Bác sĩ Ngô Quỳnh Trang, Bệnh viện Bạch Mai, cho hay việc nhịn ăn không giúp “bỏ đói” tế bào ung thư mà ngược lại có thể khiến cơ thể suy kiệt nhanh hơn, làm giảm khả năng đáp ứng với điều trị.
Bác sĩ Trang nhấn mạnh đây là một trong những quan niệm phổ biến nhất ở người bệnh ung thư.
Nhiều người cho rằng cắt giảm tinh bột, ăn rất ít hoặc thậm chí nhịn ăn sẽ khiến tế bào ung thư không có nguồn dinh dưỡng để phát triển. Tuy nhiên, thực tế không đơn giản như vậy.
Các chuyên gia cho biết khối u không chỉ sử dụng năng lượng từ đường hay tinh bột mà còn có thể lấy năng lượng từ đạm và mỡ do chính cơ thể người bệnh phân hủy.
Khi giảm ăn kéo dài, cơ thể sẽ mất cơ, sụt cân nhanh, suy dinh dưỡng, suy giảm miễn dịch và giảm khả năng chịu đựng các phương pháp điều trị như phẫu thuật, hóa trị hoặc xạ trị.
Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng suy dinh dưỡng làm tăng nguy cơ nhiễm trùng, kéo dài thời gian nằm viện và ảnh hưởng tiêu cực đến chất lượng cuộc sống của người bệnh ung thư.
Mục tiêu dinh dưỡng trong điều trị ung thư không phải là “bỏ đói khối u” mà là cung cấp đủ năng lượng để cơ thể có sức chống chọi với bệnh tật và đáp ứng điều trị hiệu quả.
Không ít người bệnh loại bỏ hoàn toàn thịt bò, thịt lợn hoặc thịt dê khỏi thực đơn vì lo ngại những thực phẩm này làm khối u phát triển nhanh hơn.
Tuy nhiên, thịt đỏ là nguồn cung cấp protein chất lượng cao cùng nhiều vi chất quan trọng như sắt, vitamin B12 và kẽm. Đây đều là những dưỡng chất cần thiết cho quá trình tạo máu, duy trì khối cơ, tăng cường miễn dịch và phục hồi sau điều trị.
Nếu kiêng tuyệt đối trong thời gian dài, người bệnh có thể đối mặt với nguy cơ thiếu đạm, thiếu máu, sụt cân, mệt mỏi và giảm khả năng đáp ứng với các phương pháp điều trị.
“Theo các khuyến cáo quốc tế, việc hạn chế tiêu thụ quá nhiều thịt đỏ và đặc biệt là thịt chế biến sẵn nhằm giảm nguy cơ mắc một số loại ung thư, nhất là ung thư đại trực tràng. Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa với việc người đã mắc ung thư phải loại bỏ hoàn toàn thịt đỏ khỏi khẩu phần ăn.
Các chuyên gia khuyến nghị người bệnh nên sử dụng thịt đỏ ở mức hợp lý, ưu tiên thịt tươi và các phương pháp chế biến lành mạnh như luộc, hấp hoặc hầm. Đồng thời cần kết hợp đa dạng nguồn đạm từ cá, thịt gia cầm, trứng, sữa, đậu đỗ và các loại hạt”, bác sĩ Trang khuyến cáo.
Nhiều người còn cho rằng “đường nuôi tế bào ung thư” nên cắt hoàn toàn cơm, cháo, trái cây hoặc các thực phẩm chứa tinh bột với hy vọng làm chậm sự phát triển của khối u.
Tuy nhiên theo bác sĩ Trang, glucose là nguồn năng lượng thiết yếu cho mọi tế bào trong cơ thể, bao gồm cả các tế bào khỏe mạnh. Não, hồng cầu và nhiều cơ quan quan trọng đều cần glucose để hoạt động bình thường.
Khi cắt giảm quá mức tinh bột và đường, cơ thể dễ rơi vào tình trạng thiếu năng lượng, sụt cân, mất cơ, giảm miễn dịch và suy giảm thể trạng. Trong khi đó, tế bào ung thư vẫn có thể sử dụng năng lượng từ các nguồn khác do cơ thể tự phân hủy.
Đặc biệt, đối với người đang hóa trị hoặc xạ trị, thiếu năng lượng kéo dài có thể làm chậm quá trình hồi phục, tăng nguy cơ biến chứng và ảnh hưởng đến kết quả điều trị.
Các chuyên gia khuyến cáo người bệnh vẫn cần sử dụng carbohydrate với lượng phù hợp, ưu tiên các nguồn tinh bột lành mạnh như cơm, khoai củ, yến mạch, ngũ cốc nguyên hạt, sữa và trái cây. Trong khi đó, nên hạn chế nước ngọt, bánh kẹo nhiều đường và các thực phẩm siêu chế biến.
Dinh dưỡng là một phần quan trọng trong điều trị ung thư. Một chế độ ăn cân đối, đa dạng và phù hợp với tình trạng bệnh không chỉ giúp duy trì thể trạng mà còn góp phần nâng cao hiệu quả điều trị, giảm biến chứng và cải thiện chất lượng cuộc sống.
