Ngày 1/4, Apple tròn 50 tuổi và Espinosa trở thành nhân viên duy nhất chứng kiến hành trình phát triển qua nửa thế kỷ của hãng.
Sau khi các nhà đồng sáng lập Steve Jobs và Steve Wozniak ký giấy tờ khai sinh ra Apple Computer ngày 1/4/1976, Espinosa trở thành người thứ tám đầu quân cho công ty công nghệ nhỏ bé chuyên lắp ráp máy tính tại “trụ sở” ở gara sau nhà Steve Jobs.
“Đó là khoảng thời gian đầy hứa hẹn nhưng cũng đầy lo âu”, Espinosa kể lại với giới truyền thông. “Bạn có một ý tưởng tuyệt vời, lập nên một công ty nhưng rồi không tìm được khách hàng, hoặc không quản lý nổi tăng trưởng dẫn đến phá sản là chuyện thường tình”.
Steve Jobs, Steve Wozniak, Chris Espinosa và những nhân viên đầu tiên khác đều từng học tại trường trung học Homestead ở Cupertino, California. Họ quen nhau khi cùng mày mò và trò chuyện tại Câu lạc bộ Máy tính Homebrew, nhóm được lập ở Menlo Park, California.
Espinosa nhận được 2.000 cổ phiếu khi Apple phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) năm 1980, hiện giá trị khoảng 114 triệu USD. Kể từ khi phụ trách lập trình cho máy tính đời đầu của Apple, công việc của Espinosa thay đổi nhiều lần trong suốt 50 năm, nhưng ông chưa bao giờ rời Apple.
Ông hiện 64 tuổi, làm trong nhóm phát triển hệ điều hành Apple TV và có thâm niên nhất tại Apple, hơn bất kỳ thành viên nào trong ban lãnh đạo. Điều này được đánh giá hiếm có ở Thung lũng Silicon, nơi các công ty khởi nghiệp rồi đóng cửa nhanh chóng và kỹ sư đổi việc vài năm một lần.
Được Steve Jobs tuyển từ năm 14 tuổi
Năm 1976, Espinosa, đang là học sinh trung học, gặp “đàn anh” Steve Jobs tại Byte Shop, một cửa hàng máy tính có cơ sở ở Mountain View. Jobs mời Espinosa viết chương trình cho Apple II, sản phẩm về sau trở thành một trong những máy tính cá nhân phổ biến đầu tiên, bằng BASIC – ngôn ngữ lập trình nay đã lỗi thời.
Năm 1978-1981 là quãng gián đoạn duy nhất của Espinosa với Apple do theo học Đại học California, nhưng vẫn làm bán thời gian (part-time), như viết sách hướng dẫn sử dụng dài hơn 200 trang cho Apple II. Đến 1981, Jobs thuyết phục Espinosa bỏ học để toàn tâm toàn ý cho Apple.
Năm 1985, Jobs rời Apple sau mâu thuẫn với ban lãnh đạo và John Sculley, giám đốc điều hành khi đó. Trong hơn một thập kỷ tiếp theo, công ty rơi vào tình trạng mất phương hướng và lao dốc tài chính.
“Rất nhiều giá trị xuyên suốt của Apple vẫn còn đó, là khát vọng làm nên những điều lớn lao, dẫn dắt bởi giá trị”, Greg Joswiak, Phó chủ tịch cấp cao phụ trách tiếp thị toàn cầu của Apple, người gia nhập công ty năm 1986 và có thâm niên nhất trong đội ngũ lãnh đạo, nói. “Nhưng chúng tôi cũng nhiều lần chệch hướng”.
Mỗi khi điều đó xảy ra, Apple tiến hành sa thải “hết lần này đến lần khác”, theo Espinosa. Thế nhưng ông vẫn được giữ lại vì quản lý nhân sự nói ông đã làm cho công ty quá lâu, đến mức gói trợ cấp thôi việc quá tốn kém. “Tôi đã tự hỏi mình sẽ làm gì vì không có bằng đại học và chỉ làm cho một công ty”, ông kể. “Nhưng tôi đã ở đây từ đầu, vậy thì tôi sẽ ở lại cho đến khi nghỉ hưu”.
