Bé trai người Ghana xuất hiện vàng da ngay sau sinh và tiến triển rất nhanh sau 20 giờ tuổi. Tại bệnh viện địa phương, trẻ được xác định vàng da nặng, đã được chiếu đèn tích cực và làm nhiều xét nghiệm nhưng chưa tìm được nguyên nhân, tình trạng không cải thiện.
Ngày 27-5, trẻ được chuyển đến Bệnh viện Nhi Trung ương trong tình trạng vàng da toàn thân. Kết quả xét nghiệm cho thấy bilirubin tăng nhanh, huyết sắc tố giảm còn 98 g/L, biểu hiện của tan máu nặng.
Điều đặc biệt là cả mẹ và bé đều có nhóm máu O Rh+, loại trừ nguyên nhân bất đồng nhóm máu ABO và Rh thường gặp. Trẻ được chỉ định thay máu cấp cứu để kiểm soát vàng da và thiếu máu.
Ngay trong đêm, các bác sĩ đối chiếu nhóm máu O Rh+ của trẻ với toàn bộ đơn vị máu cùng nhóm tại bệnh viện nhưng không tìm được mẫu phù hợp. Mẫu máu sau đó được chuyển đến Viện Huyết học – Truyền máu Trung ương để xét nghiệm chuyên sâu và xác định trẻ mang kháng thể Anti Fy3 – kháng thể cực hiếm thuộc hệ nhóm máu Duffy-null.
Trong thời gian chờ kết quả, trẻ được chiếu đèn tích cực và sử dụng thuốc nhằm làm chậm quá trình tan máu, tăng sức bền hồng cầu.
Sau khi xác định nguyên nhân, các bác sĩ huy động bố mẹ trẻ làm xét nghiệm để tìm nguồn máu tương thích.
Tuy nhiên, nhóm máu của người bố không phù hợp, còn người mẹ vừa sinh mổ, bị thiếu máu (huyết sắc tố chỉ 88 g/L) nên không đủ điều kiện hiến máu.
Trong khi đó, tình trạng thiếu máu của trẻ ngày càng nặng, có nguy cơ dẫn đến suy tim, suy hô hấp, ngừng thở và suy đa cơ quan. Trung tâm Sơ sinh đã hội chẩn liên chuyên khoa và báo cáo ban giám đốc bệnh viện.
Bệnh viện khẩn trương kêu gọi người hiến máu nhóm O trong cộng đồng, đặc biệt là cộng đồng gốc người châu Phi tại Việt Nam – nhóm có khả năng tương thích cao nhất. Sau hai ngày tìm kiếm, từ 25 người tình nguyện hiến máu (3 người Việt Nam và 22 người gốc châu Phi), các bác sĩ đã tìm được 2 người châu Phi có nhóm máu phù hợp.
Máu hiến được lấy, theo dõi an toàn nghiêm ngặt, sau đó xử lý, tách hồng cầu và sàng lọc kỹ lưỡng để hạn chế tối đa nguy cơ phản ứng miễn dịch.
Đến ngày thứ 3 sau nhập viện, trẻ được truyền máu. Sau điều trị, tình trạng cải thiện rõ rệt: vàng da giảm, da hồng hào, tỉnh táo, bú tốt và được xuất viện sau 7 ngày.
Theo các bác sĩ, ngoài hai hệ nhóm máu ABO và Rh quen thuộc, hiện đã xác định thêm 46 hệ nhóm máu khác, trong đó có hệ Duffy.
Hệ Duffy gồm 5 kháng nguyên chính (Fya, Fyb, Fy3, Fy5 và Fy6), được điều hòa bởi gene ACKR1 trên nhiễm sắc thể số 1. Kháng thể Anti Fy3 chỉ xuất hiện ở người mang nhóm máu Duffy-null – tức thiếu đồng thời hai kháng nguyên Fya và Fyb. Đây là nhóm máu cực hiếm ở người châu Á và châu Âu, nhưng gặp khá phổ biến ở người châu Phi (68-90%).
