Sau 25 năm đồng hành cùng Tiếp sức mùa thi, nếu nhìn lại ở quy mô quốc gia, bà nghĩ chương trình này đã góp phần thay đổi điều gì lớn nhất trong văn hóa giáo dục và tinh thần xã hội VN?
Bà Trần Phương Nga: Nhìn lại hành trình một phần tư thế kỷ, sự thay đổi lớn nhất mà Tiếp sức mùa thi mang lại không nằm ở những con số, mà là sự chuyển dịch trong nhận thức của xã hội: biến một kỳ thi áp lực, lo âu thành một trải nghiệm ấm áp, nơi các em luôn có cộng đồng đồng hành.
Sự đồng hành này chính là cách hiện thực hóa niềm tin lớn nhất của Tập đoàn: “Học hỏi để hạnh phúc trọn đời – Happy Learning Life'”. Việc học hay việc thi, suy cho cùng không phải là áp lực nặng nề, mà là hành trình để các em lớn lên trong sự yêu thương và hạnh phúc.
Trước đây, thi cử là câu chuyện riêng của mỗi gia đình, một cuộc chiến cân não mà sĩ tử phải tự vượt qua. Tiếp sức mùa thi xuất hiện đã chứng minh giáo dục là trách nhiệm chung của toàn xã hội. Từ đó, chương trình đã khơi dậy và định hình một “văn hóa hỗ trợ” rất đẹp trong giáo dục VN – nơi người đi trước dìu dắt, nâng đỡ người đi sau, xóa nhòa khoảng cách giàu nghèo, vùng miền để không một học sinh nào bị bỏ lại phía sau.
Về mặt tinh thần, 25 năm qua chương trình đã góp phần tạo nên một biểu tượng đẹp cho thanh niên VN: sống tử tế, trách nhiệm và chủ động dấn thân. Đây cũng là mục tiêu xuyên suốt của các tổ chức thanh niên, sinh viên qua các phong trào lan tỏa lớn.
Giờ đây, Tiếp sức mùa thi đã trở thành một “ký ức tập thể” gắn kết các thế hệ người Việt, truyền đi nguồn cảm hứng mạnh mẽ để cộng đồng cùng chung tay đóng góp và sẻ chia nhiều hơn.
Có ý kiến cho rằng những chương trình như Tiếp sức mùa thi không chỉ hỗ trợ thi cử, mà thực chất đang góp phần hình thành một thế hệ công dân biết sẻ chia, trách nhiệm và phụng sự cộng đồng. Bà nhìn nhận vai trò giáo dục ngoài lớp học này như thế nào?
Tôi hoàn toàn đồng ý. Những bài học lớn nhất về tình người và nhân cách thường không nằm trong sách giáo khoa, mà đến từ chính những trải nghiệm thực tế.
Khi các bạn trẻ thức khuya dậy sớm, dành thời gian và công sức để giúp đỡ những người khác, đó là lúc tinh thần công dân được hình thành một cách tự nhiên nhất. Qua mỗi mùa tiếp sức, người trẻ không chỉ học được sự đồng cảm, trách nhiệm, mà còn rèn luyện được kỹ năng làm việc nhóm và tính chủ động với các vấn đề của xã hội.
Đây là một hình thức “giáo dục trải nghiệm” rất quan trọng để nuôi dưỡng nên những con người toàn diện. Bởi một xã hội phát triển bền vững và văn minh cần những người không chỉ giỏi chuyên môn mà còn biết quan tâm đến cộng đồng, chung tay chia sẻ các trách nhiệm xã hội.
Nghị quyết 68-NQ/TW của Bộ Chính trị khẳng định kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng của đất nước. Theo bà, trách nhiệm lớn nhất của doanh nghiệp tư nhân trong thời đại mới có còn dừng ở tăng trưởng kinh tế, hay phải mở rộng sang việc kiến tạo giá trị xã hội và phát triển con người?
Tăng trưởng kinh tế giúp doanh nghiệp tự nuôi sống mình, nhưng biết lo cho con người và xã hội mới giúp doanh nghiệp sống mãi trong lòng người tiêu dùng.
