Ngọc động (tên khoa học cave pearl) là những viên thạch nhũ có hình cầu được phát hiện trong hang Hùng, thuộc hệ thống hang Hung Thoòng, trong Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng, tỉnh Quảng Trị.
Ông Nguyễn Văn Úy, đại diện đơn vị khai thác du lịch hệ thống hang Hung Thoòng, cho biết ở Phong Nha – Kẻ Bàng, ngoài hang Hùng, ngọc động còn được phát hiện có trong hang Over và Sơn Đoòng.
Những hình ảnh do thành viên đơn vị khai thác du lịch hệ thống Hung Thoòng ghi lại cho thấy ngọc động trong hang Hùng có số lượng hàng trăm viên, nhìn như những quả trứng nằm theo cụm giữa nền hang với bề mặt óng ánh, mang vẻ đẹp tự nhiên, độc đáo.
“Ngọc động trong hang Hùng có kích cỡ khá to, phân bố thành từng ổ trên nền hang. Chúng có hình cầu, bầu dục hoặc hơi dẹt với kích thước khác nhau, bề mặt nhẵn bóng và màu sắc đa dạng”, ông Úy chia sẻ.
Là người nhiều năm gắn bó, có kinh nghiệm khám phá hang động, ông Úy cho biết ngọc động là một trong những dạng thạch nhũ độc đáo và thời gian hình thành lâu nhất so với đại đa số các loại thạch nhũ khác, chủ yếu hình thành trong các hang động lớn.
Hình thành sau hàng nghìn năm kiến tạo địa chất
Ông Lê Lưu Dũng, thành viên của Hiệp hội hang động Mỹ, người có hơn 15 năm tham gia thám hiểm hang động, cho hay để hình thành ngọc động cần rất nhiều điều kiện.
Theo ông Dũng, ngọc động thường được hình thành trên nền hang và nằm ở những hồ canxi nhỏ, hay còn gọi là ruộng bậc thang trong hang động, nơi có dòng nước thấm qua trần và nhỏ giọt xuống nền hang. Tuỳ vào lượng khoáng chất ở trong nước giọt xuống, sẽ quyết định ngọc động màu vàng hay trắng.
Để hình thành ngọc động, đầu tiên hang cần có dòng nước thẩm thấu xuyên qua các tầng lớp đá vôi mang theo canxi cacbonat tích tụ xung quanh các hạt cát nhỏ, hoặc các viên sỏi nhỏ, cũng có thể là mảnh vỡ của đá (gọi là nhân).
Trải qua hàng nghìn năm kiến tạo địa chất, các lớp canxi bao phủ càng dày xung quanh nhân và tạo nên những đường tròn đồng tâm. Tại những ruộng bậc thang trong hang động, nơi hình thành nhân có lượng nước chảy qua thường xuyên, tạo môi trường cho canxi và các khoáng chất khác kết tủa, lắng đọng và bao phủ xung quanh nhân và dần hình thành ngọc động.
Dưới lực tác động của dòng nước chảy qua các ruộng bậc thang, ngọc động này sẽ lăn tròn tại chỗ, cọ xát vào nhau và tạo nên bề mặt rất mịn. Quá trình này cũng tạo nên hình dạng là những khối cầu hoặc hình quả trứng.
“Điều kiện địa hình trong lòng hang và nguồn nước đi qua các vách đá sẽ thay đổi theo mùa cũng sẽ ảnh hưởng đến quá trình hình thành nhanh hay chậm của ngọc động. Ở Việt Nam có rất nhiều hang động, tuy nhiên hiện tượng hình thành ngọc động khá hiếm”, ông Dũng nói.
Ông Dũng cũng cho biết thêm việc hình thành ngọc động còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác như kết cấu hang động, nguồn nước, hệ thống các khoáng chất và tạp chất, kết cấu, nhiệt độ…
Nói về giá trị của ngọc động, ông Dũng cho rằng đây không phải là một loài đá quý và không có giá trị về trang sức. Ngọc động thực chất chỉ là một loại thạch nhũ có hình thù độc đáo và chỉ đẹp khi ở trong môi trường hang động. Ở môi trường bên ngoài, ngọc động cũng chỉ là một viên đá.
Để đảm bảo không gây tác động đến ngọc động cũng như hệ thống thạch nhũ, đơn vị du lịch hệ thống hang Hung Thoòng và các hang động khác ở Phong Nha – Kẻ Bàng đều có những quy định nghiêm ngặt, hướng dẫn và đưa ra lộ trình phù hợp cho du khách.
