Tại Trường ĐH Khoa học xã hội và nhân văn (ĐH Quốc gia TP.HCM), nhiều sĩ tử khi vừa rời khỏi phòng thi đã lập tức “than trời” về độ khó đề thi đánh giá năng lực (V-ACT) đợt 2. Khảo sát nhanh với Thanh Niên, 9/9 thí sinh đến từ các trường khác nhau trên địa bàn TP.HCM cũng chung quan điểm độ khó đề V-ACT đợt 2 cao hơn đợt 1, song mỗi bạn lại có nhận định riêng về độ khó của từng môn. Trong đó, đa số nhất trí rằng môn toán là khó nhất.
“Thật lòng mà nói, em nghĩ điểm của mình sẽ chỉ hơn 500 một xíu”, Lã Vân Bình, học sinh lớp 12 Trường THPT Gò Vấp (P.Hạnh Thông, TP.HCM), kể trong tiếc nuối vì chưa thể cải thiện được điểm thi.
Cụ thể, nữ sinh cho rằng đề toán đợt 2 “không cho bấm máy tính nhiều”, buộc các bạn phải tự tính tay để tìm ra đáp án, đơn cử như câu về tham số hay về lim (giới hạn). Còn với phần tiếng Việt, nữ sinh nói gặp khó ở các câu hỏi liên quan tới ngữ pháp, tìm lỗi sai của câu…, cũng như ngữ liệu “hơi dài, đọc lướt sẽ không thể nắm rõ nội dung”.
Đặng Nguyên và Công Trường, học sinh lớp 12 Trường THPT Nguyễn Công Trứ (P.Thông Tây Hội, TP.HCM), đều cho rằng đề đợt 2 khó hơn đợt 1. Song, có bạn thấy tiếng Anh khó hơn, có bạn lại cảm nhận toán khó hơn so với đợt 1 cả hai từng dự thi. Tuy nhiên, cả hai đều đồng tình tư duy khoa học lần này thử thách hơn, đặc biệt với những môn không học nhưng vẫn thi như giáo dục kinh tế và pháp luật.
Đề đợt 2 “khó hơn nhiều luôn” so với đợt 1 là chia sẻ từ Phạm Thị Thu Thủy, học sinh lớp 12 Trường THPT Đức Linh (X.Đức Linh, tỉnh Lâm Đồng). “Tổng thể cả phần toán đều thử thách hơn, nhất là ở các câu về hình học và biểu đồ hình tròn. Đợt 1 em làm gần hết, nhưng tới lần này em còn chưa giải được một nửa”, Thủy bộc bạch. “Những phần thi khác thì em thấy có độ khó ngang ngửa đợt 1”, Thủy nói thêm.
Kết quả này khiến Thủy ít nhiều hụt hẫng, bởi sau khi hoàn thành đợt 1 em vẫn tiếp tục đi học thêm và tự ôn luyện với hy vọng có thể nâng điểm cao hơn.
Với Cao Vũ Khánh Linh và Lê Nguyễn Tường Vy, hai học sinh cuối cấp hiện theo học một trường THPT ở P.Thông Tây Hội, TP.HCM, cả phần thi toán thường và tiếng Việt đều khiến hai em “vò đầu bứt tai”. Hai nữ sinh đặc biệt thấy khó ở câu tiếng Việt hỏi về luật bằng trắc trong đoạn thơ cho sẵn. Còn các phần tư duy logic, phân tích số liệu cùng tư duy khoa học, hai nữ sinh đều thực hiện tốt.
“Em phải ‘lụi’ tới mười mấy câu toán”, Vy nói thêm.
Sau khi nghe học sinh chia sẻ trải nghiệm thi đợt 2, thầy Đặng Duy Hùng, quản lý hệ thống luyện thi Helius Education tại TP.HCM, cũng cho biết nhiều bạn “than toán khó, chỉ ai bấm máy được mới kêu bình thường”. Đây cũng là phần được các bạn thảo luận nhiều nhất ngay khi thi xong.