Tại Thiên Long, các hoạt động trách nhiệm xã hội không phải là chi phí ngắn hạn, mà là khoản đầu tư dài hạn vào tài sản lớn nhất của đất nước: con người. Khi đồng hành cùng giáo dục, chúng tôi đang góp phần xây dựng một nền móng vững chắc. Xã hội có văn minh, tri thức có phát triển thì doanh nghiệp mới có môi trường để tăng trưởng bền vững. Đó là mối quan hệ cộng sinh.
Doanh nghiệp ngày nay không thể chỉ đo thành công bằng doanh thu. Vai trò lớn hơn là tạo ra giá trị dài hạn cho cộng đồng, cân bằng giữa kinh tế và trách nhiệm xã hội. Đây cũng là bài toán giúp doanh nghiệp phát triển bền vững.
Đồng hành cùng giáo dục là chiến lược xuyên suốt từ ngày đầu thành lập, chúng tôi kiên trì với sứ mệnh mang lại trải nghiệm học tập hạnh phúc, để việc học là niềm vui chứ không phải gánh nặng. Chỉ khi đó, giáo dục mới có thể khai phóng và phát triển tối ưu tiềm năng riêng có của mỗi người.
Từ góc nhìn của một doanh nghiệp VN đã đi cùng giáo dục suốt nhiều thập niên, bà đánh giá thế nào về mối quan hệ giữa giáo dục, chất lượng nguồn nhân lực và năng lực cạnh tranh quốc gia?
Mối quan hệ này là một chuỗi giá trị nhân quả tất yếu. Giáo dục chính là cái gốc, con người là cái thân, còn sự giàu mạnh của đất nước chính là hoa trái. Gốc có vững, có sâu thì thân mới khỏe, hoa trái mới ngọt được.
Là một doanh nghiệp trực tiếp sử dụng lao động và vận hành chuỗi cung ứng, chúng tôi hiểu rất rõ rằng sức mạnh của VN khi bước ra thế giới nằm ở trí tuệ và bàn tay của thế hệ trẻ. Vì vậy, đầu tư cho giáo dục, chăm chút cho từng học sinh từ cây bút, quyển vở cho đến niềm vui học hỏi mỗi ngày chính là cách Thiên Long mong muốn được góp phần xây dựng nền móng cho một VN tự cường và sáng tạo trong tương lai.
Sau 25 năm chứng kiến hàng triệu sinh viên tình nguyện khoác áo xanh tình nguyện, điều gì khiến bà tin tưởng nhất vào thế hệ trẻ VN hôm nay?
Đôi lúc xã hội hay lo lắng thế hệ trẻ bây giờ được sống đầy đủ quá, lại mê công nghệ nên dễ khép kín hay thờ ơ. Nhưng suốt 25 năm qua, từ những ngày đầu Thiên Long đồng hành cùng chiến dịch, cứ nhìn màu áo xanh tình nguyện ra quân là tôi thấy vững tâm hơn nhiều. Có đi cùng, có trò chuyện mới thấy các bạn trẻ hôm nay đáng tin và đáng tự hào lắm.
Sự tin tưởng đó trước hết đến từ tinh thần sẵn sàng hành động vì cộng đồng. Người trẻ hôm nay quan tâm nhiều hơn tới các giá trị xã hội, môi trường và phát triển bền vững. Các bạn trẻ không chỉ muốn thành công cho riêng mình mà còn muốn tạo ra tác động tích cực cho xã hội. Các bạn bây giờ giỏi lắm, năng động và rất nhạy bén; đi làm tình nguyện không chỉ bằng cái công, cái sức thuần túy, mà dùng công nghệ để giúp thí sinh nhanh hơn, chu đáo hơn.
Dù thế giới đổi thay hay công nghệ hiện đại thế nào, cái cốt lõi là lòng trắc ẩn và sự sẻ chia của người trẻ vẫn vẹn nguyên ở đó. Các bạn không bớt đi lòng tốt, mà đang làm cho nó trở nên năng động, thực tế và lan tỏa mạnh mẽ hơn. Nhìn vào nguồn năng lượng tích cực này, Thiên Long như được tiếp sức để kiên trì đi tiếp hành trình của mình với một niềm tin lớn vào tương lai.