Người bệnh không nên tự áp dụng các chế độ ăn kiêng cực đoan hoặc loại bỏ hoàn toàn một nhóm thực phẩm khi chưa có chỉ định từ bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng. Khi có nhu cầu điều chỉnh chế độ ăn, người bệnh nên được tư vấn cá thể hóa để bảo đảm vừa đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng vừa phù hợp với quá trình điều trị.
Các chuyên gia cho biết nhiều người không hề biết về choline và chức năng của nó. Tiến sĩ Kelly Gonderman, Giám đốc lâm sàng tại Trung tâm Chăm sóc sức khỏe tâm thần We Conquer Together (Mỹ), cho biết: Hầu hết mọi người chưa từng nghe nói về choline, nhưng chất này rất quan trọng với trí nhớ, sự chú ý và tâm trạng, theo trang tin sức khỏe Real Simple.
Chuyên gia Erin Clifford, huấn luyện viên sức khỏe của Mỹ, cho biết: Choline giúp điều chỉnh tâm trạng và sửa chữa tế bào não, từ đó giảm lo âu. Chất này có trong mọi tế bào cơ thể, rất quan trọng với não bộ, hỗ trợ sản xuất acetylcholine, chất dẫn truyền tín hiệu từ não đến cơ thể.
Chuyên gia dinh dưỡng Chacha Miller, người sáng lập Trung tâm Tư vấn dinh dưỡng The Cardamom Nutrition (Mỹ), cho biết: Choline là chất dinh dưỡng vô cùng quan trọng đối với não bộ ở mọi giai đoạn cuộc đời.
Chuyên gia Miller cho biết: Rất nhiều nghiên cứu chứng minh lợi ích của choline đối với não bộ, từ làm chậm suy giảm nhận thức đến cải thiện trí nhớ và tâm trạng. Nghiên cứu cho thấy lượng choline hấp thụ cao hơn có liên quan đến trí nhớ ngôn ngữ và hình ảnh tốt hơn, đồng thời, mức choline thấp hơn liên quan đến lão hóa não.
Giảm trầm cảm. Tiến sĩ Gonderman cho biết: Nghiên cứu bao gồm hơn 12.900 người tham gia đã phát hiện những người có lượng choline tiêu thụ cao nhất đã giảm đến 43% tỷ lệ trầm cảm, theo Real Simple.
Giảm lo âu. Chuyên gia Clifford dẫn nghiên cứu được công bố trên tạp chí Molecular Psychiatry, phân tích dữ liệu từ 25 nghiên cứu, cho thấy những người bị rối loạn lo âu có mức choline thấp hơn khoảng 8%, nhất là ở vỏ não trước trán, phần não giúp kiểm soát suy nghĩ, cảm xúc và hành vi. Tiêu thụ thực phẩm chứa choline hoặc bổ sung có thể giúp ích và giảm lo âu.
Tiến sĩ Eric Ciappio, chuyên gia dinh dưỡng, quản lý cấp cao về khoa học dinh dưỡng tại Trung tâm Dinh dưỡng Balchem Human Nutrition & Health (Mỹ), giải thích: Choline thúc đẩy trí nhớ, tâm trạng, kiểm soát cơ bắp và nhiều chức năng tế bào khác.
Chuyên gia Miller lưu ý có đến 90% người thiếu choline, một số có nguy cơ thiếu hụt nghiêm trọng. Bổ sung choline đặc biệt quan trọng đối với những người kiêng ăn trứng và thịt, vì đó là những nguồn cung cấp choline chính trong chế độ ăn uống.
Chuyên gia Clifford nói: Choline chủ yếu có trong trứng, thịt bò, cá, sữa và thịt gà. Ngoài ra, choline cũng có trong đậu nành, đậu phộng và một số loại rau như bông cải xanh.
Chuyên gia Miller khuyên nên ăn trứng thường xuyên vì đó là một trong những nguồn choline dễ tiếp cận nhất. Trung bình một người trưởng thành cần khoảng 425 - 500 mg choline mỗi ngày, theo Real Simple.
Trưa 10/4, Giám đốc Sở Y tế TP HCM Tăng Chí Thượng cho biết kết quả xét nghiệm ban đầu tại Bệnh viện Nhân dân Gia Định ghi nhận trong 10 mẫu phân được lấy có 7 mẫu dương tính với Salmonella. Các đơn vị chuyên môn, trong đó có Đơn vị nghiên cứu lâm sàng Đại học Oxford (OUCRU) đang tiếp tục phối hợp lấy thêm mẫu, định type vi khuẩn nhằm xác định chính xác tác nhân gây bệnh và nguồn lây.