Những năm gần đây, hang Hùng và hệ thống Hung Thoòng ngày càng được nhiều du khách trong nước và quốc tế biết đến, đặc biệt là những người yêu thích thiên nhiên, khám phá và du lịch mạo hiểm.
Do nằm trong vùng lõi của Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng nên việc khai thác du lịch hang Hùng và hệ thống Hung Thoòng luôn được kiểm soát rất chặt chẽ. Mỗi đoàn tham gia chương trình được giới hạn tối đa 15 khách.
Đây không chỉ là yêu cầu về an toàn mà còn là giải pháp nhằm kiểm soát sức chứa môi trường, giảm thiểu tác động đến hệ sinh thái rừng, cảnh quan hang động và chất lượng trải nghiệm của du khách.
Ông Phạm Hồng Thái, Giám đốc Ban quản lý VQG Phong Nha – Kẻ Bàng, cho biết hơn 30 năm khảo sát và nghiên cứu trên khu vực núi đá vôi Phong Nha – Kẻ Bàng, các nhà thám hiểm xác định được 7 khu vực hang động chính, trong đó có 3 hệ thống lớn gồm Phong Nha, Vòm và Nước Moọc.
Tổng số hang động được ghi nhận đến nay ở Phong Nha – Kẻ Bàng là hơn 472 hang, tổng chiều dài trên 254km, đưa khu vực này trở thành một trong những vùng karst có hệ thống hang động phong phú và độc đáo bậc nhất thế giới.
Mới đây, Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch tỉnh Tuyên Quang cho biết đã siết chặt quản lý hoạt động tổ chức tour trải nghiệm bằng xe mô tô, xe máy tại "vòng lặp Hà Giang" sau sự cố khiến nữ du khách người Anh gặp nạn.
Cụ thể, phía Sở yêu cầu các đơn vị lữ hành, cơ sở cho thuê xe máy thắt chặt quy định an toàn khi tổ chức tour trải nghiệm. Động thái được đưa ra sau khi cơ quan chức năng đánh giá việc tổ chức du lịch bằng môtô trên các tuyến, cung đường còn tiềm ẩn nhiều nguy cơ tai nạn.
Theo đó, Sở yêu cầu các đơn vị chỉ bố trí lái xe và phương tiện đáp ứng đầy đủ điều kiện về an toàn giao thông đường bộ. Đối với các xe phục vụ khách cần bảo dưỡng định kỳ, trang bị đầy đủ mũ bảo hiểm và các thiết bị bảo hộ cần thiết trước khi khởi hành.
Sở cũng nghiêm cấm các đơn vị không có giấy phép lữ hành tự ý tổ chức, quảng bá hoặc chào bán tour.
Ngoài ra, các cơ sở vận chuyển không được tự ý ghép khách, xây dựng lịch trình trái quy định hoặc thay đổi người điều khiển và lộ trình đã thống nhất. Khi xảy ra tai nạn hoặc sự cố mất an toàn, đơn vị phải thông báo ngay cho doanh nghiệp lữ hành và cơ quan chức năng để phối hợp giải quyết.
Đối với các đơn vị cung ứng dịch vụ chỉ được phục vụ khách dựa trên hợp đồng hoặc thỏa thuận hợp pháp, xác định rõ lái xe, phương tiện, cung đường, điểm dừng nghỉ và trách nhiệm phối hợp xử lý sự cố.
Đặc biệt, các đơn vị không tự ý thay đổi cung đường, lịch trình, đổi người điều khiển phương tiện hoặc phát sinh dịch vụ ngoài nội dung đã thống nhất.
Theo đơn vị, việc tăng cường quản lý được triển khai theo hướng chủ động không né tránh, nhằm nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước cũng như trách nhiệm các đơn vị liên quan.
Mục tiêu nhằm đảm bảo an toàn cho du khách, giữ gìn hình ảnh điểm đến an toàn, chuyên nghiệp và có trách nhiệm.
Đầu tháng 4, nhiều hãng truyền thông đưa tin về vụ tai nạn của nữ du khách người Anh 19 tuổi có tên O.W. gặp tai nạn khi tham gia tour Ha Giang Loop (vòng lặp Hà Giang) bằng xe máy.
Được biết, nữ du khách đã sử dụng dịch vụ easy rider (người bản địa lái xe máy), trải nghiệm khám phá các cung đường tại Hà Giang cũ (nay thuộc tỉnh Tuyên Quang). Sự cố khiến nữ du khách tử vong.
Tương tự, vào ngày 8/4, đoạn video do camera giám sát ghi lại cho thấy hai vị khách nước ngoài chở nhau trên chiếc xe máy, đổ dốc ở khúc cua rồi mất lái gần đèo Bắc Sum, cũng nhận về hàng chục nghìn lượt xem.