Chiều đến, dưới chân chùa Thiên Mụ (TP.Huế) lại tấp nập các bạn trẻ. Các bạn trẻ đến đây không chỉ thưởng thức món "đậu hũ quốc dân" thơm ngon, mà đây còn là địa điểm tụ tập cực chill vào những ngày hè.
Chị Lê Thị Kim Oanh, bên gánh đậu hũ hơn 20 năm, tay vừa thoăn thoắt múc đậu vừa nhanh miệng cười cho biết từ đầu tháng 4 đến nay đông nghẹt khách, có nhiều lúc không có chỗ ngồi, nhiều bạn mua đậu hũ xong ngồi trên thềm vừa ăn vừa ngắm cảnh.
Giữa không khí mát mẻ của buổi chiều bên dòng sông Hương, tay cầm chén đậu hũ thơm ngon, sánh mịn quả là địa điểm lý tưởng cho các buổi tụ họp của giới trẻ.
Nguyễn Đình Bảo An, sinh viên Trường đại học Sư phạm - Đại học Huế, cho hay bạn thường xuyên cùng bạn bè hay tụ tập tại đây, vừa ăn đậu hũ vừa ngắm nhìn thành phố lúc hoàng hôn. Dù đã tới đây suốt 3 năm đại học, nhưng hương vị của gánh đậu hũ dưới chân chùa Thiên Mụ vẫn thơm ngon như những ngày đầu...
Không chỉ làm ấm bụng mỗi buổi xế chiều, hoàng hôn bên chùa Thiên Mụ là tọa độ "sống ảo" được nhiều bạn trẻ đến Huế mê mẩn. Lê Nguyễn Anh Thư, du khách trẻ đến từ Hải Phòng, vừa đặt chân đến Huế đã tranh thủ cuối giờ chiều đến đây ăn đậu hũ vừa check-in tại địa điểm "hot hit" này.
"Ở ngoài đời đẹp hơn tưởng tượng, không khí vừa trong lành, vừa có sông, có cây, vừa có ánh nắng hoàng hôn cực đẹp, rất thích hợp cho những tín đồ mê sống ảo. Nhất định mình sẽ quay lại đây thêm vài lần nữa rồi mới về", Thư chia sẻ.
Chỉ với 10.000 đồng là đã có một chén đậu hũ ấm bụng, để vừa trò chuyện với bạn bè vừa cảm nhận không gian nên thơ, quả thật là một trải nghiệm thật thú vị, giúp "xua tan" bớt cái oi nóng của tiết trời những ngày hè.
Chị Trần Thị Châu, du khách đến từ TP.HCM, cựu sinh viên Trường đại học Kinh tế - Đại học Huế, dù đã ra trường hơn 10 năm nhưng vẫn nhớ như in mùi thơm của gánh đậu hũ bên chùa Thiên Mụ. Chi chia sẻ, lần này có dịp quay lại Huế, chị đã đưa cả nhà tới để thưởng thức lại món ăn gắn bó suốt quãng đời sinh viên. Hương vị vẫn ngon, không gian vẫn đẹp như ngày nào, ngồi ăn với các bạn trẻ tại đây làm chị như được trở lại thời sinh viên.
Tối 14.5, tại Hà Nội đã diễn ra lễ kỷ niệm 85 năm Ngày thành lập Đội TNTP Hồ Chí Minh (15.5.1941 - 15.5.2026) và trao tặng Giải thưởng Kim Đồng, Giải thưởng Cánh én hồng năm 2026.
Tham dự chương trình có Bí thư T.Ư Đảng, Phó thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà, cùng nhiều lãnh đạo, nguyên lãnh đạo Đảng, Nhà nước.
Phát biểu tại lễ kỷ niệm, Bí thư T.Ư Đảng, Phó thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà cho biết, đây là dịp rất ý nghĩa để cùng nhìn lại chặng đường 85 năm xây dựng, rèn luyện và trưởng thành của Đội TNTP Hồ Chí Minh - tổ chức đã trở thành mái nhà thân yêu của nhiều thế hệ thiếu nhi Việt Nam. Theo Phó thủ tướng, đây cũng là dịp để tiếp tục khẳng định niềm tin yêu, kỳ vọng lớn lao của Đảng, Nhà nước và toàn xã hội dành cho thế hệ trẻ.