“Dưới góc nhìn một giáo viên dạy toán, tôi tin rằng nếu các bạn chỉ chăm chăm xử lý theo hướng tự luận thì sẽ thấy đề khó hơn đợt 1. Tuy nhiên, nếu các bạn xử lý kết hợp với máy tính Casio, vốn là một kỹ năng đòi hỏi nhiều kinh nghiệm, thì một số câu vẫn ra đáp án khá nhanh. Vì thế, tình hình chung là các bạn thí sinh sẽ cảm nhận rằng phần toán thường ở đề đợt 2 khó hơn đợt 1”, thầy Hùng nói.
Với những phần thi khác trong đề V-ACT đợt 2, thầy Hùng đánh giá độ khó giữ ổn định so với đợt 1. Riêng phần tiếng Việt có một số câu “hiếm gặp” như gieo vần cho thơ, còn phần phân tích số liệu có câu hỏi “đánh đố” vì thí sinh phải tự hiểu về dữ liệu tổng… Đây đều sẽ là những yếu tố cản trở thí sinh vươn tới mức điểm tối đa, theo nam giáo viên.
“Tôi cho rằng phổ điểm đợt 2 sẽ ngang ngửa với đợt 1, không quá chênh lệch như các năm trước đó. Đây là một thành công”, nam giáo viên nhìn nhận.
Ngược lại, Thượng Phúc Khang, học sinh Trường THPT Nguyễn Công Trứ, và Nguyễn Ngọc Kim Long, học sinh Trường THPT Nguyễn Trung Trực (P.An Hội Đông, TP.HCM), đều nhận định môn toán lần này “có ít câu gài hơn”, trong đó có nhiều câu “tặng điểm”. Đây cũng là lý do cả hai cho rằng đề toán “dễ thở” so với đợt 1, chỉ gặp trắc trở ở một câu hỏi là xác định quãng của m.
“Với tư duy logic và phân tích số liệu, chỉ cần đọc kỹ xíu là có thể giải được đáp án. Tụi em dự kiến sẽ đạt số điểm tốt hơn, khoảng hơn 800”, Khang và Long chia sẻ.
Trước đó vào giờ trưa, ĐH Quốc gia TP.HCM đã cung cấp thông tin nhanh về kỳ thi đợt 2, trong đó lưu ý kết quả thi dự kiến công bố vào ngày 6.6 tới. Thí sinh tra cứu điểm thi và tải giấy chứng nhận kết quả thi tại tài khoản đăng ký dự thi trên trang thông tin điện tử của kỳ thi đánh giá năng lực ĐH Quốc gia TP.HCM, tại địa chỉ: https://thinangluc.vnuhcm.edu.vn.
Năm nay, kết quả kỳ thi V-ACT được 118 trường ĐH-CĐ trên cả nước sử dụng trong tuyển sinh. Điều này tiếp tục khẳng định uy tín, chất lượng cũng như vai trò ngày càng quan trọng của phương thức đánh giá năng lực trong tuyển sinh ĐH.
Trước đó vào 5.4, kỳ thi V-ACT đợt 1 đã thu hút 133.489 thí sinh dự thi. Phổ điểm có dạng gần phân bố chuẩn với điểm trung bình và trung vị đều bằng 682. Phổ điểm trải rộng với độ lệch chuẩn bằng 141,2 thể hiện khả năng phân loại thí sinh tốt. Khoảng 30% thí sinh đạt dưới 600 điểm, 55% dưới 700 điểm và chỉ khoảng 6% đạt từ 900 điểm trở lên, cho thấy sự phân tầng rõ rệt giữa các nhóm năng lực.
Tổ chức giáo dục Shorelight tuần trước công bố báo cáo thường niên về tỷ lệ từ chối visa du học Mỹ, căn cứ dữ liệu do chính phủ cung cấp. Theo đó, tỷ lệ từ chối visa du học chạm mức 35% vào năm 2025, vượt qua đỉnh điểm của năm 2020 (33%).
Nhóm bị ảnh hưởng nhiều nhất là du học sinh từ châu Phi, khi gần 2/3 số đơn (64%) bị bác bỏ. Cá biệt, học sinh từ một số quốc gia như Sierra Leone và Somalia có tỷ lệ trượt lên đến hơn 90%.
