Tin tặc tấn công tài khoản quan chức quân đội Mỹ, đăng bài ủng hộ Iran

Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi ngày 17/4 thông báo nước này "mở hoàn toàn" eo biển Hormuz cho tất cả tàu thương mại đi qua, nhằm "hưởng ứng thỏa thuận ngừng bắn 10 ngày tại Lebanon".

Điều này trái ngược với những tuyên bố cứng rắn mà Iran đưa ra trước đây về việc kiểm soát và phong tỏa eo biển Hormuz. Nước này cũng đã nêu điều kiện tiếp tục kiểm soát việc tiếp cận eo biển ngay cả khi chiến sự kết thúc trong đề xuất đàm phán 10 điểm gửi phía Mỹ.

Quyết định được Iran đưa ra sau 7 tuần chiến sự, trong đó Tehran đã hứng chịu nhiều tổn thất trước các cuộc tấn công dữ dội của Mỹ và Israel và gần đây nhất là lệnh phong tỏa cảng biển mà Tổng thống Mỹ Donald Trump áp đặt.

Mỹ và Israel tuyên bố đã tấn công ít nhất 17.000 mục tiêu ở Iran trước khi ngừng bắn, gồm các nhà máy, hạ tầng đường sắt, đường bộ, cảng biển, cùng các tòa nhà chính phủ và cơ sở quân sự.

Truyền thông nhà nước Iran ước tính chi phí để tái thiết hậu xung đột lên tới 270 tỷ USD, dù các nhà phân tích cho rằng còn quá sớm để đưa ra con số chính xác về những tổn thất mà Tehran phải gánh chịu. Những thiệt hại vật chất này chất thêm gánh nặng lên nền kinh tế Iran, vốn đã rơi vào khủng hoảng nghiêm trọng và làm bùng phát các cuộc biểu tình khắp đất nước trước khi xung đột bùng phát.

Mặc dù việc kiểm soát eo biển Hormuz và khả năng tấn công các mục tiêu khắp vùng Vịnh trong thời gian chiến sự mang lại cho Iran lợi thế khi đàm phán với Mỹ, quy mô tái thiết lớn lại khiến khả năng duy trì lập trường cứng rắn của họ bị hạn chế, theo Burcu Ozcelik, nhà nghiên cứu cấp cao tại Viện Nghiên cứu Quốc phòng và An ninh Hoàng gia Anh (RUSI).

Máy bay Israel đã tập kích 8 nhà máy hóa dầu của Iran, gồm cả trung tâm Bandar Imam nằm ở tỉnh Khuzestan, phía tây nam đất nước. Hai nhà máy sản xuất thép chính của Iran cũng bị hư hại. Hóa dầu và thép vốn mang về hàng tỷ USD doanh thu hàng năm cho quốc gia này.

"Các cuộc tấn công đó không phải ngẫu nhiên. Họ đã nhắm vào những lĩnh vực kinh tế vốn giúp Iran thu về ngoại tệ", Kevan Harris, chuyên gia về kinh tế Iran tại Đại học California, nói.

Sau những cuộc tập kích vào cơ sở hạ tầng hóa dầu, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu tuyên bố "chúng tôi đã phá hủy một cách có hệ thống cỗ máy kiếm tiền của Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC)".

Iran ngày 15/4 thông báo lệnh cấm xuất khẩu tất cả sản phẩm hóa dầu, động thái dường như nhằm đảm bảo tiêu dùng và nguồn dự trữ trong nước, theo Henna Moussavi, nhà bình luận của WSJ.

Israel cũng đã không kích Công ty Nghiên cứu & Kỹ thuật Tofigh Daru, một trong những hãng dược lớn nhất Iran chuyên sản xuất thuốc gây mê và thuốc điều trị ung thư. Tiêm kích nước này còn tấn công trung tâm xử lý khí đốt Asaluyeh, nguồn cung năng lượng chính của Iran, khiến các nhà máy ở đây phải đóng cửa.

Việc ném bom các cơ sở sản xuất giữa lúc kinh tế suy thoái sẽ làm trầm trọng thêm tình trạng thất nghiệp ở Iran. Hadi Kahalzadeh, nhà kinh tế học và từng làm việc trong Tổ chức An ninh Xã hội của Iran, ước tính 12 triệu việc làm ở nước này đang bị đe dọa.

"Các đợt không kích của Mỹ và Israel đã giáng đòn trực diện vào những ngành then chốt, vốn là nền tảng chính tạo việc làm và duy trì sản xuất của nền kinh tế", Kahalzadeh nhận định.