Nhắc lại lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh: "Ngày nay các cháu là nhi đồng. Ngày sau các cháu là người chủ của nước nhà, của thế giới", bà Phạm Thị Thanh Trà nhấn mạnh lời căn dặn ấy đến nay vẫn còn nguyên giá trị và luôn nhắc nhở rằng chăm lo cho trẻ em chính là chăm lo cho tương lai của dân tộc.
Theo Phó thủ tướng, những năm qua, Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách nhằm chăm lo ngày càng toàn diện hơn cho trẻ em.
"Quan điểm xuyên suốt của Đảng và Nhà nước là mọi trẻ em, dù ở miền núi, hải đảo, vùng sâu, vùng xa hay trong bất kỳ hoàn cảnh nào cũng phải được yêu thương, chăm sóc và tạo điều kiện tốt nhất để phát triển bình đẳng, toàn diện", Phó thủ tướng nói.
Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, việc bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng cũng được đặc biệt quan tâm nhằm giúp các em được sống, học tập và phát triển trong môi trường an toàn, lành mạnh.
Đề cập vai trò của tổ chức Đội, Phó thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà khẳng định, trải qua 85 năm xây dựng và trưởng thành, Đội TNTP Hồ Chí Minh đã thực sự trở thành mái trường giáo dục đầu đời giàu truyền thống cách mạng của thiếu nhi Việt Nam. Dưới lá cờ Đội, biết bao thế hệ đội viên đã lớn lên, trưởng thành, tiếp bước cha anh trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Phó thủ tướng cũng biểu dương những thành tích nổi bật của công tác Đội và phong trào thiếu nhi thời gian qua. Dịp này, Đội TNTP Hồ Chí Minh vinh dự được Đảng, Nhà nước trao tặng Huân chương Lao động hạng nhất.
Bên cạnh đó, 98 cán bộ chỉ huy Đội, đội viên tiêu biểu được nhận Giải thưởng Kim Đồng và 45 giáo viên Tổng phụ trách Đội được trao Giải thưởng Cánh én hồng năm 2026. Đây là minh chứng sinh động cho tinh thần nỗ lực vươn lên, trách nhiệm và nhiệt huyết của thiếu nhi cùng những người làm công tác Đội trên cả nước.
Để trẻ em được phát triển toàn diện hơn nữa, Phó thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà đề nghị các cấp ủy đảng, chính quyền tiếp tục quan tâm sâu sát công tác bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em; ưu tiên đầu tư trường lớp, thiết chế văn hóa, thể thao, điểm vui chơi cho thiếu nhi, đặc biệt ở vùng sâu, vùng xa và vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
Phó thủ tướng cũng đề nghị các bộ, ngành tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách bảo vệ trẻ em; tăng cường phòng, chống xâm hại, bạo lực, tai nạn thương tích và đặc biệt chú trọng bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng.
Ngành giáo dục cần tiếp tục đổi mới chương trình, phương pháp dạy học; xây dựng môi trường học đường an toàn, nhân văn, hạnh phúc; chú trọng giáo dục đạo đức, kỹ năng sống, kỹ năng số và khơi dậy tinh thần sáng tạo cho học sinh.
Đối với tổ chức Đoàn, Đội và đội ngũ giáo viên Tổng phụ trách, bà Phạm Thị Thanh Trà mong muốn tiếp tục đổi mới nội dung, phương thức hoạt động để các phong trào ngày càng gần gũi, hấp dẫn và thiết thực hơn với thiếu nhi; đồng thời trở thành những người truyền cảm hứng, yêu thương, lắng nghe và đồng hành cùng các em.