Khu vực Nam Á cũng gia tăng rõ rệt. Ấn Độ, quốc gia dẫn đầu về số sinh viên quốc tế tại Mỹ, chứng kiến tỷ lệ từ chối tăng vọt, từ 36% năm 2023 lên 61% năm 2025. Ở các nước khác trong khu vực, 70-84% đơn xin visa bị từ chối.
Ngược lại, bức tranh tại Nam Mỹ có phần tươi sáng hơn khi tỷ lệ từ chối giảm xuống còn 22%. Tại châu Âu, con số này vẫn duy trì ổn định ở mức thấp, khoảng 9% trong suốt thập kỷ qua.
Thực trạng này được cho là hệ quả của việc thay đổi chính sách. Trong năm qua, chính phủ từng tạm dừng phỏng vấn để rà soát mạng xã hội và siết chặt quy trình kiểm tra an ninh, khiến sinh viên quốc tế, đặc biệt là tại các điểm nóng như Ấn Độ, chật vật để được hẹn phỏng vấn. Đề xuất giới hạn thời gian lưu trú tối đa 4 năm mà không được gia hạn tự động cũng là rào cản lớn.
Đại diện Bộ Ngoại giao Mỹ khẳng định cơ quan này duy trì các tiêu chuẩn cao nhất về an ninh quốc gia. Việc nhập cảnh vào Mỹ là một đặc quyền, không phải quyền lợi nghiễm nhiên. Mọi hồ sơ đều được xem xét kỹ lưỡng dựa trên luật pháp và hoàn cảnh của từng cá nhân.
Shorelight ước tính các đại học Mỹ có thể thất thu khoảng 3 tỷ USD học phí trong năm nay.
Ngoài ra, các chuyên gia lo ngại về những hệ lụy dài hạn, như sụt giảm chất lượng nghiên cứu do thiếu nguồn lực để đổi mới sáng tạo, mất lợi thế cạnh tranh trước các quốc gia đang thu hút nhân tài mạnh mẽ.
Năm học 2024-2025, khoảng 1,18 triệu sinh viên quốc tế đến Mỹ, đóng góp cho nền kinh tế nước này 55 tỷ USD. Trong đó, số du học sinh Việt là gần 25.600, tăng khoảng 16%, tiếp tục trong top 5 đông nhất.
Theo tiến sĩ Verónica Boix-Mansilla, nghiên cứu viên chính tại Project Zero - nhóm nghiên cứu thuộc Trường sau ĐH về giáo dục Harvard thuộc ĐH Harvard (Mỹ), con em của chúng ta đang sống trong một thời đại mới nơi xung đột ngày càng gia tăng, sự phân cực chính trị ngày càng rõ rệt và những bất định ngày càng bủa vây. Thực tế đó đòi hỏi một thế hệ người trẻ có năng lực chung sống và làm việc với những người có suy nghĩ, lối sống hoàn toàn khác mình.
Để làm được điều này, bà đề cập đến khái niệm "năng lực toàn cầu" (global competence) - tức năng lực hiểu biết, phân tích và hành động trước các vấn đề toàn cầu hoặc liên văn hóa. Bà lưu ý, năng lực toàn cầu không phải là sao chép ý tưởng của người khác để áp dụng ở đất nước mình hay tệ hơn là trở thành ai đó khác. Ngược lại, đó là hiểu rõ bản thân: biết mình là ai, đến từ nền văn hóa nào và tôn trọng những giá trị gì.
"Năng lực toàn cầu phải được xây dựng trên những người trẻ có kết nối vững chắc với văn hóa bản địa và biết cách chủ động, sáng tạo, sống có trách nhiệm khi bước ra thế giới", tiến sĩ Boix-Mansilla nêu quan điểm tại hội thảo quốc tế "Việt Nam - Điểm chạm học thuật toàn cầu" tổ chức mới đây ở Dinh Độc Lập.
Kể với Thanh Niên, bà Boix-Mansilla khẳng định trong bối cảnh toàn cầu hóa, căn tính dân tộc là yếu tố vô cùng quan trọng. Nếu hòa tan quá mức (over-adaptation), bạn trẻ tăng nguy cơ bị khủng hoảng căn tính cá nhân và dễ đối diện với các vấn đề sức khỏe tinh thần. Nhưng ngược lại, nếu chỉ giữ khư khư căn tính Việt mà không chịu khó tìm hiểu về những nền văn hóa khác, khả năng thích nghi của các bạn với trật tự toàn cầu mới cũng bị hạn chế.