Espinosa gọi sự kiện năm 1997 là “bước ngoặt” với Apple. Steve Jobs trở lại, kéo theo sự ra đời của iPod và iPhone vài năm sau đã định hình ngành điện tử tiêu dùng ngày nay. “Vào những năm 1970, ý tưởng sở hữu một chiếc máy tính trong nhà, hoặc một chiếc mà bạn mang theo bên mình hoặc đeo trên cổ tay là không thể tưởng tượng nổi, có lẽ còn đáng sợ và kỳ quặc nữa”, ông nói.
Trong nửa thế kỷ, Apple đã khởi nghiệp, vượt qua giai đoạn sa sút rồi vươn lên lần nữa để trở thành một trong những công ty giá trị nhất thế giới. Steve Jobs, qua đời năm 2011, trở thành đề tài của ít nhất hai bộ phim, trong đó có một phim được đề cử Oscar.
Hiện Apple được định giá gần 4.000 tỷ USD, tạo ra hơn 100 tỷ USD lợi nhuận mỗi năm và có 2,5 tỷ điện thoại, tablet, máy tính, tai nghe và đồng hồ thông minh đang được sử dụng trên khắp thế giới. Họ một lần nữa đứng trước những thách thức mới như doanh thu phụ thuộc vào iPhone, cơn sốt AI, tăng trưởng chững lại, biến động thuế quan và chuỗi cung ứng, chống độc quyền.
“Một phần trong giới công nghệ chỉ là tìm kiếm bong bóng tiếp theo rồi nhanh chóng rút ra trước khi bong bóng vỡ, nhưng đó không phải điều chúng tôi làm ở Apple”, Espinosa nói.
Theo Nền tảng Kỹ thuật số về Cảnh báo sớm và Quản lý rủi ro (SASSLA), địa chấn kế ở trạm Raspberry Shake gần sân vận động Estadio Azteca tại thủ đô Mexico City phát hiện màn ăn mừng của cổ động viên sau bàn thắng của cầu thủ Julián Quiñones và Raúl Jiménez đội Mexico và lưới Ecuador ngày 1/7 đã gây ra tín hiệu nhân tạo đáng chú ý.
Viện nghiên cứu Địa chất học và Khí quyển Mexico (IIEGA) xác nhận thông tin trên, nhưng không nêu rõ cường độ. Trong khi đó, trang Milenio dẫn lời John E. Vidale, Giám đốc Trung tâm Động đất Nam California, rằng động đất do năng lượng từ đám đông gây ra thường không vượt quá 2 độ theo thang Richter.
Các nhà địa vật lý trước đó cũng đo được hai trận rung lắc ở thành phố Bergen, Na Uy, khi đội nhà ghi bàn ở vòng đấu loại trực tiếp của World Cup 2026 ngày 17/6 và 23/6.
Theo Wired, hiện tượng tương tự cũng từng được ghi nhận trong trận đấu đầu tiên của Mexico với Đức tại World Cup 2018 tại Nga. Sau bàn thắng của cầu thủ Hirving Lozano, Viện IIEGA xác định một tín hiệu địa chấn nhân tạo, có thể do đám đông người hâm mộ nhún nhảy gây ra.
Vài năm gần đây, các chuyên gia sử dụng thuật ngữ "động đất nhân tạo" để mô tả loại rung động bất thường mà hệ thống địa chấn ghi lại trong những sự kiện thể thao hoặc biểu diễn quy mô lớn. Tuy nhiên, một số chuyên gia lại cho rằng đó không phải là từ phù hợp để mô tả hiện tượng.