Nỗi đau từ lệnh phong tỏa cảng biển

Lệnh phong tỏa cảng biển Iran của Mỹ bắt đầu có hiệu lực từ ngày 13/4 đã "hoàn toàn chặn đứng" hoạt động giao thương bằng đường biển của Iran, Bộ tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) tuyên bố. Hàng loạt tàu dầu, tàu hàng đã phải quay đầu về cảng Iran khi đối mặt với vòng phong tỏa của Mỹ.

Điều này đồng nghĩa hoạt động xuất khẩu dầu thô, vốn mang lại 80% nguồn thu cho Iran, bị tê liệt. Trong một tháng trước khi Mỹ áp lệnh phong tỏa, Iran xuất khẩu ít nhất 55 triệu thùng dầu, thu về gần 5 tỷ USD, theo ước tính của công ty dữ liệu thương mại Kpler.

Theo ước tính của Miad Maleki, nhà phân tích của Quỹ Phòng vệ Dân chủ tại Mỹ, Iran có thể tổn thất khoảng 435 triệu USD mỗi ngày vì lệnh phong tỏa, trong đó có 276 triệu USD xuất khẩu và chủ yếu là dầu thô, sản phẩm hóa dầu.

Khi không thể xuất khẩu, các kho dự trữ dầu của Iran sẽ đầy trong vòng 2-3 tuần, buộc nước này phải đóng giếng khai thác, theo công ty phân tích và nghiên cứu Vortexa tại Anh. Các mỏ dầu bị đóng đột ngột sẽ không thể nhanh chóng mở lại và khó khôi phục sản lượng trong tương lai.

Priyanka Shankar, nhà phân tích của Al Jazeera, cho rằng cuộc phong tỏa của Mỹ còn tác động đến toàn bộ hoạt động thương mại của Iran và gây tổn hại cho nền kinh tế nước này. Các chuyến hàng cập cảng bị chặn sẽ khiến tình trạng khan hiếm hàng hóa trong nước ngày càng trầm trọng, tạo ra nỗi đau kinh tế ngày càng lớn.

"Nội bộ Iran nhiều khả năng đang lo ngại về nguy cơ thảm họa kinh tế cận kề nếu Washington không nới lỏng trừng phạt để mang lại cơ hội phục hồi kinh tế", Ozcelik cho hay. "Nếu nền kinh tế không thể phục hồi, chính quyền Iran có thể đối mặt với áp lực lớn hơn trong nước".

Vòng đàm phán đầu tiên giữa Mỹ và Iran tại Islamabad, Pakistan gần đây đã kết thúc trong bế tắc. Tuy nhiên, cả hai bên đều để ngỏ khả năng thỏa hiệp, bao gồm cả vấn đề cốt lõi như chương trình làm giàu uranium của Tehran. Hai bên có thể nối lại đàm phán trong những ngày tới.

Trong thời gian xung đột, Iran đã phóng hàng nghìn tên lửa và máy bay không người lái vào các nước vùng Vịnh và Israel. Nhiều cuộc tập kích trong đó đã đánh trúng các cơ sở năng lượng, sân bay và khách sạn. Tuy nhiên, mức độ thiệt hại ở các nước đó khó có thể so sánh với những gì mà Iran đã hứng chịu.

"Tôi nhận thấy quy mô thiệt hại hiện tại tồi tệ hơn nhiều so với chiến tranh Iran - Iraq", Kaveh Ehsani, phó giáo sư nghiên cứu quốc tế tại Đại học DePaul ở Chicago, nhận xét.

Trong cuộc xung đột năm 1980-1988 đó, khoảng một triệu người Iran và Iraq đã thiệt mạng, nhưng giao tranh khi đó chỉ diễn ra chủ yếu ở khu vực gần biên giới. Trong xung đột hiện tại với Mỹ và Israel, khoảng 20.000 quả bom, tên lửa đã rơi xuống Iran, trong đó nhiều quả tấn công mục tiêu ở thủ đô Tehran và các khu vực đô thị.

Việc Mỹ phong tỏa các cảng biển của Iran sẽ siết chặt thêm nguồn ngân sách của nước này. Sara Vakhshouri, người sáng lập kiêm chủ tịch công ty tư vấn SVB Energy International, cho hay mức độ thiệt hại còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố, như lệnh phong tỏa của Mỹ sẽ siết chặt tới mức nào và được duy trì trong bao lâu.

Tổng thống Mỹ đã hoan nghênh động thái mở cửa Hormuz của Iran, nhưng khẳng định lệnh phong tỏa các cảng Iran vẫn còn hiệu lực cho đến khi thỏa thuận hai nước "hoàn thành 100%". Ông còn nói rằng Iran đã đồng ý sẽ "không bao giờ đóng cửa eo biển Hormuz nữa".

Vấn đề về lệnh phong tỏa cảng biển nhạy cảm đến mức Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf ngay sau đó đe dọa nước này sẽ tiếp tục đóng cửa eo biển Hormuz nếu chiến dịch phong tỏa các cảng vẫn diễn ra.