Căn tính dân tộc cũng cần đề cao khi người trẻ phát triển năng lực toàn cầu.
"Người trẻ cần học tiếng Anh không chỉ để hiểu những gì đang diễn ra ở New York và Điện Buckingham, mà còn để kể câu chuyện xảy ra ở đất nước nơi mình thuộc về cũng như tăng cường hiện diện trong những cuộc đối thoại toàn cầu", bà nói. Điều này đặc biệt quan trọng vì trong một thế giới mở, các bạn cần kết nối hiểu biết về địa phương với hiểu biết toàn cầu để đi tìm lời giải cho các vấn đề cộng đồng mình đang gặp phải.
Đồng tình, tiến sĩ Murat Günel, nguyên Tổng giám đốc The Koç School (Thổ Nhĩ Kỳ), cho biết nhiều học sinh trường ông chuộng đi nước ngoài để làm việc, trải nghiệm, từ Thái Lan, Ấn Độ đến Anh, Mỹ. Trong số đó, có em cho rằng việc tìm hiểu văn hóa nước mình là điều gì đó "tầm thường" và việc tỏ tường những nền văn hóa khác mới là "đẳng cấp".
"Các em chưa biết rằng, nếu không hiểu mình thì chẳng thể hiểu được người", ông nói.
Đó là lý do nam tiến sĩ khuyên người trẻ cần nắm chắc nguồn lực nội tại của bản thân trước, từ đó mới có thể chuyển hóa thành điều khác. Ví dụ việc học ngoại ngữ như tiếng Anh phải được xây dựng trên vốn liếng của ngôn ngữ mẹ đẻ - ở trường hợp này là tiếng Việt.
Ông Trung Lê, đồng sáng lập ReGenerating Education (Mỹ), cho biết trong một trật tự thế giới mới, một niềm tin cũ đang quay trở lại. Đó là đặt người trẻ vào những vấn đề thật, với quyền chủ động thực sự để tạo ra tác động đến xã hội thay vì chỉ để các em học trong những tòa "tháp ngà" học thuật. Điều này đã và đang thay đổi mục đích của việc học, từ "Con biết được bao nhiêu kiến thức?" thành "Con biết mình sẽ trở thành kiểu người thế nào?".
Đồng tình, tiến sĩ Verónica Boix-Mansilla lưu ý thế giới ngày nay đòi hỏi nhiều hơn ở việc học. Không chỉ là học kiến thức, mà còn phải học cách bảo vệ Trái đất, học cách tránh xung đột, học cách làm chủ những tiến bộ kỹ thuật, công nghệ... "Tri thức không còn cố định mà liên tục sinh sôi, khiến những điều ta biết rõ hôm nay có thể chẳng là gì vào ngày mai", bà chia sẻ.
Nghệ sĩ Thanh Bùi, nhà sáng lập Trường phổ thông liên cấp Việt Nam Tinh Hoa (TP.HCM), chung quan điểm. Làm quen với sự thay đổi sẽ là kỹ năng sống còn, ông nhận định, vì ngày nay đã không còn cái gọi là "an toàn tuyệt đối". "Hàng chục nghìn gia đình nhận email lúc 6 giờ sáng để nhận tin mình bị sa thải vì cắt giảm nhân sự không còn là điều mới mẻ", ông chia sẻ.
"Trẻ cần học cách đủ dũng cảm chấp nhận sự thay đổi và chủ động thích nghi với nó", ông nói thêm.
Tiến sĩ Nguyễn Thị Diệu Anh, giảng viên ở Khoa Tâm lý học, Trường ĐH Khoa học xã hội và nhân văn (ĐH Quốc gia TP.HCM), thì lưu ý thêm song song với kiến thức, các em cũng cần được giáo dục nhận thức và hành vi về sức khỏe tâm thần, và yếu tố này cũng phải tích hợp trong bộ khung năng lực toàn cầu. "Để thành công, điều này cần có sự chung tay, đồng thuận giữa ba bên là giáo viên, phụ huynh và nhà trường", bà nói.