Theo bác sĩ Vũ Thị Huê – Trung tâm Sơ sinh, Bệnh viện Nhi Trung ương, đây là ca bệnh đặc biệt vì nguyên nhân tan máu không thuộc các căn nguyên thường gặp.
Bệnh có thể được phát hiện trước sinh bằng xét nghiệm sàng lọc kháng thể bất thường trong máu mẹ. Tuy nhiên, khác với bất đồng nhóm máu Rh, hiện chưa có thuốc dự phòng vàng da tan máu do bất đồng hệ Duffy trong thai kỳ. Vì vậy, phát hiện sớm và xử trí kịp thời sau sinh có ý nghĩa quyết định.
Một trong những lý do khiến mỡ nội tạng cần phải được quan tâm đặc biệt vì loại mỡ này không chỉ đóng vai trò dự trữ năng lượng. Các nghiên cứu khoa học cho thấy mô mỡ nội tạng hoạt động như một cơ quan nội tiết, có khả năng tiết ra nhiều chất gây viêm và các phân tử ảnh hưởng đến quá trình chuyển hóa, theo chuyên trang sức khỏe Healthline (Mỹ).
Khi lượng mỡ nội tạng tăng cao, nguy cơ kháng insulin, rối loạn mỡ máu, huyết áp cao và viêm mạn tính cũng tăng theo. Đây đều là những yếu tố có khả năng dẫn đến các bệnh mạn tính nghiêm trọng trong tương lai.
Tin vui là mỡ nội tạng phản ứng khá tốt với các bài tập aerobic như đi bộ. Đi bộ không phải là phương pháp giúp giảm mỡ nội tạng nhanh nhất. Thế nhưng, nếu được thực hiện đều đặn, hình thức vận động này thực sự có thể giúp giảm đáng kể lượng mỡ bụng, trong đó có mỡ nội tạng và mỡ dưới da. Điều này đặc biệt đúng nếu kết hợp đi bộ với chế độ ăn uống tốt.
Một nghiên cứu được công bố trên Journal of Exercise Nutrition & Biochemistry đã theo dõi những người phụ nữ béo phì trong nhiều 12 tuần. Kết quả cho thấy nhóm đi bộ giảm đáng kể cả mỡ dưới da lẫn mỡ nội tạng so với nhóm không tập luyện.
Đi bộ có thể tác động đến mỡ nội tạng vì giúp cơ thể đốt calo. Khi vận động kéo dài ở cường độ vừa phải, cơ thể sẽ sử dụng nhiều a xít béo làm nhiên liệu hơn. Theo thời gian, điều này góp phần làm giảm lượng mỡ dự trữ trong cơ thể, bao gồm cả mỡ nội tạng.
Bên cạnh đó, đi bộ còn giúp cải thiện độ nhạy insulin. Khi các tế bào phản ứng tốt hơn với insulin, cơ thể sẽ kiểm soát đường huyết hiệu quả hơn và giảm tích tụ mỡ thừa.
Một điều cần lưu ý là hiệu quả của đi bộ không xuất hiện chỉ sau vài ngày tập. Các tổ chức sức khỏe thường khuyến nghị người trưởng thành nên thực hiện ít nhất 150 phút hoạt động aerobic cường độ vừa mỗi tuần. Với đi bộ, điều này tương đương khoảng 30 phút mỗi ngày và 5 ngày trong tuần.
Đối với người mới bắt đầu, họ nên đi bộ với tốc độ vừa phải, tạo cảm giác hơi thở nhanh hơn nhưng vẫn có thể nói chuyện bình thường. Khi thể lực được cải thiện, có thể tăng dần tốc độ hoặc xen kẽ những đoạn đi bộ nhanh để tăng hiệu quả tập luyện, theo Healthline.