Khoa Địa khoa học tại Đại học Durham (Anh) định nghĩa động đất nhân tạo là "động đất do con người" thông qua những hoạt động làm thay đổi đặc điểm địa chất như xây nhà cao tầng, khai thác nước ngầm, đào hầm, tăng cường khai thác dầu, cắt phá thủy lực hoặc lưu trữ khí dưới lòng đất. Dựa trên định nghĩa này, rung động mà hệ thống SASSLA phát hiện sau bàn thắng của đội tuyển Mexico không thể gọi là động đất nhân tạo. Có nghĩa, để phân loại là "động đất", chuyển động mặt đất phải gắn liền với quá trình địa chất, chứ không đơn thuần là việc địa chấn kế ghi lại nhiễu động.
Arturo Iglesias, nhà nghiên cứu ở Viện Địa vật lý thuộc Đại học tự trị quốc gia Mexico, từng lý giải, dù hoạt động của con người tạo ra những chuyển động mà địa chấn kế có thể nghi nhận, đó không phải hiện tượng địa chất thực sự, có khả năng đo đạc quy mô địa chấn hoặc gây ra thay đổi gần mặt đất.
Tuy nhiên, rung động khác thường do chuyển động của hàng nghìn người như ở trận đấu giữa Mexico Ecuador đang trở thành một hướng nghiên cứu mới. Theo Independent, việc hiểu rõ hơn tín hiệu kiểu này sẽ giúp phát triển phương pháp phân tích hoạt động địa chấn chính xác hơn, góp phần phân biệt những loại rung động khác nhau dễ dàng hơn.
Ngoài ra, nhà nghiên cứu có thể phát triển ứng dụng như kỹ thuật giao thoa địa chấn, dựa vào rung động tạo bởi các nguồn thường nhật để nghiên cứu cấu trúc gần mặt đất mà không cần sử dụng thuốc nổ hoặc phụ thuộc vào động đất tự nhiên. Nghiên cứu loại dữ liệu này cũng giúp kiến trúc sư xây dựng tòa nhà và khán đài chịu rung động tốt hơn.
Theo Phys.org, một nhóm nhà thiên văn lần đầu tiên phát hiện bầu khí quyển bao quanh hành tinh đá giống Trái Đất, nằm trong vùng có thể ở được quanh sao chủ. Phát hiện mới cung cấp bằng chứng thuyết phục nhất chứng minh những hành tinh có thành phần và nhiệt độ tương tự Trái Đất với tiềm năng hỗ trợ sự sống, có thể tồn tại bên ngoài hệ Mặt Trời.
Trong bài báo công bố hôm 16/7 trên tạp chí Science, nhóm nghiên cứu đứng đầu là Collin Cherubim, nhà khoa học hành tinh tại Đại học Harvard, phát hiện khí heli thoát ra từ bầu khí quyển của LHS 1140 b, hành tinh đá ngoài hệ Mặt Trời cách Trái Đất khoảng 48 năm ánh sáng. Được phát hiện vào năm 2017, LHS 1140 b có khối lượng lớn gấp 5 lần Trái Đất hơn 5 lần và bán kính lớn hơn 1,7 lần. Hành tinh này quay quanh một ngôi sao lùn đỏ có khối lượng và kích thước bằng khoảng 1/5 Mặt Trời và mát hơn đáng kể. Đặc biệt, LHS 1140 b nằm trong vùng ở được của ngôi sao với nhiệt độ và điều kiện thích hợp để nước lỏng tồn tại trên bề mặt hành tinh.
Giới thiên văn đã phát hiện hàng nghìn hành tinh ngoài hệ Mặt Trời, bao gồm một số hành tinh đá nằm trong vùng ở được quanh sao chủ, nhưng xác định những hành tinh đó có khí quyển hay không vẫn là thách thức lớn. Mô hình lý thuyết của Cherubim và đồng nghiệp dự đoán khí heli ở tầng thượng quyển của LHS 1140 b đang dần thoát vào không gian. Để kiểm chứng, họ sử dụng quang phổ kế WINERED ở Đài quan sát Las Campanas trên sa mạc Atacama của Chile để theo dõi LHS 1140 b và hành tinh khác cùng hệ vào một đêm tháng 9/2024 khi cả hai di chuyển phía trước sao chủ.