10 chuyên đề ôn tập môn ngữ văn thuộc chương trình Bí quyết ôn thi tốt nghiệp THPT đạt điểm cao năm 2026 do giáo viên Đỗ Đức Anh, Trường THPT Bùi Thị Xuân (P.Bến Thành), hướng dẫn được phát ở chuyên mục giáo dục trên các nền tảng: thanhnien.vn, fanpage Facebook và kênh YouTube của Báo Thanh Niên.
https://www.youtube.com/watch?v=W7H7OyRoCB4
Trong chuyên đề 4, Trạm văn thực chiến - Đọc hiểu văn bản nghị luận, giáo viên Đỗ Đức Anh giúp học sinh vận dụng lý thuyết đã học ở chuyên đề 3 để thực hành giải đề đọc hiểu một cách thành thạo, đúng hướng và đạt điểm tối đa. Rèn luyện kỹ năng đọc hiểu văn bản nghị luận qua các đề thực tiễn.
Thực chiến sẽ giúp học sinh rút kinh nghiệm sâu sắc cho bản thân để làm tốt câu đọc hiểu văn bản nghị luận; Xác định đúng dạng câu hỏi để áp dụng chiến lược phù hợp; Luyện đề thực tế để thành thạo kỹ năng làm bài; Rèn khả năng đọc nhanh – hiểu sâu – trả lời chuẩn xác. Phân tích từng câu hỏi theo hướng tư duy thi thật giúp học sinh tối ưu hóa thời gian làm bài và nâng cao khả năng xử lý câu hỏi khó, phân hóa cao.
Trước đó, vào ngày 29.4, Báo Thanh Niên đã phát sóng chuyên đề 3 - Chinh phục 10 dạng câu hỏi đọc hiểu văn bản nghị luận. Tại đây, giáo viên Đỗ Đức Anh giúp học sinh hiểu rõ cấu trúc và đặc trưng văn bản nghị luận; Nắm chắc các dạng câu hỏi về luận đề, luận điểm – lý lẽ – thao tác lập luận - bằng chứng; Biết cách phân tích quan điểm và lập luận của tác giả; Có công thức trả lời ngắn gọn nhưng đủ ý và tránh các lỗi sai phổ biến khi làm đọc hiểu văn nghị luận.
Từ 20.4 đến 23.5, vào các khung giờ cố định (16 giờ 30, 18 giờ 30 và 20 giờ 30) thứ hai đến thứ bảy hàng tuần, Báo Thanh Niên lần lượt phát sóng trực tiếp 88 chuyên đề Bí quyết ôn thi tốt nghiệp THPT đạt điểm cao tại các địa chỉ thanhnien.vn, Facebook.com/thanhnien và YouTube Báo Thanh Niên.
88 chuyên đề ôn tập kiến thức do các giáo viên giàu kinh nghiệm tại TP.HCM xây dựng, gồm: Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong, chuyên Trần Đại Nghĩa, Bùi Thị Xuân, Lê Quý Đôn, Marie Curie, Nguyễn Hiền, Quốc tế Á Châu… Qua mỗi chuyên đề ôn thi trực tuyến, giáo viên sẽ giúp học sinh tiết kiệm thời gian, tận dụng lợi thế của công nghệ để hứng thú với việc học, tích lũy kiến thức cho kỳ thi quan trọng sắp đến.
Sau các khung giờ nói trên, các chuyên đề vẫn xuất hiện trên các nền tảng thanhnien.vn, Facebook.com/thanhnien và YouTube Thanh Niên. Học sinh sử dụng bất kỳ thiết bị (điện thoại thông minh, máy tính cá nhân hay máy tính cố định) và chỉ cần kết nối internet đều có thể tiếp cận nội dung hệ thống kiến thức của 9 môn thi trong kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026.
Học sinh có thể truy cập vào các nền tảng của Báo Thanh Niên hoặc quét mã QR từ lịch phát sóng để xem trực tiếp chương trình Bí quyết ôn thi tốt nghiệp THPT năm 2026 vào đúng khung giờ hoặc xem lại 88 chuyên đề ôn thi tốt nghiệp THPT đã phát.
Lịch phát sóng tuần từ 27.4 đến 2.5 các chuyên đề ôn thi tốt nghiệp năm 2026