Sune Engel Rasmussen, nhà phân tích của WSJ, cho rằng những tổn thất mà Iran gánh chịu qua cuộc xung đột hiện tại và nhu cầu tái thiết, phục hồi nền kinh tế có thể trở thành áp lực khiến họ phải cân nhắc khả năng thỏa hiệp trong thời gian tới.

Tin Gốc: Vnexpress

Tổng thống Trump cho biết ông kỳ vọng Mỹ và Iran sẽ sớm đạt được một thỏa thuận hòa bình, có thể ngay trong vài ngày tới, qua đó mở ra khả năng hạ nhiệt xung đột sau nhiều tuần căng thẳng.

Trả lời Hãng tin Bloomberg, ông Trump nói các cuộc đàm phán "nhiều khả năng" sẽ diễn ra ngay trong cuối tuần tại Pakistan, đồng thời khẳng định "hầu hết các điểm chính đã được hoàn tất" và tiến trình có thể diễn ra nhanh chóng.

Trong khi đó trong cuộc phỏng vấn với trang tin Axios, nhà lãnh đạo Mỹ tiếp tục bày tỏ kỳ vọng sớm đạt được thỏa thuận.

"Người Iran muốn gặp. Họ muốn đạt được thỏa thuận. Tôi nghĩ một cuộc gặp có thể sẽ diễn ra vào cuối tuần. Tôi cho rằng chúng ta sẽ có thỏa thuận trong một hoặc hai ngày tới", ông nói.

Theo các nguồn tin của Đài CNN, vòng đàm phán mới giữa Mỹ và Iran dự kiến diễn ra tại Islamabad, Pakistan ngày 20-4.

Bộ Ngoại giao Iran ngày 17-4 khẳng định nước này sẽ không chuyển giao kho uranium làm giàu "cho bất kỳ nơi nào", bác bỏ tuyên bố của Tổng thống Trump về khả năng Tehran đồng ý bàn giao, Hãng thông tấn AFP đưa tin.

"Việc chuyển giao uranium làm giàu của Iran cho Mỹ chưa từng được nêu ra trong các cuộc đàm phán", người phát ngôn Esmaeil Baghaei cho biết, nhấn mạnh các cuộc thương lượng hiện tập trung vào chấm dứt chiến sự thay vì vấn đề hạt nhân. Tehran cũng đặt ưu tiên vào kế hoạch dỡ bỏ trừng phạt và yêu cầu bồi thường thiệt hại.

Ngoài ra, ông Baghaei cũng chỉ trích tuyên bố của ông Trump về việc duy trì phong tỏa hải quân các cảng của Iran cho đến khi đạt thỏa thuận hòa bình, bất chấp việc Tehran đã mở lại eo biển Hormuz.

"Iran sẽ có phản ứng thích đáng. Đây là hành vi vi phạm lệnh ngừng bắn và Iran sẽ có biện pháp cần thiết", ông cảnh báo, lưu ý mọi quyết định liên quan đến eo biển Hormuz "được xác định trên thực địa, không phải trên Internet".

Tổng thống Trump cho biết Washington đã yêu cầu Israel chấm dứt các cuộc không kích tại Lebanon, nhấn mạnh các nỗ lực đàm phán giữa Mỹ và Iran không liên quan đến tình hình tại Beirut.

"Israel sẽ không tiếp tục ném bom Lebanon. Họ bị Mỹ cấm làm điều đó. Đủ rồi", ông Trump viết trên mạng xã hội.

Phía Israel chưa đưa ra phản hồi trực tiếp. Tuy nhiên Thủ tướng Benjamin Netanyahu trước đó cho biết quân đội nước này vẫn duy trì hiện diện tại miền nam Lebanon nhằm đối phó "mối đe dọa cận kề", bao gồm nguy cơ từ tên lửa và máy bay không người lái.

Lệnh ngừng bắn do Mỹ hậu thuẫn giữa Israel và Lebanon đã có hiệu lực từ 5h sáng 17-4 (giờ Việt Nam), nhằm chấm dứt giao tranh bùng phát từ đầu tháng 3 khi lực lượng Hezbollah tấn công miền bắc Israel để ủng hộ Iran. Theo phía Lebanon, chiến dịch đáp trả của Israel đã khiến khoảng 2.000 người thiệt mạng.

Theo Hãng tin Reuters ngày 18-4, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky nhận định Nga đang chuẩn bị các bước đi nhằm kéo Belarus tham gia sâu hơn vào xung đột với Kiev. Thông tin được đưa ra sau báo cáo tình báo từ Tổng tư lệnh Oleksandr Syrskyi.