Gửi gắm tới các đội viên, thiếu niên và nhi đồng cả nước, Phó thủ tướng nhắn nhủ các em đang sống trong thời đại của tri thức, công nghệ và hội nhập toàn cầu với nhiều cơ hội lớn để học tập, phát triển bản thân. Vì vậy, các em cần nỗ lực nhiều hơn trong học tập, rèn luyện đạo đức, kỹ năng sống, tinh thần tự lực và ý thức trách nhiệm với gia đình, cộng đồng và xã hội.
"Tôi mong các cháu luôn nuôi dưỡng tinh thần ham học hỏi, ý chí vươn lên, sự tự tin và lòng tự hào về quê hương, đất nước; biết sử dụng internet, mạng xã hội an toàn, lành mạnh và có trách nhiệm; nuôi dưỡng khát vọng vươn lên để trở thành chủ nhân tương lai góp phần xây dựng đất nước Việt Nam hùng cường", bà Phạm Thị Thanh Trà nhắn nhủ.
Trong các nhóm cộng đồng trên mạng xã hội ngày nay, không khó để bắt gặp những dòng tâm sự như "mình nghỉ việc cả năm, giờ không biết điền vào CV thế nào". Phía dưới thường là hàng trăm bình luận đồng cảm khi cùng rơi vào giai đoạn như vậy.
Chị Vũ Ngọc Phương (31 tuổi, ngụ ở đường Hà Thị Đát, P. Tân Sơn Nhì, TP.HCM) là một trong số đó. Nghỉ việc hơn một năm khi sinh con đầu lòng, chị nhớ lại: "Lúc mới nghỉ thai sản mình vẫn nghĩ vài tháng nữa sẽ quay lại công việc bình thường, nhưng mọi thứ không đơn giản như mình tưởng". Khi quyết định quay lại công việc, ngồi cập nhật CV sau thời gian nghỉ, chị thừa nhận từng xóa đi sửa lại nhiều lần vì không biết nên ghi khoảng trống đó thế nào cho "đẹp". "Đi phỏng vấn, mình lo sẽ bị đánh giá kém vì nghỉ việc thời gian dài", chị Phương chia sẻ.
Không phải khoảng nghỉ nào cũng có một lý do rõ ràng và dễ nói thành lời. Với Nguyễn Văn Tiến Thịnh (27 tuổi, ngụ ở đường Ấp Bắc, P.Tân Bình, TP.HCM), nguyên nhân đến từ sức khỏe tinh thần. Sau vài năm làm việc với guồng công việc dày đặc, Thịnh quyết định nghỉ khi gặp trạng thái mệt mỏi, kiệt sức vì stress kéo dài.
Ý định nghỉ ngắn trở thành nhiều tháng dài đằng đẵng: "Dù nghỉ việc để thả lỏng tinh thần nhưng mình vẫn không thoát khỏi những nỗi lo lắng về công việc sắp tới, vậy nên trạng thái lo âu lại càng nặng. Mình nghỉ cũng từ tháng 8 năm ngoái rồi, có lẽ sẽ bị điểm trừ trong mắt nhà tuyển dụng".
Ở một trường hợp khác, Phạm Thị Trúc Anh (29 tuổi, ngụ ở đường Tân Hoà Đông, P.Bình Trị Đông, TP.HCM) tạm dừng công việc văn phòng và chuyển sang vừa học thêm, vừa làm một số việc freelance (tự do). "Thật ra nghỉ việc không hề dễ chịu và tận hưởng như mọi người nghĩ. Lúc đó mình nghỉ vì môi trường không có hướng phát triển, giờ muốn tìm việc thì nghỉ lâu quá rồi, không biết nộp CV có nơi nào nhận nữa", Trúc Anh bộc bạch.
Câu chuyện tạm dừng công việc của mỗi người là mỗi hoàn cảnh khác biệt, nhưng điểm chung là cảm giác mất phương hướng, giảm tự tin khi có khoảng trống khó gọi tên trong CV.
Nhìn nhận từ phía doanh nghiệp, ông Trần Lâm, Giám đốc Công ty TNHH Natural House, cho rằng "khoảng trống CV" không còn là điều ít thấy trong giai đoạn hiện nay, đặc biệt với người trẻ chịu áp lực công việc và thay đổi nhanh theo môi trường số. Theo ông Lâm, vấn đề cốt lõi không nằm ở việc CV có bị đứt đoạn hay không, mà ở cách ứng viên nhìn nhận và tinh thần khi trở lại.