Hình ảnh từ camera cho thấy, chiếc xe trượt sang lề đường ngược chiều, hai vị khách ngã xuống đất, đúng lúc một chiếc xe tải đi tới. May mắn, tài xế lái xe kịp phanh và dừng lại. Sau cú trượt ngã, hai vị khách nước ngoài có thể tự đứng dậy.
Vụ việc nhận được sự quan tâm đặc biệt của dư luận và khách quốc tế. Trên nhiều diễn đàn du lịch, câu chuyện trở thành chủ đề được khách nước ngoài bình luận, đồng thời phản ánh một số vấn đề thiếu an toàn khi trải nghiệm cung đường Hà Giang bằng xe máy.
Trao đổi với phóng viên Dân trí, anh Nguyễn Khánh - hướng dẫn viên du lịch chuyên dẫn tour Hà Giang với đoàn khách nói tiếng Anh - cho biết, tại Hà Giang cũ có rất nhiều đoạn đường đèo dốc nguy hiểm. Ngay cả người dân bản địa vốn thông thuộc địa hình cũng gặp không ít khó khăn khi di chuyển, đặc biệt lúc thời tiết không thuận lợi.
"Với người nước ngoài không quen địa hình, ít sử dụng xe máy hàng ngày, việc tự mình trải nghiệm các cung đường bằng loại phương tiện này khi đến Hà Giang sẽ tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn cao", anh Khánh nói.
Nhiều năm trở lại, địa phận của Hà Giang cũ trở thành điểm đến hút khách du lịch, đặc biệt là khách nước ngoài tới trải nghiệm. Năm 2025, ước tính trên 525.000 du khách từ hơn 200 quốc gia và vùng lãnh thổ đã tới đây.
Trong đó, cung đường "Vòng lặp Hà Giang" trở thành từ khóa được giới trẻ quốc tế săn đón. Cung đường xuất phát từ trung tâm Hà Giang đi Đồng Văn, Mèo Vạc gần 350km, băng qua Công viên địa chất toàn cầu Cao nguyên đá Đồng Văn.
Tuyến đường này sở hữu nhiều khúc cua với một bên là núi đá, một bên là vực sâu, khung cảnh thiên nhiên hoang sơ, hùng vỹ. Đây cũng chính là nơi khiến giới trẻ muốn khám phá, chinh phục. Trong đó, trải nghiệm bằng xe máy là điều khiến khách Tây muốn thử sức nhất.
Siobhan Grogan, nhà báo, đã chia sẻ với độc giả những ngày vi vu từ nam tới bắc đảo Phú Quốc trên báo Anh Independent.
Cách TP.HCM một giờ bay, Phú Quốc là đảo lớn nhất của Việt Nam và quần đảo gồm 22 hòn đảo nhỏ phủ đầy rừng giữa vịnh biển. Hơn một nửa Phú Quốc bao phủ bởi rừng nhiệt đới, được UNESCO công nhận là Khu dự trữ sinh quyển thế giới, với 150 km bãi biển cát trắng trải dài...
Phú Quốc mãi đến năm 2013 mới có điện từ đất liền và nổi tiếng nhất với nguồn ngọc trai dồi dào cùng tiêu và nước mắm địa phương. Thế nhưng, không giống như những hòn đảo Đông Nam Á tương tự như Phuket và Bali, Phú Quốc chưa trở thành điểm đến không thể thiếu trong danh sách những nơi cần đến của du khách người Anh, một phần là do không có chuyến bay thẳng từ Anh.
Tuy nhiên, sự thay đổi đang diễn ra. Chính phủ Việt Nam đã coi Phú Quốc là át chủ bài du lịch, kỳ vọng thu hút 15 triệu khách quốc tế vào năm 2030. Lượng khách du lịch Anh đến nước này nói chung đã tăng 20% trong năm 2025 so với năm trước, một phần nhờ vào các quy định mới cho phép nhập cảnh không cần visa lên đến 45 ngày. Một bến phà quốc tế đang được xây dựng; sân bay quốc tế - chỉ mới khai trương vào năm 2012 - đang được mở rộng. Hàng loạt khách sạn mới đang được lên kế hoạch...