Tính đến sáng cùng ngày, ngành y tế ghi nhận 148 trường hợp nghi ngộ độc thực phẩm liên quan đến Trường Tiểu học Bình Quới Tây. Trong đó, 102 trường hợp được theo dõi, điều trị ngoại trú và 46 trường hợp điều trị nội trú. Tình trạng chung của các bệnh nhân ổn định, chưa ghi nhận ca diễn tiến nặng.
Sở Y tế TP HCM chỉ đạo bệnh viện theo dõi, điều trị và lấy mẫu xác định tác nhân. Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP HCM phối hợp điều tra dịch tễ, xét nghiệm làm rõ nguyên nhân. Hiện chưa rõ các cháu xuất hiện triệu chứng bất thường do ăn món gì và ăn ở đâu.
Trước đó, lãnh đạo nhà trường cho hay ngay đầu giờ sáng 8/4 nhiều học sinh khối 1-3 đã có biểu hiện mệt, sốt. Trường đã dừng tổ chức ăn bán trú, mẫu thức ăn ngày 7-8/4 được gửi xét nghiệm, chưa có kết quả.
Salmonella là vi khuẩn hàng đầu gây tiêu chảy trên toàn cầu và là nguyên nhân của nhiều vụ ngộ độc thực phẩm quy mô lớn. Vi khuẩn xâm nhập qua đường ăn uống, gây đau bụng, nôn, tiêu chảy; nặng có thể dẫn đến mất nước, nhiễm trùng huyết, nguy hiểm tính mạng.
Triệu chứng thường khởi phát sau khi ăn khoảng một ngày, nhưng có thể muộn tới 4-5 ngày. Bác sĩ khuyến cáo khi có dấu hiệu nghi ngờ ngộ độc thực phẩm như nôn ói, tiêu chảy, đau bụng, sốt, nên ngừng sử dụng thực phẩm nghi ngờ và bù nước bằng dung dịch oresol hoặc nước chín để nguội. Không tự ý dùng thuốc cầm tiêu chảy hoặc kháng sinh vì có thể làm tình trạng nặng hơn. Nếu nôn nhiều, tiêu chảy liên tục, sốt cao hoặc có dấu hiệu mất nước (môi khô, tiểu ít, mệt lả), cần đến cơ sở y tế để được điều trị.
Ung thư đại tràng thường âm thầm phát triển trong nhiều năm mà không gây dấu hiệu rõ rệt. Khi xuất hiện triệu chứng như đau bụng, rối loạn tiêu hóa hoặc chảy máu, bệnh có thể đã bước sang giai đoạn muộn.
Vì vậy, việc duy trì lối sống lành mạnh và tầm soát sớm rất quan trọng để giảm nguy cơ mắc bệnh, theo tờ Hindustan Times.
Ông Saurabh Sethi, bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa và gan mật tại California (Mỹ), cho biết những thói quen hằng ngày có ảnh hưởng lớn đến sức khỏe đại tràng.
Theo ông, những người duy trì lối sống khoa học thường có nguy cơ mắc ung thư đại tràng thấp hơn.
Ông Sethi khuyến nghị nên nội soi đại tràng định kỳ từ tuổi 45 thay vì chờ đến khi cơ thể xuất hiện triệu chứng.
Ung thư đại tràng có thể âm thầm phát triển suốt 10 năm. Khi bệnh gây ra triệu chứng rõ rệt, việc điều trị thường khó khăn hơn do bệnh không còn ở giai đoạn sớm.
Theo ông Sethi, ăn khoảng 30 gram chất xơ mỗi ngày giúp giảm đáng kể nguy cơ ung thư đại trực tràng.
Chỉ cần tăng thêm 10 gram chất xơ trong khẩu phần ăn mỗi ngày cũng giúp giảm khoảng 7% nguy cơ mắc bệnh.
Chất xơ hỗ trợ hệ tiêu hóa hoạt động tốt hơn và giúp chất thải di chuyển trong ruột nhanh hơn.
Rau xanh, trái cây, các loại đậu và ngũ cốc nguyên hạt là nguồn bổ sung chất xơ phù hợp cho bữa ăn hằng ngày.
Tổ chức Y tế Thế giới xếp thịt chế biến sẵn vào nhóm tác nhân gây ung thư đã được xác nhận.
Thịt đỏ nằm trong nhóm có khả năng gây ung thư. Vì vậy, bạn nên giảm lượng tiêu thụ cả hai loại thực phẩm này để bảo vệ sức khỏe đại tràng.
Ông Sethi khuyên nên dành ít nhất 30 phút vận động mỗi ngày. Đi bộ, đạp xe hoặc tập thể dục nhẹ đều mang lại lợi ích cho hệ tiêu hóa.
Vận động giúp tăng nhu động ruột và hỗ trợ chất thải đi qua đại tràng nhanh hơn. Điều này giúp giảm thời gian các chất có hại tiếp xúc với niêm mạc ruột, từ đó giảm nguy cơ gây bệnh.
Rượu bia là yếu tố làm tăng nguy cơ ung thư đại trực tràng. Việc ngừng uống hoặc giảm tối đa lượng tiêu thụ sẽ giúp bảo vệ sức khỏe lâu dài.