Khi lớn tuổi, nhu cầu năng lượng giảm nhưng nhu cầu về dinh dưỡng lại không giảm. Điều này có nghĩa là mỗi bữa ăn cần chất lượng hơn thay vì chỉ đơn giản là ăn ít lại, theo chuyên trang Eating Well (Mỹ).
Ăn quá nhiều có thể dẫn đến tăng cân, béo phì và bệnh chuyển hóa, trong khi ăn quá ít lại dễ gây thiếu dinh dưỡng, suy yếu cơ thể và giảm chức năng nhận thức. Vì vậy, điều quan trọng là cân bằng, ưu tiên các món giàu dưỡng chất có lợi như trái cây, rau củ, trứng và cá béo.
Ăn nhiều rau củ, trái cây và các món có nguồn gốc thực vật là một trong những thay đổi đơn giản nhưng hiệu quả nhất để kéo dài tuổi thọ. Các nghiên cứu khoa học cho thấy những người ăn nhiều rau, trái cây, đậu và ngũ cốc nguyên cám có nguy cơ tử vong thấp hơn.
Sau tuổi 50, tăng tỷ lệ thực vật trong khẩu phần ăn mang lại lợi ích kép, vừa giúp kiểm soát cân nặng, vừa cung cấp nhiều vitamin, khoáng chất và chất chống ô xy hóa. Đồng thời, giảm ăn thịt đỏ và thịt chế biến cũng giúp hạn chế nguy cơ viêm mạn tính, tiểu đường hay mỡ máu.
Một vấn đề lớn sau tuổi 50 là khối cơ suy giảm dần theo tuổi tác. Nếu không được kiểm soát, tình trạng này có thể dẫn đến yếu cơ, giảm khả năng vận động và tăng nguy cơ té ngã.
Khác với người trẻ, người trên 50 tuổi cần lượng protein cao hơn để duy trì cơ bắp. Nguồn protein tốt là từ cá, trứng, sữa, đậu và thịt nạc. Thay vì ăn tập trung protein vào một bữa, mọi người nên phân bổ protein đều trong các bữa ăn, nhờ đó giúp cơ thể hấp thu hiệu quả hơn.
Không phải tất cả chất béo đều có hại. Trên thực tế, lựa chọn đúng loại chất béo có thể giúp bảo vệ tim mạch và não bộ khi lớn tuổi. Chất béo tốt, chẳng hạn chất béo không bão hòa, trong dầu ô liu, cá, các loại hạt, có khả năng giảm cholesterol "xấu" LDL và tăng cholesterol "tốt" HDL.
Ngoài ra, cần tránh các loại chất béo có hại như đồ chiên ngập dầu, thịt mỡ, da động vật và thức ăn nhanh, theo Eating Well.
TTƯT.PGS.TS.BS Trần Quang Bính, Giám đốc chuyên môn Hệ thống BVĐK Tâm Anh TP.HCM, cho biết nhu cầu tiếp cận phẫu thuật robot của người dân ngày càng lớn nhờ ưu điểm ít xâm lấn, độ chính xác cao và nhanh hồi phục.
Từ nền tảng đó, bệnh viện định hướng phát triển "Trung tâm robot" phẫu thuật đa chuyên khoa với nhiều hệ thống robot hiện đại tích hợp AI, dữ liệu số và chẩn đoán hình ảnh tiên tiến nhằm tối ưu chẩn đoán và điều trị các ca bệnh khó, ung thư phức tạp.
Nổi bật trong số đó là Robot Da Vinci Xi (Mỹ), hiện đại hàng đầu Đông Nam Á, hỗ trợ hơn 120 loại phẫu thuật ung thư và các bệnh phức tạp, được chính thức triển khai tại BVĐK Tâm Anh TP.HCM vào đầu tháng 5-2025.
Với camera 3D phóng đại hình ảnh lên đến 10-15 lần cùng các cánh tay xoay linh hoạt 540 độ, robot hỗ trợ phẫu thuật chính xác tại các vùng hẹp và sâu, góp phần giảm chảy máu, giảm đau và rút ngắn thời gian hồi phục.