"Theo thông tin tình báo, việc xây dựng đường sá hướng về phía Ukraine và thiết lập các vị trí pháo binh đang diễn ra tại khu vực biên giới Belarus. Chúng tôi tin rằng Nga đang tìm cách lôi kéo Belarus vào cuộc chiến một lần nữa", ông Zelensky chia sẻ trên Telegram, cảnh báo Minsk về "sự sẵn sàng bảo vệ lãnh thổ và độc lập" của mình.

Nhà lãnh đạo Ukraine cho rằng Nga đang tái bố trí lực lượng, có thể nhằm bù đắp thiếu hụt nhân sự, qua đó lý giải việc gia tăng hoạt động quân sự trên lãnh thổ Belarus.

Tổng thống Belarus Alexander Lukashenko - đồng minh thân cận của nhà lãnh đạo Nga Vladimir Putin - đã cho phép Matxcơva sử dụng lãnh thổ Minsk trong cuộc tấn công Ukraine năm 2022, song cho biết không có ý định đưa quân tham chiến.

Dù vậy, Belarus đã triển khai vũ khí hạt nhân chiến thuật và tên lửa siêu vượt âm Oreshnik của Nga, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ mở rộng xung đột trong khu vực.

Thị trường tài chính toàn cầu đã tăng mạnh trở lại, khi nhà đầu tư đặt cược xung đột Iran đang hạ nhiệt và nguồn cung dầu sớm ổn định trở lại.

Chỉ số S&P 500 tăng 84,78 điểm (1,20%) lên 7.126,06 điểm, ghi nhận phiên lập đỉnh thứ ba liên tiếp. Trong khi đó Nasdaq Composite tăng 365,78 điểm (1,52%) lên 24.468,48 điểm, đánh dấu phiên tăng thứ 13 liên tiếp - chuỗi dài nhất kể từ năm 1992.

Đáng chú ý, giá dầu giảm sâu sau khi Iran tuyên bố eo biển Hormuz "mở cửa hoàn toàn" cho vận tải thương mại trong thời gian ngừng bắn. Dầu Brent giảm hơn 9%, xuống còn 90,38 USD/thùng, mức thấp nhất kể từ ngày 10-3. Dầu thô WTI giảm 11,5%, xuống còn 83,85 USD/thùng.

Phản ứng tích cực lan sang thị trường chứng khoán Mỹ. Chỉ số công nghiệp Dow Jones tăng 869 điểm (1,79%), xóa sạch mức giảm kể từ khi chiến sự với Iran bùng phát.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ

Theo Hãng tin Reuters, Điện Kremlin ngày 29-4 cho biết Nga sẽ tiếp tục ở lại OPEC+ bất chấp quyết định rút lui của Các tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất (UAE), đồng thời bày tỏ hy vọng liên minh các nước sản xuất dầu này vẫn duy trì hoạt động trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu biến động.

Hôm 28-4, UAE thông báo sẽ rời Tổ chức Các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC), giáng đòn mạnh vào tổ chức này giữa lúc cuộc khủng hoảng năng lượng do chiến sự Iran gây ra đang làm lộ rõ rạn nứt giữa các quốc gia vùng Vịnh.

Phát biểu ngày 29-4, người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov nhấn mạnh OPEC+ vẫn là cơ chế quan trọng giúp giảm biến động và ổn định thị trường năng lượng toàn cầu.

Nga đồng thời tôn trọng quyết định của UAE, và hy vọng đối thoại năng lượng song phương vẫn được duy trì.

Nga gia nhập OPEC+ từ năm 2016. Theo ước tính của Cơ quan Năng lượng quốc tế, liên minh này sản xuất gần 50% nguồn cung dầu và chất lỏng từ dầu toàn cầu trong năm ngoái. Trong OPEC+, UAE là nhà sản xuất lớn thứ tư, còn Nga đứng thứ hai sau Saudi Arabia.

Trước đó, Bộ trưởng Tài chính Nga Anton Siluanov cùng ngày cũng cho rằng quyết định của UAE có thể khiến các nước tăng sản lượng, kéo giá dầu toàn cầu đi xuống trong tương lai.

"Nếu các nước OPEC thực hiện chính sách một cách thiếu phối hợp (sau khi UAE rút lui) và sản xuất nhiều dầu theo năng lực cũng như mong muốn, giá sẽ giảm tương ứng", ông Siluanov nói.

Dù vậy ông cho rằng hiện giá dầu vẫn được hỗ trợ bởi việc phong tỏa eo biển Hormuz, và nguy cơ dư cung chỉ thực sự xuất hiện sau khi tuyến đường này được mở lại.

Cũng trong ngày 29-4, Bộ Năng lượng Kazakhstan khẳng định chưa xem xét rời OPEC+, phát đi tín hiệu trấn an sau động thái của UAE.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