Giữa trưa hè, khu vườn cau rộng hơn 5 ha của ông Hà Văn Dũng (60 tuổi, xã Giao An) phủ kín màu xanh. Những hàng cau cao, thân thẳng, tán gọn tạo khoảng không thoáng. Xen trên thân cây là các cụm cốt toái bổ bám dày, phát triển tự nhiên.
Hơn 15 năm trước, ông Dũng bắt đầu trồng cau khi nhận thấy cây phù hợp thổ nhưỡng đồi núi, chịu hạn, ít công chăm sóc. Năm 2006, ông chuyển hơn 1 ha đất sang trồng khoảng 1.200 cây. Sau 5 năm, cau cho thu hoạch, đầu ra ổn định, mang lại nguồn thu hàng trăm triệu đồng mỗi năm.
Từ diện tích ban đầu, ông mở rộng lên hơn 5 ha với khoảng 13.000 cây. Ngoài bán quả, ông tận dụng mo cau, hạt cau và ươm giống để tăng thêm thu nhập. Nhờ đa dạng nguồn thu, mỗi năm vườn cau mang về tiền tỷ cho gia đình.
Tuy nhiên theo ông, phần thân cau chiếm diện tích lớn trong vườn gần như chưa được khai thác. Từ đó, ông tìm cách tận dụng để nâng giá trị.
Trong những lần lên rừng thu mua dược liệu, ông chú ý đến cốt toái bổ, loài cây thường mọc bám trên đá hoặc thân cây lớn. Đây là vị thuốc trong Đông y, dùng hỗ trợ xương khớp, được thị trường tiêu thụ ổn định. Nguồn trong tự nhiên ngày càng giảm do khai thác nhiều.
Năm 2010, ông bắt đầu thử nghiệm đưa cốt toái bổ về trồng trên thân cau. Do đặc tính sống bám, cây không cần đất nhưng giai đoạn đầu khó thích nghi. Ông phải điều chỉnh độ ẩm, ánh sáng và thời điểm trồng qua nhiều năm mới ổn định.
Sau khoảng 5 năm, cây phát triển tốt, bắt đầu cho thu hoạch phần thân rễ. Thay vì bán đại trà, ông giữ lại phần lớn để nhân giống, từng bước mở rộng diện tích.
Đến nay, vườn cau có gần 1.000 bụi cốt toái bổ phân bố trên nhiều thân cây. Việc tận dụng thân cau làm giá thể giúp tiết kiệm đất, giảm chi phí và tạo điều kiện sinh trưởng gần với tự nhiên.
Giá cốt toái bổ hiện dao động 35.000-50.000 đồng mỗi kg. Theo tính toán, nếu khai thác thương mại, nguồn thu có thể đạt khoảng 200 triệu đồng mỗi năm. Tuy nhiên, ông Dũng vẫn ưu tiên nhân giống để phát triển lâu dài.
Mô hình kết hợp này giúp tăng giá trị trên cùng diện tích, đồng thời giảm phụ thuộc vào thị trường cau vốn biến động. Việc trồng dược liệu trong vườn cũng góp phần hạn chế khai thác từ rừng tự nhiên, nơi nguồn cốt toái bổ đang suy giảm.
Chính quyền địa phương đánh giá mô hình cau - dược liệu tận dụng tốt tài nguyên sẵn có. Trong bối cảnh dược liệu ngoài tự nhiên ngày càng khan hiếm, đây có thể là hướng phát triển nếu được hỗ trợ kỹ thuật.
Hiện ông Dũng tiếp tục mở rộng diện tích trồng cốt toái bổ, đồng thời chia sẻ kinh nghiệm cho người dân. Ngoài cau và dược liệu, ông còn trồng thêm cây ăn quả, nuôi ong lấy mật, hướng tới mô hình kinh tế tổng hợp và phát triển du lịch sinh thái.
Tin Gốc: Vnexpress