Theo Science Alert, các nhà nghiên cứu nhận thấy một số bước sóng ánh sáng bị khí quyển hành tinh hấp thụ. Họ phát hiện dấu hiệu LHS 1140 b có khí quyển giàu heli và khí này đang thoát vào không gian ở tốc độ hàng trăm nghìn kilogram mỗi giây. Dòng khí thoát ra bị nung nóng tới hơn 4.700 độ C, có khả năng chịu ảnh hưởng của gió sao hoặc tương tác từ giữa hành tinh và ngôi sao. Điều khiến nhóm nghiên cứu ngạc nhiên là LHS 1140 b vẫn còn khí quyển sau hơn 3 tỷ năm.
Các nhà khoa học suy đoán ngoài heli, có những khí khác trong khí quyển của LHS 1140 b và một phần bầu khí quyển bị mất đi do bức xạ sao. Tuy nhiên, ngôi sao lùn đỏ trong hệ đã 6 tỷ năm và hoạt động bức xạ cực đoan bắt đầu dịu đi. Dù một phần khí helium đang từ từ thoát đi theo thời gian, nhóm nghiên cứu hy vọng hành tinh LHS 1140 b vẫn sẽ giữ được bầu khí quyển.
Kết quả nghiên cứu của Cherubim và đồng nghiệp cho thấy, tìm kiếm khí thoát ra bằng thiết bị quan sát trên mặt đất có thể trở thành công cụ quan trọng để nghiên cứu khí quyển của hành tinh đá ngoài hệ Mặt Trời. Cherubim chia sẻ, ông muốn xác định toàn bộ thành phần bầu khí quyển của LHS 1140 b và tìm hiểu hành tinh có đại dương bao phủ bề mặt hoặc đặc điểm nào khác liên quan đến sự sống hay không. Nhóm nghiên cứu cũng sẽ sử dụng mô hình máy tính để tìm kiếm những hành tinh tương tự.
Trong thời đại số, quyền riêng tư là tài sản quý giá nhất. Nhiều người dùng thông thái đã biết cách bật tính năng DNS-over-HTTPS (DoH) trên Windows 11 để mã hóa các yêu cầu truy cập trang web, biến chúng thành những đoạn mã không thể đọc được. Tuy nhiên, một sự thật đáng lo ngại vừa được hé lộ, đó là Windows 11 không phải lúc nào cũng tuân thủ mệnh lệnh của chủ nhân.
Cơ chế của Windows 11 vốn ưu tiên tính thông suốt của kết nối. Khi hệ thống gặp trục trặc nhỏ về cấu hình, mạng không tương thích hoặc đơn giản là máy chủ DNS mã hóa phản hồi chậm, Windows 11 sẽ tự ý chuyển về chế độ văn bản thuần túy (Plaintext).
Điều này đồng nghĩa với việc toàn bộ dấu vết lướt web của bạn sẽ bị phơi bày trước nhà cung cấp dịch vụ mạng (ISP) hoặc những kẻ tò mò trong cùng mạng Wi-Fi. Đáng nói, quá trình này diễn ra hoàn toàn âm thầm, không có bất kỳ thông báo nào hiện lên để bạn biết rằng mình đang… 'lướt web lộ thiên'.
Ngay cả khi bạn đã cài đặt các máy chủ DNS uy tín như Cloudflare (1.1.1.1) hay Quad9 (9.9.9.9), Windows vẫn có thể phớt lờ chúng khi bạn kết nối vào một mạng Wi-Fi mới. Hệ thống thường có xu hướng tin tưởng các cấu hình mạng lạ hơn là cài đặt bảo mật cá nhân của người dùng để đảm bảo không bị mất kết nối mạng.
Để chấm dứt tình trạng này, người dùng không nên chỉ dựa vào cài đặt mặc định của hệ thống.
Mặc dù việc bật DoH đã là một bước tiến lớn, nhưng hiểu rõ cách hệ điều hành 'lách luật' sẽ giúp bạn thực sự làm chủ được sự riêng tư của mình trên không gian mạng.