"Doanh nghiệp thường nhìn vào thái độ, năng lượng và khả năng thích nghi nhiều hơn là chỉ nhìn vào khoảng thời gian trống trên CV", ông Lâm nói. Ông cho biết từng tiếp nhận nhiều ứng viên nghỉ việc thời gian dài nhưng vẫn tạo thiện cảm tốt khi phỏng vấn.
"Điểm khác biệt nằm ở sự thành thật và tinh thần cầu tiến. Các bạn không cố che giấu khoảng thời gian khó khăn mà nhìn nhận nó như một giai đoạn để hiểu bản thân hơn. Quan trọng nhất là khi quay lại, họ có sự rõ ràng hơn về mục tiêu", ông Lâm phân tích.
Ở góc nhìn khác, PGS.TS Trần Xuân Cầu, nhà khoa học, nguyên Trưởng khoa Kinh tế và Quản lý nguồn nhân lực, Trường ĐH Kinh tế Quốc dân, cho rằng "đứt quãng nghề nghiệp" là hiện tượng bình thường, phản ánh sự chuyển đổi của nền kinh tế và thị trường lao động. "Trong đời không ít người vì lý do này lý do khác buộc phải nghỉ việc tạm thời, không chỉ có bạn trẻ mà tất cả mọi người đang đi làm hoặc đã đi làm đều có thể trải qua một giai đoạn như thế", ông nhận xét.
Theo PGS.TS Xuân Cầu, giữa một "CV đẹp và liền mạch" và "năng lực thích nghi và khả năng học lại sau gián đoạn nghề nghiệp", nhà tuyển dụng nhiều khả năng sẽ ưu tiên yếu tố thứ hai. Ông Cầu cũng lưu ý cần thể hiện được là trong thời gian tạm ngưng công việc, người lao động đã làm được những gì, như học tập nâng cao trình độ chuyên môn liên quan đến công việc mới, định hình lại kế hoạch tương lai, các dự án cá nhân hoặc các hoạt động thiện nguyện.
"Trong tuyển dụng, mọi người đều có cơ hội bình đẳng như nhau, vấn đề là các bạn trẻ có biết tận dụng cơ hội để thuyết phục nhà tuyển dụng hay không và các CV có được gửi đến đúng địa chỉ mà các nhà tuyển dụng đang tìm kiếm không", ông Cầu nói.
Với những bạn trẻ đang loay hoay, lo lắng trong giai đoạn đối mặt với "khoảng trống CV", ông Cầu nhắn nhủ: "Đừng bao giờ thụ động ngồi chờ, hãy chủ động và tích cực hơn trong việc tìm kiếm thông tin việc làm trên các trang web, qua bạn bè, người thân,… Hãy chuẩn bị tâm lý tìm việc nhiều lần, nhiều nơi và việc thất bại trong tìm kiếm công việc là chuyện hết sức bình thường để mình đánh giá lại mình và tổ chức".
Ông Trần Lâm cũng dành lời khuyên là đừng để bản thân dừng hẳn: "Không cần lao vào học thật nhiều chứng chỉ hay làm điều gì quá lớn, nhưng nên giữ kết nối với thị trường và kỹ năng làm việc qua việc đọc thêm, học một kỹ năng mới, làm dự án nhỏ, tham gia cộng đồng nghề nghiệp hoặc đơn giản là duy trì kỷ luật mỗi ngày".
Để tự tin hơn và tăng khả năng thích nghi khi trở lại làm việc, ông Cầu cho rằng người trẻ cần chú ý ở nhiều khía cạnh. Trước hết là tâm sinh lý, vì sau thời gian dài không đi làm, việc trở lại với giờ giấc, kỷ luật và áp lực công việc dễ gây mệt mỏi, chán nản trong giai đoạn đầu. Khi đã được nhận làm việc, cần thể hiện hết năng lực và tinh thần tích cực. "Toàn tâm toàn ý cho công việc và khiêm tốn học hỏi để tạo ra ấn tượng tốt đẹp", ông cho hay.