Hai nhà phát triển lớn của Việt Nam - Vingroup và Sun Group - đã bắt đầu hoạt động, xây dựng hạ tầng du lịch ở hai đầu của hòn đảo, loạt các điểm tham quan thu hút, bao gồm công viên safari và công viên giải trí. Sunset Town của Sun Group, nằm trên bờ biển phía tây nam, là ví dụ gây choáng ngợp nhất; một quần thể ven biển gồm những ngôi nhà phố màu pastel, các tác phẩm điêu khắc, đài phun nước và bản sao của cả Đấu trường La Mã cũng như tháp chuông St. Mark ở Venice.
Du khách đến Phú Quốc cũng không thể bỏ qua ý định đi cáp treo dài nhất thế giới 22 km đến đảo Hòn Thơm, nơi những vịnh nước màu ngọc lam nằm cạnh công viên nước đầy những trò chơi cảm giác mạnh. Hay khám phá các con phố ở Sunset Town vào đầu buổi tối để xem chương trình biểu diễn nhạc nước và pháo hoa kiểu Las Vegas hàng đêm.
Bên cạnh đó, may mắn thay, phần lớn rừng rậm, trang trại và bãi biển của Phú Quốc vẫn chưa được nhiều người biết đến, ngay cả khách du lịch Hàn Quốc, Đài Loan và Nga đã có mặt từ nhiều năm trước.
Từ trung tâm, du khách có thể lên thuyền để đi lặn biển ngắm san hô ở quần đảo An Thới, một chuỗi 15 hòn đảo nhỏ nằm rải rác ngoài khơi bờ biển phía nam Phú Quốc, bao gồm hòn Móng Tay và hòn Kim Quy được bao quanh bởi rạn san hô.
Du khách cũng có thể khám phá phía bắc đảo, băng qua hàng km rừng rậm rải rác những thác nước trước khi đến vườn tiêu ven đường hoang vắng. Du khách có thể dạo qua khu vườn sau nhà dân, đầy những dây tiêu trĩu quả. Hoặc men theo con đường đất dọc theo dòng sông Cửa Cạn lấp lánh ánh nắng, uốn lượn qua những ngôi nhà sàn trên bờ, đến trang trại mật ong, thử cầm khung gỗ phủ đầy ong... Tất cả những nơi này đều không thu phí vào cửa.
"Trở lại khách sạn sau đó, tôi thưởng thức một đĩa tôm hùm và hàu Phú Quốc tươi ngon từ biển. Khi mặt trời lặn xuống đường chân trời, những ánh đèn xanh neon nhấp nháy khắp vịnh từ những chiếc thuyền đánh cá với hy vọng dụ được mực đến gần hơn. Cuộc sống truyền thống trên đảo vẫn tiếp diễn như xưa, bất kể những thay đổi nào sẽ định hình Phú Quốc trong tương lai", Siobhan Grogan kết thúc bài viết của mình.
Ngày 4-6, hàng chục tấn lục bình cùng rác thải lại tràn vào khu vực bãi tắm (phường Vũng Tàu, TP.HCM) gây ảnh hưởng lớn tới cảnh quan môi trường và hoạt động tắm biển của du khách.
Theo ghi nhận, khu vực Bãi Trước xuất hiện hàng chục tấn lục bình cùng rác thải trôi nổi trên mặt nước. Thậm chí, lượng lớn lục bình cùng rác thải bị sóng đánh văng lên công viên ven biển.
Đây vốn là một trong các bãi tắm tập trung đông người dân và du khách ở Vũng Tàu mỗi ngày. Do đó, việc bãi tắm phủ kín lục bình và rác thải không chỉ làm xấu cảnh quan mà còn ảnh hưởng đến trải nghiệm du lịch của du khách.
Trước tình hình trên, Công ty cổ phần Dịch vụ môi trường và công trình đô thị Vũng Tàu (VESCO) đã huy động hàng chục nhân công, máy móc tổ chức thu gom, làm sạch công viên và bãi tắm.
Ước tính trong chiều 4-6, lực lượng chức năng đã thu gom được khoảng 20 tấn lục bình và rác thải tại khu vực Bãi Trước.
Theo lãnh đạo VESCO, hiện tượng lục bình và rác thải tràn vào bãi biển thường xuất hiện vào cuối tháng 5, đầu tháng 6 hằng năm, sau những cơn mưa đầu mùa.
Đặc biệt những năm gần đây, hiện tượng lục bình dạt vào bãi tắm ở Vũng Tàu có xu hướng tăng mạnh cả về quy mô, tần suất và thời gian kéo dài hơn.
Theo lý giải của người dân địa phương, mưa lớn đầu mùa kèm theo tác động của gió mùa tây nam, thủy triều và dòng chảy ven biển đẩy lượng lớn lục bình, rác thải từ các hệ thống sông lớn xung quanh về đây.
