻ vẫn còn gặp không ít khó khăn về điều kiện tiếp cận tri thức, khoa học công nghệ, kỹ năng số và nguồn lực phát triển kinh tế.

Vì vậy, chị Hậu kỳ vọng Đại hội Đoàn toàn quốc lần thứ XIII sẽ đề ra những chủ trương, giải pháp thiết thực nhằm hỗ trợ thanh niên, đặc biệt là thanh niên vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Trong đó, cần quan tâm hơn đến các chương trình đào tạo nghề, hỗ trợ khởi nghiệp, chuyển giao khoa học kỹ thuật, nâng cao năng lực số để thanh niên có thêm cơ hội phát triển bản thân và đóng góp cho địa phương.

Tin Gốc: Thanh Niên