Sau một năm triển khai, Bệnh viện Tâm Anh đã thực hiện thành công hơn 340 ca phẫu thuật bằng Robot Da Vinci Xi ở các chuyên khoa tiết niệu - thận học - nam khoa, lồng ngực - mạch máu, tiêu hóa, sản phụ khoa… Ảnh: BVCC
Song song là Robot AI Modus V Synaptive phẫu thuật não, cột sống và tủy sống giúp bác sĩ mổ mô phỏng "thực tế ảo" và giám sát, dẫn đường thông minh trong phẫu thuật u não, cấp cứu đột quỵ, mổ cột sống cho người bệnh. BVĐK Tâm Anh đã xác lập kỷ lục châu Á với 208 ca phẫu thuật não, cột sống và tủy sống bằng Robot AI Modus V Synaptive thành công trong giai đoạn 2023-2025.
BVĐK Tâm Anh TP.HCM ứng dụng Robot AI Modus V Synaptive phẫu thuật các bệnh thần kinh - sọ não - tủy sống. Ảnh: Trung Vũ
Mô phỏng toàn bộ ca mổ trên không gian ảo
Trong lĩnh vực chấn thương chỉnh hình, BVĐK Tâm Anh TP.HCM triển khai ứng dụng Robot AI CUVIS-Joint phẫu thuật thay khớp gối chủ động đầu tiên tại Việt Nam.
Được tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) và khả năng xử lý hình ảnh 3D chuyên sâu, Robot này cho phép các chuyên gia mô phỏng toàn bộ ca mổ trên không gian ảo trước khi tiến hành thực tế.
Robot AI CUVIS-Joint được xem là "cánh tay nối dài" hoàn hảo, giúp bác sĩ thay khớp nhân tạo cho người bệnh. Ảnh: BVĐK Tâm Anh
Bên cạnh đó, bệnh viện còn trang bị hệ thống chụp CT, MRI, C-arm và phòng mổ Hybrid hiện đại, đặc biệt kết hợp sinh thiết lạnh ngay trong cuộc mổ. Mô hình này cho phép bác sĩ vừa thực hiện can thiệp vừa kiểm tra hình ảnh ngay trong quá trình phẫu thuật, từ đó giảm thiểu sai số và hạn chế các can thiệp bổ sung sau mổ.
Hệ thống chụp và can thiệp mạch số hóa xóa nền (DSA) cánh tay robot Philips Azurion Robotic Ceiling FlexArm ứng dụng trong lĩnh vực can thiệp tim mạch. Ảnh: BVĐK Tâm Anh
Theo TTƯT.PGS.TS.BS Vũ Lê Chuyên, Giám đốc Trung tâm Tiết niệu - Thận học - Nam khoa, Hệ thống BVĐK Tâm Anh TP.HCM, phẫu thuật robot còn đòi hỏi khả năng phối hợp giữa công nghệ với con người.
Chính vì vậy, bệnh viện cũng tập trung phát triển đội ngũ bác sĩ có khả năng làm chủ kỹ thuật cao. Nhiều chuyên gia đầu ngành đã trực tiếp tham gia các chương trình đào tạo, chuyển giao kỹ thuật quốc tế trong lĩnh vực phẫu thuật robot.
Mỗi năm, "Trung tâm robot" phẫu thuật Hệ thống BVĐK Tâm Anh điều trị thành công cho hàng chục ngàn người bệnh ung thư và các bệnh lý phức tạp. Ảnh: BVCC
PGS Trần Quang Bính cho biết, bệnh viện tiếp tục đầu tư hướng đến xây dựng "Trung tâm robot" phẫu thuật hàng đầu khu vực, bao gồm cả điều trị và đào tạo trong nước, để người bệnh tiếp cận kỹ thuật hiện đại điều trị bệnh khó ngay tại Việt Nam, giúp giảm chi phí và hạn chế dòng ngoại tệ ra nước ngoài.
